Skip to main content

Full text of "Corpus scriptorum historiae byzantinae. Editio emendatior et copiosior. consilio B.G. Niebuhrii"

See other formats 










CALI. ὦν. dew Tu Ao mat C C 











ΜΆ “Ἅ 
e 


"ΔΗ 


4 €4 


CORPUS 
SCRIPTORUM HISTORIAE 
BYZANTINA E. 


EDITIO EMENDATIOR ET COPIOSIOR, 


CONSILIO 


B. G. NIEBUHRII C. F. 


INSTITUT A, 
AUCTORITATE 


ACADEMIAE LITTERARUM REGIAE 
. BORUSSICAE 


| 
—- 


( i VA 
CONTINUAT A. n AS er 
Mg S Y i 
ASeN 


THEOPHYLACTUS SIMOCATTA. 
GENESIUS. 


BONNAE 
IMPENSIS ED WEBERI 
MDCCCXXXIV. 





D 


E 


^ M 





THEOPHYLACTI!I 
SIMOCATTAE 


HISTORIARUM 


LIBRI OCTO 


RECOGNOVIT 


IMMANUEL BEKKERUS. 








BONNAE 


(IMPENSIS ED. WEBERI 
MDCCOXXXIV. 











IMMANUELIS BEKKERI 
PRAEFATIO. 


"T heophylact Simocattae historian Mauricianam cum 
bis editam accepissem, primum ab lacobo Pontano, 
viro in sua societate non indocto, deinde a Carolo 
Annibale Fabrotto, cuius nec doctrinam magnopere 
laudaris nec diligentiam, ipse quia et codicibus care- 


bam manuscriptis et parum assueram generi illi di- 


cendi, quo plane mirifico utitur scriptor ad exemplar 


ant:quitatis ineptissime expressus, satis habui si uni- 
versa scribendi et interpungendi ratione ad sanitatem 
propius revocata manifestos duntaxat scribarum typo- 
thetarumque errores corrigerem: eos enim nimis mul- 
ios ab Ingolstadiensi editore (1) transmissos Parisien- 
sis (P) secure propagavit et auxit. addiderat Fabrot- 
tus glossarium sive vocum aliquot explicationem: id 


sesquifolium post Meursii et Ducangii in eodem ge- 


vI IMMANUELIS BEKKERI PRAEFATIO. 


nere operam mihil admodum habebat utile. Pontani 
quoque  reccidi annotationes quippe pueris . scriptas. 
eiusdem versionem Latinam non dubitavi refingere, 
sicubi aut a sententiae veritate aut a sermonis puri- 


tate longius videretur declinare. 


Scrib. Berolini Idibus Nov. a. 1833. 











IACOBI PONTANI DEDICATIO. 


SERENISSIMO PRINCIPI AC DOMINO, 


D MAXIMILIANO, 


UTRIUSQUE BAVARIAE DUCI, PALATINO 
RHENI, ETC. 


Muns quoddam historicum, ipso genere unum, expositione 
bipartitum, MaxrwinLrANE rRiNCEPS, ad te mitto. de impe- 
rio et imperatoribus Orientis scriptores hi ambo memorant, de 
Mauricio Tiberio quidem prior, ut longior, ita quoque gravior 
et illustrior; de Palaeologis Comnenis posterior, ut chrono- 
graphus, contractor. inter illius et horum tempora aliquot 
saecula Ífluxerunt, anni propemodum septingenti ; id quod 
narrationum in uno volumine coniunctionem impedire non de- 
buit, quando uni eidemque imperio praefuerunt, Byzantium- 
que novam Romam, ut Constantinus Magnus appellare voluit, 
sedem ac domicilium habuerunt, et quae commemorantur ab 
utroque, ad idem imperium eandemque civitatem spectant. 
Florebant res et stabant incolumes adhuc sub Mauricio principe 
potentissimo. deflorescebant et accidebantur potissimum sub 
Palaeologis, cum Osmanidae sive Turcarum reges , nominis et 
maiestatis Christianae infestissimi, semper aliquod tanquam 
membrum de ingenti et praeclarissimo corpore ayellerent, do- 
nec tandem numine connivente fortunatissimam illam augustis- 
simamque urbem, re vera caeterarum urbium βασιλίδα, regi- 
nam ac dominam, acerrima oppugnatione diu vexatam in pote- 
statem adduxerunt; atque ita corporis quod dixi, velut specio- 
sissimum caput, aut inlima eius viscera atque adeo cor ipsum 


vin I. PONTANI DEDICATIO. 


immanissime avulserunt, quod ut gestum sit, a Ῥβοτογε- 
STIARIO nostro, qui praesens interfuit, diligentissime et ad 
fidem accommodatissime descriptum invenimus. in utraque hi- 
storia, ut hoc loco ad illarum commendationem nihil praeterea 
ponam, summam rerum humanarum mobilitatem ac vicissitu- 
dinem, et quod est apud Flaccum, hic apertissime intueri 
licet: 
—  walet ima summis 

JMutare , et insignem attenuat deus, 

Obscura promens. hic apicem rapax 

Fortuna cum. stridore acuto 

Sustulit, hic potuisse gaudet. 


Ex quanta felicitate Ormisdas Persarum rex (nam de re- 
bus quoque Persicis multa Theophylactus narrat) et Chosroes 
filius eius in quantas aerumnas devoluti sunt? quam flebilis est 
Mauricii exitus ? quam miserabilis Palaeologorum conditio, 
qui auxiliaria Latinorum arma toties incassum implorarunt ? 
Persae Varamum, Mauricius Phocam, Constantinus VIIÉ, qui 
,ex familia Palaeologina extremus et parum diu imperavit, Ma- 
hometem II, tyrannos crudelissimos pertulerunt. 


Quare principibus nihil tutius , nihil salutarius, quam 
ab uno et unico deo pendere semper, cuius est regnum, et cui 
voluerit, dabit illud; nihilque perinde in omni vita carum ha- 
bere ut pietatem ac religionem, cuius in te ipso, MaxrwirrAwE, 
utitem in sanclissimis parentibus ac maioribus tuis, exempla 
multa et singularia vidimus, legimus, audivimus; quemad- 
modum et virtutum reliquarum , quibus principes Christiani , 
plusquam diadematis, auro et lapillis, stipatorumque magnis 
catervis et omni demum honorum genere exornantur, in his 
elucet inprimis domus vestrae clarissimae erga religiosos viros 
amor ac liberalitas, qua cum Socremras nostra plurimum usa 
sit utaturque quotidie, et pars illius etiam ad Augustanum hoc 
Collegium dimanaverit, et nos quoque tua tuorumque successo- 
rum praesidia subsidiaque nobis polliceri possimus , facere non 
potui quin ad testificationem grati ac memoris animi hoc quid- 
quid est voluminis tibi inscriberem ; cum praesertim ex nobi- 
lissima bibliotheca tua codices Graecos plures hactenus mihi et 








A] 


I. PONTANI DEDICATIO. IX 


quibusdam ordinis mei suppeditaveris, ut hoc etiam modo no- 
mine studiosorum omnium, qui his et aliis interpretationibus 
nostris nostrorumque legendis profecerunt aut proficient, tibi 
gratias agere videar, cum thesauros tales latere et absconditos 
esse amplius noluisti. quod restat, etiam atque etiam oro, 
ΡΕΙΝΌΚΕΡΒ ΘΕΒΕΝΊΒΒΙΜΕ, ut labores. hosce tibi pie dedicatos ne 
spernas, Societatemque nostram omni benevolentia compre- 
hendere ne desistas. ^ Augustae Vindelicorum, anno ΜΡΟΙΥ͂, 
pridie Kal. Maias. 





IACOBI PONTANI 
PRAEFATIO AD LECTOREM 


DE AUCTORE HUIUS HISTORIAE, 


DE SCRIPTIS EIUS, DE SYNOPSIBUS 
IN EUM PHOTII CONSTANTINOPOLITANI. 


"T neophytactus Simocatta (sic enim malo quam Simocattus ; 
idque cum Suida, apud quem est Σιμοχάττης) in Aegypto na- 
lus est, ut ipse liquido indicat lib. 7'cap. 16 extremo, cum de 
fluminis Nili incremento et inundatione disputationem longiuscu- 
lam texere incipit. natus est autem loco non ignobili, ut 
coniecturam facimus, quandoquidem Petrum Aegypti praefectum 
se cognatione attingere affirmat, lib. 8, ubi Mauricii miserabi- 
lem interitum exponit ac deplorat; et ipse quoque honores 
gessit, quod statim docebimus. atqui scimus regendis prae- 
sertim provinciis, ut non imprudentes viros, sic etiam non hu- 
miles ac plebeios praeponi solere. ex dialogo, quem historiae 
suae praefigit, adultis Mauricii temporibus in lucem editum 
suspicor; et id multo magis ex cap. 17 lib. 2 colligo , ubi se 
de illius rebus audiisse a senibus narrat, quia scilicet puerilem 
tum aetatem agebat, sub Heraclio, qui Phoca interfecto im- 
perium pene triginta annis tenuit (ab anno Christi 612 ad 640 
scilicet), et Sergio patriarcha Constantinopolitano eum floruisse 
historiamque istam conscripsisse, ex eodem dialogo certo cer- 
lius constat, similiterque ex cap. 12 lib, 8, ubi se, Phoca e 
medio sublato, scripta a se de Mauricii nece populo e superiore 
loco recitasse eumque ad lacrimas commovisse narrat. Photius 





I PONTANI PRAEFATIO AD LECTOREM. . x: 


ἀπὸ ἐπάρχων ex praefectis nominat. praefecturam itaque, nec 
civitatis sed provinciae potius alicuius, administravit, ab eodem 
ἀντιγραφεὺς dicitur; quod quidam putavit reddendum Serzptu- 
rarius.  Scripturarii, inquit Nonius , apud veteres fuerunt quos 
nunc tabellarios dicimus, quod scriptis et commentariis omnia 
vel urbium vel provinciarum complecterentur. Lucilius: pubZ- 
carum rerum. assuefíam , ut scripturarius. unde historiam 
nostram liceret appellare : "Turornvnacrr S1«0cATTAE Ἐχ- 
PRAEFECTI ET ScRiPTURARIL"). sed Budaeus in Pandect. 
ἀντιγραφεὺς interpretatur OBSERYATOR COACTORUM , id est, 
eorum qui pecuniam colligunt ad principem aut rem publicam 
pertinentem, qui Graecis ἀποδέχται., nostratibus receptores 
particulares, Ciceroni pro domo sua, et alibi, custodes; ubi 
forsitan coactorum, subaudiendum est. magis igitur inscriptio 
placuit, exeRAEFECTI ET CUSTODIS COACTORUM. Suidas co- 
φιστὴν appellat, id est, hominem doctum ac sapientem, ex 
eoque et verba explanat et locos integros adducit. 


Ingenium eius mite inprimis et quAóxoAov, ut etiam do- 
ctrinam non vulgarem, scripta ipsa testantur ac produnt; quo- 
rum alia sunt epistolae, alia quaestiones naturales, alia histo- 
rica. verum nos duobus prioribus generibus in praesens prae- 
termissis, de historia, quam in manibus habemus, age, pro 
recepto interpretum more disseramus. de qua primum omnium 
audiendus est Photius, cui cum summa eruditione summi quo- 
que iudicii intelligentia tribuitur. ἡ μέντοι φράσις αὐτῷ ἔχει 
μέν τι χάριτος" πλήν γε δὴ 7, τῶν τροπικῶν λέξεων καὶ τῆς ἀλλη- 
γοριχῆς ἐννοίας κατακορὴς χρῆσις εἷς ψυχρολογίαν τινὰ καὶ νεα-- 
γνιχὴν ἀπειροχαλίαν ἀποτελευτᾷ" οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἢ τῆς γνωμο- 
λογίας οὐκ ἐν καιρῷ παρενθήχη φιλοτιμίας ἐστὶ περιέργου καὶ 
περιττῆς. τὰ δ᾽ ἄλλα οὔτι ἐς μῶμον ἥχει. dictio eius lepore 
ac venustate non caret. verumtamen modificatarum vocum et 
allegoricorum. sensuum, nimis crebra usurpatione , cum fastidio 
legentium, tandem, friget et iuveniliter ineptit. oratio. — quin 


*) Interpres Hist. 'l'rip. retinuit Graecum verbum lib, 9. Auct. Hist, 
Misc. lib. 13. Latine scripsit antigrapheus. $ic enim ibi leg. et Idatius 
in praefatione Chronici. alii contrascriptorem vertunt. vide Salm. ad 
Hist. Aug. scriptores p. 480, 481 et 485. 


ΧΙ I. PONTANI PRAEFATIO 


eliam intempestiva sententiarum, intermístio diligentiam nimis 
curiosam. et supervacaneam olet. . caetera in, reprehensionem non 
cadunt. huic iudicio et nos suffragamur, dictionisque elegan- 
tiam ex tropis, tum iis qui in uno verbo tum iis qui in oratione 
cernuntur, magnam partem ἃ Simocatta quaesitam, et compa- 
ratam concedimus.  tropi autem ut rariores ornatum, sic fre- 
quenliores non solum satietatem et ineptiam, sed insuper ob- 
scuritatem pariunt. recensere huiusmodi tropos hoc loco nihil 
attinet, cum res perspicua sit, de qua loquimur. — est et aliunde 
parum nonnunquam dilucidus hic auctor, ut interpretem etiam 
me eruditiorem puderé non debeat id candide confiteri, ^ quod 
de sententiis non opportune insertis queritur Photius, id ali- 
quando factum a Simocatta non memini. «cunose quidem et 
' fortasse plus satis diligentem alicubi non negaverim, et in sen- 
tentiis quoque crebrum esse fateor: nec ob id diem illi dicen- 
dum puto. invenitur praeterea aliquanto verbosior, quod Pho- 
tium praeteriisse miror; et idem vel continenter repetit, vel 
pluribus quam opus est dicit, sed enim haec tria a reprehen- 
sione haud aliena multis laudabilibus egregie compensat. — est 
quippe rebus illustris et magnificus; tametsi non omnia Mauri- 
ci, sed bella cum Persis potissimum, nempe quinque libris 
prioribus, persequitur: reliquis tribus adversum Abares et Scla- 
vinos sive Sclavos gesta, necnon funestum eius exitum com- 
plectitur. magnam habet casuum varietatem, quae legentes 
mirabiliter retinet, — genus scribendi, si totum simul universe 
spectemus, sane elaboratum, prudens, grave, iucundum, di- 
sertum, planeque oratorium, affert ad vitam humanam ex re- 
rum vicissitudine ac mutatione quam rectissime instituendam 
documenta utilissima, eo siquidem fine potissimum historia texi- 
tur, ut aliorum exemplo velut in speculo, quid in moribus no- 
bis sectandum fugiendumve sit, contemplemur. nec lectorem 
suum tantummodo meliorem sed etiam doctiorem dimittere stu- 
det; et cum alios summi ordinis scriptores, tum Homerum se 
non oscitanter legisse ostendit. multa nihilominus particula- 
tim laudari in hac historia Mauriciana possunt, ut descriptiones 
montium, fluminum, castellorum, locorum, pugnarum, ri- 
tuum; orationes partim sacrae, partim civiles, partim milita- 
res, sententiis ornatissimae ac robusüssimae et omnino elo- 








e 


AD LECTOREM., xut 


quenlissimae ; similitudines ad illustrandum accommodatae ; 
multa prudenter dicta, multa pie. explicata, si igitur historia 
quoquo modo scripta delectat, "haec historia scripta ad hunc 


. modum necesse est multo amplius delectet; in cuius contextu 


Graeco innumeris locis emendando et interpungendo nos etiam 
atque etiam maioremque in modum laborasse credas velim. 
Iam vero Photius, qui in iudicio de hac historia ferendo 
acutum se praebuit, in synopsibus seu argumentis singulorum 
librorum conficiendis parum accurate fideliterque | versatus est. 
haud enim ipsemet ex lectione et memoria illas composuit 


(quod multis iam persuasum opinor, qui Theophylactum. no- 


strum nondum viderunt et Photianam Bibliothecam evolverunt ) 
sed lemmata seu suiimulas-.sectionum , ab aliquo lectore aut li- 
brario inductarum, et in vestibulo totius operis, ut mos est, 
simul ordinatim positas, ut invenit, ita in octo fasciculos con- 
strinxit, ac nihil pene a se animadversum interiiciens, alienum 
laborem pro suo nobis obirusit et fucum fecit. cum autem lem- 
mata illa nunc imperfecta sint, nunc minus quam pro re conti- 
neant, nunc plus contineant, nunc ab ordine rerum narratarum 
discrepent, nunc falsa sint, haec omnia vitia in epitomis Pho- 
lianis aeque reperiuntur. quibus nos tollendis operam dantes, 
epitomas ad ipsam narrationis integritatem , seriem veritatemque 
accommodavimus; quod facile perspiciet, qui periochas istas 
sive argumenta sive synopses, ut nobis placuit appellare, cum 
iis quae apud Photium leguntur conferre voluerit. ^ quamobrem 
elsi eius nomen in his omittere sine piaculo poteramus, ne ta- 
men quispiam recognitionis seu emendationis nostrae ignarus 
aut nos tam nobilem scriptorem nondum vidisse admiraretur, 
aut illi gloriam suam invidisse opinaretur, synopsibus singulis 
Photii ,patriarchae, immo pseudopatriarchae nomen praeposui- 
mus, in capita unumquemque librum nos primum nostrum se- 
cuti iudicium diyisimus , et suum cuique argumentum praescri- 
psimus., 


DE INSCRIPTIONE HUIUS HISTORIAE. 


Libros hosce οἰχουμενιχὴν ἱστορίαν non ab ipso historico, 
sed ab aliquo ipsius studioso lectore aut librario inscriptos exi- 
stimo, quod observarim vetustos scriptores de titulis monimen- 


xiv I. PONTANI PRAEFATIO 


torum suorum sive de inscriptionibus adeo parum fuisse sollici- 
los, ut eos saepe omiserint, (in quo posteris errandi, ne di- 
cam ineptiendi data est occasio. splendida sane appellatio, et 
quae universam quandam orbis seu rerum per orbem gestarum 
explanationem polliceri videatur, cum tamen nonnisi Mauricii 
res, neque illae omnes hoc volumine explicentur, multa siqni- 
dem etiam alibi et in Occidente et in Italia praecipue gessit. 
quid ergo? — arbitror inventorem huius inscriptionis ad ipsum 
pesatonii, qui tum nullo alio Occidentis imperatore o/xov- 
μενιχὸς dici vere potuit, respexisse, ut non tam oecumenica 
quam oecumenici historia nominanda videatur, nos ut omnem : 
ambiguitatem obscuritatemque fugeremus , simpliciter nec falso, 
et quod satis est, historiam Mauricii imperatoris inscripsimus, 
non impedientes, si quis nihilominus οἰκουμενικὴν voluerit ap- 
pellare. 


QUI RES MAURICII. PERSCRIPSERINT. 


Quanquam de hoc magno et illustri imperatore complures 
scripserunt, duos tamen potissimum laudandos caeterisque sine 
ulla controversia longissime anteponendos video, Evagrium, 
omnium antiquissimum et ipsius Mauricii aequalem , cuius ex- 
tant libri historiae ecclesiasticae (qui cum nonnisi ad duodeci- 
mum eius annum pervenerit, apparet ante illum vita excessisse: 
Mauricius quippe annis viginti imperio praefuit), et Theophy- 
lactum hunc nostrum, qui proxime secutus est Evagrium, scri- 
.psitque regnante Heraclio Phocae successore, et scripsit ex in- 
stituto libris 8 historiam Mauricii, accuratissime et elaboratis- 
sime, ut videbis, ex quo tanquam flumine caeteri rivos suos 
deduxerunt, inprimis Theophanes, qui, quod lustinus Trogo 
Pompeio et Xiphilinus Dioni, hoc ipse Simocattae fuit: com- 
pendium enim quoddam confecit, et id Anastasius Bibliotheca- 
rius interpretatus est pene totum. — Paulus Diaconus in Miscella, 
Zonaras, Cedrenus, Nicephorus Callistus. omnes isti suas 
narrationes hinc derivarunt , secundum 'Theophanem Nicepho- 
rus polissimum, verum nos dulcius ex ipso fonte bibamus. 
multo enim apud nostrum omnia copiosius et diligentius (tam- 
etsi non sine digressionibus , sed utilibus et iucundis) explican- 
iur, et gratia magna Nobili ac Magnifico D. Ioanni Georgio 





VES ς 





δὰ 


AD LECTOREM. xv 


Herwardo ab Hohenburg, Serenissimi principis Bavariae con- 


siliario intimo et inclytorum statuum DBavaricorum cancellario, 


cuius cura et impulsu factum est ut edito catalogo codices Graeci 
manuscripti bibliothecae Bavaricae cum doctis viris aliquando ad 
publicam utilitatem communicarentur. in quibus hunc diutius 
iacere in tenebris non oportuit. 


DE OMISSIS A SIMOCATTA. 


De caeteris a scriptore hoc in Mauricii rebus praetermis- 
sis, et quia perpauca et quia non magni momenti sunt, nihil 
dicam. illa a reliquis omnibus posita et narratione ac scitu di- 
gnissima, quare iacuerit (ignorare enim ea non potuit) con- 
ieclura indagemus licet, crudelitatem in captivorum duodecim 
millia, quos cum non ita grandi pecunia redimere potuisset 
(non enim plus nummo aureo in caput constituebat Chaganus, 
immo dimidium), ex avaritia noluit, atque ita ut omnes ad 
unum mactarentur in causa fuit, et displicuit hoc verbum co- 
ram domino, quamobrem per quietem se ad Christum iudicem 
cilari et accusari a captivis vidit. interrogatusque hicne an in 
futura vita pretium sibi pro scelere vellet reddi, hic hic, mise- 
ricors domine, respondit. tum iudex, tradite illum Phocae 
cum uxore etliberis. experrectus Philippicum sororis maritum 
repente accersivit; et quoniam eum tyrannidis suspectum habe- 
bat ideoque in carcerem coniecerat, in genua procidens veniam 
ab eo petivit, haec a Theopbane fusius exponuntur,  perstrin- 
git ea duntaxat Nicephorus lib. 18 cap. 38. 


DE LIBERTATE AUCTORIS IN. APPELLATIONIBUS. 


Monendas mihi es, bone lector, Theophylactum in Per- 
sis et Perside nominandis esse copiosum et varium. — nominat 
enim illos etiam Babylonios, Parthos, Medos, Chaldaeos, bar- 
baros; hanc Medicam et Babyloniam ( quo vocabulo et Seleu- 
ciam, regiam sedem, aliquoues intelligit: nam et Babylonia 
dicta est), sive poelas imitans, qui vicinorum nominibus in 
appellandis locis et gentibus utuntur; sive quia olim sub eadem 
monarchia omnes fuerunt; sive quia alii ex aliis descenderunt et 
alii post alios rerum potiti sunt, cui rei probandae faciunt illa 
verba legati Chosroae regis Persarum ad Mauricium imperato- 


χε I. PONTANI PRAEFATIO AD LECTOREM. 


rem lib. 4 cap. 18: ἢ oix ἐκ Βαβυλωνίων ἸΠῆδοι, ἐκ δὲ Mjj- 
δὼν οἱ Πέρσαι, μετὰ δὲ τούτους οἱ Πάρϑοι, ὥσπερ τινὶ ἀκο-- 
λουϑίᾳ διαδοχῆς τὴν Χαλδαίων εὐδαιμονίαν ἐκτήσαντο; annon 
e Babyloniis seu “Ἴ5ϑγγίϊδ Medi, ex Medis Persae , ex his Par- 
ihi, quasi quadam consequenti successione Chaldaeorum opes 
acquisiverunt? poetas autem uli vicinorum nominibus in gen- 
tibus et populis appellandis, atque adeo in Persis, de quibus 
agimus, testis locuples erit Horatius, apud quem etiam Medi et 
Parthi, plane sicut a nostro Simocatta, nominantur, ab hi- 
storicis Graecorum quoque bellum Graecis a Xerxe illatum τὰ 
ἹΠηδικὰ saepe dicitur.  Abares etiam modo Scythas, modo 
Hunnos, modo Turcas vocat. nos Persarum et Persidis no- 
mina ad vitandam ἀμφιβολία» et confusionem lectorum , ubi 
sensus patitur, ubique retinemus. interdum Romanos (hoc est 
Graecos), qui a temporibus usque Constantini M. propter im- 
perii sedem in Orientem translatam ita coepti sunt nominari, ut 
annotationibus in Cantacuzeni historiam docuimus, etiam Lati- 
nos appellat. caetera quae te scire volo, in notis exspectato, 











ΘΕΟΦΥΛΑΚΤΟΥ͂ 3IMORATTA 


προ ΡΣ τι 


ET. 
e 
ΝΣ 


ἡ 
21 


dd: 4T i 
TV X πῷ Ἢ 
a Bed; 

M. 


e 


xiv κα SN dra 
NUTS xw mU 


uolsas su T 


“νὸς 
Svwsy ς NE 
x : 














PHOTII 
IN THEOPHYLACTUM 


SORT SE M LSAE GB isl «A 
COD. LX V. 


» 


APMreniosq O:oqvAáxrov ἀπὸ ἐπάρχων καὶ ἀντιγραφέως 
ἱστοριῶν λόγοι ὀκτώ. ἔστι δὲ οὗτος ὃ Θεοφύλακτος τῷ γένει 
«Ἵϊγύπτιος. ἢ μέντοι φράσις αὐτῷ ἔχει μέν τι χάριτος, πλήν γε 
δὴ 5 τῶν τροπιχῶν λέξεων καὶ τῆς ἀλληγορικῆς ἐννοίας κατακο-- 


5 ρὴς χρῆσις εἷς ψυχρολογίαν τινὰ καὶ νεανικὴν ἀπειροκαλίαν ἀπο-- 


τελευτᾷ. οὗ μὴν ἀλλὰ xal? τῆς γνωμολογίας ovx ἐν καιρῷ πα- 
ζ. οὗ μὴ καὶ ἧ τῆς γνωμολογίας od 
/ 32 ον L ' - D 3" AM 
ρενϑήκη φιλοτιμίας ἐστὶ περιέργου xal περιττῆς. τὰ δ᾽ ἄλλα 
οὔ τι ἐς μῶμον ἥκει. ἄρχεται δὲ ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ ἸΠαυρικίου, 
- ^ y - 
xol κάτεισι μέχρι τῆς (ox ἀναρρήσεως. ἐν μὲν οὖν τῷ πρώτῳ 


Ἰολόγῳ διέξεισιν ὅπως ὃ ἸΠαυρίχιος ὑπὸ Τιβερίου τοῦ βασιλέως 


2 , ^ 3 , » 3 ^ - - 
ἀναγορεύεται βασιλεὺς, ᾿Ιωάννου κατ΄ ἐκεῖνο καιροῦ τῆς Kcwr- 
- , 
σταντινουπολιτῶν ἐχχλησίας προεστηκότος. ὅσα τε εἷς νουϑε- 
, “ , 2 , ^ , c ^ 
σίαν εἶπε IMavgixtov , ᾿Ιωάννῃ τῷ κυαίστωρι χρώμενος ὑπουργῷ 


Li sunt 'Theophylacti expraefecti et scribae octo libri histo- 
riarum, est hic 'Theophylactus domo Aegyptius. dictio illius Veneris 
aliquid habet, nisi quod figuratis vocibus et allegoricis sensibus putide 
nimis ac frequenter ad satietatem usus in frigiditatem quandam et iuve- 
niles ineptias delabatur. veruntamen et sententiarum illa interiectio mi- 
nus opportuna diligentiam arguit et curiosam et supervacaneam. cetera 
bonus in reprehensionem non incurrit. auspicatur a Mauricii imperio et 
usque ad promulgationem Phocae successoris eius narrationem pertexit. 
ercenset primo libro, quo pacto Mauricius a 'liberio renuntiatus sit 
imperator, loanne id temporis ecclesiam Constantinopolitanam admini- 
strante; quaeque eundem inauguraturus admonuerit, interprete adhibito 
loanne quaestore, quem ut cum ad Mauricium tum ad populum coram 


4 PHOTII 


τῶν λόγων, ὃς πρός τε αὐτὸν IMavoluov καὶ τὸν δῆμον τὴν ἕν. 
τῷ λόγῳ πρᾶξιν ἐτάχϑη πληροῦν τοῦ βασιλέως. ὕπως τε αὐτῷ 
τὴν ϑυγατέρα κατενεγύησεν, ὅπως τε τῇ ὑστεραίᾳ τῆς Π]αυρικίου 
ἀναρρήσεως ἐτελεύτησε, καὶ ὡς πρὶν ἢ τελευτῆσαι αὐτὸν εἶδεν. 
ὄψιν λέγουσαν αὐτῷ ““τάδε σοι, Τιβέριε, τὸ τρισάγιον λέγει" 8 
oí τύραννοι τῆς ἀσεβείας ἐπὶ τῆς σῆς βασιλείας οὐ qoujoovot 
χρόνοι." ἦν δ᾽ ἄρα ἐκεῖνα τραγῳδίας τινὸς προαγόρευσις τῆς 
ἀνὰ τὸν παλαμναῖον Φωχᾶν ἀνοσιουργοῦ τυραννίδος. ἔτι δὲ 
xal ὡς πρὸς βάρους ἤδη μικρῷ πρόσϑεν τὸ Σίρμιον πολιορκή-- 
σαντας ἸΠαυρίχιος σπονδὰς ἔϑετο, ἀν᾽ ἔτος ἕκαστον τοῖς βαρ- 1t 
βάροις συνθέμενος ἐγκαταβάλλεσϑαι δι᾽ ἐμπορείας ἀργύρου τεῦ 
καὶ ἐσθῆτος χρυσοῦ χιλιάδας π΄. αἵ μέχρις ἐνιαυτῶν δύο διήρ-- 
χεσαν, ὑπὸ τῆς βαρβαρικῆς ἀπληστίας λυϑεῖσαι" εἴκοσι γὰρ χι-- 
λιάδων χρυσοῦ ὃ βάρβαρος προσϑήκην ἐζήτει. ἐξ οὗ λύσις γε 
γονε τῶν σπονδῶν. — xal ἁλίσχεται ὑπὸ τῶν βαρβάρων Σιγγηδὼν 18 
ἦ πόλις xal “Τὐγούστα καὶ τὸ Βιμινάκιον, πολιορκεῖται δὲ καὶ 
i4yywÀóg πόλις. καὶ πρεσβεύονται ᾿Ελπίδιος καὶ ἹΚομεντίολος 
“Ῥωμαίων πρέσβεις πρὸς τὸν τῶν βάρων Χαγάνον, καὶ ἀτι- 
. μοῦνται, ἅτε δὴ Κομεντιόλου παρρησιασαμένου πρὸς τὸν βάρ-- 
βάρον. τοῦ δὲ ἐπιγενομένου ἔτους πάλιν ᾿Ελπίδιος πρὸς τὸν Xa- 
γάνον διαπρεσβεύεται ἐπὶ τῷ καὶ τὰς εἴκοσι χιλιάδας προστεϑῆ- 
γαι. "καὶ λαβὼν Ταργίτιόν τινα ἀπὸ τῶν ᾿βάρων ἐς Βυζάντιον 
ἧχεν, ἐπεὶ δὲ οἱ βάρβαροι πολλὰ τῶν Ῥωμαίων ἐληΐζοντο, Ταρ-- 
γίτιος εἰς Χαλκίδα νῆσον ἐξορίζεται, μηνῶν ἕξ τῇ ἐξορίᾳ naga- 


praesentem nomine suo verba faceret, ipsemet delegerat. quomodo ei- - 
dem Mauricio filiam suam desponderit, ac postera luce e custodia cor- . | 
poris evolarit. quale visum ante mortem ei oblatum, istanc vocem 
dederit, *'Haec tibi, "liberi, ter sanctum numen dicit, tyrannica 
impietatis tempora te imperante non venient." erant haec nimi- 
rum alicuius tragoediae, calamitatisve praenuntia; nempe tyrannidis, 
quam sceleratus, et cruentus ille Phocas arripuit, praeterea quemad- 
moduin cum Abaris, qui nón ita pridem Sirmium ditioni suae subdide- 
rant, Mauricius foedus composuerit, pactus, in annos singulos iisdem 
octoginta millia in veste et armento a mercatoribus soluturum. verum 
pensio ista ne ad biennium quidem cupiditati et avaritiae barbarorum 
satis fuit, siquidem Chaganus eorum princeps, uti vicena millia adiice- 
rentur postulavit. eo postulato reiecto foedus infirmatur. Singidon, 
Augusta, Viminacium urbes subiguntür. Anchialo oppugnatio admove- 
tur; Elpidius et Comentiolus ad Chaganum legati indigne accipiuntur, 
quod hic videlicet hominem liberius compellaverat. anno ab hoc altero 
Elpidius iterato ad Chaganum super vicenis aureorum millibus addendis 
mittitur, et cum 'Targitio quodam ex Abaris Byzantium redit. Comen- 


J.-M me hec cami 


MC cae À 





SUMMARIA. 5 


ταϑώτων. στρατηγὸς δὲ αἱρεϑεὶς Κομεντίολος κατὰ Σκλαβήνων 
ἠνδραγάϑησε. καὶ ὕπως πάλιν ὃ Χαγάνος τὰς σπονδὰς συγχεῖ" 
' E , - ; , ) , 3 
χαὶ περὶ Βουκολόβρα τοῦ μάγου. πόρϑησίς ve πλείστων πόλεων 
Ῥωμαϊκῶν ὑπὸ τῶν βαρβάρων. εἶτα τὸν πόλεμον διέξεισι τῶν 
Ι 5 Περσῶν καὶ Ῥωμαίων τὸν inb τὸν Νυμφίον ποταμόν, τόν τε 
γάμον Π]αυρικίου xoi Κωνσταντίνης τῆς Τιβερίου ϑυγατρός. 
διαλαμβάνει δὲ καὶ περὶ τοῦ γενομένου ἐμπρησμοῦ, ὃς ἐν τῷ 
φόρῳ κατὰ τὰ προοίμια τῆς βασιλείας Π]αυρικίου συνέβη, καὶ 
περὶ τῆς ἀναιρέσεως Παυλίνου τοῦ γόητος, καὶ περὶ τοῦ ϑαύμα-- 
οτος τοῦ χατὰ τὴν xóyyuy» Γλυχερίας τῆς μάρτυρος, ὕπως τὲ 
Ἰωάννης ὃ πατριάρχης, φιλανθρωπότερον δοκοῦντος ἔχειν τοῦ 
βασιλέως, αὐτὸς πυρὶ παραδοθῆναι τὸν γόητα διισχυρίζετο, πα-- 
᾿ρυφαίνων τῷ λόγῳ καὶ τὴν ἀποοτολικὴν ῥῆσιν. καὶ ὅτι Παυλῖ- 
γός τε καὶ ὃ παῖς, χοινωνὸς ὧν τῆς ἀσεβείας, τὴν ἐπὶ ϑανάτῳ 
ὍΣ m * , , » Cuir fa 
15 ἀπήχϑησαν, ξίφει vov βίον καταστρεψάμενοι. ἕτι τὲ πξρ! τῶν 
᾿ἠφούμων χαὶ ᾿Ἰχβᾶς τῶν φρουρίων. ἐμπεριέχεται δὲ τῷ λόγῳ 
μάχη Ῥωμαίων καὶ Περσῶν, καὶ ὕπως 0 Ἰωάννης καταστρατη- 
γεῖται ὑπὸ τῶν βαρβάρων. ἔτι δὲ καὶ ὁ μέγας σεισμὸς ὃ γενόμε-- 
γος xarà τὴν ἀρχὴν τῆς ἀναγορεύσεως Π]αυρικίου, καὶ περὶ τῆς 
φούπατείας αὐτοῦ. ὕπως τὲ (ιλιππιχὸς ὃ ἐπ᾽ ἀδελφῇ τοῦ βασι- 
λέως Γορδίᾳ γαμβρὺς τῆς ἑῴας δυνάμεως προχειρίζεται στρατη- 
^ £3 , 2 ^ 3 , , P - - 
yóc, xol ai ἀνδραγαϑίαι αὐτοῦ, ἀναχώρησίς τε ἐκ τῆς Π]ηδικῆς 
^ € A € , r & € σὰ ἃ ,? , 
τῶν Ῥωμαίων. καὶ ὅπως ἀνυδρίᾳ τὸ Ῥωμαϊκὸν ἐκινδύνευσεν, 
LU Ju E ^ ; , €t , ^ ^ 
ὕπως τε τὴν "AgLavqvav χώραν ὃ Ῥωμαίων στρατηγὸς προνομῇ 


iiolus- contra Sclavinos sive Sclavos dux creatus rem cum virtute gerit. 
Chaganus propter Barcolabram magum foedera denuo confundit. cum- 
que Abares complura Romanorum oppida depopularentur multisque , locis 
vastitatem inferrent, 'Targitius in insulam Chalcitidem ad senos menses 
relegatur. Romanorum Persorumque ad Nymphium flumen conflictus. 
Mauricium inter et Constantinam 'liberii filiam nuptiarum sacra obeun- 
tur. in ipso primordio imperii Maurici exortum in foro incendium. 
miraculum conchae seu pelvis Glyceriae martyris. Paulinus praesti- 
giator deprehenditur. imperatore ad clementiam propendente , ut appa- 
ret, loannes patriarcha veneficum rogo cremandum instat, dictaque ver- 
bis Apostolicis confirmat. Paulinus in crucem tollitur: eius filio impie- 
tatis consorti caput a cervicibus abscinditur. de Aphumis et Acbas 
castellis, Persarum et Romanorum certamen. loannes dux astu militari 
victus. Mauricio imperium occipiente horribilis terraemotus. eiusdem 
consulatus. Philippico imperatoris sororio  ( Gordiam quippe illius ger- 
manam habebat in coniugio) orientalium copiarum praefectura mandatur. 
Kios egregia facinora. Romanorum e Perside abitio. sitis immensitate 
propemodum extinguuntur, captivos trucidant. Arzanenam regionem 





6 PHOTII 


παραδέδωκεν, ἀριστεία τε τῆς Ρωμαίων δυνάμεως, καὶ ὅπως τὰ ὁ 
xarà τὴν ἸΠαρτυρόπολιν ὃ Περσῶν στρατηγὸς χατεπόρϑησε. 
πρεσβεία τε Περσῶν πρὸς ῬφΡωμαίους πρώτη καὶ δευτέρα. ταῦτα 
μὲν ἐν τῷ πρώτῳ λόγῳ. 

9. Ἐν δὲ τῷ δευτέρῳ διαλαμβάνει περὶ τοῦ ὄρους τοῦδ᾽ 
Ἰζαλά, περί τε τῆς κατὰ τὸν Καρδαρηγὰν τὸν τῶν Περσῶν στρα-- 
τηγὸν ἀλαζονείας. ὕπως τὲ (διλιππικοῦ τε καὶ Ρωμαίων πρὸς 
τὸν Καρδαρηγὰν καὶ Πέρσας μάχη περὶ τὸ ᾿Ἱρζάμων συνέστη, 
xal ὕπως ὃ Φιλιππικὸς τὴν ἀχειροποίητον εἰκόνα φέρων περιΐει 
καϑαγιάζων τὸ στράτευμα, καὶ ὡς νίκη ἐπιφανεστάτη τότε Ῥω- 16 
μαίων ἐγένετο, ὕπως τε 7j ἀχειροποίητος πρὸς Συμεώνην τὸν ἐπί- 
σχοπον Zulógc μετὰ σεβασμιότητος ἀποστέλλεται. σκχυλεύεται 
δὲ ὑπὸ Ρωμαίων τὸ βάρβαρον, καὶ φεύγει ὃ Καρδαρηγὰν ἐπὶ τὸ 
ΖΙαράς, καὶ ὕπως οἱ Zzlagrvol ἀπὸ τοῦ ἄστεος αὐτὸν ἀποπέμπον-- 
ται διὰ τὸ κατὰ χράτος ἡττηϑῆναι. ὕπως τε ὃ Ῥωμαίων orga-1 
τιώτης τὸ σῶμα χατετέτρωτο" ἦν δὲ τῆς τῶν Κουαρτοπάρϑων 
τάξεως, οὕτω καλουμένων τῶν ἐν Βεροίᾳ πόλει τῆς Συρίας τὰς 
διατριβὰς ποιουμένων. περί τε τῆς ἐπιστρατείας Ῥωμαίων κατὰ 
τῆς ᾿Δρζανηνῆς, καὶ ὅπως Magov9üg καὶ Ἰώβιος οἵ ἡγεμόνες 
αὐτῆς αὐτομολοῦσι πρὸς (ιλιππικὸν καὶ ρωμαίους. καὶ περὶ 
τῆς ἰδιωτικῆς δυνάμεως τῆς συναϑροισϑείσης ὑπὸ τοῦ Καρδαρη- . 
γὰν εἰς τὸ ἐξαπατῆσαι Ρωμαίους. καὶ ὕπως Ἡ ράχλειος ὃ Ἥρα- 
κλείου τοῦ αὐτοχράτορος πατὴρ ὑπὸ τοῦ (ιλιππιχοῦ ἐπὶ χατα-τ ὦ 
σχοπῇ τῶν πολεμίων ἀποσταλεὶς παραδόξως διασώζεται. καὶ — 
περὶ Ζαβέρτα τοῦ Πέρσου, καὶ ὅπως τῆς τῶν Χλομαρῶν πο- 


τ κω τῶ D νου o tat M mu at 


ate e Ass 


ἕν. 


T ὧν" 


1 


ata ESAE m— — 2 


militi depraedandam dux Romanus permittit. a bellandi peritia commen- ὦ 
datur. Scipio Africanus maior laudibus effertur. Persae haud procul . 
Martyropoli grassantur. eorum ad Romanos legatio. Hactenus liber 
rimus. 

F 2. Mons Izala. Cardarigani Persarum ducis arrogantia. Romano- 
rum cum Persis apud Arzamonem fluvium congressus. Philippicus ima- ὦ 
ginem non manufactam portans circumeundo exercitum sanctificat, et 
Romani victoria clarissima potiuntur. eadem imago ad Simeonem Ami- 
dae Antistitem transmittitur. Barbarorum spolia Romani legunt. Car- 
dariganus Daram confugiens ut victus oppido a Darenis excluditur. 
Romani militis e cohorte Quartoparthorum (sic enim nominantur qui 
Berrhoeae in urbe Syriae commorantur) corpus vulneratum. in regio- 
nem Arzanenen Romanorum expeditio, Maruthas et lobius duces eius 
ad Philippicum transfugiunt. Cardarigas belli rudes ad Romanos cir- ὦ 
cumveniendos conscribit. Heraclius Heraclii Augusti pater a Philippico 
hostes exploratum missus, mirabiliter servatur. De Zaberta Persa. Ro- 
mani a castello Chlomaro obsidionem abstinent. Philippici repentina et 





" SUMMARIA, | 1 









« yov φυγῆς Φιλιππικοῦ, καὶ τῆς γενομένης ἀταξίας τοῖς "Pouot- 
. κοῖς ἐχστρατεύμασι. περί τε τῆς ἐνεχϑείσης τῷ Φιλιππικῷ νό- 
σου. καὶ ὅτι "HodxAeoc ὃ Ἡρακλείου τοῦ αὐτοκράτορος πατὴρ 
᾿δτὰς φροντίδας τῆς ἡγεμονίας ἀναδέχεται. ὕπως τε τοῖς μεσημ-- 
βοινοῖς τῆς ΠΠ]Πηδικῆς προσβάλλει ὃ τῆς Ῥωμαίων δυνάμεως ὕπο- 
στράτηγος᾽" καὶ ὡς ἔαρος ὥρᾳ προσβάλλουσι Ρωμαῖοι κατὰ τῆς 
Περσῶν πολιτείας. διαλαμβάνει τε ὡς Κομεντίολος κατὰ τῶν 
βάρων ἐχστρατεύει, ἔχων ὑποστρατήγους ἸΠαρῖνον xol Κά- 
ἴοστον, καὶ ὡς εὐδοκιμοῦσιν οὗτοι κατὰ τῶν ᾿βάρων" ὕστερον δὲ 
ζωγρεῖται ὃ Κάστος. καὶ ὅτι νοιμοὺῦϑ' τὸν ἔξαρχον τῆς πεζικῆς 
Ῥωμαίων δυνάμεως ot "Afagol ζωγρίαν ἔλαβον, καὶ κατέδραμον 
τὰ ἀνὰ τὴν Θράκην αἵ δυνάμεις αὐτῶν. καὶ Κομεντιόλου διά-- 
σχέψις εἶ χρὴ ἐπιτίϑεσθαι τοῖς ᾿βάροις, καὶ δημηγορία ἐπὶ τὸ 
15 δεῖν ἐπιτίϑεσθαι, καὶ ἀντιδημηγορία. ὕπως φωνὴ ἐμπεσοῦσα 
τῷ στρατῷ τῶν ᾿Αβάρων ἄπραχτον τὴν τοῦ Κομεντιόλου ἐπίϑε- 
σιν τὴν χατὰ τοῦ Χαγάνου εἰργάσατο. καὶ περὶ Βουσᾷ τοῦ 
στρατιώτου, ὕπως τε κυνηγῶν ἑάλω ὑπὸ τῶν βάρων, καὶ ὕπως 
ὑπὸ τῶν ὁμοφύλων ὑπεροφϑεὶς πρῶτος διὰ τοῦτο τοὺς βάρους 
50 πολιορκητιχὰ ὄργανα ἐδίδαξε κατασκευάζεσθαι. ὅπως τε ὑπὸ 
τοῦ Χαγάνου πολιορχεῖται Digóg, xci ὅπως ἀποτυγχάνει τοῦ 
ἐγχειρήματος. ὕπως τε 4ιοχλητιανοῦ πόλιν ὃ αὐτὸς πολιορχή- 
σας ἀπραχτεῖ. χαὶ ὅπως ὃ βασιλεὺς Παυρίκιος ὑπὸ τοῦ ἀγε- 
λαίου πλήϑους τῶν Βυζαντίων ἐλοιδορεῖτο διὰ τὰ ἀπὸ τῶν βαρ-- 
86 βάρων συμβεβηκότα περὶ τὴν Εὐρώπην δυστυχήματα, ὕπως τε 
ἐχπέμπει στρατηγὸν τὸν Ἰωάννην, ὃν ἐπεκάλουν ΠΠυστάχωνα, 





absurda fuga. in Romano exercitu trepidatio ac tumultus. Philippici 
invaletudo. Heraclius Heraclii parens ducis munus capessit. Romano- 
rum hypostrategus, sive subimperator, sive minor dux, Persas ad meri- 
diem incursat. tempestate verna Romani in Persidem irrumpunt. Οο- 
mentiolus in Abaros movet, hypostrategos habens Martinum et Castum, 
qui praeclarum nomen adipiscuntur. capitur Castus. Ansimuthum pedi- 
iatus Romani ducem Abares captivum faciunt: superiorem 'lhraciam po- 
pulantur. Comentioli deliberatio , ecquid Abares invadendi sint. in 
utramque partem disseritur, clamor missus ausa Comentioli inania red- 
didit. De Busa milite, quomodo per venatum in manus Ábarum vene- 
rit, et a civibus suis neglectus, ea de causa primus Abaros instrumenta, 
machinasque oppughatorias fabricare docuerit. Chaganus Beroen obsi- 
dens, proposito excidit, idem Diocletianopolim oppugnare incassum in- 
stituit, et a Philippopoli atque Adrianopoli repellitur. Mauricius impe- 
rator a plebe Byzantina propter Castum et Ansimuthum duces captos 
conviciis incessitur, loannem coguomento Mystaconem cum Hypostra- 


8 PHOT 


ὑποστράτηγον αὐτῷ καταστησάμενος Ζρόκτωνα, ὃς καὶ πολιορ- 
χουμένης ὑπὸ τῶν ᾿“βάρων τῆς ᾿ἀδριανουπόλεως συμμίξας τοῖς 
πολεμίοις τὴν πόλιν διεσώσατο. διαλαμβάνει δὲ καὶ ὕπως € 
Ἡράκχλειος φρούριον Περσικὸν ἐνεχείρει τοῖς ὕπλοις ἑλεῖν, καὶ 
περὶ τοῦ Βεϊουδάες φρουρίου, xai ὕπως παραδόξῳ ἀριστείᾳ Σά- 
πῆρος τοῦ στρατιώτου εἷλον τὸ φρούριον Ρωμαῖοι. καὶ τὴν ἐν- 
δημίαν δὲ Φιλιππικοῦ περὶ τὸ βασίλειον ἄστυ. 


3, Ὁ δὲ τρίτος λόγος διέξεισιν ὅπως χειροτονεῖται ἀντὶ | 







| 


- - εὖ , e 
Φιλιππιχοῦ στρατηγὸς ὃ Πρίσκος τῆς ἑῴας δυνάμεως, ὕπως τε 
j * , , M Lf , » 
Quanzixóg διαφϑονούμενος Πρίσκῳ πρὸς Ἡράκλειον ἐγραψεν0 
- - - , ? M ον e 
ἐμφανίσαι τῷ στρατῷ τῶν σιτήσεων αὐτῶν τὴν μείωσιν, καὶ ὅτι 
^ E) E 
Πρίσκος προσπελάζων τῷ στρατοπέδῳ οὐκ ἀπέβη τοῦ ἵππου 
, 
χατὰ τὸ παλαιὸν ἔϑος xol οὕτως ἠσπάσατο τὸ στρατιωτικόν" 


διὸ τὸ στρατιωτικόν, ὅτι τε αἷ σιτήσεις ὑπετέμνοντο καὶ ὅτι ἦτι- 
μοῦντο, ἐστασίαζον. καὶ Πρίσκος ἐλιφρέδα δοὺς τὴν ἄχειρο- 15. 
ποίητον δι᾽ αὐτῆς ἐχλιπαρεῖν τὸ πλῆϑος ἐτέχναζεν᾽ οἵ δὲ καὶ 
ταύτην λίϑοις ἔβαλον. διὸ φεύγει μὲν ἐν Κωνσταντίνῃ Πρίσκος, 
καὶ αἱρεῖται ὑπὸ τῆς στρατιᾶς Γερμανὸς αὐτοῖς στρατηγὸς ἀκού-- 
σιος" xol ταύτης τῆς τυραννίδος κρατούσης πολλαὶ παρὰ Περ-- 
σῶν συμφοραὶ τοῖς Ρωμαίοις ἐναπετίχτοντο. διὸ καὶ βασιλεὺς 90 
παύει μὲν Πρίσκον, ἀνταποστέλλει δὲ Φιλιππικὸν πάλιν στρα- I 
τηγόν. ἡ δὲ στρατιὰ καὶ πρὸς αὐτὸν ἐστασίαζε. καὶ πολέορ-  - 
κεῖται μὲν Κωνσταντῖνα ὑπὸ Περσῶν, ῥύεται δὲ τῶν κινδύνων i 
ἐπιστάντος αὐτῇ Γερμανοῦ. καὶ πόλεμος Πέρσαις xol Ῥωμαίοις — — 


tego Droctone mittit, cuius virtute Adrianopolim ab obsidione Abarum, 
pugnata cum illis pugna vindicat. Heraclius castellum Persicum, Maza- 
rorum 'Theodorus et Andreas expugnant, lidem Biudaes, admiranda 
virtute Saperii militis obtinent, Philippicus in urbem imperantem profi- 
ciscitur. 

9. Priscus Orientalibus copiis pro Philippico praeponitur. Philip- 
picus Prisco invidens, ad Heraclium scribit, uti annonae imminutionem 
exercitui significet. Priscus neglecto more veteri, veniens ad exercitum 
de equo non descendit, ut ita militibus de plano salutem diceret.  quo- 
circa quoniam et de commeatu amitterent, et honore suo fraudarentur, 
seditionem occipiunt. eos artificio quodam Priscus, circumlata imagine 
non ab homine confecta pacare studet. quam cum et ipsam lapidibus 
insectarentur, Constantinam fugit: in cuius locum Germanus, quanquam 
invitus sufficitur. his turbis vigentibus, Persae multis calamitatibus Ro- 
manos afflisunt. quam ob causam imperator Prisco abdicato, Philippico 
muneris sui dignitatem restituit; in quem nihilominus exercitus calcitrat. 
Constantina a Persis obsessa Germani adventu periculo eripitur. Ari- 
stobuli opera exercitus erga ducem mitescit, Persarum Romanorumque 





ΘΌΜΠΤΑΒΙΑ, 9 


, - L4 - - 
χατὰ τὴν Παρτυρύπολιν γίνεται, καὶ νικῶσι Ῥωμαῖοι λαμπρῶς, 
- - - , 
ἅτε τοῦ Περσῶν στρατηγοῦ Π]αρούζα καὶ τρισχιλίων πεσόντων, 
χιλίων δὲ ζωγρηϑέντων. καὶ διαλλάσσεται πρὸς τὸν αὐτοκρά- 
τορα δι᾿ ᾿Δριστοβούλου τὸ στρατύπεδον" γίνεταί τε κατὰ τὸ 
, - - - € 2 ’ * 
δφρούριον Γιληγερδῶν τῶν δεσμωτῶν “Ῥωμαίων ἀριστεία. καὶ 
Γρηγόριος ὃ ᾿Αντιοχείας ἀρχιερεὺς Φιλιππικὸν διὰ πρεσβείας ἀπο-- 
καϑίστησι τῷ στρατεύματι. ἁλίσχεται δὲ ὑπὸ Περσῶν ἢ IMag- 
τυρύπολις διὰ Σίττα δόλῳ, καὶ ἀποχειροτονεῖται (ιλιππικχός, 
, M 2 3 - b hi c ^ ^ 2 , 
xal Κομεντίολος ἀντ᾽ αὐτοῦ τὸν Περσικὸν ὑπὸ τοῦ αὐτοχράτορος 
᾿1οπιστεύεται πόλεμον. οἱ δὲ Γέται ἤτοι Σχλάβοι τὰ περὶ τὴν Θρά-- 
χὴν ἐλυμαίνοντο, 7) Ῥώμη δὲ πρὸς τοὺς “Τογγιβάρδους ἀνϑω-- 
πλίζετο, καὶ “«ιβύη τῶν Ἰ]αυρουσίων negieyivero. ΚΚομεντιό-- 
λου δὲ στρατηγοῦντος συμπλέκονται περὶ τὸ Σισάρβανον πλησίον 
Νίσιβος Πέρσαι καὶ Ρωμαῖοι, καὶ νικῶσι κατὰ κράτος Ῥωμαῖοι, 
15 ΤΙραχλείου περιφανῶς ἐνευδοκιμοῦντος τῷ δόρατι" πίπτει γὰ 
9 pnpavae M $ €. ΘΟ 760 
c - - , , 
καὶ αὐτὸς ὃ τῶν Περσῶν στρατηγὸς Φραάτης, καὶ σκυλεύεται 
τὸ πολέμιον. ἔτι δὲ διαλαμβάνει ὅπως ὃ Βαρὰμ Τούρχους κα- 
ταπολεμήσας, καὶ πολὺν πλοῦτον Ὁρμίσδᾳ τῷ βασιλεῖ ἐκεῖϑεν 
3 - 
χορηγήσας, ἦρε τὴν μάχαιραν καὶ κατὰ Σουανίας" Ῥωμαῖοι δὲ 
ς ^ - , ^ M C ) - PES! 
20 Popuavo? στρατηγοῦντος συμπλέκονται Βαρὰμ xol τῷ JA" αὐτὸν 
^" , - € ^ Ἁ 
στρατῷ, xal κατὰ χράτος νικῶσι. καὶ ὡς διὰ τὴν ἧτταν Og- 
μίσδας τῷ Βαρὰμ ἐπονειδίζων γυναικείαν ἔστειλεν ἐσθῆτα" ὃ δὲ 
ἀνθύβριζε, ϑυγατέρα Xoogóov ἀλλ᾽ οὐχ υἱὸν Ορμίσδαν τοῖς 
? , τ 32 , ς , N 
γράμμασιν ἐπιγραφόμενος. ἐν ᾧ καὶ ZAguévios ὑποϑήκαις Xofi- 
95 βατίου τὸν μὲν σφῶν στρατηγὸν ᾿Ιωάννην ἀναιροῦσι, προσχωρεῖν 


ad Martyropolim conflictus, et horum victoria praedicanda, duce Ma- 
ruza interfecto et tribus Persarum millibus captis, cum imperatore in 
gratiam reditur. in castello Giligerdo Romanorum captivorum generosa 
virtus. Gregorius archipraesul Antiochenus Philippico per legatos mi- 
litum voluntates recuperat. Sittae dolo et impostura Persae Martyro- 
poli potiuntur. Philippicus gradu deiicitur, et Comentiolo bellum Persi- 
cum decernitur. Getae sive Sclavi Thraciae finitima incursant. Roma 
in Longobardos vicissim arma capit. in Lybia Mauri vincuntur, apud 
Silarbanum prope Nisibim Comentioli ductu Romani Persas summa ope, 
Heraclio ad famam insigniter dimicante, debellant. dux ipse Aphraates 
oppetit; spolia leguntur: imperatori pretiosa inde munera transmittun- 
tur. Varamus 'lurcis superatis Suaniam aggreditur. de Varamo Ro- 
mani Romano duce triumphant: cui victo exprobrandi causa Hormisdas 
muliebrem stolam mittit. ille contumeliam contumelia ulciscendam ratus, 
in epistolae inscriptione Chosroae non filium sed filiam appellat. Ar- 
meniü Symbatii cuiusdam impulsu loannem praetorem suum trucidant, 


10 PHOTH 


δὲ Πέρσαις ἐγχειροῦσι. Κομεντίολος δὲ σταλεὶς ὑπὸ τοῦ βασι-- 
λέως τήν 1€ στάσιν χατευνάζει καὶ Σαββάτιον εἰς Βυζάντιον ἄγει" 
ὃ δὲ ϑηρίοις βορὰ γενέσϑαι καταδικάζεται, φιλανθρωπίᾳ δὲ βα-- 
οιλικῇ τοῦ ϑανάτου ἀπολύεται. Ὁρμίσδας δὲ Σαράμην κατὰ 
Βαρὰμ ἀποστέλλει" Βαρὰμ δὲ μάχῃ νικήσας Σαράμην ἐλεφάν.- 5 
τῶν βορὰν ἐποιήσατο, καὶ ἀναφανδὸν κατὰ ρμίσδα παρατάσ--. 
σεται. ὃ δὲ Βαρὰμ ἐπὶ τοσοῦτο δόξης ἦν κεχωρηκὼς πρὶν ἢ 
μελετῆσαι τὰ τῆς ἀποστασίας, ὡς μετά γε βασιλέα μηδένα τῶῶΤ᾽ | 
πάντων μείζονα δόξαν ἔχειν αὐτοῦ: ὃ γὰρ χουροπαλάτην Ῥω- 
μαῖοι καλοῦσι, ταύτης ἀπήλαυε τῆς τιμῆς. ἐμπεριέχεται δὲ τῷ 10 
λόγῳ καὶ ἀναδρομὴ τῶν συγκυρησάντων περὶ τοὺς πρεσβυτέρους 
χρόνους, καὶ σύντομος ἀφήγησις τῶν κεκινημένων ἐπὶ τῆς βασι-- 
λείας ᾿Ιουστίνου καὶ Τιβερίου τῶν αὐτοχρατόρων, καὶ περὶ τῆς 
ὠμότητος “Ορμίσδου τοῦ Περσῶν βασιλέως, καὶ τῆς Περσικῆς ἡ 
γενεαρχίας ἀφήγησις. ταῦτα μὲν καὶ ὃ τρίτος. 15 
4. Ὁ δὲ τέταρτος διαλαμβάνει ὅπως τε Πέρσαις ὃ ἐμφύ- — | 
λιος ἐχρατύνετο πύλεμος, καὶ ὅσα συνεχύρησε κατὰ τὴν τυραν-- 
γίδα Βαρὰμ τρόπαιά τε καὶ εὐτυχήματα" καὶ voU “ϑερεχάνους 
ἀναίρεσις καὶ ἡ Ζαδέσπρα προσχώρησις, ὕπως τε ὑπὸ Βινδόου — | 
καϑαιρεῖται τῆς βασιλείας “Ορμίσδας, ὕπως τε ἤτησε δέσμιος 90 
ὧν δημηγορῆσαι, καὶ ὡς δημηγορεῖ, ὅπως τε Βινδόης δημηγο- — | 
ρεῖ, καὶ κατασφάζεται ἐνώπιον Ὁ ρμίσδα ὃ παῖς xol τεμαχίζεται 
7 βασιλίς, καὶ τυφλοῦται καὶ αὐτὸς Ορμίσδας " ὕπως τε ὕστε-- 
ρον ὑπὸ τοῦ παιδὸς Χοσρόου, ὃν ἐστήσαντο Πέρσαι βασιλέα, — | 





et ad Persas deficere instituunt. missus ab imperatore Domenziolus tu- 
multum sedat, et Symbatium Constantinopolim ducit: ubi sententia iudi- 
cum a bestiis dilaniandus benignitate et clementia imperatoris conserva- 
tur. Soranem ab Hormisda contra se missum Varamus potentior ele- 
phanto obiicit. Varamus, qui antequam defectionem meditaretur, eo ho- 
noris et auctoritatis processerat ut facile secundus a rege numeraretur 
€ siquidem Curopalatae, ut Romani vocant, magistratum gerebat), aperte 
regi bellum facit. repetitio rerum vetustioris cuiusdam memoriae, ge- 
storumque adversum Persas lustino et "Tiberio impp. compendiosa nar- 
ca Hormisdae regis Persarum crudelitas. principes familiae apud 
ersas. 

4. Bellum civile inter Persas robur validum acquirit, Warami ty- 
ranni prosperi successus. Pherochanis trucidatio. Zadesprae ad hostes 
transitio. Hormisdas a Bindoe regno deturbatus e vinculis concionandi 
facultatem impetrat, in quem Bindoes asperius verba fecit. Hormisdae 
filius minor ante oculos patris mactatur, regina frustatim dissecatur: 
ipse terebratis luminibus caecatur, postmodumque a Chosroe filio seniore, 
quem sibi regem Persae elegerant, fustuario interimitur. "Varami tyran- 











SUMMARIA. 11 


ῥοπάλοις ἀναιρεῖται. ἐπικράτειά τε τῆς τυραννίδος Βαράμ,, καὶ 
φυγὴ Χοσρόου τοῦ Περσῶν βασιλέως, ὕπως τε ἐπὶ τὸ Κιρκήν-- 
ctv ὃ Περσῶν βασιλεὺς παραγίνεται, προσχωρήσας ΠΠαυρικίῳ 
τῷ αὐτοχράτορι, ὕπως τε διαπρεσβεύεται πρὸς αὐτόν. περὶ 
5 Βαρὰμ δὲ πάλιν, ὅπως veyvalóusvog ὑπ᾽ αὐτῶν ἀναρρηϑῆναι 
βασιλεὺς καὶ μὴ τυχὼν ἑαυτὸν ἀνηγόρευσε βασιλέα. ὅὕπως ὃ βα- 
σιλεὺς Χοσρόην ἐπὶ τὴν ἱερὰν πόλιν μετάγει, βασίλειον αὐτῷ 
ϑεραπείαν συστησάμενος. — xol περὶ τῶν συγκυρησάντων Βαρὰμ 
καὶ Χοσρόῃ πρὸ τῆς ρωμαϊκῆς συμμαχίας, καὶ ὡς διαπρεσβευ- 
10 σάμενος Βαρὰμ πρὸς τὸν αὐτοκράτορα ΠΠαυρίκιον ἀποπέμπεται, 
διαπρεσβείεται δὲ πάλιν 'Χοσρόης καὶ τυγχάνει. ὅπως ὃ βασι- 
λεὺς τὸν τῆς ΠΠελιτηνῆς ἱερέα ἅμα Γρηγορίῳ τῷ “Ἀντιοχείας ἀρ- 
χιερεῖ πρὸς Χοσρόην ἐξέπεμψε. περὶ τῆς δολοφονίας Βαράμ, 
ἣν Ζαμέρδης καὶ Ζοανάμβης συνεσκευάσαντο, καὶ περὶ τοῦ φό- 
15 vov τῶν εἷς τοῦτο συμπραξαμένων. περὶ Βινδόου τοῦ Πέρσου, 
xui ὅπως δραπετεύει Περσίδα, τῆς κατὰ Βαρὰμ ἐπιβουλῆς κοι- 
γωγὸς γεγονώς. ὅπως 4j ΠϊΠαρτυρόπολις ὑπὸ Χοσρόου ἀποδίδο- 
ται Ῥωμαίοις, καὶ περὶ τῆς τοῦ Σίττα διὰ πυρὸς ἀναιρέσεως, 
καὶ ἑορταστικὴ τοῦ ἐπισχόπου ΠΠελιτηνῆς (Δομετιανὸς ὄνομα 
$0a)rQ) ἐπὶ τῇ ἀναλήψει τοῦ ἄστεος. ἐν οἷς καὶ ὃ τέταρτος 
λόγος. 

5. Ὁ δὲ πέμπτος διέξεισιν ὅπως Xocogónc ὃ Περσῶν βα- 
σιλεὺς ἀπορίᾳ τὴν ψυχὴν κατατρυχόμενος ἐπρέσβευε τὸν ἐν μάρ-- 
τύσι Σέργιον, ὃν καὶ τὰ λοιπὰ βάρβαρα πρεσβεύουσιν ἔϑνη, λύ- 

95gty τῶν δυστυχημάτων εὑρεῖν" καὶ ὡς σταυρῷ χρυσῷ λιϑοκολ- 


nis corroboratur. Chosroes in fugam incumbens Circesium venit, ad 
Mauricium imperatorem scribit, ei se dedit. Varamus a Persis rex sa- 
lutari artificio quodam elaborat: ea spe frustratus regem se ipse creat. 
Comentiolus iussu Mauricii Chosroen Hierapoli, obviam egressus, hono- 
rifice accipit, satellitium ei regium adiungit. acta inter Varamum et 
Chosroen, antequam is societatem cum Romanis iniret. Chosroae ad 
Mauricium efficax, Varami irrita legatio. imperator Domitianum Meli- 
tenae et Gregorium Antiochiae pontifices super Varamo per insidias 
mactando ad Chosroen legat; quem Zamerdes et Zoambres cum. aliis 
adorientes, misere pereunt: Dindoes molitionis contra Varamum parti- 
ceps effugit. Martyropolim Persae Romanis restituunt. Sittas proditor 
igni exuritur. Domitiani Melitenensis episcopi pro recepta urbe festa 
et gratulatoria conciuncula, 

' . 5. Chosroes Persarum rex animi anxius Sergium martyrem, cae- 
teris quoque barbarorum nationibus sanctum ac venerabilem, precatur 
uti calamitatem ab se depellat: crucem auream gemmis distinctam eidem 


12 PHOTII 


λήτῳ ἐτίμησεν" ἐντεῦϑέν τε Ζαδέσπρας διὰ "Poo& δολοφονεῖται 
Βλησχάνους ὑποθϑήκαις, καὶ τἄλλα ϑυμήρη Xocgón συναντᾷ. 
περὶ τοῦ ἐχδανεισϑέντος χρυσίου Χοσρόῃ τῷ Περσῶν βασιλεῖ ὑπὸ 
ἸΠαυρικίου τοῦ αὐτοκράτορος, καὶ ὡς χειρογραφεῖ “Χοσρόης τὸ 


δάνεισμα. πρεσβεία τε Xoogóov ἐφ᾽ ᾧ ἀποστῆναι Κομεντίολον 5 


t 
- - , 
τῆς ἡγεμονίας, καὶ χειροτονία ΝΝαρσοῦ ἀντὶ Κομεντιόλου, καὶ 
συμμαχία Ῥωμαίων κατὰ τοῦ τυράννου Βαρὰμ. καὶ περὶ τῶν 
^ - ἣν , c - , 
βασιλικῶν δώρων τῶν σταλέντων Χοσρόῃ ὑπὸ τοῦ αὐτοκράτο- 
-»-"᾿ - , - 
ρος" xoi ὅπως τὰς κλεῖς τοῦ Φαρὰς ὃ Χοσρύης διὰ τοῦ πρέσβεως 
, , - ^M - ^ 
Ζὀλβζα παραδέδωκε τῷ βασιλεῖ: δημήμορίᾳ τοῦ found 10 
- Ἀ Lr ^ - 
ἹΠελιτηνῆς, προτρέπουσα τὸ Ρωμαϊχὸν συμμαχεῖν Xoogor κατὰ 
^ , , * - 
Baoáu* καὶ περὶ τῶν συγχυρησάντων εὐτυχημάτων πρὸ τῆς 
- t , ' - , à c c 
συμπλοχῆς Ρωμαίων ve xoi Περσῶν Xoogoy , καὶ ὅπως ot βασι- 
λικοὶ ϑησαυροὶ τά τε Περσικὰ βασίλεια ἀποκαϑίσταται Xocgó 
διὰ Βινδόου. ἕνωσις τῶν Ῥωμαϊκῶν δυνάμεων “ρμενίας τε καὶ 15 
- c 7 * , & , ' , c , 
sfjeieiQée, conl μόχη κατὰ Βαράμ, xoi νίκη “Ψωμαίων περιφανε-- 
^ - - , 
στάτη" ἐν ἢ μάχῃ Ναρσοῦ στρατηγοῦντος καὶ Τοῦρκοι συγελή-- 
φϑησαν, οἱ ἐπὶ τῶν μετώπων τὸν τύπον ἔφερον τοῦ σταυροῦ, 
"^ € » ^ - 5 2 L1 - , 
ὃ ἐπέϑεντο, ὡς ἐκεῖνοι διηγοῦντο, εἷς ἀπαλλαγὴν τῆς πάλαι 
, 3 ^ - , A. ^ ^ ^ 
προσπεσούσης αὑτοῖς λοιμικῆς νόσου. τὰ χατὰ τὴν Τολινδοὺχ 90. 
ἐν Περοίδιε γεγονότα, καὶ οἷον ἐχείνη βίον ἀσκητικὸν ἠγωνίσατο. 
ἐπανάζευξίς τε Xoogóov εἷς τὰ οἰκεῖα βασίλεια. καὶ περὶ τῶν 
σταλέντων δώρων παρὰ Xoogóov Σεργίῳ τῷ μάρτυρι. πρεσβεία 
τε τοῦ αὐτοῦ πρὸς τὸν αὐτὸν ἅγιον, ὥστε ἐκ τῆς Σειρὲμ παιδο-- 
ποιήσασϑαι" Χριστιανὴ δὲ ἐτύγχανεν αὕτη. καὶ ἐπιτυχία vt95 


vovet. "Zadesprates a Rosano Solchanis hortatu circumventus occiditur, 
aliaque praeterea Chosroae haud iniucunda eveniunt. pecuniam a Mau- 
ricio Imperatore mutuatus syngrapham dat. eius legatio super Comen- 
tiolo duce in ordinem redigendo, in cuius locum Narses sufficitur, Ro- 
manorum adversus Varamum tyrannum auxilia. Mauricii ad Chosroen 
dona regalia, qui per Dolabranum legatum claves Darae oppidi impe- 
ratori contradidit, Domitiani Melitenae antistitis ad Romanos de Chos- 
roe contra Varami opes adiuvando praeclara oratio. ante Romanorum 
Persarumque dimicationem Chosroae oblata felicitas. thesauri regii et 
regnum eidem opera Bindoi restituuntur. Romanarum Armeniarum 
orientaliumque copiarum coniunctio, praelium cum Varamo, et Romano- 
rum Narse imperatore victoria splendidissima. capti etiam 'Turcae in 
frontibus crucis figuram ferentes, quod quidem (ut narrabant) aliquando 
pro liberatione a grassante pestilentia matres adhuc pueris inusserant. 
res Golinduchae, quae in Perside vitam vixit asceticam. —Chosroae in 
regiam reversio. dona a Chosroe Sergio martyri sacrata. ad eundem 
divum preces eiusdem pro suscipiendis ex Sira Christiana femina liberis. 








" 
T) ———————————————————— —NSHPESETRRR 





SUMMARIA. 13 


τῆς αἰτήσεως, xol δώρων πολυτελῶν ἀποστολὴ παρ᾽ αὐτοῦ εἷς 
τὸν νεὼν τοῦ μάρτυρος. ὕπως τε Xoogónc τοὺς χεχοινωνηχό- 
τὰς τῇ τυραννίδι καὶ Βινδόην αὐτόν, ὡς κατὰ βασιλέως χεῖρας 
ἄραντα, ϑανάότῳ διώλεσε. περὶ τῶν προαγορευϑέντων ὑπὸ 
5 Xoogóov, καὶ ὡς στασιάσει τὰ Ρωμαίων πράγματα τυράννοις 
δουλεύοντα. πρεσβεία τε Πρόβου τοῦ Χαλκηδόνος προέδρου, 
xol περὶ τῆς εἰχόνος τῆς ϑεομήτορος, καὶ ὅσα κατὰ τὴν πρε- 
σβείαν ἀπήντησεν. ἐκδημία τε τοῦ αὐτοχράτορος ἐπὶ τὴν τῆς 
Εὐρώπης ἀγχίαλον, καὶ περὶ τοῦ συναντήσαντος αὐτῷ ἐν ot φά-- 
Ἴοσματος. ὕπως τε ὑπέστρεψεν εἷς τὰ βασίλεια ὃ αὐτοχράτωρ, 
πρεσβείας Περσικῆς ἐπιστάσης διὰ Ζαλαβζάν. ἐν οἷς καὶ ὃ πέμ-- 

' "rog λύγος: 
6. Ὁ δὲ ἕχτος λόγος περιέχει ὅπως ἀπὸ τῆς πόλεως ἐξιόν-- 
τι τῷ βασιλεῖ ἐνέσκηψε κλύδων ϑαλάττιος. ὅπως τε περὶ Ἥρά- 
15 χλειαν, ἐκεῖσε τοῦ βασιλέως διατρίβοντος, τέρας ἐγεννήθη, παι- 
δίον μήτε γεῖρας μήτε ὄμματα ἔχον μήτε ὀφρῦς μήτε βλέφαρα, 
πρὸς δὲ τῷ ἰσχίῳ ἰχϑύος οὐρὰ ἀπεχρέματο" καὶ ὅπως τὸ τέρας 
ἀνήρητο. περὶ τῶν τριῶν Σχλαβηνῶν τῶν κιϑάρας ἐπιφερομέ- 
γῶν, οἵ ἐκ τῶν μερῶν τοῦ ᾿Ωχεανοῦ ἐλέγοντο πρὸς τὸν Xoy&vov 
20 ἀπεστάλθαι" οἵ καὶ ἐνεφανίσϑησαν ἸΠαυρικίῳ τῷ βασιλεῖ, πρε- 
σβεία τε Φράγκων πρὸς τὸν βασιλέα ἐφ᾽ ᾧ συμμαχεῖν ἐπὶ δώροις, 
xol ἀποστροφὴ τῆς αἰτήσεως" Βόσσος καὶ Βέττος οἱ πρέσβεις, 
6 δὲ ἀποστείλας ὀνόματι Θεοδώριχος: περὶ τῆς ἀγέλης τῶν ἐλά- 
qv, καὶ ὅπως 4 μείζων βάλλεται καὶ εἰς λόχμην τινὰ φεύγει, 
95xui ὡς ἐπιδιώκεται ὑπό τινος τῶν δορυφόρων καὶ ἑτέρου τινὸς 


voti compos, rursum donaria sumptuosa ad eius aedem mittit. tyran- 
nidis conscios, estque adeo ipsum Bindoem, ut adversus regem nefaria 
molitum, vita expellit. eius de Romana republica ex dissidio tyrannis ser- 
vitura praedictio, Probi Chalcedonensis episcopi legatio, et de imagine 
dei matris, quomodoque legatio illa evenerit. "profectio imperatoris ad 
Anchialum Europae. de occursante ipsi in sue portento. quo pacto re- 
versus est domum imperator legatione Persica perfecta per Zalambanum. 

6. Haec autem libro sexto insunt: uti exeuntem ex urbe Augustum 
marina tempestas exceperit, utque ad Heracleam, dum ibi commoratur, 
monstrosus partus natus infans, manibus et oculis carens, ad haec et 
superciliis ac palpebris, ad femur piscis cauda appendente; et quomodo 
sublatum hoc monstrum. de tribus illis Sclavis citharas importantibus, 
qui ex Oceani partibus ad Chaganum missi ferebantur, et a Mauricio 
imperatore spectati sunt. legatio item Francorum ad Caesarem, qua 
Stipendio se illi militaturos polliciti repulsam tulerunt. Bossus et Bet- 
tus legationem hauc a 'Theodoricho missi obibant. de grege cervorum, 
utque ingens quidam telo ictus in silvam se contulerit; insequente vero 


14 PHOTH  - : : 
4 


Γήπαιδος, ὕπως τε 0 δορυφόρος διὰ τὰ περὶ αὐτὸν χρύσεια do- 
λοφονεῖται, χαὶ ὡς χρόνῳ μαχρῷ ὕστερον ὃ Γήπαις δολοφονῆσαι 
φωραϑεὶς πυρὶ παραδίδοται. στρατεία ᾿βάρων κατὰ Ῥωμαίων 
καὶ πολιορκία Σιγγιδόνος τῆς πόλεως, χειροτονία τε Πρίσκου 
τοῦ στρατηγοῦ, καὶ ὅπως τοῦ κατὰ τὴν Εὐρώπην πολέμου τοῦ- 5 
τον προεστήσατο. χαὶ ὕπως ὃ Χαγάνος εἷς Ζριζίπερα γενόμε- 
voc τὸν νεὼν ᾿“λεξάνδρου τοῦ μάρτυρος ἐπολίορχησε. καὶ ὕπως 
ἐν T ÜovgovAOv τῇ πόλει Ρωμαῖοι συγκλεισϑέντες ὑπὸ τοῦ Χαγά- — | 
vov πολιορκοῦνται, ὕπως τε δόλῳ φενακίζει τὸν βάρβαρον ὃ Πῆαυ- — | 
οίκιος καὶ τῆς πολιορκίας ἀπάγει. πρεσβεία τε ᾿βάρων πρὸς 10. 
Ῥωμαίους, καὶ ὅσα τῷ ““ρδαγάστῳ ἐκ τῆς τῶν Ῥωμαίων ἀπήν-- 
» ip ^ ^ & ^ , 2 
7150€ δυνάμεως, ἕτι δὲ καὶ τὰ κατὰ τὸν Τατίμερ. ἀνδραγαϑίέα 
τε τοῦ Ῥωμαίων ταξιάρχου ᾿“λεξάνδρου, καὶ ἀνδραγαϑία 'Pa- 
μαίων, καὶ Σκλαβηνῶν ἀναίρεσις, ἔφοδός τε Σχλαβηνῶν κατὰ 
Ῥωμαίων. περὶ τῶν τεχϑέντων τεράτων πρὸ τοῦ ἄστεος vijgió. 
βασιλίδος, ὡς τὸ μὲν ἦν τετράπουν παιδίον, τὸ δὲ δικόρυφον. 
ὕπως Πρίσκος ἀποχειροτονεῖται τῷ δοῦναι τῷ Χαγάνῳ ἀπὸ τῆς 
τῶν Σχλαβηνῶν λείας, καὶ Πέτρος ἀντιχειροτονεῖται στρατηγὸς 
τῆς κατὰ τὴν Εὐρώπην μάχης" καὶ περὶ Θεοδώρου τοῦ πρέσβεως — | 
σταλέντος πρὺς τὸν 'Χαγάνον ὑπὸ τοῦ Πρίσχκου, τῆς τε περὶ αὖ- 40. 
' ' 12204 τ (€ c , 

τὸν παιδείας καὶ δεξιότητος. ἐν οἷς καὶ ὃ ἕκτος λόγος. 

T. Ὁ δὲ ἕβδομος λόγος διαλαμβάνει περὶ τῆς γεγενημέ- 

2 i - Ῥ, / ὃ , 2 , *P ί 
νῆς ἀταξίας ταῖς Ῥωμαίων δυνάμεσιν, ἀριστείαν τε Ῥωμαίων 
κατὰ Σκλαβηνῶν ἤτοι Γετῶν" Γέται γὰρ τὸ παλαιὸν ἐκαλοῦντο. 


———————  a— 


hastifero, et altero item Gepaede, ut hic illum ob aurea ornamenta ex 
insidiis interfecerit, et longo post intervallo caedis reus deprehensus 
flammis sit traditus. Abarorum contra Romanos expeditio, urbisque Sin- 
gidonis obsidium. uti Priscus belli dux delectus et militiae Europaeae 
praefectus sit. ut Chaganus Driziperam delatus beati Alexandri martyris 
templum obsederit; et quomodo 'Tzurulo oppido inclusos Romanos Cha- 
ganus cinxerit, utque Mauricius astu deceptum Barbarum ab obsidione 
averterit. missa ab Abaris ad Romanos legatio, et quae Adragastus 
ab exercitu Romano acceperit incommoda. praeterea quae sub 'Tatimero 
acta Alexandri tribuni militum fortitudo, Romanoramque res fortiter 
gestae, et Sclavorum interitus, horumque vicissim in Romanos impetus. de 
monstris ad regiam urbem natis, infantes, unus biceps, alter quadrupes. 
uti Prisco imperium fuerit abrogatum, quod partem praedae e Sclavis 
abductae Chagano donasset, utique pro illo Petrus Europaeo bello dux 
praeficiatur. de "Theodoro item legato ad Chaganum a Prisco ire iusso, 
et de eius doctrina atque rerum gerendarum dexteritate. 

7. Libro septimo agitur de turbatis Romanorum ordinibus, eorun- 
demque rebus fortiter gestis contra Sclavos sive Getas: hoc enim no- 





SUMMARIA. 15 


xul περὶ τῶν ἐν "Aoluep τῇ Θραχῴᾳ πόλει Πέτρῳ τε xoi τοῖς πο-- 
λίταις συμβεβηκότων. καὶ ὡς Πιράγαστος ὃ τῆς τῶν Σκλαβη- 
- , , » 9 . i 2 ὃ 94 Ῥ " 

γῶν δυνάμεως φύλαρχος ἀνήρηται" καὶ ἀνδραγαϑία Ῥωμαίων. 
περὶ τῆς ἀνυδρίας τῆς παραχολουϑησάσης ταῖς Ῥωμαίων δυνά- 

να - , €. - τ 
5gt0t. καὶ ὕπως τοῦ Πέτρου καταπολεμηϑέντος ὑπὸ τῶν Σχλα- 

- - , 5 t , 9 » Ju , 
βηνῶν lloíoxocg αὐϑις γίνεται στρατηγῦς. ἄνατος ᾿Ιωᾶννου 
τοῦ νηστευτοῦ Κωνσταντινουπόλεως, καὶ περὶ τῶν ἐκδανεισϑέν-- 
τῶν αὐτῷ χρημάτων ὑπὸ ἸΠαυρικίου, καὶ περὶ τοῦ ἐν τῇ ὅμολο- 

- 3 
γίᾳ χειρογραφήματος, καὶ ὅπως διὰ τιμῆς ἦγεν ὃ φιλευσεβὴς ὡς 
Ἰοἀληθῶς αὐτοχράτωρ τὰ εὑρεθέντα τῷ ἀρχιερεῖ μετὰ ϑάνατον 
δάχια. περὶ τῶν ἸΠαυρουσίων τῶν συστραφέντων κατὰ Kaoyr- 
δόνος τῆς πόλεως, καὶ ὅπως τῇ τοῦ Γενναδίου τόλμῃ ὃ πόλεμος 
- - * € , 

ἔσβεστο. καὶ περὶ ToU χομήτου τοῦ φανέντος ἐπὶ ἡμέρας πολλάς. 
περὶ τοῦ ἐμιφυλίου πολέμου τοῦ γενομένου τοῖς Τούρκοις, καὶ ἐν 
15 ἐχϑέσει τὰ περὶ τῆς τῶν Τούρκων πολιτείας. καὶ ὡς τὸν ἐϑνάρ-- 
gnv τῶν Ἐφϑαλιτῶν ὃ Xoyávoc τῶν Τούρκων ἀνελὼν καὶ δουλώ- 
σας τὸ ἔϑνος, ἔτι δὲ xoi τοὺς Ὄγωρ τὸ ἔϑνος, καὶ δὴ καὶ τοὺς 
Κόλχους ἄχρι τριάκοντα μυριάδων διέφϑειρεν. ἀλλὰ xal τὸν 
ἐπαναστάντα αἰτῷ Τουροὺμ ἀνελὼν ἐπινίκιον ἐπιστολὴν Πῆαυρι-- 
90 χίῳ τῷ αὐτοκράτορι ἔστειλεν" ἐδουλώσατο δὲ καὶ ᾿ἡβάρους. διέξ- 
εἰσι δὲ καὶ περὶ τῶν κατὰ τὴν Ταυγὰστ ἐθνῶν, καὶ περὶ τοῦ IMov- 
xol, ἐν οἷς oi "4fago: ἡττηϑέντες διεσπάρησαν. καὶ περὶ τοῦ 
Οὐὰρ καὶ 'Χουνὶ τῶν ἐϑνῶν, ἐξ ὧν ἐπὶ Ἰουστινιανοῦ ἀπόμοιρα 


mine antiquitus appellati sunt, de iis quae in ignobili quodam 'T'hraciae 
oppido Petro et incolis acciderunt, utque Sclavorum praefectus Piraga- 
stus sit interfectus. de militum Romanorum virtute, licet aquarum in- 
genti penuria premerentur. Petro a Sclavis pugna superato Priscus 
iterum belli imperator delectus est. obitus loannis cognomento ieiuna- 
toris, patriarchae Constantinopolitani, deque mutuo a Mauricio impera- 
tore accepta pecunia datoque aeris accepti confessique chirographo; 
quantoque in pretio vere pius Augustus ille relictas a praesule post mor- 
tem pannosas vestes habuerit. de Maurusiorum adversus Carthaginem 
expeditione, utque Gennadii fortitudine bellum illud extinctum sit. de 
Cometa, qui dies complures visus est. de intestino apud 'Turcas et 
civili bello: accessit de eorumdem republica narratio. ut "Turcarum Cha- 
ganus Ephthalitarum principe interfecto totam eam gentem subegerit: 
ut Agarenorum ad haec et Colchorum gentem trecentorum millium strage 
caeciderit, utque insurgentem adversus se 'Turum interfecerit, quo no- 
mine victoriae nuntiam epistolam Mauricio imperatori scripserit. idem 
Abaros quoque sub iugum victos misit. refert et de gentibus quae 
"augast incolunt, et de Mucri, in quas devicti Abari dispersi sunt. item 
de Var et Chuni, quorum pars magna iam inde ab lustiniani temporibus 


10 PHOTII 


τῶνδε τῶν ἐϑνῶν ἐνδημεῖ τῇ Εὐρώπῃ, of καὶ 'Aflágovc ἑαυτοὺς 
ἐπεφήμισαν. καὶ ὡς 7j Τούρχων χώρα σεισμοῦ καὶ λοιμοῦ ἀπεί-- 
ρατος. περέτε τοῦ χρυσοῦ λεγομένου ὄρους, καὶ περὶ τῆς Ταυ-- 
γάστ, περί τε τῶν σχωλήκων τῶν τικτόντων τὴν ἐσθῆτα τὴν Ση- 
ριχκήν, καὶ ὡς πολλή ἐστι περὶ τὴν λεγομένην Χουβδὰν ἡ τῆς με- δ΄ 
τάξης γένεσις, καὶ τὰ περὶ αὐτὴν νόμιμα. καὶ περὶ τῶν Ἰνδῶν 

τῶν λευκῶν τὸ σῶμα. διάλεξις πρὸς τὸν Πρίσκον Χαγάνου περὶ 

ἀνδραποδισμοῦ τῆς Σιγγιδόνος, καὶ ἀντιλογία Πρίσκου πρὸς αὖτ 
τόν, καὶ ὅπως ὃ Πρίσκος Σιγγιδόνα σώζει τὴν πόλιν. ὅσα τε 
κατὰ Ζαλματίαν οἱ βάρβαροι διεπράξαντο καὶ πόλεις ἐπόρϑησαν, 10. 
ὅπως τε ὃ Γουνδουὶς παρὰ Πρίσκου σταλεὶς κατὰ τῶν ἐν Ζ[αλ-- 
ματίᾳ βαρβάρων ἠρίστευσεν. ὅτι τῷ ἐννεακαιδεκάτῳ ἔτει τῆς 
βασιλείας ἸΠαυρικίου προαγορεύει μοναχός τις τὸν οὐτοῦ ϑάνα- — | 








- D - , 

τον χαὶ τῶν τέκνων" ξίφος γὰρ γυμνώσας, ἀπὸ τοῦ φόρου μέχρι 

- , - , , , 4 
τῶν προαυλίων τῶν ἀνακτόρων διαδραμών, αὐτόν τε Πϊαυρίκιον 15. 
καὶ τὰ τέχνα ξίφει τεϑνάναι προηγόρευσεν. ἀλλὰ καὶ Ἥ ρωδια- 

, - - ^ ^ , * - , 
voc τις τῷ βασιλεῖ διεῖπε τὰ συμβησόμενα. περὶ τὸῦ συμβάντος 

- »" , ^ c c , , 
λιμοῦ τοῖς στρατεύμασι, καὶ ὡς ὁ Χαγάνος παραδόξῷ,. φιλαν- 
^ , 5 -* c 
ϑρωπίᾳ πενθημέρους σπονδὰς τοῖς λιμώττουσιν £9evo, ὡς ἂν ὃ 
» δ τ κου, ? "I n 2$ 5. Y L H 
ἑπισιτισμὸς ἀπὸ τῶν βαρβάρων τοῖς ἙΓωμαίοις ἀδεὴς ἔσοιτο" καὶ 20: 
ὡς ἀρώμασιν ὑπὸ Πρίσκου φιλοτιμηϑεὶς ἐπὶ τὰ κατὰ ΠΠυσίαν 
, - d 

ἐχώρησεν. ὡς συνῆψεν ὃ 'Χαγάνος περὶ τὴν IMvolav πρὸς Ko- 
μεντίολον μάχην, ἐπιβουλῇ δὲ Κομεντιόλου διαφϑείψεται ὑπὸ 


με ὐπἝἔναιυνκει cmi ónectimui" zo eios D. ) 


in Europa sedes habent, Abarosque se nominarunt. 'Turcorum regionem 
terraemotui ac pesti minime obnoxiam. de monte qui Aureus sit di- 
ctus, ac de ipsa urbe 'laugast. de bombycibus, qui ex se vestes gi- 
gnunt sericas, et quod serici ingens gignatur ad Chubdam urbem, quam 
appellant, copia, quaeque in illis vermibus glomerandis fieri solita. de 
Indis, qui candido sunt corpore. disceptatio Chagani cum Prisco de 
Singidonensibus in servitutem abducendis, Priscique contraria sententia, 
utque eam urbem Priscus servarit. quae per Dalmatiam barbari gesse- 
rint, quasque .urbes everterint. quomodo Gundoes a Prisco adversus 
barbaros in Dalmatiam missus res fortiter gesserit. undevicesimo im- 
peni Mauricii anno monachus quidam mortem illi liberisque eius prae- 
ixit: stricto enim gladio a foro ad palatii vestibulum procurrens Mau- 
ricium una cum liberis ferro occisum iri denuntiat. quin et Herodianus —— 
quidam imperatori eventura praenuntiavit, famem scilicet illam, quae 
post in castris orta. ut incredibili Chaganus humanitate esurienti exer- 
citui quinque dierum indutias concesserit, quibus absque metu barbaro- 
rum commeatus aunonaque ferretur Romanis, utque vicissim a Prisco 
donis honoratus in proxima Mysiae loca discesserit. in Mysia Chaga- 
nus cum Comentiolo signis collatis conflixit, perfidiaque Comentioli Ro- 
manorum exercitus, clade accepta, caesus a barbaris est, fuga interim 


———————— 


SUMMARIA. 17 





τῶν βαρβάρων τὸ Ρωμαϊχόν. καὶ φεύγει Kopevrloloc, καὶ πρὸς 
“1ριζίπερα τὴν πόλιν παραγίνετωξ, καὶ ἀποπέμπεται τῆς πόλεως 
ὡς φυγάς, καὶ πρὸς τὰ μακρὰ παραγίνεται τείχη. οἱ δὲ βάρ-- 
βαροι κατόπιν ἰόντες πρῶτον τὰ Ζριζίπερα αἱροῦσι, καὶ τὸν 
σ᾽ ἀλεξάνδρου τοῦ μάρτυρος ἐμπρήσαντες νεὼν καὶ τὸ σῶμα τῆς 
ϑήχης ἐχσύραντες ὕβρισαν. ϑεία δὲ δίχη μετῆλϑε τοὺς ὕβρι- 
στὰς τοῦ μάρτυρος" ἑπτὰ γὰρ παῖδες τοῦ Χαγάνου ἐν ἡμέρῳ 
μιᾷ βουβῶσι περιληφϑέντες ἐτελεύτησαν. Κομεντίολος δὲ μετὰ 
τῶν ϑορύβων ἐνδημεῖ τῇ Κωνσταντινουπόλει, οἱ δὲ βάρβαροι 
1οτοῖς μαχροῖς πλησιάζουσι τείχεσι. xol οἱ τοῦ Βυζαντίου ἐπὶ 
τοσοῦτον ἔδεισαν ὡς καὶ καταλιπεῖν Εὐρώπην καὶ πρὸς τὴν 
"Aolav περαιωθῆναι διεμελέτησαν. πρεσβεύεται δ᾽ οὖν ὅμως ὃ 
βασιλεὺς πρὸς τὸν Χαγάνον δι᾽ “Ἰρμάτωνος, καὶ δώροις λαμ- 
προῖς καὶ προσϑήκαις χρυσοῦ χιλιάδων εἴκοσι πείϑει μόλις τὴν 
15 εἰρήνην δέξασθαι, λέγοντα ““κρίναι ὃ ϑεὸς ἀνὰ μέσον Χαγάνου 
καὶ ἸΠαυρικίου καὶ ἀνὰ μέσον Ρωμαίων καὶ ᾿4βάρων." περὶ τῶν 
φανέντων ἀνϑρωπομόρφων τεράτων ἐν τοῖς Νειλῴοις ὕδασι, καὶ 
περὶ τῆς τοῦ Νείλου ἀναβάσεως δόξαι διάφοροι. ὃ δὲ συγγρα- 
φεὺς ᾿Δἀγαθαρχίδου τοῦ Κνιδίου τῇ δόξῃ προστίϑεται" φησὶ δὲ 
900Ur0C ἀν᾽ ἔτος ἕκαστον ἐν τοῖς κατὰ τὴν “ἰϑιοπίαν μεγάλους καὶ 
συνεχεῖς γίνεσθαι ὄμβρους ἀπὸ ϑερινῶν τροπῶν μέχρι τῆς ἴσημε-- 
ρίας τῆς ἐν τῷ μετοπώρῳ γινομένης xa9? ἕκαστα" εὐλόγως οὖν 
τὸν Νεῖλον ἐν μὲν τῷ χειμῶνι συστέλλεσθαι, κατὰ φύσιν ἔχοντα 
ῥύσιν ἀπὸ μόνων τῶν ἑαυτοῦ πηγῶν, κατὰ δὲ τὸ ϑέρος διὰ τοὺς 


elapso Comentiolo: quem ad Driziperam urbem delatum cives ut trans- 
fugam repellunt: quare inde ad muros longos, quos vocant, ille se re- 
cepit. barbari porro pone insequentes Driziperam capiunt, et Alexandri 
martyris templo incenso corpus capsa extrahentes contumeliis afficiunt. 
verum divina mox ultio martyris est violatores consecuta. septem enim 
Chagani filii una die, inguinum morbo correpti, perierunt. Comentiolus 
in his turbis Constantinopoli haeret, barbaris interim ad muros longos 
propius accedentibus, wunde tantus Constantinopolitanos terror invasit, 
ut de Europa deserenda et in Asiam transmittendo deliberarint. lega- 
tionem itaque extemplo imperator per Armatonam ad Chaganum mitten- 
dam censuit, splendidisque muneribus et viginti millium auri pondo ac- 
cessione pacem aegre redemit: dicente illo: **iudicet deus Chaganum in- 
ter et Mauricium: Romanos item inter ac barbaros." de monstris humana 
forma in Nilo flumine visis: deque Nili incremento atque eluvione variae 
discrepantesque sententiae. hic vero scriptor Agatharcidi Gnidio assen- 
titur, quotannis enim ille ait in Aethiopiae locis magnos continentesque 
coeli imbres decidere ab aestivo solstitio ad usque autumni aequino- 
ctium, Non sine causa itaque angustius hieme Nilum fluere, quod suas 
duntaxat e fontibus suapte natura natas vehat undas; at aestate, decur- 
Theophylactus. 





8 PHOTII 


ἐχεῖϑεν ἐχχεομένους εἷς αὐτὸν ὄμβρους λαμβάνειν τὴν αὔξησιν. 
ταῦτα μὲν καὶ ὃ ἕβδομος. 

8. ὋὉ δὲ ὄγδοος λόγος διαλαμβάνει ὕπως ὃ Χοσρόης διὰ 
τὰς ἐπιδρομὰς τῶν Σαρακηνῶν τῶν ὑπὸ “Ῥωμαίοις ταττομένων 


λῦσαι τὰς σπονδὰς ἐνεχείρησε, Γεωργίου δὲ πρὸς αὐτὸν σταλέν-- 5 


τὸς αἱ σπονδαὶ μεμενήκασι" καὶ Γεώργιος ἀτιμάζεται ὡς εἶπόν-- 
τὸς Χοσρόου διὰ Γεώργιον ἀλύτους τηρεῖν τὰς σπονδάς, ἀλλ᾽ 
οὐ διὰ τὸν βασιλέα ἸΠαυρίκιον. ὕπως τε Κομεντίολος προδοσίας 
κρίνεται, καὶ διαλλαγαὶ τῶν Ῥωμαϊκῶν στρατευμάτων πρὸς αὖ-- 


τόν, καὶ ὅπως αὖϑις ὑπὸ τοῦ αὐτοχράτορος στρατηγὸς στέλλε- { 


ται. μάχη Ῥωμαίων xol ᾿βάρων στρατηγοῦντος Πρίσκου xai 
Κομεντιόλου, καὶ Κομεντιόλου μὲν ἀπομάχου διά τινας προσ- 
ποιήσεις ὄντος Πρίσκου δὲ τῷ στρατοπέδῳ παρόντος ἀριστεία 
Ῥωμαίων καὶ ἀναίρεσις τῶν ᾿βάρων μέχρι τεσσάρων χιλιάδων. 


δευτέρα μάχη, καὶ ἀναίρεσις τῶν αὐτῶν ἄχρι χιλιάδων ϑ'. τρίτη ti 


μάχη, καὶ ἔτι τῶν αὐτῶν ὄλεθρος μέχρι πεντεκαίδεκα χιλιάδων. 
τετάρτη μάχη, καὶ νίκη πάλιν Ῥωμαίων λαμπρά, καὶ ἀναίρεσις 
Ἡβάρων ἅμα Γηπαίδων χιλιάδων λ΄. πέμπτη μάχη, καὶ νίκη 
Ῥωμαίων, xol ἀναίρεσις ᾿βάρων, καὶ ἅλωσις τῶν μὲν ζωγρη- 
ϑέντων βάρων τρισχιλίων, ἄλλων δὲ βαρβάρων τετρακισχιλίων, 
καὶ ἑτέρων δισχιλίων καὶ διακοσίων, καὶ Σχλαβήνων χιλιάδων 


€ c 
ὀχτώ" ἐξ ὧν ὃ Χαγάνος ἀπατήσας τὸν αὐτοκράτορα τοὺς ζωγρη-- 


rentibus in Nilum ex Aethiopia imbribus, crescere nimium quantum at- 


que augeri. 


8. Octavus haec fere complectitur. Chosroen ob illorum Saraceno- 


rum, qui Romanis parebant, incursiones rumpere inducias conatum: 
Georgii tamen legatione persuasum foedus sartum tectum servasse: 
Georgium vero Caesaris indignationem incurrisse, quod Chosroes dixis- 


set se Georgii potissimum gratia, non imperatoris Mauricii causa, ratam - 


acem fecisse, ut Comentiolus proditionis reus actus, mox Romanorum 
Sibi militum animos duci licuit, atque eam ob rem dux iterum exercitus 
ab imperatore creatus sit. Romanorum pugna commemoratur et Abaro- 
rum Prisco et Comentiolo ducibus: Comentiolo tamen nescio quid cau- 


sante et a pugna abstinente, Prisco vero copias ducente. militum Ro- . 


manorum fortitudo et Abarorum caedes quatuor millium. praelium item 
alterum, eorundemque Abarorum millium novem strages. tertia pugna 
cum quindecim millium clade Abarorum. quartum rursum praelium illu- 
strem Romanis victoriam concessit, caesis ad internecionem Abarorum 
et Gepaedum triginta millibus. quinta in pugna penes Romanos victo- 
ria quoque stetit: caesi captique Abari, ac vivi quidem in potestatem 


venere ad tria millia, caeterorum barbarorum quatuor, aliorum ad haec | 


duo millia et ducenti, et Sclavorum octo millia. postea tamen Chaga- 
nus decepto Mauricio imperatore vivos Abaros recepit. de Comentioli 


didis 


SUMMARIA. 19 


ϑέντας βάρους ἀνέλαβε. περὶ τῆς Κομεντιόλου μελαγχολίας, 
καὶ ὅπως τῇ τούτου ἀβουλίᾳ πλῆϑος Ρωμαίων, πρὸς Φιλίππου 

᾿ς πόλιν ἀπαίροντος, τῷ χρύει διώλοντο:. ὡς Πέτρος αὖϑις στρα- 
— τηγὺὸς τῆς Εὐρώπης ὑπὸ τοῦ αὐτοκράτορος προχειρίζεται. περί 
| 1t τοῦ γάμου [τοῦ παιδὸς Θεοδοσίου τοῦ παιδὸς Mavgixlov 
| ἐπὶ τῇ ϑυγατρὶ Γερμανοῦ. καὶ περὶ τῆς σιτοδείας τῆς γενομένης 
τῇ βασιλίδι τῶν πόλεων, καὶ τῆς συμβάσης ἀταξίας τῶν δήμων 
λιτανεύοντος τοῦ βασιλέως, καὶ περὶ τῆς μαχροϑυμίας αὐτοῦ, 
xai ἐξορίας τῶν στρατιωτῶν καὶ μονοημέρου ἐπανόδου. ὕπως 
10 ΠΠαυρίκιος ἐπέστελλε Πέτρον παντὶ τρόπῳ τὰς Θρακῴας δυνά-- 
pec elc τὸ ἀντιπέρας τοῦ Ἴστρου διατρίβειν, ὕπως τε ϑεία προσ-- 
ἔπεσεν ὀμφὴ τῷ Πέτρῳ. καὶ ὅπως στάσις ταῖς Ρωμαϊκαῖς εἰσήρ-- 
Quos δυνάμεσι, καὶ τυραννὶς συνέστη κατὰ τοῦ αὐτοχράτορος, 
Qxà τοῦ τυράννου ὑπὸ τοῦ πλήϑους ἀναρρηϑέντος. ὕπως τε 
15 φεύγει Πέτρος, καὶ ὅπως ἢ στάσις διαγγέλλεται τῷ βασιλεῖ. καὶ 
ὅπως τὰ πρῶτα διὰ τῶν δημάρχων Σεργίου καὶ Κοσμᾶ πολυπρα-- 
γμονεῖ τὸ πλῆϑος τῶν δήμων, καὶ εὑρίσχεται Πρασίνων μὲν αφ', 
Βενέτων δὲ Q3, καὶ ὅπως τοῖς δημοτικοῖς φιλοτιμίας παρέσχετο. 
πρεσβεία v& τοῦ αὐτοχράτορος πρὸς τὰς στασιαζούσας δυνάμεις, 
90 χαὶ ἀποστροφὴ τῆς πρεσβείας" ὕπως τε περιφρουρεῖ τὴν βασι- 
λίδα τῶν πόλεων. πρεσβεία τε τῶν στρατευμάτων ztgóc Θεοδό-- 
σιον τὸν Π]αυρικίου υἱόν, ἀξιοῦσα ἢ αὐτὸν ἢ τὸν πενθερὸν Γερ- 
μανὸν βασιλέα σφῶν ἀναρρηϑῆναι. γνῶσίς τε τούτων εἷς IMav- 
gii». ἀφιγμένη, καὶ ὑπόνοια εἰς Γερμανὸν ὡς αἴτιον τῆς τυ- 


raefracto moerore, utque eius temeritate Romanorum copiae, quas ad 
hilipropolim proficisci iubebat, frigore sint extinctae. quomodo Pe- 
trus iterum belli dux totius Europae ab imperatore creatus sit. de 
nuptiis 'Theodosii filii Mauricii et filiae Germani, urbem regiam fame 
ea tempestate laborasse, precesque in ecclesia fundente Mauricio, ple- 
bem esse tumultuatam; de eius mansuetudine ac lenitate militumque ab- 
legatione, utque eodem sint die revocati, Petrum ab Augusto missum, 
ut omni ope atque opere 'Thracicas copias ad oppositam lstri ripam 
distineret; deque divinitus Petrum appellante voce. tumultuantem rursum 
ia castris Romanorum, et contra Mauricium factio instituta, electo ab 
incondita multitudine Phoca. Petrus fuga interim salutem quaerit, et 
seditionis ad imperatorem rumor defertur. plebs autem a Sergio atque 
Cosma tribunis plebis primum incitata, novis studere rebus incipit, re- 
pertique Prasinorum cio. 10. Venetorum vero trecenti duntaxat, hinc 
plebeiis donativa Mauricius praebuit. sequitur ad tumultuantes milites 
eiusdem legatio et legationis repulsa, utque regiam urbem praesidio 
munierit. exercitus ad 'Theodosium Mauricii filium legatio , ipsum aut 
socerum illius Germanum dari sibi imperatorem postulans. eius rei 
nuntius ad Mauricii aures accidit, indeque suspectio in Germanum, ut 





| 

LI - ] 

ραννίδος, καὶ ἀπειλή, καὶ μήνυσις τῆς βασιλικῆς ἀπειλῆς διὰ 
1 


20 PHOTII 


^ ^ * ' 
τοῦ γαμβροῦ Θεοδοσίου, καὶ καταφυγὴ Γερμανοῦ πρὸς τὸν veuv 
τῆς ϑεομήτορος. τῶν Κύρου καὶ Στεφάνου τοῦ εὐνούχου, ὃς 
ἐπίτροπος ἐτέτακτο τοῖς βασιλέως παισί, πρὸς Γερμανὸν ἀπο- 
στολὴ εἷς τὸ ἐξελϑεῖν αὐτὸν τοῦ ναοῦ xal ἀπραξία" καὶ ἧ διὰδ 
ῥάβδων μαστίγωσις Θεοδοσίου τοῦ παιδὸς ὑπὸ τοῦ πατρὸς ἕνεκα, 
τῆς πρὸς τὸν πενθερὸν καταμηνύσεως. καὶ μεταφοίτησις Τὲρ- | 
μανοῦ ἀπὸ τοῦ νεὼ τῆς ϑεομήτορος ἐπὶ τὴν ἁγίαν Σοφίαν, xal - 
πάλιν πρόσχλησις ἐπὶ τὸ ἐξελϑεῖν, καὶ ἀπείϑεια, ᾿Ανδρέα τινὸς | 
συνεχῶς φοιτῶντος ταῖς λιτανείαις τὴν ἔξοδον χεχωλυχότος. 96- 10 
ρυβοί τε καὶ ἐμπρησμὸς τῆς κατὰ τὴν πόλιν οἰκίας Κωνσταντίνου 
τοῦ πατριχίου, ὃν “αρδῦν ἐπεχάλει τὰ πλήϑη" καὶ ἀπορία 
ἸΠαυρικίου καὶ ἀπόδρασις. ὅπως κλύδωνος γεγονότος ἐγκοπὴν — 
πρὸς τὴν ἀπόδρασιν λαμβάνει. καὶ ἀποστολὴ Θεοδοσίου τοῦ 
παιδὸς πρὸς Χοσρύην, καὶ ὑποστροφὴ πάλιν ἀπὸ Νικαίας τῇ 18 
ἐπιδείξει τοῦ δαχτυλίου, ὃ ἦν εἰς σύνθημα τῷ παιδὶ παρὰ τοῦ | 
πατρὺς mouj9év. ὕπως ve πρὸς τὸν τύραννον οἱ τοῦ ἄστεος, ἐν 
οἷς ἦν καὶ ὃ '᾿Ἐδομίτης, προσεχώρησαν. ὅπως τε Γερμανὸς κατα-- 
σκευάζων ξαυτῷ τὴν βασιλείαν ἀποτυγχάνει, τῶν Πρασίνων ἀπει-- | 
πόντων τὴν ἀνάρρησιν διὰ τὸ τῆς αἱρέσεως αὐτὸν εἶναι, ὡς ἐχεῖ- 20 
νοι ἔφασχον, τῶν Βενέτων. εἶτα ἀναγόρευσις ἐν τῷ ναῷ τοῦ 
ἁγίου Ἰωάννου ἐν τῷ Ἑβδόμῳ τοῦ Φωκᾶ" Κυριακὸς δὲ τηνικαῦτα ὦ 
τοὺς τῆς βασιλίδος ἀρχιερατικοὺς ἐγκεχείριστο νόμους. εἰσοδός 
τε Φωχᾶ πρὸς τὰ βασίλεια, καὶ ἀνάρρησις “«Τεοντίας τῆς γυναι: 


] 
j 
E 
] 


tyrannidis auctorem. minae minarumque Augusti in Germanum per 
"Iheodosium generum delatio: et Germani in deiparae templum, ut in 
. azylum fuga. hinc Syros, et Stephanus eunuchus, qui Caesaris liberis 
morum praefectus fuerat, ad Germanum missi, ut templo digrederetur, 
sed irrita legatio fuit. fustibus caesus "Theodosius apparente Mauricio, 
quod socero suas minas indicasset. Germani a templo b. Virginis ad 
sanctae Sophiae transitus, et iterata, ut inde digrediatur, hortatio: sed 
qua nihil persuadetur, -Andrea quodam egressum dissuadente, dum pre- - 
candi gratia templum frequentat. turbae iterum incendiumque urba- - 
nae domus Constantini patricii, quem Lardyn vulgo cognominabant, - 
Mauricii aestuatio ac fuga, utque exorta maris tempestas fugam ipsi in- 

terciderit. 'Fheodosii filii ad Chosroem missio reductioque Nicaea ex 

indicio annuli, quem filio parens Mauricius signi tesseraeque loco íradi- Ὁ 
derat. urbanorum ad tyrannum, in quibus et Edomites erat, con- - 
cursus, imperium Germanus affectans voto excidit, Prasinis se eum  - 
creaturos imperatorem negantibus: quod, ut ipsi affirmabant, factionis 
esset Venetorum. ergo Phocas deinde in templo b. Ioannis, quod est in 
Septimo, imperator renuntiatur, Cyriaco regiae urbis patriarcha, Pho- 
cae in regiam ingressus et Leontiae ejus uxoris, ut Augustae consalu- 


^o UA t——— "a ταὶ 


PT CUT 


SUMMARIA. 21 


xüc Quxü. καὶ περὶ τὴν τῶν τόπων στάσιν τῶν δημάρχων ἔρις, 
xol ὠϑισμὸς Κοσμᾶ τοῦ δημάρχου τῶν Βενέτων ὑπὸ ᾿4λεξάνδρου 
xol ὕβρις εἰς '“λέξανδρον. καὶ μνήμη Mavgixlov , ὡς οὐκ ἀπέ- 

— Suve, καὶ διὰ τοῦτο τοῦ τυράννου πρὸς τὸν φόνον τοῦ βασιλέως 
5 μᾶλλον ὁρμή. ἀναίρεσίς τε τῶν τοῦ βασιλέως παίδων ἐνώπιον 
τοῦ πατρὸς ἐν τοῖς Εὐτροπίου, καὶ φιλοσοφία καὶ εὐχαριστία 
τοῦ βασιλέως, καὶ αὐτοῦ ἐκείνου διὰ ““ιλίου ἀναίρεσις. καὶ 
περὶ τῆς ἐπὶ Ἣρακλείου τοῦ βασιλέως εὑρεθείσης διαϑήκης 
TMavgixlov τοῦ αὐτοκράτορος. ὕπως vt τὰ σώματα τῶν βα- 
10 σιλέων τῷ ϑαλαττίῳ ῥοθίῳ παρεδόϑησαν. ἐπιτάφιός τε εἷς 
 Mavolxiov* καὶ ὅπως τὰς ἀντιδόσεις τῶν παρανομηϑέντων αὖ-- 
ταῖς εἰς Πϊαυρίκιον oi ἹΡωμαϊχαὶ δυνάμεις κρίσει προνοίας ϑείας 
ἐλάμβανον, ὡς ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ μηδένα τῶν κοινωνησάντων τῆς 
τυραννίδὸς ἐκ τοσούτου πλήϑους ὑπολειρϑῆναι, ἀλλ᾽ οἱ μὲν 
15 λοιμῷ οἱ δὲ πυρὶ οὐρανίῳ οἵ δὲ καὶ στόματι διεφϑάρησαν μα-- 
χαίρας, ὥστε ἡνίχα Ἣ ράκλειος ὃ βασιλεὺς πρὸς Ραζάτην τὸν 
ΤΙέρσην πολεμεῖν ἔγνω, ἔκταξιν τῆς στρατείας ποιησάμενος δέο 
μόνους εὗρεν ὑπολελειμμένους τῆς φιλοτυράννου πληϑύος. καὶ 
τότε ἤρξατο τὸ Ῥωμαϊκὸν κατὰ Περσῶν ἐνισχύειν" μέχρε γὰρ ἂν 
90 ἐκεῖνοι περιῆσαν, 7j νίχη τοῖς Πέρσαις ἐνηυλίζετο. ἀναίρεσις ὑπὸ 
τοῦ τυράννου δι᾽ ᾿“λεξάνδρου Θεοδοσίου τοῦ βασιλέως τοῦ αὐτο-- 
χράτορος παιδός, xoi Πέτρου καὶ Κομεντιόλου καὶ Κωνσταντί- 
vov τοῦ “αρδῦ" πλάνη τε περὶ Θεοδοσίου, ὡς οὐ πεφόνευται, 


tatio. tribunorum plebis ingens tum de locorum statione contentio atque 
altercatio. Cosmae partis Venetae tribuni plebis ab Alexandro propul- 
satio et iniecta mentio, nondum obiisse Mauricium. quo factum ut im- 
ἘΝ quodam ad imperatoris caedem tyrannus se proripuerit. hinc cae- 
es liberorum Augusti in parentis oculis ad Eutropii, animi sapientia 
Caesaris, actis Deo gratiis, utque a Lilio percussus obierit, legitur et 
testamentum Mauricii, Heraclio imperante inventum. quomodo regia 
corpora marinis commissa fluctibus, et funebris in Mauricium laudatio : 
utque divinae iudicio providentiae Romani milites eorum, quae in Mau- 
ricium flagitiose patrarunt, poenas dederint, quod post non diu caedis 
tyrannidisque sociorum nemo in tanta multitudine superfuerit: peste 
enim alii, alii coelesti igne, ferro caeteri ad unum omnes perierunt: at- 
que adeo Heraclius post paulo rerum potitus, cum Razate Persa bellum 
gesturus, delectu habito, vix duos ex illis partium studiosis relictos re- 
perit. ac tum demum Romani Persis superiores esse coeperunt, qui 
Qum ilii nefarii superstites essent, a Persis victi semper discesserant. 
caedes a tyranno per Alexandrum intentata 'Theodosio Augusti filio : 
Petro item et Comentiolo atque Constantino, Lardy cognomento. fal- 
sus etiam rumor de "Theodosio exortus est, quasi is tum non fuisset in- 








22 PHOTH SUMMARIA, 


xol ὅπως κατὰ ᾿““λεξάνδρειαν τὰ ἀγάλματα τῆς olxilac ἕδρας ἀπο-- 
φοιτῶντα προηγόρευον τὰ γεγονότα καλλιγράφῳ τινί, κατὰ τὸ 
Τυχαῖον οὕτω καλούμενον, ἀπὸ δείπνου πρὸς τὰ οἴκοι διερχο-- 
μένῳ. ὕπως τε ὃ IMavglxioc λέγεται τρίτην μοῖραν τῶν φόρων 
συγχωρῆσαι τοῖς ὑπηχόοις, καὶ τριάκοντα δοῦναι τάλαντα τοῖς 5 
Βυζαντίοις elc νεουργίαν τοῦ τῶν ὑδάτων ὅλκοῦ" καὶ ὅπως iqu- 
λοτιμεῖτο λαμπρῶς τοὺς τῶν μαϑημάτων ἐραστάς. καὶ περὶ τῶν 
γεγονότων παραδόξων τῆς τῶν αἱμάτων ῥύσεως Εὐφημίας τῆς 
μάρτυρος, καὶ ὡς Ἰαυρίχιος πειράσας μᾶλλον τὸ ϑαῦμα δι᾽ 


— onm À—à a arma o oo δον“ ΝΕ 





| 


ἀπιστίας ἐπίστωσε. καὶ ὅπως ὃ τύραννος Κωνσταντῖναν τὴν τοῦ 10 


βασιλέως ἸΠαυρικίου γυναῖχα ἅμα ταῖς ϑυγατράσιν ἐν ἰδιωτικῇ 
οἰκίᾳ ἐνέκλεισε. πρεσβεία τοῦ τυράννου πρὸς Xoogórv τὸν Περ-- 
σῶν βασιλέα, καὶ ἀποτυχία, κατάλυσίς τε τῶν σπονδῶν προ-- 
φασιζομένου Χοσρόου τὴν 0clav διεκδικεῖν IMavoulov* καὶ οὗ-- 


1 


᾿ 
| 


τως ὃ «Αἴλιος (οὗτος γὰρ ὃ πρεσβεύων ἦν) ἀνεχώρησεν ἄπρα- 15 


χτος. ἀναίρεσις ᾿Αλεξάνδρου τοῦ συννεωτερίσαντος τῷ (ΦΦωκᾷ, 
δι’ ὑπόνοιαν ὅτι Θεοδόσιον τὸν ΠΠαυρικίου παῖδα, ὃν ἀνεῖλε, 
περιεποιήσατο. ἐν οἷς καὶ τῆς ὕλης ἱστορίας τὸ πέρας. 


terfectus. quomodo Alexandriae statuae suis sedibus sponte πιοίδθ, quae 
Byzantii accidissent, nuntiarint calligrapho cuidam (sic forte appellato) 
a coena domum revertenti. ut Mauricius tertiam vectigalium portionem 
subditis remisisse feratur: triginta quoque Byzantinis donasse talenta 
reficiendis aquae ductibus. quo honore praemioque disciplinarum stu- 
diosos publice affecerit. quae in fluxu sanguinis Euphemiae martyris 
admiranda acciderint: utque Mauricius rei periculo facto, quod initio 
non credidisset, miraculum magis confirmarit. uti Phocas tyrannus Con- 
stantinam, Mauricii Augusti coniugem , cum filiabus privatae domui in- 
€luserit. Phocae ad Chosroen Persarum regem missa legatio: sed irrita. 
ruptae enim indutiae sunt, Chosroe praetexente, quod Mauricium iuste 
vindicaret. sic Lilius, qui legatus erat, re infecta domum retro rever- 
tit. caedes Alexandri rerum novarum Phocae socii eo nomine suspecti, 


quasi Theodosium , Mauricii filium quem occidit, servasset. atque hic 
universae finis historiae. 








OEOOYAARTOY νι. 


dud. d ud 0 [0.2 


PONTANI ARGUMENTUM. 


Hoc non mediocriter festivo et erudito sane dialogo Simocalta noster 
- in Phocam ut importunissimum tyrannum invchitur ; quo imperante ( im- 
peravit autem annis octo) res Mauricii nemo ausus est litterarum memo- 
viae commendare, ac proinde eius imperatoris historia ignota posteris 
«c velut mortua iacuit. iacuerunt item bonae disciplinae, quae sub He- 
raclio demum , Phocae successore, iterum se palamque ostenderunt. mi- 
rifice laudatur Sergius patriarcha illius temporis, studiis liberalibus 
ipsique historico amicissimus ; cuius auctoritate ac voluntate permotus 
«d hanc historiam. conscribendam videlur accessisse. fingit, ut mos est 
dialogorum , Historiam ipsam res gestas Mauricii enarraturam cum. Phi- 
losophia sub platano considere. plerumque enim in dialogis colloquentes 
aul disputantes sessum. se recipere, et suas partes sedendo, idque in lo- 
cis amoenioribus nonnunquam, agere introducuntur, ut imprimis apud 
Platonem et eius imitatorem sludiosissimum M. Tullium videre cst. 


Q»r4030O01A. ΤΙ τοῦτο , ϑύγατερ; ἄγε δή μοι τὸ διαπό- 
ρήμα τοῦτο γλιχομένῃ μαϑεῖν διάλυσαι, οἷα μίτῳ τινὶ τῇ σαφη- 
γείᾳ οὐ μυϑικὸν περαιουμένη λαβύρινθον" δυσέμβατα γάρ μοι 
καὶ δυσάγωγα τὰ τῆς ϑεωρίας προαύλια. ἹΣΤΟΡΙΑ͂. ὦ φιλο- 
5 σοφία πάντων βασίλεια, εἴγε συμπρέπει ἐμοῦ ve πυϑέσϑαι, oi- 
τὴν δὲ διδάσκεσθαι, ἀποχρινοῦμαι ὡς ἔχω συνέσεως. μηδὲν 
γὰρ ἄγνωστον ἔχοιμι καλόν, ὡς ἔμοιγε xol τῷ Κυρηναίῳ δοκεῖ. 


Ρ HILOSOPHIA. Quid hoc, filia? age, mihi discere cupienti hanc 
dubitationem exime, tanquam filo quodam dilucida explanatione per 
labyrinthum non fabulosum me dirigens. sunt enim huius spectaculi 
vestibula ac prooemia mihi pene inaccessa, parumque me pelliciunt. 
HISTORIA. Hem philosophia, omnium artium regina, si modo et me 
interrogari et te doceri decet, pro intelligentia respondebo: nihil quippe 
incoguitum ducendum est pulcrum, mea quidem et Cyrenaei sententia. 


24 THEOPHYLACTI 


QLA. ἡδέως ἐροίμην ἐγὼ ὕπη τε καὶ ὅπως χϑὲς καὶ τρίτην ἄνε- 
βίως, ὦ ϑύγατερ. ἐπέχει δὲ τοῦ λόγου πάλιν ἡμᾶς, καὶ οἷα 
χαλινῷ τινὶ πρὸς σιωπὴν ἀνακρούεται, τὸ τῆς ἀπιστίας ἐπαγω- 
B γότατον, μή πού γε φαντασία τις τερατισμάτων ἡμᾶς φενοκίζη-- 


τι τ σσσσττττσοο 


“ “ Ύ » r 
ται. πολλοῦ γὰρ τοῦ χρόνου ἐτεϑνήκεις, ὦ παῖ, ἐξ ὅτου elo- 5 


ἤρρησε τῇ βασιλίδι αὐλῇ ὃ Καλυδώνιος τύραννος, σιδήρῳ περί- 
φραχτος, μιξοβάρβαρος ἄνθρωπος, τὸ κυκλώπειον γένος, ὃ τῆς 
σώφρονος ἁλουργίδος ἀσελγέστατος Κένταυρος, ᾧ βασιλεία ol- 
γοφλυγίας ἀγώνισμα. τὸ γὰρ ἕτερον σιωπήσομαι αἰδοῖ τῆς ἐμῆς 


εὐκοσμίας τῆς τε τῶν ἀκουόντων σεμνότητος. κἀγὼ δὴ τότε τῆς 10 


βασιλέως στοᾶς ἐξωστρακίσϑην, ὦ ϑύγατερ, καὶ τῆς ᾿ἀττικῆς 
ἐπιβαίνειν οὐκ ἦν, ὅπότε τὸν ἐμὸν βασιλέα Σωκράτην ὃ Θρὰξ 
P 9 ἐκεῖνος διώλεσεν ἄνυτος. χρόνῳ δ᾽ ὕστερον Ἡρακλεῖδαι διέσω-- 
σαν, καὶ τὴν πολιτείαν ἀπέδοσαν, τό τε ἄγος τῶν ἀνακτόρων 


ἀπεδιοπομπήσαντο. ναὶ δῆτα xol πρὸς τὰ βασιλέων τεμένη εἶσ-- 15 


ᾧκισαν, καὶ περιλαλῶ τὰ βασίλεια, καὶ ταῦτα δὴ τὰ ἀρχαῖα καὶ 
2 A - , * ' ^ - e » 

“Ἵττικὰ μουσουργῶ κελαδήματα. ἐμοὶ μὲν δὴ ταῦτα οὕτως ἔχει 
καλῶς σοὶ δ᾽, ὦ ϑύγατερ, τίς καὶ ὅπως σωτήριος γέγονεν ; 
ἸΣΤ. μῶν οὐκ οἶσϑα, βασίλεια, τὸν μέγαν τῆς ἁπανταχόϑεν 


οἰκουμένης ἀρχιερέα καὶ πρόεδρον; DIL. πάνυ μὲν οὖν, ὦ 90 


ϑύγατερ. φίλος ἐμὸς ovrog παλαιότατος καὶ ϑησαυρὸς οἴχειό-- 
τάτος, ΙΣΤ. ἔχεις οὐκοῦν, ὦ βασίλεια, τὸ ζητούμενον αὐτο-- 
B σχέδιον ἕρμαιον. ἐκεῖνος ἀνεψύχωσεν, ὥσπερ ἐκ τάφου τινὸς 


8. βασίλείας P. 


PHIL. Libenter interrogarem ego, ubi e£ quomodo nuperrime revixeris, 
filia. sed reprimit me et quasi quodam freno ad silentium inhibet ac 
retroagit, quae me totum occupavit incredulitas, ne forte prodigiosa 
species aliqua nobis illudat, iam pridem enim mortua es, filia, ex quo 
videlicet in aulam imperatoriam irruit tyrannus Calydonius, ferro com- 
munitus, homo semibarbarus, de Cyclopum genere, in modesta purpura 
Centaurus petulantissimus, qui de regno ebrietatis certat: aliud enim 
foedius tacebo, tum modestiae meae tum gravitatis audientium rationem 
habens. ego quoque tunc e porticu imperatoria in exilium missa sum, 
filia, et in Atticam ingredi non licuit, quando regem meum Socratem 
Thracius ille Anytus perdidit. tempore intercedente Heraclidae me ser- 
varunt, ditionemque mihi meam restituerunt, et palatii scelus "procul re- 
moverunt. sane tandem et in templa imperatorum me receperunt, et 
vocibus meis regia personat, eademque, vetera nimirum et Attica, mo- 
dulor cantica. meae igitur res sic bene habent, tibi primo, gnata, 
quis et quomodo salutem attulit? HIST. An tu, regina, non nosti to- 
tius orbis praesulem et antistitem ? PHIL. Equidem novi: est enim 
amicus meus pervetus et thesaurus familiarissimus. HIS'T. Habes igitur, 
regina, ad id quod quaesivisti responsum ex tempore. rem exoptabilem 





40 


. DIALOGUS. 25 


τῆς ἀλογίας ἀναλαβόμενος, οἷάπερ "4λκηστίν τινα ἀλεξιχάκου 
τινὸς Ἡρακλέους ἀναστησάμενος δώμῃ. εἰσεποιήσατο δὲ μεγα-- 
λοφρόνως, περιέβαλέ τε ἐσθῆτα φαιδράν, καὶ χρυσέῳ κατεχύ-- 
σμησεν ὅρμῳ. τὸν δὲ κρωβύλον τουτονί, τέττιξ δ᾽ ὃ ἄρα αὐτῷ 


, be - 
δχρύσεός ἐστιν ἐφεζόμενος, ὃ ϑεσπέσιος οὑτοσὶ κατηγλάϊσε, τῷ τε 


παρόντι συλλογισμῷ ἐλάμπρυνε. βῆμά τε προτέϑειχεν εὐμενῶς 
ἱδρυμένον καὶ παρρησίαν ἀκίνδυνον, | IA. ἄγαμαι, ϑύγατερ, 
τῆς μεγαλονοίας τὸν ἱεροφάντην ἐγώ, ὁπόσης κατορϑωμάτων 
ἀναβάσεως ἐπιβέβηκε, τὴν ὑψηλὴν τῆς ϑεολογίας ἀκρώρειαν πε-- 


Ἰοριχαϑήμενος ἐπί τὲ τὸν κολοφῶνα τῶν ἀρετῶν τὴν ἀποιχίαν 


- , 
ποιούμενος, χαὶ τῶν ὑπὸ σελήνην πλεονεκτημάτων ἀντέχεται, 
A 2 - c , , ? 3 , ^ » ^ 
xci βίος αὐτῷ ot πανάριστοι λόγοι" οὐκ ἐθέλει γὰρ οὔτε τὸν πε-- 
olyuov κόσμον μένειν ἀκόσμητον. οὕτως ὀναίμην τῶν ἐμῶν 
ἐραστῶν. ἣ σώματος ἐκτὸς φιλοσοφεῖ ἐπὶ γῆς, ἢ ϑεωρία σω- 


15 ματωθεῖσα μετὰ τῶν ἀνθρώπων ὡς ἄνθρωπος ἀναστρέφεται. 


IXT. κάλλιστά γε, βασίλεια, τῶν ἐγκωμίων τὸν στέφανον ἔπλε-- 
! jb ? γκῶμ 
ξας. ἀλλ᾽ εἴ σοι δοκεῖ, περὶ ταυτηνὶ τὴν πλάτανον καϑίσωμεν 
Ps sus M ^ , E » ^ c ' 
μιχρόν" ἀμφιλαφὲς γὰρ τὸ δένδρον, τοῦ τε ἄγνου τὸ ὕψος xol 
—- "2 m" 
τὸ σύσκιον πάγκαλον. | DIL. πρόαγε δῆτα, ὦ παῖ, καὶ βαλ- 


βῖδά τινα τῆς διηγήσεως τοῖς φιλαχροάμοσιν ὥσπερ ἐντίϑει 


ὄπ J, (SC δέ , , ^ - T! 9. , ^ 

pooíutoy. ἐγὼ δέ σοι ἐπιστήσω τὸν νοῦν οἷά vic T9ax5otoc , μὴ 
* 

διαβύσασα τὰ ὦτα, καὶ Σειρηναίων ἀφηγημάτων ἀκούσομαι. 

ἸΣΤ. τοιγαροῦν πειϑαρχήσω, βασίλεια, τήν τε τῆς ἱστορίας 


ile in vitam reduxit, meque tanquam e sepulcro aliquo taciturnitatis re- 
cuperavit, et ut Alcestin aliquam viribus alicuius Herculis malorum de- 
pulsoris resuscitavit. adoptavit autem me excelso animo, splendida ve- 
ste operuit, et monili decoravit aureo; et hunc crobylum, sive plexum 
capillorum in vertice, cicada ex auro insidente, divinus hic vir exorna- 
vit, et qua vides ratione illustravit, stabilemque mihi sedem benevole 
proposuit, et libertatem omni periculo vacantem concessit. PHIL. Miror 
antistitis ingentem animum, quo tam alte in recte factis ascendit, et in 
summo fastigio divinae scientiae sese collocavit, et usque ad apicem vir- 
tutum progressus est, omnesque sub sole praerogativas consectatur; cui 
vita est omnimodis optimae et cultissimae artes. nec enim vel terrenum 
ornatum inornatum manere vult. ita fruar meis amatoribus. «quae cor- 
pus non habet, in terris philosophatur, et commentatio corporata cum 
hominibus ut homo: versatur. HIS'T. Pulcerrime tu encomiorum coronam 
contexuisti. sed si placet, ad platanum istam paulum consideamus: est 
enim excelsa et ad locum opacandum patulis diffusa ramis bellissime. 
PHIL. I prae igitur, filia, et prooemium ceu carceres quosdam narra- 
tioni ad audiendum iucundae praetexe. ego tibi animum adhibebo, non 
(velut Ithaceusis Ulysses) obturatis auribus, Sirenicasque narrationes 
auscultabo. HIS'T. Obtemperabo, regina, historiaeque lyram pulsabo. 


V 134 


D 


20 THEOPHYLACTI 


^ , 
λύραν τινάξομαι. ἔσο δέ μοὶ πλῆκτρον αὐτὴ μουσικώτατον" 
- , 
ὠκεανὸς γὰρ ἐπιστήμης ἔφυς καὶ λόγων τις, ἐν σοί τε πᾶσα χάρις, 
ἅτε νῆσος, τὴν πέρι πόντος ἀπείριτος ἐστεφάνωται. 
esto tu mihi plectrum maxime musicum: es enim scientiae et eloquentiae 


Oceanus. in te omnis gratia, velut in insula, quam immensus, ut est 
apud poetam, pontus circumdat. 


a5 II POOIHMI!IO:!X. 


Za μὴ μόνον τοῖς ἐκ φύσεως ἀγαϑοῖς ἀλλὰ καὶ οἰκείοις εὑρή-- 
μασι καταχοσμεῖσϑαι τὸν ἄνϑρωπον. ἔνεστι γὰρ λόγος αὐτῷ, 
χρῆμά τι ϑεῖον καὶ ἀξιάγαστον. τούτῳ καὶ ϑεὸν αἰδεῖσθαι καὶ 
σέβειν μεμάϑηχε, καὶ τὰ τῆς οἰχείας ἐνοπτρίζεσϑαι φύσεως καὶ 
τῆς ἑαυτοῦ διαπλάσεως τὴν σύνταξιν οὐκ ἠγνόησε. τοιγάρτοι 5 
λόγῳ καὶ πρὸς ἑαυτοὺς συννεύουσιν ἄνθρωποι, καὶ ἐκ τῆς ἔξω 
περιωπῆς im^ αὐτὸν τὸν νοῦν εἰσκυκλήσαντες τά τε περὶ τῆς 
σφῶν αὐτῶν δημιουργίας ἀνελίττουσιν ὄργια. πολλὰ μὲν οὖν 
οὗτος ἀγαϑὰ τοῖς ἀνθρώποις δεδώρηται, καὶ συνέριϑός ἐστι τῆς — 
φύσεως ἄριστος. ἃ γὰρ ἐκείνη διέλειπε, λόγος τετελεσιούργηκειο, 
B βᾶτιστα, ἃ μὲν εἰς ϑέαν ἐγκαλλωπίσας, ἃ δ᾽ ἐς γεῦσιν ἥδύνας, — 
ἔνια πρὸς ἁφὴν τονώσας ἢ μαλακίσας, ἄλλα πρὸς ἀκοὴν μου- 
σουργήσας, τῇ τῆς ἀπηχήσεως ἴυγγι κατακηλῶν τὴν ψυχὴν καὶ 
πρὸς τὰ ἀχούσματα μεϑελκόμενος. ἢ οὐχὶ καὶ τεχνῶν οὗτος σο-- 
φιστὴς πιϑανώτατος; ἐξ ἐρίου μὲν εὐήτριον ἱστουργήσας χιτώ- 15. 


No ex bonis tantummodo natura insitis, verum etiam ex inventis ab 
se excogitatisque rebus cohonestari et exornari hominem consentaneum 
est, possidet namque rationem, divinum quiddam et admirabile, cuius 
beneficio deum venerari, ei vota et preces adhibere, conditionem suam 
perinde ut in speculo intueri, quemadmodumque fictus atque coagmenta- 
tus fuerit, probe didicit. proinde ratione et intelligentia in semet con- 
versi mortales, et ab exteriorum circumspectu in ipsam mentem ceu gyro 
«quodam delati, fabricationis suae mysterium evolvunt. haec igitur, ratio, 
inquam, multa nobis ornamenta comparavit, naturae ipsius operum ac 
laborum socia et adiutrix praeclarissima. etenim quae illa intermittit et 
in quibus deficit, haec quam rectissime perficit et absolvit, alia quidem 
ad aspectum venusta reddens, alia ad gustatum condiens, quaedam ad 
tactum solidans aut emolliens, nonnulla ad auditionem musicis numeris 
distinguens, sonorumque illecebris pectora demulcens, et ad commodan- 
das aures alliciens. quid? an non haec artium quoque vulgarium et in 
medio positarum repertrix est probatissima ? e lana nimirum elegantem 


PROOEMIUM. 97 


νιον, &x δὲ ξύλων γεωργοῖς μὲν τεχταινόμενος ἐχέτλην, πλωτῆρσι 
δὲ κώπην, τῷ τε στρατιώτῃ πέλτην καὶ γέρρον κινδύνων πολεμι-- 
χῶν ἀμυντήρια. ἀξιολογώτατόν τε πάντων, τὸ τῆς ἱστορίας 
διέϑετο πολυπειρότατον ἀκοῇ μὲν ἥδυσμα, τῇ δὲ ψυχῇ παιδευ-- 
στήριον" οὐδὲν γὰρ ταῖς φιλοπευϑέσι ψυχαῖς ἔνεστιν ἱστορίας C 
ἐπαγωγότερον. ἱχανὸν δὲ τῷ τεκμηριῶσαι Ὁμηρικῆς τι δέλτου 
διήγημα. ἐπὶ τὴν ᾿“λκινόου τοῦ βασιλέως αὐλὴν ὃ τοῦ “Ιαέρτου 
παῖς ἔναγχος ἐκ τοῦ ϑαλαττίου χλύδωνος ἐπὶ τὴν ἤπειρον ἐκβρα- 
σϑεὶς ἐξενίζετο, καὶ πολλὴ ἀμφὶ τὸν Ὀδυσσέα φιλοφροσύνη πε- 
10 ριεκέχυτο. πρόχειρον γὰρ ἦν γυμνῷ καὶ τετρυχωμένῳ τὸ σῶμα 
συμφορᾷ ναυαγίας ἐσθῆτα λαμπρὰν ἐμπορπήσασϑαι. ἐπῆν δ᾽ 
αὐτῷ καὶ κοινὸν τῆς βασιλέως τραπέζης ἀξίωμα. καὶ οὖν τῷ 
ἐπήλυδι παρείχετο καὶ γλώττης ἐλευϑερία καὶ διηγημάτων ἐκϑέ- 
σεως ἄδεια. τοὺς δὲ Φαίακας οὕτω τὰ τῆς ἱστορίας ἐνηύφρα- 
15vev ὡς χαίρειν εἰπόντας τῷ πότῳ ϑέατρον εἶναι δοκεῖν τὸ συμ- D 
πόσιον, καὶ διανιστᾶν τὰ ὦτα, καὶ κεχηνέναι ϑεωμένους τὸν ἄν- 
dpa, καὶ τῷ μήκει μηδαμῶς τῆς διηγήσεως ἀποκναίεσθαι. καί- 
τοι τὰ πολλὰ τῶν ἀφηγημάτων χατηφεῖς εἶχε τὰς ὄψεις" μεγί- P 4 
στων γὰρ κινδύνων ἐμπειρία περιέρρει τῇ συνουσίᾳ. λίχνον γὰρ 
90 ἀχοὴ καὶ ἀκόρεστον, ἑστιωμένη λόγον παράδοξον. ἔνϑεν ἄρα 
καὶ τοὺς ποιητὰς ἐπὶ παιδείᾳ πρώτους ἐνευδοκιμήσαντας ἔστι 
ϑεάσασϑαι" παραλαβόντες γὰρ οὗτοι τὰς τῶν ἀνθρώπων ψυ- 


contexit tunicam; e ligno agricolae stivam, nautae remum, militi peltam 
et scutum fabrefacit. verumtamen nihil praestabilius ex omnibus quam 
multifariam historiarum cognitionem instruit, quae et auribus oblecta- 
mentum et animis quaedam discendi officina est, quando non aliud quid- 
quam mentibus cognoscendi amore flagrantibus aeque blanditur; id quod 
narratio quaedam Homerici poematis ad fidem faciendam satis apposite 
cuipiam probaverit. in regiam Alcinoi regis Ulysses paulo ante vastis 
fluctibus in littus proiectus hospitio suscipitur, mirificaque comitate et 
benevolentia tractatur. illico enim nudum eius corpus et ex naufragio 
sale tabentes artus veste splendida cooperiuntur; regia mensa dignatur; 
et libertas loquendi, quaeque vellet commemorandi potestas homini ignoto 
ac peregrino conceditur. Phaeacas porro tanta iucunditate ipsa casuum 
expositio perfundit, sic eos detinet, ut poculorum immemores convivium 
in theatrum mutavisse videantur, auresque arrigant, et ab ore viri illius 
contemplabundi pendeant, nec ex narratione tametsi longa taedium ullum 
sentiant, quamquam tristia multa referat, periculorumque gravissimorum, 
«quae subierit, commemoratione coetum illum. convivantium velut inundet. 
aures namque, cum sermone quopiam de rebus novis et admirandis tan- 
quam epulis accipiuntur, liguritorem imitantes avidae insatiabilesque re- 
periuntar. quam ob causam etiam poetas eruditione principes celebre ad 
posteros nomen consecutos videre licet. qui hominum ingeniis sciendi 


28 THEOPHYLACTI 


^ 


χὰς φιλοΐστορας καὶ πρὸς μάϑησιν ὀργώσας ἀεὶ καὶ ξένων διψώ- 
cac διηγημάτων, τεχνουργοῦσιν αὐταῖς μυϑολόγημα, καὶ περι-- 
βάλλουσι φράσιν τῷ πλάσματι, ῥυθμῷ δὲ τὸ ψεῦδος στιμμί- 
ζουσὶ, καὶ μέτροις οἷα κεστοῖς ϑελχτηρίοις τισὶ τὸ τεράτευμα 
B καλλωπίζουσι. καὶ τοσαύτην εἶχεν ?» ψυχαγωγία τὴν δύναμιν 5 | 
ὡς καὶ ϑεολόγων εἶναι νομίζεσϑαι, καὶ παρ᾽ ἐκείνους φοιτᾶν τοὺς 
ϑεούς, καὶ ταῖς ἐκείνων γλώτταις παραγυμνοῦν τοῖς ἀνθρώποις 
τὰ οἴκοι, καὶ εἴ τέ ποτὲ τῷ σφῶν αὐτῶν βίῳ συνέτυχεν ἄνδρα-- 






, » T, 35 3 , LM ENG 3 
γάϑημα ἢ δυστύχημα. οὐκοῦν ἐρήσειέ τις κοινὴν ἁπάντων ἀν- 
V 186 ϑρώπων τὴν ἱστορίαν διδάσκαλον, εἰσηγουμένην οἷς τε ἐγχειρη- 1 
, 
τέον xal ἃ παροπτέον ὡς μὴ συνοίσοντα. ἐμφρονεστάτους τε 
τοὺς στρατηγοὺς δι᾽ ἐκείνης ἔστιν ἰδεῖν" τάττειν γὰρ δυνάμεις 
2. f e , ^ ^ , ^ ^ 
ἐπίσταται, ὅπως τε λόχοις σοφίζεσϑαι δεῖ τὸ πολέμιον. καὶ ταῖς 
C μὲν τῶν ἄλλων συμφοραῖς προμηϑεστέρους σφᾶς αὐτοὺς ἀπεργά- 
^ ^ ^ 5 1 
ζεται, τοῖς προσφαλεῖσιν ἑτέροις ἐκείνους i9Uvovoa* ταῖς δ᾽ av 15. 
πάλιν εὐπραγίαις εὐδαιμονεστέρους ἀπέδειξε, μικραῖς ἀφορμαῖς 
μεγάλας ἀρετῶν κορυφὰς ἐπαυξάνουσα. καὶ τῷ μὲν πρεσβύτῃ 
, -“ , 
χειραγωγός τίς ἐστι καὶ βακτηρία, τῷ «δὲ νέῳ παιδαγωγὸς κάλλι- 
στος καὶ συνετώτατος, τῇ πολυπειρίᾳ πολιοῦσά πως τὸν νεώτε-- 
ρον, καὶ προφϑάνουσα τοῦ χρόνου τὰ κατ᾽ ὀλίγον μαϑήματα. 90. 
EVA αἱ -- 8. ζ 5 H - » 9 y 34er , 
πρὸς ἣν énidgauoUuos καὐτός, εἰ καὶ μεῖζον ἢ κατ᾽ ἐμὲ τὸ ἐγχεί- 


utut LOG PELA S Hei 


mi 


em. 


E 


dal m nf Re 


(Rd eto. 


X 
cupidis e£ ad discendum mire semper inclinantibus novarumque narratio- ^. 
num sitientibus sese accommodantes, artificio quodam fabulas ipsis seu — 
figmenta procudunt, quae scita et ornata elocutione convestiunt, nume- 
ros quasi quaedam pigmenta et fucum illinunt, et portenta sua carmi- — . 
nibus ut cestis seu cingulis quibusdam ad delectationem appositis decen- — . 


ter circumdant. tantumque voluptas ea valuit, ut etiam 'l'heologi habe- 
rentur, et dii immortales ad eos ventitare eorumque linguis domestica 
sua, et si quid aliquando faustum infaustumve sibi contigisset, homini- 
bus pandere crederentur. quod cum ita sit, historiam communem gene- 
ris humani magistram atque doctricem iure dixerim, praeeuntem nobis 
ac praemonstrantem quae capessere et quae ut inania nihilque profutura 
aspernari debeamus; a qua condocefactos duces militares prudentissimos —— 
evasisse in confesso est: novit enim ordines disponere, et qua via ho- — 
Stem callide circumvenias. iisdem per eventa aliena procurationem et 
cautionem maiorem inserit, perque aliorum frustrationes et offensiones 
tutiore itinere illos ducit, similiter secundis aliorum successibus beatio- 
res efficit, dum eos occasionibus non magnis ad magnarum virtutum fa- — 
stipia provehit. ac senibus quidem manuductrix et baculus, adolescenti- — | 
bus paedagoga et institutrix optima ac sapientissima est, peritia multa 
quandam iis canitiem concilians, et quae procedens tempus paulatim eos — — 
doceret, ea ipsa docendo antevertens. cui ego quoque studium et ope- 
ram meam dicabo, quanquam maius onus capessere me intelligo quam d 
istis humeris sustinere possim, quandoquidem nulla mihi suppeditat ver- —— 


Ca IT AE 





PROOENIUM, 29 


ρήμα διὰ τὸ τῆς λέξεως ἀγεννές, τῶν τε νοημάτων τὸ ἀδρανέ- 
ὕστατον, τῆς τε τοῦ λόγου συνϑήχης τὸ ἀκαλλές, τό τε τῆς ol- D 
χονομίας ἀτεχνότατον. εἰ δέ που εὔχαρί τι τῶν ἐκτεϑησομένων 
φανείη, τύχῃ τινὶ προσαπτέσϑω" μὴ γὰρ ἐπιστήμη τὸ αἰτιον. 


borum dignitas, nulla sententiarum gravitas, nec orationem belle ac fe- 
AE. contexere scio, et eius oeconomiae artificiique sum rudissimus. 
quodsi quid eorum quae referemus, cum lepore et venustate expositum 
videbitur, id a fortuna quadam, non a scientia mea profectum existi- 
metur, : 





o0BpBpoOoora44hTor 
1:35 Tus P. E DE 
AOTOS Z4. 


ΤΠ ΟΡ ΠΥ ΑΕ 
HISTORIARUM 
LIBER I. 


PONTANI ARGUMENTUM. 


(1) Tac Augusti sub excessum praeclara oratio. Mauricius suc- 
cessor palam. declaratur. (2) Fox divinitus ad "Tiberium delata. eius 6 
vita abitio. populi luctus et lacrimae. funus et sepultura. (3) Inter 
4Abares οἱ Romanos ictum foedus ignominiosum.  Chaganus elephantum 
spectandum , lectum. aureum et praeter pactam in foedere pecuniam vi- 
ginti millia ab imperatore poscit. foedus rumpit. (4) Urbs Singidon a 
Chagano capitur, Augusta et Viminacium expugnantur, 4nchialus deva- 
statur , vici propinqui hostiliter diripiuntur. Homanorum ad Chaganum 
legatio. (5) Liberior et miínacior Comentioli apud Chaganum eiusque 
oplimates oratio, cum praedicatione Romanorum eximia. (6) Chaganus 
excandescit: Comentiolum punit atrocius. alia ad A4bares legatio. υἷ-- 
ginti aureorum millia ad priora octoginta spondentur. (7) Sclavorum 
ad longum murum hostilis progressio ; et in iis caedendis fugandisque 
Comentioli ducis memoranda virtus. (8) Foedus a Chagano iterum pes- 
sundatur: caussa Bocolabras quidam magus, Scytha genere. "Targitius 
Chagani legatus in insulam relegatur. urbes Romanorum subiguntur. 
(9) Transitus ad ves Persicas. Homanorum cum Persis ad. Nymphium 
flumen adverso Marte congressus. (10) Mauricii et Constantinae 4u- 
gustorum mnupliae magnificentissimae. civitatis publica laetitia gratu- 
latioque. | (11) Incendium in foro sub initia. imperii Mauricii. miracu- 
lum de concha Glyceriae martyris. Paulinus praestigiator in crucem 
agitur: filio caput amputatur. (19) Aphumi castellum a Persis, Acbas 
«a Homanis oppugnatur , et a Persis supervenientibus liberatur. ingens 
terrae motus imperio Mauricii adhuc recenti, eiusdemque consulatus et 








THEOPHYLACTI HISTORIARUM I. 1. 31 


in populum liberalitas. loannis ducis ezauctoratio. (13) Philippicus 
imperatoris sororius praetor Orientis decernitur. eius expeditiones. e 
Perside redeuntes Romani via aberrant et extrema siti cruciantur. 
eaplivos utriusque serus interficiunt. pueri servati moriuntur siti. 
(14) Philippicus 4rzanenam regionem suis diripiendam permittit. ab 
imitatione Scipionis Romani commendatur. aegrotat. | Cardariganus 
Monocartum frustra invadit, latrociniis et incendiis grassatur.  Philip- 
picus Byzantium redit; inde rursum veris initio discedit. (15) Persa- 
rum ad Homanos de bello finiendo legati. Mebodi legati oratio. lo- 
cus communis contra bellum. Romanorum recusatio οἱ ad. confligendum 
cum Persis promptissima voluntas. 





1. ΝΣ ris αὐτοχράτορα Τιβέριον τῆς ἐντεῦϑεν ἔδει λοιπὸν 
μεταβήσεσϑαι λήξεως καὶ τῷ xowQ ὑπείχειν νόμῳ τῆς φύσεως, 
ἐπιϑεμένης τῇ νόσῳ μελαίνης χολῆς, ὡς σύνηϑες παισὶν ἀποκα-- 
Ad» ἰατρῶν, ἀνερρήϑη Παυρίκιος, καὶ βασιλέως ἀξίᾳ μεγαλαυ-- 
δ χεῖται, καὶ νεάζων τῇ ἁλουργίδι τῆς μεγάλης τῶν αὐτοκρατόρων 
δυνάμεως μετελάγχανε. φοράδην yàg ἀχϑεὶς ὃ βασιλεὺς Τιβέ- 
Quoc ἐπὶ τὴν ὕπαιϑρον τῶν βασιλείων αὐλήν, ἥτις παρήνωται τῇ 
πολυστιβάδι τῶν ἀνακτόρων οἰκίᾳ προαυλίῳ περιφανεῖ καὶ περι-- 
δόξῳ τῷ προσκηνίῳ, τὸν τῆς ἱεραρχικῆς προεστῶτα χαϑέδρας 
1οσυγκαλεσάμενος (Ἰωάννης δὲ κατ᾽ ἐχεῖνο καιροῦ τοὺς τῆς ἐχκλη- 
σίας διίϑυνεν οἴαχας) τόν τε τῶν ἱερῶν ἀξιωμάτων συναϑροισά-- 
μένος ξύλλογον, τούς τε δορυφόρους καὶ φύλακας, καὶ πάντας 
τοὺς ἐς βασιλέως τιμὴν συντεταγμένους, ναὶ μὴν καὶ τοὺς ἐπι-- 
σημοτέρους τοῦ δήμου, αὐτὸς μὲν οὐδέπω τοῖς ἐντυχοῦσι διείλε-- 
1ὅχται, βασιλέως δὲ γλῶτταν τὸν Ἰωάννην ἐδείκνυεν, ἄνδρα ῥή- 
τορά τε δεινὸν καὶ νόμων Ρωμαϊκῶν ἐπιστήμονα, ὃς τὰ βασιλέως 


1. C iam Tiberio Augusto, atra bile, quam medici vocare consue- 
verunt, morbum aggravante, ex huius vitae diversorio demigrandum es- 
set et dies commune illud naturae debitum persolvendi adesset, Mauri- 
cius successor ante nominatus ad imperatorios honores magnifice extolli- 
tur, purpuraque insignis supremam Augustorum potestatem sortitur. 'l'i- 
berius namque in atrium palatii, iuxta domum, in qua multi ex herbis 
seu frondibus ad coenandum dormiendumve tori sive lectisternia, vesti- 
bulum illustre visendumque proscenium, huc, inquam, gestatus, accer- 
sito Ioanne, qui ea tempestate cathedram hierarchicam obtinens eccle- 
$iae gubernacula moderabatur, virorum praeterea ecclesiasticas dignita- 
tes gerentium coacto collegio, praesentibus item praetorianis militibus et 
custodibus corporis et aulicis demum universis, nec non civibus primariis, 
ipse quidem per se ad conventum non dixit: verum eas partes loanni 
quaestori (ut Latina lingua appellatur) mandavit, homini eloquenti, Ro- 
manarumque legum et consuetudinum haud iguaro; qui decreta et san- 


B 


392 THEOPHYLACTI 


u— 


προστάγματα τῷ διατόνῳ τῆς εὐγλωττίας ἐμεγαληγόρει βασιλικῆς 
μεγαλοφροσύνης ἐπάξια. τοῦτον ἐπιχωρίῳ Ρωμαῖοι φωνῇ &ao- 

C καλοῦσι κουαίστορα, παρῆν γοῦν ὃ αὐτοκράτωρ ἐπὶ τῇ χειροτο- — 
ψίᾳ τοῦ βασιλέως, ἅμα τῇ παιδὶ Κωνσταντίνῃ, ἣν τῷ Mavgi- 
κίῳ τύχης ἅμα καὶ βίου κοινωνὸν ἐποιήσατο, καὶ πρό γε τῆς ἀναρ- 5 — 
ρήσεως τῷ ξυλλόγῳ τάδε παρέϑετο. 
“Τὸ πολυϑρύλλητον τοῖς ἔϑνεσιν ὄνομα καὶ ἐπέτιμον, τὸ — 

ἐπὶ στομάτων πολλῶν ἐπ᾿ εὐφημίᾳ δι᾽ εὔκλειαν περικείμενον, ue- 
γάλαι καὶ τελευταῖαι νῦν αἵ τῶν φροντίδων ὠδῖνες ἡμῖν περειί- 
στανται, αἵ μὲν τὰ τῇδε διαϑεῖναι καλῶς ἀναγκάζουσαι, αἵ 0610. 
τῇ διαζεύξει τῆς μεταστάσεως ἐκταράττουσαι καὶ τὴν ἐνθένδε — 
Ρ τοῖς λόγοις τῆς βιοτῆς παραϑέσϑαι τῷ δημιουργῷ κατεπείγουσαι. 
καὶ περιδεής μοι τήμερον ἥ πάλαι παρρησία καὶ ἄδεια" οἷς γὰρ 
ἀφϑονία τῆς ἐξουσίας, τούτοις εἰχὸς καὶ τὰ σφάλματα παρέπε-- 
P 9 σϑαι πλείονα. ἀλλ᾽ ὅμως αἱ περὶ τῆς βασιλείας ἡμῖν δεύτεραι 15 : 
xol προκύπτουσαι, οὐχ ὅτῳ ταύτην οὕτω ταχὺ κατατίϑεσϑαι, 
ἀλλ᾽ ὅτῳ ταύτην ἔνεστι καλῶς διατίϑεοϑαι, ἐπεὶ μηδὲ κατενεγ-- 
γυώμην ταύτην ἐγὼ ἐπί τε τρυφῇ τῆς ἐξουσίας καὶ κολακείᾳ τοῦ 
σώματος. ὅὃρῶ δὲ καὶ τὴν φύσιν μετὰ τῆς τύχης ἡμᾶς κατατρύ- 
χουσαν. βασιλεία γὰρ καὶ παῖδες καὶ γύναιον κατὰ ταυτὸν ἐπι-- 90 ᾿ 


E 





4 


11. an τῶν ἐνθένδε τοὺς λόγους | 

| 

cita ab imperatore potenti facundia sua honorifice, et ut imperiali alti- — — 

tudine animi dignum erat, pro concione promulgare atque exponere con- 

sueverat. ad imperatorem igitur novum sibi surrogandum praesens Àu- 

gustus, una cum filia Constantina, quam Mauricio vitae fortunarumque — 

comitem ac sociam individuam tradiderat, ante publicam renuntiationem 
ad astantium multitudinem hunc in modum disseruit. 

Viri Romani, nomen per omnes gentes vulgatissimum honoratissi- 
mumque, et propter claritudinem atque gloriam plurimorum linguis de- 
cantatum, scitote me nunc magnis et-postremis sollicitudinibus eruciarig 
quarum aliae me stimulant ut a quibus discedendum est, ea recte atque 
ordine constituta relinquam , aliae ipso transitu ex hac luce, quo a vo- 
bis divellar, animum percellunt, quandoquidem quae omnium annorum 
meorum decursu a me patrata sunt, eorum ratio universorum effectori 
omnino.mihi reddenda erit. et ila quondam libertas ac securitas mea 
in pavorem non mediocrem vertit. qui enim amplioribus sunt potestati- 
bus praediti, eos plura etiam vitia et peccata plerumque comitantur. 
caeterum curae super imperio praeponderant, urgentque vehementius, 
non in cuius cervices illud reclinare festinem, sed. cuinam id bene feli- | 
citerque committam, quoniam nec mihi idcirco desponsum ac traditum | 
fuit, ut in eo deliciis vacarem et blandimenta corporis consectarer. ne- 
que vero quorum fortuna dominatur, ea tantum, sed natura quoque per- 
quam sollicitum me habet. simul imperium, liberi, uxor premunt. res 





HISTORIARUM I. 1. 33 


€ i] c , - , c , , 
τίϑενται, ἡ μὲν ἡγεμόνα ζητοῦσα σοφόν, ἢ δὲ κηδεμόνα χηρείας 
ἐπιεικέστατόν τε καὶ εὐσεβέστατον, αἱ δὲ τοῦ χειραγωγοῦντος 

- ς "S - 
διὰ τὸ τῆς ἡλικίας ἄωρον τό τε τῆς ϑηλείας. φύσεως ἀσϑενέστε-- 
ρον. περιφρονῶ δὲ πολλάκις ὑπὸ τῆς νόσου τὴν φύσιν, καὶ τὸν 
, - - 
5 ἐκείνης δραπετεύω δεσμόν, xol παίδων ὑπερορῶ, xal περιῶπταί 
, » , - M - , »] 
μοι γύναιον, ἤδη τεϑνάναι δοχῶν καὶ τῆς προμηϑείας ἐλευϑερίαν 
λαχεῖν. ἀλλ᾽ εὐθὺς ἡ περὶ τῶν σκήπτρων ἀπαραίτητος φροντὶς 
εἰσεπήδησεν" οὐ τὸ μόνον γὰρ διατηρῆσαι κράτος ἐμπιστευϑέν 
"ἔστιν ἀγών, ἀλλὰ καὶ τὸ δεόντως ἑτέροις παραπέμψαι τὸν κλῆ- 
θρον, δεῖ γὰρ τῶν προτέρων ἡγεμόνων εἶναι τοὺς δευτέρους ἀμεί- 
vovc, ἵνα τοῖς προσφαλεῖσιν ἐχεῖνοε τὴν παρ᾽ αὐτῶν διόρϑωσιν 
, » * , ce , 5 ^ LL 4 , 
εἰσαγάγωσιν, ἢ διολισϑαίνειν ἅπαν συλλήβδην εἰπεῖν τὸ ὑπήκοον, 
2 , - . , ; 
δδρανέστερῳ κρηπῖδι τὴν βασιλείαν στηρίξαντι. τούτων κατε: 

- - M - ^ , 
σϑιόντων τῶν λογισμῶν τὴν διάνοιαν, ἡ τεχνῖτις ἡμῖν πρόνοια 

15 συλλαμβάνει τῶν πόνων, καὶ μίαν μεϑ᾽ ἡμῶν βουλὴν προηνέγ- 
χατο, καὶ δείχνυσι τὸν βασιλεύσοντα ἐπιβάτην τε τῆς ἐξουσίας 
ἐσόμενον, Πϊ]αυρίχιον τουτονί, ἄνδρα λυσιτελέστατον τῇ Ῥω- 
μαίων ἀρχῇ, πολλοὺς καὶ μεγάλους πόνους ἐγκαταϑέμενον, ὥσπερ 
ἀρραβῶνάς τινας προχαταβαλόμενον τῆς ἐσομένης ἀμφὶ τὸ ὑπή-- 

20xo0v προνοίας αὐτοῦ. τοῦτον αὐτοχράτορα τήμὲρον ὄψεσϑε. 


2. quidni τὸν χειραγωγοῦντα 11. προσφαλοῦσιν Ῥ. 


Romana rectorem sapientia valentem, coniux curatorem viduitatis suae 
aequissimum iuxta ac religiosissimum, filiae, qui eas ob immaturam aeta- 
tem et muliebris animi imbecillitatem quasi manuducat et regat, deside- 
rant. quanquam ego naturae faces morbo acrius saeviente saepenumero 
despicio, illiusque vincula abrumpo, et simul liberos posthabeo, simul 
uxorem negligo, dum me iam hinc excedere et ab huiuscemodi procura- 
tione liberari puto. at enim mox sceptri sollicitudo inexorabilis in me 
insilit, quando non solum creditum sibi imperium tueri atque conservare, 
verum id ipsum nihilominus ut hereditatem quandam, et ita ut honestum 
est, ad alios trausmittere difficultatem habet maximam, cum principes 
successores praestare decessoribus suis oporteat, quo illorum virtute sa- 
pientiaque horum lapsus et delicta corrigantur: alioqui, ut summatim di- 
cam, universa imperii moles, tanquam infirmo nitens fundamento, laba- 
tur et corruat necesse est. cum hisce curis exederemur, inspectrix 
omnium rerum providentia molestiam nostram allevavit, consiliumque no- 
biscum quoddam reperit, et qui secundum nos imperii fastigium conscen- 
surus esset ostendit, Mauricium hunc scilicet, quem coram videtis, ho- 
minem rei Romanae opportunissimum, cuius causa nece paucos et prae- 
dicandos labores exhausit, futuraeque erga cives sollicitudinis ac provi- 
sionis suae quasi quoddam pignus iam deposuit. hunc hodierno die im- 
peratorem aspicietis. tanta porro cum spe et fiducia hanc provinciam 
omnium gravissimam illi committo ac trado, idque bona cum animi va- 
letudine, ut eidem una cum principatu filiam quoque meam uxorem com- 
Theophylactus. 3 


V 140 


C 


34 THEOPHYLACTI 


οὕτω δὲ πέποιϑα ἐπὶ τήνδε τὴν μεγίστην ἐγχείρησιν (*oi τὰ τῆς 
διανοίας οὐ σχάζει κινήματα) ὡς καὶ τὸ ϑυγάτριον ἅμα τῇ βα- 
σιλείᾳ τούτῳ πεπίστευκα, τηλικούτῳ φύσεως ἐνεχύρῳ ϑαρρύ- 
D vov ὑμᾶς, ταύτην ἐφόδιον τὴν ψυχαγωγίαν ἐπὶ τὴν μακρὰν ἐκεί-- 
γὴν ἐχδημίαν ἀποίσομαι. καὶ ὑμεῖς δέ μοι μάρτυρες τῆσδε τῆς 
καλλίστης συντάξεως ἀξιόχρεῳ, ἐξ ὧν ἐπειράϑητε ἡμῶν τε ἥγιο-- 
χούντων τὴν ἡγεμονίαν καὶ τοῦδε παριππείΐίοντος λίαν ἡμῖν ἐμι-- 
φρονέστατα. σὺ δέ μοι, ἸΠαυρίκιε, κάλλιστον ἡμῖν ἐπιτάφιον 
τὴν σὴν βασιλείαν πεποίησο. κόσμει τὸν ἐμὸν τάφον ταῖς σαῖς 
ἀρεταῖς, μήτε τὸς τῶν πεπιστευκύτων καταισχύνων ἐλπίδας, 


P 10 μήτε τὰς σὰς ἀγνωμονῶν ἀρετὰς τήν τε τῆς ψυχῆς δραπετεύων 


ὑγέ λίνου λόγῳ τὴν ἐξουσί λ la τὸ κράτο 

εὐγένειαν. χαλίνου λόγῳ τὴν ἐξουσίαν, φιλοσοφίᾳ τὸ κράτος 
“7 . , M - , - ^ ’ 2 , 

οἴάκιζε" βασιλεία γὰρ ὑψηλὸν τι χρῆμα καὶ μετέωρον, ἐς μέγα 
^ - - ^ , , 

τὸν ἐπιβάτην ἀπαιωροῦσα, τοῖς τε λογισμοῖς ἐκφρυάττουσα. δό- 
Ld , 5 ^ 

κει μὴ πάντων ὑπερέχειν τῷ φρονιμώτατος εἶναι, eb xol τὰ τῆς 

- [4 , 

τύχης ὕψηλά σοι παρὰ πάντας. ϑήρα παρὰ τῶν ὑπηκόων ἀντὶ 

1 , ^ » 2 ' i] , , iw T 

μὲν φόβου τὴν εὔνοιαν, ἀντὶ δὲ κολακείας τίμα τὸν ἔλεγχον οἷα 

διδάσκαλον ἄριστον" ἀνουθϑέτητον γὰρ ἐξουσία, καὶ παιδείας 

- - - , c 
οὐκ ἀνεχόμενον. ἔστω πρὸ τῶν σῶν ὀφϑαλμῶν σύνεδρος ἢ δίχη, 
- 1 , 
πρυτανεύουσα τῶν βεβιωμένων ἀντίδοσιν. νόμιζε τὴν πορφύ- 
᾿ ^- , 5 2 , 
ραν, τῷ φιλόσοφος εἶναι, εὐτελές τι ῥάκος ἀμπέχεσϑαι, τὸν δὲ 


19, οὐκ deest IP. ! 


mittam, hoc tam eximio naturalique pignore meo ad bene de ipso et re 
publica sperandum velut quoddam signum sustollens. solatium istuc pro 
viatico mecum auferens, longam illam peregrinationem inibo. «caeterum 
huius negotii pulcerrime constituti vos nobis testes eritis idonei ac fide 
digni, quandoquidem et nos, qui imperium gubernavimus, et hunc, qui 
se nobis adiutorem prudentissimum semper praebuit, experiundo cogno- 
vistis. tu vero, mi Maurici, imperium tuum mihi epitaphium longe ele- 
gantissimum fac efficias; sepulcrum meum virtutibus tuis condecora, nec 
eorum spes, qui se totos fidei auctoritatique tuae permiserunt, pudefa- 
ciens, nec temet ipsum ignorans, et a praestantia ac nobilitate animi tui 
degenerans. rationis freno in potestatis magnitudine superbiam cohibe, 
et ex philosophiae praeceptionibus principatus tui navim dirige. sublime 
nimirum et excelsum quiddam est imperium, sibique insidentem altius 
effert, adversus rationem ferociens et insolescens. cave existimes te 
prudentia anteire omnibus, licet opibus vincas ommes. conare a civibus 
et subditis tuis diligi potius quam timeri, reprehensionemque ut magi- 
stram optimam bianditüs, et assentationibus antepone: potestas enim 
admoneri se et condocefieri aegre patitur. iustitia perpetuo ante oculos 
versetur tibique assideat, quae actionibus vitae nostrae condignam mer- 
cedem dispeasat. quia sapientiae studiosus es, purpura perinde ac nul- 


lius pretii panno quopiam te circumdatum , coronamque gemmis illumina- ὦ 


5 


1 


1 


2 








z 


HISTORIARUM I. 1. 35 


στέφανον μηδέν τι διοίσειν τῶν ἐπὶ τοῖς αἰγιαλοῖς τῆς ϑαλάττης 
ψηφίδων. στυγνὸν τὸ τῆς ἁλουργίδος ἄνϑος, καί μοι δοκεῖ τοῖς 
βασιλεῦσι παρεγγυᾶν μετριοπαϑεῖν ἐπὶ ταῖς εὐπραγίαις, καὶ μὴ 
, * , - L , - 
 περιγάννυσθαι xui φρυάττεσϑαι τῇ πενϑίμῳ ταύτῃ τῆς uovag- 
^. 2 &- » « 
δχίας στολῇ " οὐ γὰρ ἐξουσίαν ἀκολασίας ἀλλὰ δουλείαν ἔνδοξον τὸ 
σχῆπτρον τῆς βασιλείας φιλοσοφεῖν ἐπαγγέλλεται. ἡγείσϑω τῆς 
i 
, - ^ | λ , 9 ^ δὲ , € , Ὁ δ) τς 
θργῆς τὸ φιλάνϑρωπον, τῆς δὲ σωφροσύνης ὁ φόβος. ἐξέταξε 
γὰρ xol ταῖς μελίτταις ἡγεμόνας 2) φύσις, ὠχύρωσε δὲ xol κέν- 
100v τὸν βασιλέα τὴν μέλιτταν, ὥσπερ τι κράτος αὐτόματον ἐγ- 

n7 qd , - , 

10 χεντρίζουσά πως αὐτῷ, ἵνα καὶ πλήττειν ἔχῃ τὸν μὴ δικαίως n&- 
ϑύμενον. ἀλλ᾽ οὐχ ἔστιν ἐχεῖνο τὸ χέντρον τυραννικόν, δημω- 
φελὲς δὲ μᾶλλον xal δίκαιον. οὐκοῦν ἐχείνης ἐσόμεϑα μιμηταί, 

3 , /, , H M ^ , ^ s c 

εἶ μήγε λόγος δύνηται χαρίζεσθαι καὶ τὰ μείζονα. ταῦτα μὲν ὃ 

NS δὶς τς 1 - , e ' EET 
προβολεὺς ἐγώ" ἕξεις δὲ τῆς γνώμης ὧσπερ δικαστὴν τὴν ἐξ-. 
1δουσίαν ἀδέκπαστον, ἢ τιμῶσαν τὰς ἀρετὰς ἢ τὴν κακίαν φαυλί- 
ζουσαν. " 

Ὅτε τοίνυν τὰ τῆς διαλέξεως ἐπερατοῦτο τῷ αὐτοχράτορι, 

πολὺ τοῖς ϑεαταῖς τὸ δάκρυον ἐπεκύμαινε, τῶν μὲν ἀνιωμένων 
»" —- * 

ἐπὶ τῷ πάϑει, παρ᾽ οἷς xol τὰ τῆς εὐνοίας ἦν λιπαρώτερα, ἄλ- 

90 λων δὲ κατακηλουμένων ἐπὶ τῷ οἴχτῳ διὰ τῆς συμπαϑείας " φιλεῖ 
γὰρ ἢ συμφορὰ καὶ τῷ ϑεατῇ μεταδιδόναι τοῦ πάϑους. τὴν στε- 

, p € ^ ? , , - DA 2 
φάνην δὲ ὃ βασιλεὺς ἀράμενος, τήν ve πορφυρᾶν διπλοίδα, ἀμ- 


7. ἐνέταξε malim, et 8. κέντρῳ. 


tam nihil a calculis et lapillis in littore marino iacentibus differre cogita. 
flos purpurae tristior est, mihique principes hortari videtur ut rebus pro- 
spere fluentibus in officio sint, nec lugubri ista veste monarchatus lae- 
titia gestiant et insolescant: haud enim solutam proterviam, sed insignem 
splendidamque servitutem potius imperiale sceptrum profitetur, iram 
mansuetudo, prudentiam timor regat. nam et apibus natura regem prae- 
posuit, eumque aculeo indito ceu naturali quadam facultate armavit, ut 
male parentes et immorigeros emendare possit: non tamen tyrannicum, 
verum in commune utilem ac iustum aculeum apis gerit. hane saltem 
imitabimur, si melius consilium mene suppeditare non poterit. ista ego 
ad te tanquam sator ac parens ad filium. habebis autem huius cohorta- 
tionis meae iudicem quodammodo potestatem illam, quae muneribus mi- 
nime transversim agitur, et aut virtuti honorem et gloriam, aut impro- 
bitati dedecus et contemptum remetitur. 

Postquam dicendi datus finis, omnes collacrimari largissime, cum 
alii super morte imperatori iam proxima dolorem caperent, quorum vi- 
delicet in ipsum benevolentia testatior erat, alii per sympathiam mise- 
ratione colliquescerent: solet enim aliena calamitas sensum sui communi- 
care cum intuentibus. tum imperator corona purpureaque chlamyde Mau- 


C 


Υ 141 


Pi 


C 


micans 


36 THEOPHYLACTI 





- ^ - ^ ^ 
πεῖχε τὸν Καίσαρα. διεχεῖτο δὲ πολλὴ ταῖς εὐφημίαις παρὰ τῶν 
€ , CAPERE") ^ ^ , r") , 2o 1 
ὑπηκόων βοή" ἔνιοι γὰρ τὸν προστησάμενον ἀπεθαύμαζον, &y6- 
μένοι τῆς εὐβουλίας τὸν αὐτοχράτορα, ἕτεροι τὸν ἀναρρηϑέντα | 

e Ξ 
καὶ τηλικαύτης ἡγεμονίας ἑαυτὸν παραϑέμενον ἄξιον, ἅπαντες 
δὲ τὸν αἴτιον τούτων ἁπάντων ϑεόν, ἄμφω ταῦτα καλῶς "— 

al - 
βάσαντα. ἐπεὶ δὲ ὃ μέγας οὗτος καὶ ὕστατος τοῦ βασιλέως oxo- — 
^ M , , - 2 , ^f, ^ 
nóc διανυϑεὶς ἐτετέλεστο, τά τε τῆς ἀναγορεύσεως ἔϑη κατὰ 
τοὺς βασιλικοὺς ϑεσμοὺς ἐπεπλήρωτο, ἐπὶ τὴν ἑαυτοῦ κλίνην 
Τιβέριος ὃ αὐτοκράτωρ ἀνέζευξεν. [ 
, - , 
Q9.  Z4óyoc δὲ καὶ ϑείαν ὀμφὴν πρό τινος βραχέος τῆς vó- : 
σου καιροῦ κατηχηϑῆναι Τιβερίῳ τῷ αὐτοκράτορι. ἔδοξε γὰρ ἐν, 
e , 2 € , ^ , 3 cp Ae ὦ 
ὕπνοις παρεστάναι αὐτῷ πάγκαλος τὴν ϑέαν ἀνήρ, ἐνθέου τινὸς 
ὡραιότητος εἰκόνα φερόμενος, τῷ μὲν λόγῳ τὸ ἄρρητον, τῇ δὲ. 
γραφῇ τὸ ἀμίμητον. ἐσϑὴς δὲ τῷ νεανίᾳ λευκή, τόν τε τόπον 
καὶ τὸν ϑεατὴν καταυγάζουσα ταῖς μαρμαρυγαῖς τῆς ἐλλάμψεως. 


7 
£ 
ἐ 
E 
jJ 
Ἐ 
| 
3 


- 1 * ^ , , 32 » - a 1 
φῆσαι δὲ πρὸς τὸν Καίσαρα, συνδημηγορούσης αὑτῷ τῆς χειρὸς 
2 - , 14 δ 47 , * , " À J ὃ c , 
ἐν τῷ σχήματι, “τάδε σοι, Τ βέριε, τὸ τρισάγιον λέγει" οἱ τῦυ-- 
- ^ - , 
ραννοι τῆς ἀσεβείας ἐπὶ τῆς σῆς βασιλείας οὐ φοιτήσουσι χρύ-- 
2 ?? 5 ^ , , : , - 
γοι. εἶτα τὸν βασιλέα διανήψαντα τεταράχϑαι τῇ φαντασίᾳ, 
» , J * ^ 3 2 3:15 e δ M ^ 
ὀρϑριὸν τε διανίστασθϑαι xol τοῖς ἀμφ᾽ αὐτὸν διεξιέναι τὰ τῶν 
, , 
ὀνειράτων ϑεάματα. 
^ 1 c Li ^ ^ * , ? , - ΕΣ 
Τῇ δὲ ὑστεραίᾳ (πρὸς γὰρ τὸν λόγον ἐπάνειμι) τῷ κοινῷ | 
^ , , J 2 M * 3. » | 
τῆς φύσεως νόμῳ Τιβέριος, εἰ καὶ βασιλεὺς ἐτύγχανεν ὦν, ἐπει- 


ricium Caesarem induit; inde multa faustum acclamantium gratulantium- 
que vox secuta est. quidam etenim renuntiantem de tam bono consilio 
admirari; quidam renuntiatum suspicere, qui tanto imperio parem animi 
virtutem attulisse; omnes autem horum auctorem deum collaudare, qui 
ambo haec adeo salutariter conciliavisset. ubi summi momenti ultimus- 
que imperatoris scopus et voluntas ad exitum suum perducta consuetu- 
doque legitima in creando imperatore servata est, ad lectulum suum 'Ti- 
berius Augustus rediit. 

2, Wertur autem paulum oppido ante morbum coelestis quaedam 
vox insonuisse "Tiberii auribus. per quietem namque astare illi visus est 
adolescens aspectu multo pulcerrimus , os humerosque deo similis, supra 
quam dici aut scribi potest, in veste tam candida ut splendoris sui ra- 
diis locum ipsum videntemque perfunderet. hic concionabundi instar pro- . 
tensa manu, talibus Caesarem est affatus. **haec tibi ter sanctum nu- | 
men indicat, 'liberi: tempora impia et tyrannica te imperatore non ve- - 
nient." (imperium te vivo tyranni non invadent) mane somno exper- 
rectus "Tiberius visoque illo perturbatus surgit, quaeque sibi quiescenti - 
mirabilia oblata sint, praesentibus refert. : 

Postero die ab inaugurato iam Mauricio (ut redeam unde pau- 
lisper deflexi ) "Tiberius quantumvis imperator legi naturae com- 


, 


HISTORIARUM I. 2. 37 


 Ségygosv, ἀπέστη τε τῶν τῇδε, καὶ οἷα σκηνὴν τῆς ψυχῆς κα- 
τελελοίπει τὸ ἀχϑοφόρον τουτὶ καὶ γήϊνον χιτωνίσκιον. — xol πο- 
^ A. X ^Y b] , - A - ^ b] - t s 
λὺς ἀνὰ τὸ ἄστυ ἐπεκύμαινε ϑρῆνος" πολλῶν γὰρ ὀφθαλμῶν ῥεῖ- 
ϑρον διήνοιξε καὶ φλέβας δακρύων ἀνέτεμε, καὶ μέγα ταῖς τῶν 
5πολλῶν ψυχαῖς ἀνεφοίτα τὸ πένϑος. τὸ φαιδρὸν τῆς στολῆς 
διεροήγνυτο, τό τε χατηφὲς τῆς ἐσθῆτος ἀντελαμβάνετο. ἅπαν- 
£007] , / / 
τὰς ἐπὶ τὸ στυγνὸν ἐκεῖνο ϑέατρον συνεχάλει τὸ ἄκουσμα.  &ofo- 
Qa τὰ πλήϑη τῇ βασιλίδι αὐλῇ" οὐκ εἶχε τὰ προαύλια φύλακας 





3, D » (c , , j; » - 
το τὴν εἴσοδον. κατηφὴς ὑμνῳδία πάννυχος ἤν, ταῖς φωταγωγοῖς 
, - 
λαμπάσι σχυϑρωπὸν ὄψιν παρέχουσα. καὶ δῆτα μετὰ τὸν ὅρ- 
^ 7 c 
ϑρον τὰς ἀκτῖνας προβάλλοντος ἡλίου, xal τὸ ὑπέργειον διατρέ- 
€ 
χοντος ἡμισφαίριον, προύπεμπεν ἅπας τεϑνηχότα τὸν βασιλέα, 
5 - 3 
χαὶ μετ εὐφημίας εἶχεν ἐπομβρῆσαν τὸ δάκρυον, πολύς ve ἣν ὁ 
156 ἐπιτάφιος ἔπαινος, εἷς ἀπὸ στομάτων πολλῶν προχεόμενος, οἷά 
^ 5 ^ 2 s ,ὔ » J € , 
τις ποταμὺς εἰς πολλὰς ἀρχὰς μεριζόμενος ἢ δένδρον ὑψιτενές τε 
^ τον ^ ^ , , b] , J 
xal εὔκομον, πολλαῖς ve καὶ μεγάλων χλάδων ἐκφύσεσι διαιροὺ- 
μένον. εἴωθε γὰρ δεινοπαϑεῖν τὸ ὑπήκοον ἐπὶ ταῖς ἀώροις με- 
, mi , ᾿ , » “Ὁ ' 
ταστάσεσι τῶν ἐπιβεβηχότων δυνάμεων, εἴγε πιϑανῶς καὶ Ónuo- 
; - c « 1 - na 
φοτικώτερον τῆς ἡγεμονίας ἀπήρξαντο. ἐπεὶ δὲ τοῦτον ὁ τῶν βα- 
ς »- , m ERE. , ^ 2 , 
σιλέων ὑπεδέξατο τάφος, ἐπὶ τὴν ἐς Π]αυρίκιον τὸν αὐτοκράτορα 
34 
δορυφορίαν ἅπας ἐτέτραπτο, καὶ πέρας αὐθημερὸν εἶχε τὸ δά- 


muni obsecutus, et hac onerosa terrenaque tünicula exutus, et tan- 
quam e tabernaculo suo liber egressus, esse inter homines desinit. 
eius obitu per civitatem ingens extitit lamentatio, atque incisis la- 
cerimarum venis plurimorum ex .oculis flumina proruperunt,  luctus- 
que singularis populo incessit. pro nitido cultu vestis obsoleta sume- 
batur, ad moestum illud theatrum omnes auditio convocabat, ut in au- 
lam imperatoriam turmatim confluerent. mon safficiebant pro custodibus 
complura per vestibula oppansa peripetasmata , per quae solis magistra- 
Übus honoris causa introitus concedebatur. tristis psalmorum cantus to- 
tam noctem continuabatur, et lucentes per tenebras lychni spectaculum 
haud iucundum offerebant. ergo a matutino, sole iam radios iaculante 
coelumque permeante, populus quantus erat, in funus iiperatoris se 








effundit, eumque praedicatione et lacrimarum imbribus prosequitur. 
multa et una eademque laus iam sepultura afficiendo plurimorum ore 
profondebatur, similiter ut fluvius aliquis multis capitibus sive initiis ma- 
nans, aut procera et frondosa arbor compluribus magnisque ramis ab se 
prodeuntibus dispertita. moris quippe subditorum est immatura princi- 
poss funera acerbe pati, eorum puta, qui probari et ad gratiam popu- 
arem convenienter imperitare occoeperunt. 'liberio in sepulcra impera- 
torum illato, ad Mauricium Augustum custodiendum ac tuendum omnes 
satellitum instar sese converterunt, fletusque ex ultimo "Tiberii fato sus- 





- ^ J , - j, 2t) J " 
τοῖς πολλοῖς προπετάσμασι μόλις volg ἐν ἀξίᾳ φιλοτιμουμένοις 


D 


P 12 


38 THEOPHYLACTI 


- , -" 
χρυον" οὐχ οὕτω γὰρ τοῖς ἀνθρώποις τῶν παρῳχημένων ἐστὶν 
ἀνάμνησις ὡς 7, περὶ τὰ παρόντα μετὰ σπουδῆς ἐπιμέλεια, 
- , 
9. Ἤδη δὲ τὸν τῆς ἱστορίας $qalvav ἱστὸν ἀπαρχόμενος, 
τοὺς τε βαρβαρικοὺς πολέμους ἀναγράπτους ποιούμενος, τῆς 
^ Ἁ ? , , - £ , ^ € ἃ 
χατὰ τοὺς βάρους κινήσεως πρῶτα μνησϑήσομαι διά τε τὸ τῶν 
πράξεων προσεχέστατον τῆς τε τάξεως τὸ προσφορώτατον. οὐκ 
ὀλίγα τοίνυν νεανικώτερον παρ᾽ ἐχείνων τὸ τηνικαῦτα τετόλμηται. 
3 NU - -» ᾽ , » 
Οὖννοι δὲ οὗτοι, προσοιχοῦντες τῷ Ἴστρῳ, ἀπιστότατον ἔϑνος 


Β 
V 142 





OW un , - ,ὔ ,ὔ T , 
xol ἀπληστότατον τῶν νομάδην βιούντων. — ovrot πρεσβεύονται 
παρὰ τὸν αὐτοχράτορα ἸΠ]αυρίχιον, οὐχ ἥκιστα τοῦ μεγίστου πο- 10 
C λίσματος γενύμενοι κάτοχοι. Σίρμιον δὲ τοῦτο ὠνόμαστο, ἄστυ 
v 3 πα, ὙΠ. M CUN, 2). c ; 
τε περίδοξον ἣν, τοῖς ἀνὰ τὴν Εὐρώπην οἰκοῦσι “Ῥωμαίοις περι- 
λαλούμενον χαὶ ἀδόμενον. τοῦτο ἥλω πρό τινος βραχυτάτου 
καιροῦ τοῦ τὸν αὐτοχράτορα IMavolxiov τὰς Ῥωμαϊκὰς μετὰ τῆς 
, - - ^ 

πορφύρας ἐνδύντα φροντίδας τῆς τῶν Καισάρων ἐποχεῖσϑαι xa- 15 
, - ^ - : 

ϑέδρας. τὸ δ᾽ ὅπως Πῆενάνδρῳ τῷ περιφανεῖ σαφῶς διηγόρευ-- 

. / « ^ € 
ται" περὶ ὧν οὔ μοι σχολὴ ἐπεξεργαστικώτερον τοῖς μακροῖς ἐκεί- 
« m E 

γοις λόγοις ἐπεξελϑεῖν, αὖϑις δ᾽ ἀριζήλως εἰρημένα μυϑολο-- 

, - NC , , » ' M ^ 

γεύειν xdi ποιητικοῖς ἐπιτρίβεσϑαι μώμοις. ἐπεὶ δὲ ἐν χερσὶ τὸ 

ν , ^ P 2 
D ἄστυ ἐγεγόνει τῶν Οὔννων, προῆλϑον oí σπονδαί, ὅπως zov- 20 
, * . 
χίαν ἀσπάσοιτο τὸ πολέμιον καὶ τὴν ἠρεμίαν φιλοσοφήσειεν. — ot 
δὲ συνθῆκαι ἐπονείδιστοι Ρωμαίοις " μετὰ γὰρ τηλικούτου χκολο-- 
» - T! LU , L e 3 
qu»u χαχοῦ, οἷά πὼς ἀγωνοθέται χκαϑήμενοι, ὥσπερ ἄϑλον 


"πω. ον δ: 


ceptus eo ipso die exaruit. sic enim est ingenium hominum, non tam 
meminisse praeterita quam studiose curare praesentia. 

3. Nunc porro historiae telam texere exorsus, bella adversum bar- 
baros administrata litteris persequar, et motum expeditionemque contra 
Abares primo loco, quando res illae rebus hactenus a me expositis con- 
Üünentissimae sunt et is ordo est commodissimus. non pauca igitur tunc 
ab illis per inconsideratam temeritatem et audaciam perpetrata sunt. 
Abares Hunni origine Istrum accolunt, gens infidissima-et avarissima 
omnium, quotquot vitam pastoritiam agitarunt. hi urbe longe amplis- 
sima potiti ad Mauricium Augustum legatos miserunt. erat huic urbi 
nomen Sirmium, famaque et sermone propter nobilitatem a Romanis Eu- 
ropaeis celebrabatur; quam prius ceperant parvo admodum spatio, quam 
Mauricius curas Romanas una cum purpura indueret solioque imperatorio 
consideret. quo eam modo occuparint, perspicua oratione et distincte 
non ignobilis auctor Menander memoravit. ego otio non sic abundo, ut 
eius longitudini accuratius et elaboratius aliquid possim addere, prae- 
clareque dicta iterum dicere, et poetae reprehensionem incurrere. efgo 
ubi Sirmium in manibus Hunnorum fuit, legatione missa ad foedus pro- 
cessum est, ut positis inimicitiis paci tranquillitatique consuleretur. sed 
foedus illud Romanis probrosissimum accidit, post tantarum siquidem 
cladium ab illis invectarum colophonem, ipsi velut certaminis arbitri se- 





HISTORIARUM I. 3. 39 


4 - - , , 
εὐδοξίας δῶρα λαμπρὰ τοῖς βαρβάροις παρείχοντο, ὀγδοήκοντα 
Li ^ , 3.3 Y» ci - , 
τε χιλιάδας χρυσῶν καϑωμολόγουν ἀν᾽ ἔτος ἕκαστον τοῖς βαρβά- 
᾿] , 3 ὲ , , , ^ 
pog ἐγκαταβάλλεσϑαι δεῖ ἐμπορίας ἀργύρου τε καὶ ποικίλης 
- - , - 
ἐσθῆτος. - οὐ περαιτέρω δὲ διήρχεσαν τῶν δύο ἐνιαυτῶν αἵ 
c - 
σπονδαί" χατηυϑαδιάσατο γὰρ “Ρωμαίων ὃ παρὰ τοῖς Οὔννοις 
^ , , - 
«Χαγᾶνος οὕτω λεγόμενος. φήμη δέ vic ἀμφ᾽ αὐτὸν πρὸ τοῦ τὴν 
εἰρήνην διαφϑαρῆναι περιεχέχυτο, ὡς ζῶα τρέφεται παρὰ Ῥω-- 
- - , - 
μαίοις τῷ μεγέϑει καὶ τῷ σώματι ἐμφανέστατα. διὸ ἐζήτησε βα- 
, ^ - - 
σιλέω εἰς ϑέωαν τούτων ἐλϑεῖν. καὶ ψυχαγωγεῖ ϑᾶττον ὃ βασι- 
τολεὺς τῆς ἱστορίας τὸν ἔρωτα, καὶ δίδωσιν εἰς ϑεωρίαν ἐλεφάν-- 
i c - ow 
τῶν γενέσϑαι, πέμψας ὡς αὐτὸν ἐκ τῶν παρ᾽ αὐτῷ τρεφομένων 
ϑηρίων τὸ ἐξοχώτατον. ὑὅπηνίχα δ᾽ εἶδεν τὸ "Ivouxóv ζῶον ὃ 
- , 
Χαγᾶνος ἐλέφαντα, nogavziixa καταλύει τὸ ϑέατρον καὶ naAwo- 
^ , Rl 
| Gerd» προστάττει τὸ ϑηρίον παρὰ τὸν Καίσαρα, ἢ καταπλαγεὶς 
1570 ϑαυμοϊζόμενον ἢ ἀποφαυλίσας, οὐκ ἔχω εἰπεῖν. οὐ γὰρ ἂν 
uo coL 1j , X 9 
ἐχρυψάμην. ἐποχλεῖ δὲ τὸν Καίσαρα καὶ χλίνην χρυσῆν τεχνουρ- 
e un ( JN QUO T OX OVE 
γήσαντα ὡς αὐτὸν παραπέμψαι" ἐπὶ τοσοῦτον γὰρ τοῦτον μετεώ-- 
- , 1 - 
ριζεν 3j τῆς παρούσης τύχης ἀκρώρεια. βασιλεὺς δὲ τὸ δῶρον 
ἐξεργασάμενος βασιλικῶς μετεπέμπετο. ὃ δὲ σοβαρευόμενος 
20 πολλῶ μᾶλλον κατεβρενϑύετο, οἷα προπηλακιζόμενος τῷ ἀναξίῳ 
t t ) ͵ He D t 
τοῦ δωρήματος, ἀπεπέμπετο δὲ παρὰ τὸν αὐτοχράτορα ὡς εὖτε-- 
λές vi x«l ἄκομψον τὴν χρυσῆν ἀλαζογικώτερον χλίνην. ναὶ μὴν 
D 9 3 uj 
* dia 9, - - € 
ἠξίου καὶ πρὺς ταῖς ὀγδοήκοντα τοῦ χρυσοῦ χιλιάσι καὶ ἑτέρας ci- 





dentes, barbaris dona illustria quasi quaedam inclytae virtutis praemia 
tribue-unt, octoginta aureorum millia in argento variaque veste a mer- 
catoribus in annos singulos sese numeraturos polliciti. nec tamen diutius 
biennio foedus sanctum fuit, cum se princeps Chaganus (ut Hunnis ap- 
pellabatur) contra Romanos superbe et immodeste gereret. ad cuius 
.aures cum ante pacem violatam pervenisset animantes quasdam ali apud 
Romanos granditate et forma corporis visendas maxime, imperatorem 
€eravit uti eas spectandi copiam sibi faceret. is huic videndi desiderio 
celeriter gratificandum ratus, elephantorum quos habebat praestantissi- 
inum pro spectaculo ad eum mittit. Chaganus belluam Indicam intuitus 
illico ceu e theatro digreditur, eamque ad imperatorem reduci iubet. 
utrum quia admirabilitate ac novitate animalis percelleretur, an quia id 
contemneret, dicere non habeo: nec enim id silerem. negotium prae- 
terea imperatori exhibuit de lecto aureo, quem is artificiose confectum 
Sibi mitteret: eo usque enim ob praesentis fortunae fastigium sese effe- 
rebat. imperator donum  regaliter fabrefieri curat, eique transmittit. 
qui fastidio et arrogantia praeceps multo magis fremere, ut qui muneris 
indignitate contumeliam accepisset, lectumque illum aureum ut rem vi- 
lem et inelegantem ad imperatorem per arrogantiam remittere; insuper 


P 13 


* 


V 143 


P 14 


40 THEOPHYLACTI 


xoci ἀν᾽ troc ἕχαστον παρὰ Ῥωμαίων ἀποίσεσϑαι" καὶ δῆτα 
δυσανασχετοῦντος τοῦ αὐτοκράτορος, περιφρονεῖ τὰς συνϑήχας 
καὶ τοὺς ὕρχους ταῖς αὔραις φέρειν ἐδίδου, (4) ἀϑρόον τε τὴν 
πολέμῳ φίλην ἀράμενος σάλπιγγα τὰς δυνάμεις συνήϑροιζε, - 
καὶ τὴν Σιγγηδόνα τὴν πόλιν ἐξαπιναίως ἄφρακτον οὖσαν ἐλάμ-5. 
βανεν, πολεμικῶν τε ὀργάνων χηρεύουσαν διὰ τὸ ἐκ τῆς εἰρή- Ὁ 
νης ῥαϑυμίαν πολλὴν ὑπερεχχεῖσϑαι τῆς Θράκης" ἀφύλακτον 
γὰρ εἰρήνη, καὶ προμηϑείας οὐκ ἀνεχόμενον. τῶν τε τοῦ ἄστεος 
τοῖς πλείστοις συμπάρομαρτεῖ ἐχτὸς αὐλιζομένοις, τῆς ἅλω τοῦτο 
χατεπειγούσης ποιεῖν" ϑέρους γὰρ ὥρα ὑπῆν, καὶ ὅσον ἀποζῆν 1 
ἐθησαυρίζοντο. ἀκονιτὶ δὲ τὴν πόλιν οὐχ εἷλεν ὃ βάρβαρος" με- 
γίστη γὰρ συμπλοκὴ ἀνὰ τὰς πύλας συνεπεπτώκει τοῦ ἄστεος, 
πολλοῖς τε τῶν ᾿Ἰβάρων διαφϑαρῆναι συνέτυχε, Καδμείαν τε, 
τὸ τοῦ λόγου, ἀποφέρεσϑαι νίκην. πολλὰς δὲ καὶ ἑτέρας ἀστυ-- ] 
1 






γείτονας πόλεις ληΐζεται. ταύτας δὲ ῥᾷστα xol πόνων ἐχτός" 
», " AY ^ ^ 1 - 2 2 , 2 
ἀόρατον γὰρ ἦν τὸ κακὸν καὶ ταῖς ἐλπίσιν ἀπαραδόκητον. ἀνε- 
» * 
λών τε “ὐγοῦσταν καὶ τὸ Βιμινάκιον (πόλεις δ᾽ αὗται λαμπραὶ 
ὑπὸ τὸ Ἰλλυρικὸν φορολογούμεναι ) παραυτίκα στρατοπεδεύεται, 
' MG. » , , , 
καὶ τὴν ZLIyyloAov περιτέμνεται, τάς τε περιοικίδας κώμας ἐδήωσε. 
- - » , . 
τὸν δὲ τῶν ϑερμῶν ὑδάτων oixov οὐκ ἀναστῆσαι φασί. λόγος 90 
δέτις ὡς ἡμᾶς ἐξεφοίτησεν, ἐνθάδε τὰ τοῦ Χαγάνου ἀπορρύψα- — — 
σϑαι γύναια, καὶ μισϑὸν τῆς ἀπολαύσεως ἐκεῖνον αἰτεῖν μὴ κα- 
? αἰ σὴ €e&£/ 3 , D ἦν AUC ον 
ταρρίπτειν τὰ τῶν ὑδάτων οἰχοδομήματα. λέγεται δὲ τὰ voci 


κω 
9. ἐκτὸς] ἐν τοῖς IP. 14. πολλάς τε καὶ ἄστει γείτονας IP. 
21. ἀποκρύψασϑαι IP. Li 


ad octoginta illa millia alia viginti anniversarie sibi a Romanis pendi 
postulare , imperatoreque id durius accipiente foedus contemnere, sacra-  - 
menta iurata ventis discerpenda tradere, (4) nec cunctatus amicam  — 
bello tubam corripit, agmina in expeditionem evocat, urbemque Singi- 
donem haud munitam et militari apparatu destitutam, quod ex pace et  . 
otio 'Thracia tota in socordiam et desidiam versa esset (negligit enim  — 
custodiam pax, nec in futurum prospicit), quodque civium plurimi, ut 
in messe, foris manentes, quantum vitae tolerandae sufficeret, frugum 
sibi demetendo colligerent, subito, quanquam non citra laborem, capit. 
nam intra portas acerrime pugnatum est; Abares obtruncati maguo nu- 
mero, et Cadmea, ut dicitur, reportata victoria. alias item non paucas 
et huic vicinas depraedatus est, et quidem minime operose, improvisum 
siquidem ac neutiquam expectatum malum veniebat. Augusta et Vimi- 
nacio ad Illyricum pertinentibus in potestatem adductis, mox Anchialum 
infesto exercitu profectus eius agrum et vicos circumiectos populationi- 
bus et incendiis deformavit. thermarum aedificiis pepercisse audivimus,  ' 
quod eius concubinae ibi lavarentur istamque commercii cum eo sui gra- 


^c ἢ διό ὅν. t i-4 κὰν 


HISTORIARUM 1. 4. 5. 41 


^ , 
ταῦτα τοῖς λουσαμένοις ἀγαϑὸν εἶναι καὶ εἰς ὑγείαν τούτοις συμ- 
μαχεῖν, τριῶν δ᾽ ἐπιγενομένων μηνῶν πρεσβεύονται Ῥωμαῖοι 
πρὸς Χαγᾶνον xol τὸν πόλεμον ἀπεκηρυκεύσαντο, ᾿Ἐλπίδιον ἐχ-- B 
πέμψαντες, ἄνδρα ἐς συγχλήτου βουλὴν ἀναγόμενον, τῆς τε Σι- 
5 χελίας ἡγεμονεύσαντα καὶ τῶν τοῦ πραίτωρος ἐπιβάντα βημά- 
i , M , ὦ νς J 2 » 
τῶν" ἀρχὴ δέ τις αὕτη παρὰ Ῥωμαίοις οὐκ ἄκομψψος. — Évropr- 
χεύουσι δ᾽ αὐτῷ καὶ Κομεντίολον, ἄνδρα τῶν σωματοφυλάκων 
Ü λέως ὑπε ) ὃν σχρίβωνα τῇ «Δατινίδ ἢ 
τοῦ βασιλέως ὑπερφερόμενον, ὃν σχρίβωνα τῇ «““ατινίδι φωνῇ 
" 4 z ^ A 
“Ῥωμαῖοι κατονομάζουσιν. ἧκον yovv ἄμφω παρὰ τὸν Χαγᾶνον 
10 ἐπὶ τὴν 2Ayylakov , καὶ περὶ σπονδῶν ἠξίουν ὡς προσετάχϑησαν. 
τοῦ δὲ μὴ μετριοπαϑοῦντος ἐπὶ τοῖς ἀδικήμασιν, ἀλλὰ καὶ προσα- 
- 2 ? ^ , 7, , 
πειλοῦντος αὐϑαδικώτερον τὰ λεγόμενα τείχη καϑαιρήσειν μα- C 
, * - YN i c À ^ E J ' € ^ 
κρά, καὶ τοῦ μὲν ᾿Ελπιδίου ὑποχαλῶντος τοῖς λόγοις καὶ οὑτωσὶ 
ϑεραπεύίοντος οἰδαινόμενον φρύαγμα, Κομεντίολος μεγαλοφρό- 
45»oc τὴν τῆς γλώττης εὐγένειαν ἐπεδείκνυτο, τήν τε Ῥωμαϊχὴν 
ἐλευθερίαν δίκην σώφρονος δεσποίνης τινὸς ἄχραντον ϑαλαμεύων 
χαὶ μὴ διαφϑείρων μοιχικαῖς κολακείαις, τῶν ἀξιολογωτέρων τῶν 
βάρων ἅμα τῷ Χαγάνῳ παρόντων, τοῖσδε προσεχρήσατο ῥή- 
μιασιγ, 

90 ὅ. ““Ἐδόκουν σε Ῥωμαῖοι, Χαγᾶνε, τούς τὲ πατρῴους 
ϑρησχεύειν ϑεοὺς xol τοὺς ἄλλους τῶν ὅρκων αἰσχύνεσθαι, καὶ 
δεξιὰς καὶ συνϑήχας μηδαμῶς ἀποσείεσθαι, μηδὲ τὸν τῆς εἰρή-- D 

γης ἄξονα διὰ σοῦ καταβάλλεσθαι, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ δώρων βα- 


18. ὑποχαλῶντος Excerpta de Legatt. ὑποχαλοῦντος IP. 


tiam peterent. ferunt aquulas istas lavantibus proficere, et ad corporis 
sanitatem conducere. tribus mensibus elapsis Romani ad Chaganum ora- 
tores mittunt, bellum deprecantes. unus erat Elpidius, imperialis sena- 
tor, Siciliae praetura functus; qui magistratus apud Romanos in honore 
est. huic Elpidio collegam addunt Comentiolum, de custodibus impera- 
toris praecipuum, Latini scribonem dicunt. Anchialum igitur ad Chaga- 
num venientes legati, uti in mandatis habebant, de foedere conservando 
rogabant. cum is in inferenda iniuria nihil mitesceret, sed superbius 
etiam minitaretur se longum murum, qui nominatur, disiecturum, et El- 
pidius ei tacens concederet itaque tumentem hominis fastum sustineret, 
"Comentiolus excelsa mente ingenuitatem linguae suae demonstrans, Ro- 
manamque libertatem velut pudicam dominam in thalamo custodiens, nec 
eam moechicis adulationibus constuprans, audiente Chagano et proceri- 
bus huiuscemodi verbis locutus est. 

|. 5» *"Credebant Romani, Chagane, te patrios deos colere, et alios 
item iurisiurandi praesides revereri, dextrasque et pacta conventa ne- 
quaquam vili pendere, neque pacem per te turbatum et eversum iri, 
sed et donorum, quae ab imperatoribus multa tulisti, et quam expertus 





V 144 


B 


49 THEOPHYLACTI 


σιλικῶν μεμνῆσϑαι πολλῶν χαὶ φιλοφροσύνης Ρωμαϊχῆς, καὶ τῆς 
περὶ τοὺς σοὺς προγόνους εὐεργεσίας, ταὐτὸν δὲ φιλοξενίας εἰ-- 
πεῖν, ἐπιλήσμονα μὴ γεγενῆσϑαί ποτε, μήτε δ᾽ ἑτέρων τῶν ὑπὸ 
σοῦ τεταγμένων ἀδιχούντων Ῥωμαίους ἀνέχεσϑαι" πρέπει γὰρ — | 
τοὺς ἡγεμόνας σωφρονεστέρους τῶν ὑπηχόων καὶ εἶναι καὶ ὀνο- 5 — 
μάζεσϑαι, ἵνα ὅσον τῷ χράτει ὑπερέχουσι, τοσοῦτον καὶ τῇ ἀρε-- 
τῇ διενέγκωσι. τοιγαροῦν διὰ τὴν ἐκ τῆς εἰρήνης εὔνοιαν ἀμνη- 
μονοῦσι ἹΡωμαῖηι τῶν ὑπὸ σοῦ προὔπηργμένων δεινῶν, χαὶ πολ- 
λῶν ἀδικημάτων γεγόνασιν ἐπιλήσμονες, καὶ φιλανθρωπίᾳ πάν- 
των τῶν ἐϑνῶν διαφέροντες οὐ πρὸς ὕρεξιν ἀντιλυπήσεως κεκινή-- 10 
xactv 0nÀa* τὴν γὰρ ἐς ὕστερον ἠρεμίαν τῶν ἔμπροσϑεν ἀδικη-- 
μάτων νεανικώτερον ἐγχειρηϑέντων περὶ πολλοῦ ἐπεποίηντο, χαΐ- 
AN 


Quv φράσαντες ταῖς ἀντιδύσεσιν. ἐπεὶ δὲ πάντα σοι παρῶπται 
^ M , € “ ΡΥ, » / ' , 
τὰ πρὸς καλοκαγαϑίαν ὁρῶντα. καὶ δίκης ὄμμα τυφλὸν, καὶ πὸ- i 






" 


δὲς προνοίας χωλεύουσιν, ἀμοιβὴν ἀξίαν τοῖς βεβιωμένοις ἀντι- 15 
μετρεῖν οὐ δυνάμενοι, ϑεὺς δέ σοι τὸ βούλημα, ὅποι καὶ ϑέλεε. — — 
, 3 3 / Cr) - RAS: FIT - 344 * E 
φερόμενον, ox ἐπιλήσονται “Ῥωμαῖοι τῆς ἑαυτῶν ἀρετῆς, ἀλλ — — 
^ - , 
καὶ μέγιστον κομιδῇ κατὰ σοῦ συστήσονται πόλεμον, xol φόνον 3 
πολὺν χειρουργήσουσι. προσηνέστερος γὰρ αὐτοῖς τῆς εἰρήνη 
αι cd e igo. x *£ P ; WEE ' M 
ὃ πόλεμος, Ore μὴ τὴν ἡσυχίαν ἀσπάσοιτο τὸ πολέμιον. τί yóo920 — 
ν᾿ E Ἀπ , Ἰ 
“Ῥωμαίων τῶν πώποτε γῆς εὐκλεέστερον ὑπὲρ ἐλευϑερίας ἀϑλούν-- 
1 , ' J M , 2 ^ » 2 
των xol δόξης καὶ πατρίδος καὶ παίδων; εἰ γὰρ ὄρνισιν εὐτελε-- 
, ' e - ELS - σιν , 7 
στάτοις τισὶν ὑπὲρ τοῦ μὴ ἡττηθῆναι ἑκάτερον μήτε εἶξαι du- 


es, Romanorum humanitatis ac benevolentiae meminisse, collataque in 
maiores tuos merita hospitalitatemve nunquam non infixam in animo ha- 
biturum, nec passurum a tuis ullum Romanis maleficium importari. ae- 
quum est enim principes iis, quibus iura et leges dant, moderatiores et 
esse et nominari, ut quantum 115 amplitudine imperii antecedunt, tantum 
virtutis quoque eminentia antecellant. quapropter ob initam ex pace 
composita amicitiam, Romani calamitatum abs te sibi illatarum memo- 
riam ponunt, multaque praeter ius et fas in se commissa voluntaria ob- 
livione obruunt. et quoniam humanitatis laude inter omnes gentes prin- 
cipatum tenent, vindictae desiderio arma movere noluerunt, pacemque 
consecutam detrimentis superioribus per insolentiam vestram invectis op- 
ponentes mala malis compensanda non putarunt. quia vero cum probi- 
tate rationem nullam habere vis, et oculus iustitiae caecus est, pedes 
providentiae claudicant, ut factis tuis dignum reddere pretium nequeant, 
et cupido tua tibi deus sit, agens te quo lubet, Romani virtutem pristi- 
nam in pectus revocantes longe durissimum adversus te bellum consensu 
comparabunt, magnas strages edent, utpote quibus arma, hostibus quie- 
scere detrectantibus, quam pax iucundiora sunt. qui enim populus, quae 
gens in orbe terrarum fuit unquam Romanis pro libertate, pro gloria, 
pro patria, pro liberis decertautibus illustrior? nam si volucres quae- 





HISTORIARUM 1. 5. 43 


, t 
τέρῳ τὸν ἕτερον πόλεμος καρτερὸς καὶ μαινολίς ἐστι παράταξις, 
- / 
τέ δῆτα ἀνθρώπους οἴει xoi Ῥωμαίους, ἔϑνος τε μαχιμώτατον, 
xui βασιλείαν ὀνομαστοτάτην; ἧς ov ῥόδιον χαταφρονεῖν, dC 
t ἃ 7*3 0] ec LA , 

, ὃ - » * 25 3 - 
᾿ς μήγε μόνον αὐταῖς ταῖς ἐνάρξεσι. μὴ τοίνυν μεγαλαύχει ἐπὶ τοῖς 
δχαχῶς διατεϑεῖσι καὶ ἀπίστως τὸ τήμερον "“ ἐπὶ γὰρ τοῖς κατωρ-- 

A , - ἢ) 2 / kr M 3:4 , L^ 
ϑωμένοις τὸ μέγα φρονεῖν ἴσως ἐπαινετόν" τὸ δ᾽ ἐπὶ κακίᾳ fptv 

, uj b 2 , Lad 

ϑύεσϑαι ἐν ὕβρεως μοίρᾳ, ovx ἐν εὐκλείᾳ προσήκει χαρακτηρίζε- 
^ - , 2 , 
σϑαι. μεγάλα σοι τὰ πρὸ μικροῦ τῆς ἀγνωμοσύνης ἀνδραγαϑή- 
ματα ἀλλὰ μεγίστη καὶ Ρωμαίων 7 δύναμις, ἣ τε τοῦ Καίσα- 
T ," Ara EE ’ 3 - ἀν ὁ e - 
40 poc ἐπιμέλεια, καὶ τῶν onoqógov ἐθνῶν τὸ ἐπίκουρον, ἣ ve τῶν 
- , - 
χρημάτων ῥοπή, τό τε τῆς ϑρησκείας παρὰ πάντα τὰ τῆς olzov- 
" - , 2 
μένης ἔϑνη εὐσεβέστατον καὶ διὰ τοῦτο καὶ δυνατώτατον. οἷς D 
E , , γ ^ SN U ^ » EJ LA | 
ἀντιστρατεύειν μόνον ἠθέλησας, τοῦ δὲ ὕπως ἂν εἴη ἠμέλησας. 
ποίους δὲ καὶ παρὰ τοῖς ὁμόροις ἔϑνεσιν εὐδοξίας χαρακτῆρας 
i b € , 2 ^- ^ ^ ν NN , 
15 ἀποίσῃ, Ῥωμαίους ἀγνωμονῶν ; ἢ τί σοι λοιπὸν ἐνέχυρον πίστεως 
- - “ ' , 
wUvuüAckuntat; οἱ σοῦ παρὰ σοῦ παροινοῦνται Qeoí* ὕρκοι βιά-. 
, - c 
ζονται, σπονδαὶ καταλέλυνται, εὐεργέται πάσχουσι κακῶς ὑπὸ 
-. H , " , 597 » » €... 
σοῦ" οὐ πείϑουσι δῶρα δύναμιν αἰδέσιμον ἔχοντα. ἔασον ἡμᾶς 
» , 
ἠρεμεῖν. μὴ τὴν σὴν εὐκαιρίαν πρὸς κακὴν ἀδολεσχίαν μετά-- 
: Y 53 
30fuAt, καὶ τοὺς μηδὲν ἠδικηκότας, μόνον δὲ διὰ τὸ γείτονας ci- 
, - M - 
vaí, λυμαίνειν πειρώμενος. αἰδέσϑητι πρὸ τῆς σῆς κορυφῆς τὸ 


16. nonne οὗ 601? . 4 


dam vilissimae ne vincantur neve cedant invicem, valide furenterque 
confligunt, quo tu animo tsndem homines et Romani generis ac seminis 
homines fore arbitraris, gentem bellicosissimam et imperium omnium lin- 
guis celebratum , quod (nisi in ipsa origine et infantia sua) haud ali- 
quando contemni potuit? quare ob ea quae ad hanc diem improbe con- 
traque fidem designasti, non est quod te iactites. propter recte facta 
sibi placere laudi fortasse dabitur: at in vitio se maguifice circumspi- 
cere, superbiae, non honori et gloriae adscribendum est. nobilia tu 
quidem non multo antehac et iniqua facinora fecisti: sed maximae etiam 
sunt Romanorum vires, maxima imperatoris diligentia, maxima subiecta- 
rum ili gentium auxilia, huc accedit praesentis pecuniae commoditas, 
et sacrorum, ut nusquam, religiosissimae sanctissimaeque caerimoniae; 
quamobrem officere illis potentia nulla potest. hos tu oppugnare tan- 
tummodo vis, quo autem res evasura sit, non curas. qualem porro apud 
finitimas gentes nomini tuo maculam inures, si te in. Romanos ingratum 
iniustumque praebeas? aut quodnam fidei tuae pignus est reliquum? 
dii tui abs te laeduntur; susceptum sacramentum violatur, foedus fran- 
gitur, de bene meritis male mereris; dona, quorum est veneranda effi- 
cacitas, tibi non persuadent. patere nos quiescere, neve opportunita- 
tem tuam ad occupationem non bonam, iis qui nulla in re tibi obfue- 
runt, nisi quod vicini sunt, nocere attentans, transferre velis. age, 








P 16 
B 

V 145 
C 


44 THEOPHYLACTI | 


c LA! S MNA ἢ » - P , 
Ῥωμαϊκὸν τουτὶ καὶ ἡμέτερον ἔδαφος" τοῦτό σοι σωτήριον γέ- 
γονε, xol μετανάστην ἐνηγκαλίσατο, καὶ ξένον xol ἔπηλυν cloq- 
κίσατο, ὅτε τῆς ἕω τοῦ τε ἀρχεγόνου φύλου ὃ σὸς ἀπόδασμος 
^ .« , i 
ἀπερρωγὼς διεσχίζετο. μὴ τὸν καλὸν τῆς φιλοξενίας διαλύσῃς —— 
ϑεσμόν, καὶ κατείπωσι φιλανθρωπίας ot ἄνθρωποι, xol διδά- 5 
ἕξεις τοὺς ἀκούοντας ὡς αἰτίαν κακῶν βδελύττεσϑαι τὴν ἀσέβειαν, 
2. ΝᾺ * , ) » - δ᾿ € , 
& δὲ καὶ χρημάτων ἐρᾷς, ἤδη σοι τοῦτο παρὰ “Ρωμαίοις διήνυ-- 
σται" φιλότιμον γὰρ τὸ ἔϑνος, καὶ ϑησαυρὺς αὐτοῦ τὸ μεγαλο-- 
πρεπὲς καὶ φιλόδωρον. ἔστι δέ σοι καὶ γῆ εὐρεῖά τε xul πολλῷ 
- , ^ 
τῷ μήκει τὴν ἐπίδοσιν ἔχουσα, ὡς μήτε στενοχωρεῖσϑαί ποτε τοὺς 10 
οἰκήτορας μήτε ϑούψεως ἀπορεῖν τοὺς ἐπιβαίνοντας. ἐπάνηκε 
τοίνυν ἐπὶ τὴν σὴν γῆν, ἣν καὶ σοὶ Ῥωμαῖοι πεφιλοτίμηνται, 
καὶ περαιτέρω τῶν σῶν ὅρων τὴν σὴν μὴ μετοχέτευε δύναμιν. —— 
383 ^ Ev) » 3 ACE 2 , | 
οὐδὲν yo ἀδικήσουσιν ow Rise Di ih θαγδαίως ἐπιφιμτηδώσα, δα 
E 3 M : 
δένδρον εὐσϑενὲς xol μετάρσιον, ᾧπερ ἢ κόμη πολλὴ στερρόν 1615 — 
Α » € "m cet 
τὸ πρέμνον ἕμβιοί τε αἵ ῥίζαι ἀμφιλαφές ve τὸ σκίασμα, ὅπερ 
διατρέφουσιν ὥραι καὶ ὕδωρ, ἢ τοῖς ὀχετοῖς κατάρδον, ἢ τοῖς 
c ^ 3 , ^e ^ E € ^ » “ὦ , 
ὑετοῖς οὐρανόϑεν περιλιμνάζον τε xol πιαῖνον. οἱ δὲ xol ἀκόλα-- 
στον πόδα περαιτέρω τῶν οἰκείων ἐκτείνοντες μετά τινος ἐνδίχου 
LÀ 2 ^^ 
ποινῆς ὀψέ nove φιλοσοφήσουσι, τὴν αἰσχύνην ἀνιαροτέραν τῶν 20 
, » 
παϑημάτων φέρειν οὐκ ἔχοντες. 7 
2 M ?» € , ' 4 - » ς 
6. "End δ᾽ ὃ μέγας οὗτος διεπερατοῦτο τοῖς ῥήμασιν 
» A ci , - - , ^ R] , 
ἕλεγχος, ἀνάζεσις αἵματος μέγαν τῷ Χαγάνῳ ϑυμὸν ἐπεκύμαινε, 


6. ὡς] καὶ IP. 9, γῆς ΤΡ, 


prae amplitudine tua Romanum hoc et nostrum solum reverere. hoc tibi 
salutare fuit, exulem complexum est, peregrinumque et advenam sedi- 
bus recepit, quando ab oriente et a primigenia gente vestra portio tua 
ut fragmentum divulsum ac divisum est. noli praeclaram hospitalitatis 
legem infringere, et vagabitur latissime humanitas tua, docebitque au- 
dientes exemplo tuo impietatem malorum fontem et caput detestari. quodsi 
te pecunia delectat, iam ea tibi a Romanis parata est, qui honoris sunt 
avidi, magnificentiamque et liberalitatem pro thesauro habent. tenes tu 

orro terram latam et admodum longam insuper, qua neque coartentur 
indigenae neque ad vitam mollem et delicatam requisitis egeant. quo- 
circa in tuam regionem tibi a Romanis donatam regredere, ultra fines  — 
tuos exercitum mitte educere: nihil enim ventorum impetus incommodabit 


C lass Mim flm omini mia ctm: 


: arbori robustae, excelsae , frondosae, cuius truncus validus, vivida ra- 


dix, ampla inumbratio, quam anni tempestas, et vel rivo deductae vel 
de coelo circumstagnantis aquae humor nutrit ac pinguefacit. qui autem 
trans fines suos proterve pedem transtulerint, cum iusta poena sero tan- 
dem sapient, ubi dedecus ipso damno tristius ferre non poterunt." 

6. Ut primum finita est ista verborum acerhior castigatio, Cha- 
gano sanguis eífervescere et magnos irarum fluctus in pectore excitare, 








HISTORIARUM I. 6. 45 


τό ve πρόσωπον ἅπαν ὑπὸ τῆς ὀργῆς ἐφοινίσσετο" xal τῶν 
ὀφθαλμῶν ὑποκροκαινομένων τῇ φλογὶ τῆς ἀνοίας, διόλου τε 
τοῦ σχήματος ὑποδηλούντων ὅτι μὴ τῶν πρέσβεων φείσεται, τῶν 
τε ὀφρύων ἐς μέγα ἐξανισταμένων καὶ μικροῦ δεῖν τῶν μετώπων 
5 ἀπειλουσῶν ὑπερίπτασϑαι, μέγιστος ἀπῃώρητο τῷ Κομεντιόλῳ 
ἐκ τῆς διαλέξεως κίνδυνος" τὴν γὰρ τῶν πρέσβεων ὃ βάρβαρος 
διαφϑείρας αἰδῶ, δεσμοῖς τὸν Κομεντίολον ἠτίμωσεν, ἐν εἱρχτῇ 


D 


τὲ ξύλων ποδοχάχῃ τοὺς πόδας ὑπέϑλιβε, τό τε σκηνοπήγιον. 


διέρρηξε τὸ τοῦ πρέσβεως. κἀντεῦϑεν ἐπιχωρίῳ νόμῳ τινὶ ζη- 


τομία θάνατος ἦν ἀπειλούμενος. τῇ δὲ ὑστεραίᾳ τὰ τοῦ ϑυμοῦ 


, 2, ^ ^ c - 23 , 
χατηυνάζετο, λόγοις τε πιϑανοῖς παρηγοροῦντο oi τῶν “Ιβάρων 
δυνατώτατοι τὸν ἡγεμόνα, ὑποπείϑοντες ὅπως μὴ δογματίσοι 
χατὰ Κομεντιόλου τὸν ϑάνατον. καὶ πείϑουσι μέχρι τῶν δεσμῶν 
3 , ? € M , 1 , - ε - 
ἀποχρήσειν ἀδικεῖσθαι τοὺς πρέσβεις. ἐπινεῦσας γοῦν ὁ Xayü- 


45 voc ἠτιμωμένους ὡς βασιλέα ἐξέπεμτιεν, σωτηρίαν οὐ προσδύκι- 


μιόν σφισιν αὐτοῖς δωρησάμενος. 
Τοῦ δ᾽ ἐπιόντος ἔτους πάλιν ὃ ᾿Ἐλπίδιος ἐπὶ τῇ αὐτῇ πρε- 
, ' 2 , ^ € ^ - 7 
σβείᾳ χειροτονηϑεὶς ἀποστέλλεται. καὶ ὡς τὸν “Χαγᾶνον γενόμε- 
vog ἐζήτει πρεσβευτὴν ἅμα αὐτῷ ἐς βασιλέα γενέσϑαι, ὕπως 
t 1 


90 ἀναζωπυρήσειε τὰς σπονδὰς καὶ εἴκοσιν ἑτέρων χιλιάδες χρυσῶν 


ταῖς συνθήκαις εἴησαν ἐπαυξήματα. ὃ δὲ Χαγᾶνος τοὺς λόγους 
εἰσεποιήσατο, Ταργίτιόν τε τῷ τῶν Afágov φύλῳ ἄνδρα περί- 
βλεπτον ὡς τὸν Καίσαρα σὺν ᾿Ελπιδίῳ παρέπεμπεν. ἧκον δ᾽ 


8. ὑποδηλοῦντος Exc. de Leg. 11. κατηυξάνετο IP. corre- 
ctum ex Exc. 13. κατὰ addita ex Exc. 14. ἀποχρήσει IP. 
19. ἐξήτει Exc. ἐξήτει IP. 20. immo ἕτεραι. 


vultus totus rubescere, oculisque prae furore scintillantibus et immodice 
arrectis ac propemodum supra frontem sublatis superciliis, toto denique 
habitu subindicare nen sic abiturum legatis, et Comentiolo propter ora- 
tionem pronuntiatam periculum gravissimum denuntiare. spreta enim et 
abiecta legatorum reverentia, barbarus illum in carcerem abduci, pedes 
eius cippo constringi tabernaculumque discindi iussit; quo indicio cuipiam 
poena mortis lege provinciali exepectanda intelligebatur. die postero, 
augescente ira, primores Abarum oratione idonea principem mitigant, 
monentes ne supplicium capitis in Comentiolum decernat, persuadentes- 
que legatos in vincula duntaxat traditos satis ei poenarum persolvisse. 
annuit Chaganus, et hac ignominia multatos, ac salute quam non spera- 
bant donatos, ad imperatorem remittit. 

Anno insequenti Elpidius iterum ad eundem missus, legatum una secum 
super foedere instaurando et aliis viginti aureorum millibus priori summae 
addendis remitti precatur. Chaganus petitionem haud aspernatus, ''argitium 
hominem inter Abares spectatissimum cum Elpidio ad imperatorem legat. 


P1 


46 THEOPHYLACTI 


c z 
B ἄμφω ἐς βασιλέα, δήτρα vs καὶ ὁμολογία ἐγίνετο ἢ μὴν εἴχοσι 
, M pi , ^ c , - .» 09 
χιλιάδας πρὺς ταῖς ὀγδοήκοντα καταϑεῖναι “Ρωμαίους χρυσῶν, ἢ 
πόλεμον ἀντιλαμβάνειν παραμελήσαντας. τοιγάρτοι αἵ συνθῆκαι 
δοχοῦσί πως ἀναϑάλπεσθαι, καὶ ὃ πόλεμος ἐκεχειρίαν ἐλάμβανε. — | 
, a ^ , c ^ c c , Σ 7 , 
μετά τινα δὲ βραχεῖαν χρόνου ῥοπὴν ἡ τῆς εἰρήνης εὐεξίω vo9eve- 5 — 
ται, χαὶ πάλιν Ῥωμαίοις τὸ τῶν ᾿βάρων ἐπιτίϑεται φῦλον, 
, 
ἀλλ᾽ οὐκ ἀναφανδόν, ῥαδιουργικώτερον δέ πως καὶ δολερώτε- 
€ ρον. (7) τὸ γὰρ τῶν Σκλαβηνῶν ἔϑνος ἐπαφίησι, καὶ πλεῖστα 
τῆς Ῥωμαίων γῆς ἀποκείρεται, xol τῶν μακρῶν μέχρε καλουμέ- 
- Fe - 
γων τειχῶν, oia δὴ ἄττοντες, ἀϑρόον προσβαλόντες ταῖς ὕψεσι, 10 | 
Li 
πολὺν ἀπεργάζονται φόνον. διὸ xal δεδιὼς βασιλεὺς τὰ μακρὰ 
, - 
διεφοούρησε τείχη, καὶ τὰς περὶ αὐτὸν τῶν στρατευμάτων niy- 
- LE - , * 
ϑῦς ἀπεξῆγε τῆς πόλεως, ὥσπερ ἀξιολογώτατον ἔρυμα περὶ τὸ 
» b] , , , , , 
ἄστυ αὐτοσχέδιον μηχανώμενος. τότε δή, τότε Κομεντίολος 
2 » « , , ^ e! M , 2 M 
ovx ἄκομψον ταξιαρχίαν πιστεύεται, κατὰ δὲ τὴν Θράκην ἐπιὼν 15 
ἀπελαύνει τῶν Σχλαβηνῶν πλήϑη. ἀφικνεῖται δὲ καὶ κατὰ τὸν 
D» e , , 4,9 , 3a Ν - 
V 146 Ἐργινίαν, οὕτω καλούμενον ποταμόν, xal ἀδοκήτως ἐπὶ τοῖς 
Σχλαβηνοῖς καὶ καρτερῶς ἐπιτίϑεται, καὶ ϑάνατον πολὺν τοῖς 
βαρβάροις ἀπεσχεδίασε.. διά τοι τοῦτο xol στρατηγὸς ὑπὸ τοῦ 
2 , 3 ' 2 ^ Af E LES 
αὐτοχράτορος αὖϑις χειροτονηϑεὶς ἀποστέλλεται, καὶ Ῥωμαϊκαῖς 90 
2-4 , , - , ^ A € 
ἀξίαις λαμπρύνεται, τήν vt τοῦ Πρεσεντίου τὴν παρὰ Ῥωμαίοις 
à 
λεγομένην ἔνοπλον. ἡγεμονίας τιμὴν ἀποφέρεται. εἶτα παριόντι 
- € "“ - 
τῷ ϑέρει τὰς “Ῥωμαϊκὰς συναϑροίσας δυνάμεις ἐπὶ τὴν ᾿“4δριανοῦ 








πὰς νον Eo 


NN. ΨΥ Bi 


" 
ἀπ 


Ws. 


ix 


fu. 


POTE. URN IA 


10. δὴ ἅπτοντες P, δὴ drrovrsg l. an forte διάττοντες 
22. περιόντι praestiterit. [ 


decidunt statuuntque ut Romani vicenis millibus summam priorem cumulent: 
ni faxint, bellum habeant. hac ratione foedus recreari ac refoveri aliquo modo 
visum est, et ab armis concessa vacatio. breve tempus intercedit, bonaque 
habitudo et tanqvam sanitas foederis corrumpitur, Romanosque Abari, non 
illi quidem manifeste, sed inertius quodammodo ac dolosius adoriuntur. 
(7) nam Sclavini (sive Sclavi) ab ipsis submissi ac subornati impres- 
sione facta Romanae telluris partem latissimam occupant, et usque ad 
murum longum, ut vocatur, confertim prosilientes grassantesque funera 
multa faciunt. quare etlam timens imperator murum custodit; quas apud 
se habebat cohortes ex urbe educit, et circum Christopolim tumultuarie 
veluti vallum ac tutamentum in primis eximium molitur. Comentiolo tum 
praefectura militaris, honestum sane munus, iniungitur, qui Sclavis per 
'Phraciam instans eos pellit. devenit autem ad fluvium Erginum voca- 
bulo: ibi de improviso in illos facto impetu complures extemplo mractat, 
qua de causa ab Avogusto imperator dictus rursum in hostes mittitur, 
Romanisque dignitatibus illustratur, e& quam Romani Praesentis nominant 
(is honor est ducum militiae), ea condecoratur. deinde reliqua aestate 
congregatis Romanorum copiis Adrianopolim contendit, atque in Andra- 





m 


ΣΎ, ΨΨ ea es 


ΓῊ 


5 Lue tds τω. δε 


» 


COMINUS TAPPRESRILT 





UL. 


HISTORIARUM 1. 7. 8. 47 


, ^ , 3 , RJ ὔ , 
πόλιν φοιτᾷ, καὶ συντυγχάνει ᾿ἡνδραγάστῳ ἐπισυρομένῳ πληϑὴ 
d , 
Σχαλαβηνῶν πολλὰ ἄγρας τε αἰχμαλώτων ἀξιολογωτάτας καὶ λείας 
, € 2 - 
λαμπράς. διανυχτερεύσας τε ὄρϑριος ἧκε πλησίον "Evolvov τοῦ 
φρουρίου, καὶ γεννικῶς τοῖς βαρβάροις συμπλέκεται. τὸ δὲ πο-- 
ρλέμιον πρύμναν τὲ ἐχρούσατο xol ἐς φυγὴν ἐξωθεῖτο καὶ τῆς P 18 
f ^ - "" , ς ^ 
— ᾿Ἡστικῆς αὐτῆς ἀπηλαύνετο, λευχήν τε τοῖς αἰχμαλώτοις ἡμέραν 
? € 4. ΔΝ ᾽ ν , € i ^ 3 , 
ἀνέσχε τὸ Ρωμαϊχὸν ἀνδραγάϑημα, ὃ δὲ στρατηγὸς ἑπαιῶώνι- 
, - 
σὲν ἐπινίκιον καὶ τρόπαιον ἐνιδρύσατο. 
, , 
8. JMeromdgov δὲ ἀρχομένου πάλιν οἵ βάρβαροι τὰς συν- B 
^ , 
4095xzoc διέχεον, τήν τε ὁμαιχμίαν εἰς τὸ φανερὸν ἀνδραποδίζον-- 
᾿ς χαὶ, λέξω δὲ τὴν αἰτίαν, οὐδ᾽ ἀναίνομαι. Σκχύϑης ἀνὴρ Βο- 
χολαβρὰ τὴν ἐπωνυμίαν περιαγόμενος (εἰ δέ τις καὶ τῆς προση- 
γορίας 10. σαφέστατον ónoyMym μαϑεῖν, παραυτίχα πρὸς τὴν 
εγ-. [4 ' ,ὔ A» , 34-4 A , 
Ελλάδα φωνὴν μετοχετεύσω τὸ νομα. μάγον, TOUTOV δὲ φά- 
Ἴδναι ἱερέα, τὴν τῶν Σχυϑῶν ἐπὶ “Ἑλληνίδα μεταμορφοῦντες φω- 
- 4, Y , - - 
γὴν τῆς ἑρμηνείας τευξόμεθα ) , οὗτος. ἔδρα τὸ τηνικαῦτα καιροῦ 
c »- - - 
φιλοκίνδυνον τόλμημα. παρευνάζεται γὰρ ἑνὶ τῶν τοῦ Χαγάνου 
d , ςς E eti, ^ 5 , » * , 
γυναίων, ἡδονῇ τε βραχείᾳ δελεασϑεὶς elc μεγάλας ἄρκυς ϑανά- 
€ € , s , 
tov ἑαυτὸν ἐμπέπηχεν. ὑποτοπίσας δὲ μή zov τὸ κακὸν φωρα- C 
0 ϑείη χαὶ περίβλεπτον ὠδίνοι τὸν ἔλεγχον, ὑποπείσας ἐκ τῶν ὑπη- 
Ey ^ ᾽ 
» * , » c ^ ^ ^ 3144 A Ὁ 4, , E] 
xómv Τηπαίδων ἄνδρας ἑπτὰ τὴν φυγὴν ἐπὶ τὸ ἀρχέγονον ἐπε- 
ποίητο «φῦλ Οὖννοι δ᾽ οὗ χοῦ τῇ ἕω, IL 
510 φῦλον. ὕνγοι οὗτοι, προσοιχοῦντες τῇ ἕῳ, Περ- 
σῶν πλησιόχωροι, o)g καὶ Τούρχους ἀποχαλεῖν τοῖς πολλοῖς 
, ' y ͵ ἘΠῚ τῶν » 28, Y ^ 
γνωριμώτερον. καὶ oov διαπορϑμεύων τὸν Ἴστρον, ἐπὶ τὴν 


11. Βολοκαλάβρα Exc. 91. ἐποίει τὸ Exc, i. e. ἐποιεῖτο. 


| gastum incidit, quem ingens Sclavorum caterva cum opima praeda capti- 
vorumque selectissimorum numero sequebatur. exacta illic nocte mane 
| δὰ castellum Ensinum graditur, et cum barbaris praelio generose dimi- 
| cat. illi paulatim cedunt, et Astice tota expelluntur, fuitque captivis 
| dies ille ob virtutem Romanorum candidus. dux epinicion cecinit ac tro- 
paeum erexit. 

8. Auctumno ineunte barbari foedus de integro temeranf, bellique 
societatem aperte abiiciunt et aspernantur. causam huius rei explanare 
non pigebit. fuit homo Scytha, Bacolabras valgo dictus; cuius vocabuli 
planissimam significationem si quis requirit, sciat id Graeca lingua sa- 
cerdotem magum sonare. hic per id tempus facinus ausus est periculo- 
sissimum. cum una enim amicarum Chagani stuprum fecit, brevique vo- 
luptate inescatus in magna mortis retia se inseruit; ac metuens ne resci- 
tum flagitium crudele sibi supplicium pareret, persuasis septem de sub- 
iectis sibi Gepidis, cum iis in fugam ad gentem avitam sese tradidit. 
sunt autem Hunni, habitantes in Oriente, Persarum vicini, quos multi 
usitatiore vocabulo 'lurcas nuncupant. Istrum ergo traiiciens et in ur- 


x ^ ? , c hi -- ε , 
D ματος, παρὰ τὸν αὐτοκράτορα ὑπὸ τοῦ ἡγεμόνος παραπέμπεται, 5 


P 19 


48 THEOPHYLACTI ; 


^ , , t 4 ve » - € "€ 
"iffidudv πολιν φερόμενος, ἁλοὺς ὑπὸ τινος τῶν Ῥωμαϊκῶν 
ἡγεμόνων τῶν ἐς φρουρὰν συντεταγμένων τοῦ Ἴστρου, τό τε γέ- 
γος ἐδήλου καὶ τὰς πάλαι διατριβὰς καὶ τὴν ἐντεῦϑεν ἀπελαύ-- 






vovcav ἡδονήν. ἐπεὶ δὲ πιϑανὸς ἐδόχει τῇ διηγήσει τοῦ ἀτυχή- 





κἀντεῦϑεν ἐδόχουν αἱ Ρωμαϊχαὶ σπονδαὶ διασχίζεσϑαι, καὶ na- 


εν τς ΟΝ 


ραγυμνοῦται ὃ πόλεμος, ἔτι Τ αργιτίου τοῦ βασιλικοῦ ἐπιβαίνον-- 
τος ἄστεος ἐν πρέσβεων μοίρᾳ, καὶ τὸν ἐγκύχλιον πλοῦτον παρὰ 
“Ῥωμαίων ὑποϑερίζοντος, ὃν αἵ συνθῆκαι τῷ “Χαγάνῳ ἀν᾽ ἔτο 
᾽ ͵ t [2 
- , 
ἐβλάστανον ἕχαστον. τοῦτό τοι καὶ βασιλέα οὐκ ἀπὸ cvpómov 10. 
πρὸς ὀργὴν ὑπηρέϑιζεν, οὐχ ἥκιστα φενακίζεσϑαι ὑπὸ τῶν 41βά- 
, - D - - 4 
ων διανοούμενον, τοῦ μὲν ἐξαιτοῦντος τὸν ἐγκύκλιον πλοῦτον 
b 
καὶ τὰς εἰρηναίας προσόδους, τοῦ δὲ μὴ ἀτρεμοῦντος, ἀλλὰ τὴν 
Εὐρώπην δηοῦντος καὶ ἀναστάτους ποιουμένου τὰς πόλεις. ἔξο- ^ 
i t 
- ς - - é 
στρακίζεται γοῦν ὃ Ταργίτιος ἐπὶ τὴν Χαλκίτιδα νῆσον, ἐπὶ uij- 15. 
? à - 4 
vag σχληραγωγούμενος ἕξ, xal μέχρι τούτου ὃ τοῦ βασιλέως 9v- — . 
μὸς ὑπεφλέγμαινεν " ἠπειλεῖτο γὰρ χαὶ ϑάνατος κατὰ τοῦ πρέ- 
σβεως δογματίζεσϑαι. οἱ δ᾽ ἀμφὶ τὸν Χαγᾶνον τῶν τε Σχυϑῶν 
) Hu 
M - M , 2 , TA |, , LEM ] 
καὶ Π]Πυσῶν τοὺς περιοίχους ἐλυμήναντο, εἷλον τε πόλεις πολλάς, 
τήν τε Ῥατηρίαν καὶ Βονώνειαν καὶ ldxóg καὶ Φορόστυλον χαὶ 80. 
Σαλδαπὰ καὶ τὰ. Παννασὰ xol ἸΠαρκιανούπολιν καὶ Τρόπαιον. | 
, J c A € » , 2 A 3 b] 
πράγματα δὲ οἱ πολλὰ παρείχετο ἡ ἐγχείρησις" ov γὰρ ἀἄνιδρωτὶ 
χαὶ ἀπεριμερίμνως τάδε παρεστήσατο τὰ πολίσματα, καίτοι με- 


" 
M 


SCR, its ene 


1. Λιβίδινον Exc. 


bem Libidinum delatus, atque a quodam e ducibus Romanis ad Istri cu- 
sStodiam constitutis interceptus, genus et vetus studium suum volupta- 
temque ob quam fugeret indicavit. cum de infortunio suo narrare pro- 
babilia videretur, a duce ad imperatorem transmittitur. atque hinc exi- 
stimatum est foedus Romanum turbari, et bellum aperiri coeptum, cum 
interim 'largitius in urbem imperatoriam pro legato veniens pecuniam 
enniversariam ex foedere Chagano pendendam exigeret; id quod impe- 
ratorem non immerito ad iram subextimulabat, qui se Abaris manifestis- 
simo esse ludibrio cerneret, hoc (largitio) pensionem annuam paca- 
lesque redditus poscente; illo ( Chagano) non quiescente sed Europam 
lacerante et urbes evertente. relegatur itaque in Chalcitidem insulam 
'"'argitius, et ad menses omnino sex durius tractatur: eo usque impera- 
toris ira fervebat in legatum, cui poenam capitalem erat comminatus.  . 
Chaganus porro Scytharum Moesorumque finitimos omnes circumquaque 
vexabat, multasque urbes, Rhateriam, Bononiam, Acys, Dorostylum, 
Saldapa, Pannasa, Martianopolim, 'Tropaeum subigebat. caeterum non 
leve negotium illi facessivit oppugnatio, nec absque sudore sollicitudine 
ac diligentia haec oppida obtinuit, quanquam írequens accessus ad suos 








T 


e 


HISTORIARUM 1. 8. 9. 40 


γάλας ἐπιχουρούσης ἐπιπνοίας αὐτῷ τῆς ἀϑρόας ἐπιφοιτήσεως, V 147 
ἥτις ἐς τὰ μάλιστα ἀνανταγώνιστον κακὸν τῇ ῥαϑυμίᾳ παρέχεται. 
βασιλεὺς δὲ Κομεντίολον στρατηγὸν ἀνίστησι, xol τῆς πάσης 
ἡγεμονίας κηδεμόνα τουτονὶ προεστήσατο. i 
5 9. 24AX' ἐπεὶ περί ye τῶν Οὔννων τῶν πρὸς τῷ Ἴστρῳ B 
βιούντων τὰ προαύλιά μοι τῆς ἱστορίας γεγένηται, ἄγε δή, ἄγε 
καὶ τὰς Περσικὰς πράξεις τῇ τῆς διηγήσεως ἀνατινάξωμεν qóg- 
μιγγι. παλινοστήσω γὰρ ἐπὶ τὴν IMavgixlov τοῦ αὐτοκράτορος 
» , ^ ^ - 2 , , 
ἀναγόρευσιν, τὸν Πϊηδικὸν νῦν ἀναγραψόμενος πόλεμον. — xol 
M , E] , - € - ^ LY 
10 μὴ μοίγε τις ἀπεχϑανέσϑω τοῦ ye ἕνεχα παλινδρομοῦντι πρὸς τὰ 
πρεσβύτερα. οὐ γὰρ ἐπὶ τὰς αὐτὰς ἐπάνιμεν πράξεις, εἰ χαὶ 
περὶ τοὺς αὐτοὺς χρόνους ἀνταναγώμεϑα. τὸ γὰρ συνεχὲς τῶν 
προαφηγηϑέντων οὐκ ἠνέσχετο χαλινοῦ, ἵνα μὴ τέως τῇ παρεν-- 
ϑήχῃ τῶν ἑτεροίων ἀφηγημάτων σύγχυσιν τοῖς ἐντυγχάνουσιν 

, 

15 ἐμποιήσηται. C 

» - » 2.9 - c J - 2 

Ἔτι πρῶτον ἕτος ἤνύετο τῆς ἡγεμονίας ΠΠαυρικίου τοῦ αὖ-- 

, E. x NS SEU 32,7 ] T 
τοχράτορος μετὰ τὸν Περσικὸν ἐχεῖνον xol ἀοίδιμον πόλεμον, ov- 
πὲρ ὃ Ταμχοσρῶ κατ᾽ ἐκεῖνο καιροῦ τῶν ΠΠηδικῶν στρατευμά- 
τῶν ἡγήσατο, καὶ βασιλεὺς τὸν Ἰωάννην, ᾧπερ ἐπώνυμον τὸ 

φοτῆς ὑπερῴας χελύ ἴχομον, ὃν δὴ καὶ IMvováxavo n 
τῆς ὑπερῴας χελύνης κατάχομον, ὃν δὴ κα ἄχωνα προση-- 
γόρευον Ῥωμαῖοι, ἐκ τῶν τῆς ᾿ἀρμενίας στρατοπέδων ἐπὶ τὰς 
τῆς ἀνατολῆς δυνάμεις ρωμαϊκὰς μετεβίβαζεν. ἄρτι τοίνυν ὃ 
στρατηγὸς τὰς ἑῴας φροντίδας περιβαλόμενος στρατοπεδεύεται 
ἔνγϑα ὃ Νύμφιος ποταμὸς τῷ Τίγριδιε ἀνακοινοῦται τοῖς ὕδασιν. 


2. παρέχεται Exc. κατέχεται IP. 


(quae res socordiae calamitas est insuperabilis) multum ei velut aspira- 
ret et opem atque subsidium afferret. imperator Comentiolum excitat, 
eumque ex asse ducem exercitus legit. 

9. Sed iam quia principium et quasi quoddam vestibulum historiae 
nostrae in Hunnis ad Istrum sedes habentibus consumpsimus, age, quae 
contra Persas acta sint, litteris deinceps prodere aggrediamur, ad Mau- 
ricii dutem initia reversi bellum in Perside gestum describemus, ac no- 
lim mihi a quoquam in vitio poni, si ad superiora et antiquiora me re- 
feram. non enim ad eadem narranda regrediar, etiamsi ad eadem tem- 
pora redeam: coniunctio enim cum his quae iam exposuimus, dilationem 
non concedit, nec aliis interpositis de confusione lector conqueratur. 

Post praelium illud Persicum memorabile primus adhuc annus Mauricii 
Augusti volvebatur, quo in praelio "Tamchosro, qui tum Persicas copias 
ductabat, suis praefuit. imperator loannem, cui ex longitudine mystacis 
Romani cognomentum Mystaconi indiderant, cohortibus Armeniis praefe- 
ctum , inde avocatum militiae Romanae Orientali magistrum dederat. iam 
igitur huic muneri praepositus, eo contendit ubi Nymphius cum 'Tigride 

Theophylactus. 








50 THEOPHYLACTI 


3 , 

D ἐν τούτῳ δῆτα τῷ χώρῳ ἐξαρτύεται πόλεμος, τοῦ μὲν Ἰωάννου 
τῆς Ῥωμαϊχῆς προεστῶτος δυνάμεως, τῆς δὲ Περσικῆς Χαρδα-- 
ριγάν.  JMlag9uxóv τοῦτο ἀξίωμα, φίλον δὲ Πέρσαις ἐκ τῶν 
ἀξιωμάτων προσαγορεύεσθαι, ὥσπερ ἀπαξιούντων τὰς ἐκ τῆς 
γεννήσεως ὀνομασίας ἐπιφέρεσθαι" ϑαυμάζουσι γὰρ τύχης ἐπί- 5 
δοσιν ἢ νόμον γεννήτορος τὸν περὶ τῆς σφῶν αὐτῶν προσηγορίας 
ἄρτι τῆς μητρῴας αὐτοῖς νηδύος προχύψασι συνανίσχοντα. ὃ 
plv. οὖν Ἰωάννης τὴν πᾶσαν πληϑὺν τῆς δυνάμεως τριτταῖς κα- 
τετάξατο μοίραις, καὶ αὐτὸς μὲν ἀνεδέξατο τοῦ μαχίμου τὸ με- 
σαίτατον, Κοὺρς δὲ τὸ δεξιὸν ὃ ὑποστράτηγος, ᾿“ριοὺλφ δὲ τὸ 10 
λαιόν. καὶ ὧδέ πως τὰ τριττὰ διεκεκόσμητο στίφη. ὡσαύτως 

P 90 δὲ καὶ τὸ Περσικὸν συνετέτακτο. ἐπεὶ δ᾽ αἱ σάλπιγγες ἐνυάλιον 
ἤχησαν, καὶ τὸ μεταίχμιον ἐβραχύνετο, ὃ πόλεμος εἶχε τὸν πάρο-- 
δον. προσβάλλουσι τοιγαροῦν “Ῥωμαῖοι τοῖς δυσὶ κέρασιν, Ἰωάν-- 
vic μὲν τῷ μέσῳ, ᾿“ριοὺλῳ δὲ τῷ εὐωνύμῳ. καὶ δῆτα κρατοῦσι 15 

κι 2 , , ^ 2 3 , « - . 
τῶν ἀντιμετώπων δυνάμεων. Κοὺρς δ᾽ οὐκ ἐνέμιξε χεῖρας 
220/ EY A US. 2 , e * ; 
ἐβάσκαινε γὰρ τὸν ᾿Ιωάννην εὐπραγίας πέρι, ἅτε δὴ μεγίστην 
2 , LE 3 E 2 LE , E] j^ 
ἀγωνιούμενον δόξαν. καὶ οὖν εἰς τοὐπίσω Πέρσαι ἐτρέποντο 

B ἐδεδέεσαν γὰρ μή που τὸ ἀντίπαλον ἐμβριϑεστέραν τὴν δρμὴν 
2 c - A M ^ c , 3 £F , 
ἐπιϑείη. “Ῥωμαῖοι δὲ τὸν Κοὺρς ξωρακότες ἀπόμαχον τὴν tt20 
περὶ αὐτὸν δύναμιν, τὰ νῶτα τοῖς βαρβάροις ἐγνώριζον καὶ πρὸς — 
τὰ ἀνάντη μετεφοίτων χωρία. οἱ δὲ Πέρσαι τῇ παλιώξει χρη-- 
σάμενοι, ἐπεὶ τὴν “Ῥωμαϊκὴν ἵππον κεχμηκυῖαν ἑώρων ἔκ τε τῆς 

- , » - - 
συντονίας τοῦ δρόμου ἔκ τε τῆς χαλεπότητος τῆς πρὸς τὸ δυσά- — 


-—— al APP Ve 


confunditur; quo in loco certamini accinguntur, Romanos quidem Ioanne, 
Persas Chardarigano ducentibus. nomen dignitatis hoc est apud Parthos, 
quos a dignitatibus indigitari delectat, dedignantes videlicet nomina ab 
ortu sibi imposita: pluris enim accessiones fortunae quam paternam le- 
gem in ipsis appellandis simul ex utero materno. prodeuutem faciunt. 
loannes ergo totum exercitum suum tripartito distribuit, medium agmen 
sibi deposcit, Cursio hypostratego sive legato dextrum, Ariulpho sini- 
strum committit, atque hunc in modum, in tres partes nimirum, eius 
copiae digestae sunt. ad eundem modum Persae dispositi. postquam 
exortüs tubarum clangor Martem accendit, nullumque procedentibus utrin- 
que spatium in medio relictum, pugnam invadunt; ac loannes quidem 
agmine medio, Ariulphus laevo in hostem se incitant, oppositisque a 
Íronte aciebus praevalent. Cursius, quod loannis felicitati invideret 
(pro summa nimirum gloria adipiscenda certaturo), manus non conse- 
rebat. Persae itaque, metuentes ne adversarii validius incumberent, 
retrocedebant, cum Romani Cursium conflictu abstinere conspicati, bar- 
baris terga dant et ad loca acclivia se penetrant. Persae fugientibus 
inhaerentes, cum Romanum equitatum ex continenti cursu et difficultate 


HISTORIARUM I. 9. 10. 91 






Pa E , - - 
ψαντες τῶν ὀχυρωμάτων χαταφυγῆς, ἀρρενικῶς ἐπιτίϑενται xol 
"i a AVES e , 
πλεῖστον τοῦ Ῥωμαϊκοῦ κεραΐζουσι, καὶ μόλις ἐπὶ τὸν χάρακα 
, € J € , , ? , « 
ἐπανήχειν Ῥωμαίους oi βάρβαροι συνεχώρησαν. ἐν τούτοις ὃ 
πόλεμος ἐπεπέραστο, καὶ μετοπώρου παρενέκυπτεν ὥρα. 
5 10. Ὁ δὲ αὐτοχράτωρ τὸν πατέρα τὸν Παῦλον ἐπὶ τὴν 
αὐλὴν βασίλειον λαμπιρῶς καὶ περιφανῶς εἰσεδέξατο, ἔναγχος ἐπὶ 
τὸ Κωνσταντίνου ἄστυ γενόμενον, χαὶ νυμφίος τῇ ὑστεραίᾳ ὃ 
βασιλεὺς πομπεύεται. τὸν γὰρ Ἰωάννην τὸν τῶν ἱεραρχικῶν ἐξη-- 
γούμενον ϑρόνων ἐς τὸ ἀνάχτορον εἰσχαλεσάμενος, ἐν τῷ μεγάλῳ 
᾿ϑαλάμῳ 1 πρὸς τῇ μεγίστῃ τῶν βασιλέων αὐλῇ («Αὐγουσταῖος 
δ᾽ ἄρα οὗτος κατονομάζεται) ἠξίου τῆς ἐκ τοῦ κρείττονος τυχεῖν 
συναινέσεως διὰ τῆς πρὸς τὸ ϑεῖον τοῦ ἱερέως ἐντεύξεως, ὅπως 
αἴσια τῷ. βασιλεῖ τὰ τοῦ γάμου συμβαίη ἐπίχειρα. ὃ δ᾽ ἱερεὺ 
i ) τοῦ γάμου συμβαίη ἐπίχειρα. i φεὺς 
Ἂ - €- 
τὸ βασιλικὸν ἐθεράπευσε βούλημα τῇ negl τὸ ϑεῖον tzevelo ,| xol 


τε προσφϑέγμασι τὸν τοῦ αὐτοχράτορος χατηυφήμησε γάμον. 
val δῆτα καὶ τὰς χορυφὰς τῶν βασιλέων τοῖς στεφάνοις καϑί- 
δρυσε, τῶν τε ϑεανδρικῶν μυστηρίων μετέδωκεν, ὡς σύνηϑες 
τοῖς ϑρησχεύουσι τὴν παναγῆ ταύτην καὶ ἀκίβδηλον πίστιν. εἶτα 
pz! ἐχεῖνο εἰσέφρησαν ἐπὶ τὴν βασίλειον παστάδα οἱ ταῖς xogv- 
quic τῶν ἀξιωμάτων περιλαμπόμενοι, ovg καὶ γονεῖς ἀποκαλεῖν 
βασιλεὺς οὐκ ἀπηξίωσεν, ἀντὶ σπορᾶς ὥσπερ καταβαλλομένους 
τὴν εὔνοιαν. οὗτοι προπομποὶ τοῦ βασιλέως γενόμενοι ἐν τοῖς 
προπυλαίοις τῶν βασιλείων ἐλιπάρουν ταῖς εὐφημίαις τὸν νυμ-- 
φίον, τὸν Καίσαρα, ἐπὶ ϑρόνου καϑίσαντα ἐπιφαίνεσϑαι τοῖς 


. 8d ardua munitaque locorum evadendi defatigatum cernerent, premebant 
viriliter, maximam eorum partem ita dissipantes, ut ad castra se reci- 
. pere vix possent. Hic pugnae exitus fuit, et autumnus iam adventabat, 
| 10. Imperator patrem suum Paulum, qui nuperrime Cpolim vene- 

xat, honorifice ac splendide in palatium accepit, seque postridie spon- 

sum in pompa exhibuit. accitum enim loannem patriarcham in magno 

thalamo, iuxta aulam eiusdem palatii amplissimam, cui Augustali nomen 

est, rogat, uti precibus faustas fortunatasque sibi nuptias a benevolente 

mumine precctur. ille imperatoris voluntatem officiose complexus vota 
concipit, et utriusque apprehensa dextra eos connubio iungit, coniugi- 
busque optabili affatu bona omnia a deo exoptat, capitibus amborum co- 
| rónas imponit, et mysteriis eos dei hominisque, ut nobis sinceram san- 
. «tissimamque fidem «colentibus fieri consuetum est, impertit. posthaec 
. clarissimis honoribus eminentes, quos imperator parentum appellatione 
— 4ignabatur (qui scilicet benevolentiam illi amoremque patrium praesta- 
" rent) eos in geniale cubiculum deduxerunt. hi eundem et sponsum et 
. Caesarem rogabant bonis precibus vehementer, ut ad propylaca palatii 


C 
V 148 


δτῶν χειρῶν τῶν βασιλέων ἑλόμενος συνῆπτεν ἀλλήλαις, εὐχτοῖς p 


P 21 


B 


52 THEOPHYLACTI 


29r sacas 


E 
z 


Xe 


στρατεύμασι vol γαμήλια δῶρα τοῖς ὑπηκόοις χαρίζεσϑαι. ἡ δὲ 
παστὰς y βασίλειος μεγαλουργῶς ἐκεκόσμητο. ἐν τῷ περιβόλῳ 
τῶν πρώτων μεγάλων τῶν βασιλέων σηκῶν χρυσῷ χαὶ λίϑοις ἀγε-- 


err 


ρώχοις κατάκοσμος. ναὶ μὴν καὶ ἁλουργοῖς ἱματίοις βαφῆς dev- 
σοποιοῦ Τυρίας μεγατιμίου περιπόρφυρος ἦν. ἡ δὲ Τιβερίου 


yc 


-. € , -. - * , 
παῖς ἢ παρϑένος ἡ νύμφη προηγεῖτο τοῦ βασιλέως nl τὸν yapaj- 
λιον 99ó ὑς ἐ αβύστῳ ὅσον οὔπω ὀψομένη τοῖς δήμοις, 

iv ϑρόνον, ὡς ἐν παραβύστῳ ὅσον οὔπω ὀψομένη τοῖς δήμοις, 
- - , c , ἡ 
τῶν λεπτῶν ὑφασμάτων ἀϑρόον διασταλέντων ὡς ἐκ συνθήμα- 
9 
voc. παραυτίχα δ᾽ ὃ βασιλεὺς ἐπὶ τὸν παστὸν παραγίνεται, ὑπὸ 
- , - - , ᾿ 
πολλῶν λευχειμόνων ἀνδρῶν περιφανῶς προπεμπόμενος. καὶ 
- - ^ - cet n 
οὖν ἄνεισιν ἐν tof ; ὑψηλοῖς προπετάσμασι πομπεῦσαι τὲ ἅμα τοῖς 
^" -- ^ € - " 
ϑεαταῖς τὴν βασίλειαν καὶ περιπτύξασϑαι. παρῆν δ᾽ ὃ τοῦ βα- - 
, - ε € - , 
σιλέως νυμφευτής" εὐνοῦχος δ᾽ ἄρα ἦν οὗτος τοῦ αὐτοχράτορος, 
/ » -- € -— 
Magyogívgc ὄνομα αὐτῷ, ἀνὴρ περίβλεπτος ἐν τῇ ἑστίᾳ τοῦ 
ε * - 
βασιλέως. ἡ δὲ βασίλεια ἐξανέστη τοῦ θρόνου, τὸν γαμέτην 1 
- ς / 
τὸν βασιλέα γεραίρουσα, ἀνέχραγόν τε οἵ δῆμοι ὑμέναιον. ὁ δὲ 
, - , 
νυμφαγωγὸς κύλικι τοὺς νυμφίους δρώντων τῶν δήμων quio- 


*y 5 
'φρονήσατο. οὐ ϑέμις γὰρ ἦν ἐπιϑέσϑαι στεφάνους" οὐ γὰρ 


ΕῚ - 2.7 » c ,ὔ » ^ - - 
ἰδιῶται ἐτύγχανον ὄντες oi νυμφευόμενοι" ἤδη yóp τοῦτο τῷ 
“΄ «* , - - - 
βασιλικῷ ἀξιώματι προκατείληπτο. ταῦτα μὲν δῆτα τῇ προτε- 9 

ς i] rd 3 J, , c , c , 2 , ! 

ραίᾳ. ἢ δὲ πόλις ἐπανηγύριζεν v ἡμέραις ἑπτά, ἀργυρέοις τε 

’ , - ! 

ἐστεφάνωντο σχεύεσι" χοῖλαί τε γὰρ πίνακες xoi λεκανίδες καὶ 
9. σηκῶν εἰκὼν interpres. 

e throno sese militibus gratulaturis in conspectum daret, et congiarium | 

nuptiale in illos conferret. iam vero thalamus imperatorius magnifice | 


. exornatus visebatur, in circuitu si quidem primorum et magnorum illo- | 


rum imperatorum simulacra auro et lapillis conspicua apparebant, parie- | 


tesque velamina e purpura 'Tyria, tincturae optimae ac pretiosissimae - 
'vestiebant. "Tiberii autem filia, virgo et sponsa, imperatorem in solium - 


nuptiale, subtilibus textis varie picturatis de industria exornatum, ut in - 


8bdito, mox a populo conspicienda praecedebat. illico imperator a com- 
pluribus candidatis honorifice deductus ingreditur, et in locum editum | 


peristromatis illustrem, tum ut Augustam spectantibus ceu in pompa | 
ostentare, tum ut eam complexu foveret, ascendit. et aderat, cuius 


munus sponsam deducere, eunuchus quidam imperatoris Margarites no- - 


mine, aulicorum non postremus. honoris ergo imperatrix venienti ma- - 
rito imperatori assurrexit. tum spectatores hymenaeum exclamare. hic | 
nymphagogus ille palam sponsis pateram meri plenam vultu iucundo por- |. 
rigit: nam serta iisdem imponere non licebat, quod privati non essent, | 
et istuc ipsum iam imperatoria maiestas anteverterat. haec igitur die 

altero, ut diximus, acta sunt. at civitas universa diebus septem conti- 

nuis ferias agitare et honoris causa vasis uti argenteis, discis, inquam, - 


τῇ 


HISTORIARUM 1. 10. 11. 93 






χυλίχναι καὶ τρυβλία μαγίδες τὲ καὶ κανᾶ, πλοῖτος ρωμαϊχὸς C 
διεχέχυτος. τρυφή τε χρυσέου κόσμου, τὰ οἴκοι μυστήρια, ϑέα-- 

5 v o- , ^ c - $i 3r ᾽ ) 
19ov ἣν τοῦ βουλομένου παντὸς ἑστιᾶσαι τὰς ὄψεις. αὐλοί TE 
wal σύριγγες καὶ κιϑάραι περιελάλουν ἀνειμένον ὁμοῦ καὶ ἐπαγω- 
5γόν. πολλοί ve τῶν ϑαυματοποιῶν πανημέριοι τὰς σφῶν αὐτῶν. 

ΕΣ - , 2 , cr » JA, - 
εὐτοαπελίας τοῖς φιλοϑεάμοσιν ἐϑριάμβευον. οἵ ve ἐπὶ σκηνῆς 
λοιδορούμενοι οἷς ἂν ἐϑέλοιεν, μετὰ μεγίστης ἁμίλλης τὰς γελω-- 
τοποιοὺς mdi Li οἷα περὶ σπουδαίου τινὸς τοῦ πράγματος 
ἐπεδείκνυντο. ἱππιχοί τε ἐτελοῦντο ἀγῶνες. χαὶ ὃ βασιλεὺς ὃ ἑστία 
) τοὺς ἐν τέλει ἐν τῇ τῶν βασιλέων οἰκίᾳ. χαὶ οὕτως ὃ περίδοξος 
ἐχεῖνος χατεπέπαυτο γάμος. : 

3 " 1 ^ c ἰ 3 J A R] , D 

11. "End δὲ τὸν ἱστορίαν ἀναγραφόμενον τὰς ἐπισήμους Su 
τῶν πράξεων παντί που προῦπτον ἐς μέσον προτίϑεσϑαι, ἄγε δὴ 
φέρε καὶ τὰς δυσχερεστάτας τύχας τοῖς φαιδροτέροις ἐμμίξωμεν. 
p - e 
5700c ἀρχομένου iv τῷ λεγομένῳ φόρῳ (περίλαμπρος δ᾽ ovrog A. C. 583. 
χῶρος τῆς πόλεως) φλόγες μαινόλεις πυρὸς ἐνεπίμπρων τὴν ὥραν Ῥ 22 
τοῦ ἄστεος, καὶ ϑεραπεύειν τοῦ παμφάγου πυρὸς οὐχ οἷόν τε 
^. ^ , Bin 4 € , ^ - [200 J c 
ἣν τὸν Q'vuOY, — Ote kit lies τὸ aii οἵ τῆς πόλεως, δεί- 
ρος χρυσοῖς ὥσπερ ὑπονικήσαντες αὐτοῦ τὸ ἀμειλικεδν" μεγάλη 
γὰρ ἐτύγχανεν οὖσα ἡ ῥύμη τοῦ πνεύματος, ὡς €— δεῖν τῆς 
αἰϑάλης μεταλήχψεσθϑαι ἅπαν τὸ πόλισμα. 

Κατὰ τοῦτον δὴ τὸν ἐνιαυτὸν IHovAtvóg τις, ἀνὴρ τῶν οὐκ 
o μων τῆς πόλεως, πλείστης παιδείας μετειληφώς, ἐπὶ τὸ τῶν 


19. τὴν IP. 


patinis, patellis, cantharis, trullis, quadris οὐ canistris, quae tum Ro- 
manorum divitiae proferebantur. deliciaeque ornatus aurei, domestici 
thesauri, theatrum quoddam erant plane quibusvis oculos pascere volen- 
tibus, tibiis et fistulis et citharis ad remissionem et oblectationem animi 
omnia circumstrepebant, multique praestigiarum artifices ludicris suis 
totos dies spectandi cupidos detinebant. alii in scena, hominum quorum 
libebat vitia carpentes, perstudiose ridicula dramata velut seria quaedam 
et gravia exercebant, insuper ludi equestres committebantur, et impe- 
rator magistratus in regiam ad epulas invitabat. atque isto modo splen- 
didae illae nuptiae finem acceperunt. 

11. Quoniam vero insignia quaeque in medium afferre historiae 
scriptori propositum esse norunt omnes, agedum etiam iristissimum ca- 
sum laetioribus intexamus. "vere se aperiente in foro quod appellatur 
(est autem bic locus Cpoli nobilis) flamma furens urbis elegantiam cor- 
ripuit, nec ignis omnia consumentis rapida vis cohiberi potuit. cives 
sero tandem ΩΝ velut aureo flumine mitigant, et rigorem eius im- 

lacabilitatemque quodammodo expugnant: saeviebat quippe ventus, ut 
favillae tota propemodum urbe volitarent. 

Eodem anno Paulinus quidam, civis haud obscurus et doctrina libe- 
rali instructissimus , qui animam suam in barathrum praesügiarum incan- 


94 THEOPHYLACTI 


γοήτων βάραϑρον τὴν ψυχὴν χατωϑήσας κατάφωρος γίνεται. 
ὃ δὲ τῆς ἐλέγξεως τρόπος τῶν παραδοξολογουμένων λόγων χαϑέ- 
» LA δὲ - , , , »c ' 
στηχεν ἴδιος. λέξω δὲ τοῦτον πάνυ καϑεστηχότω θαύματος ἄξιον: 
» - * - 
B ἀργύρεος λεχανίς τις ὑπῆρχε τῷ γόητι, δι᾽ ἧς τὰς τῶν αἱμάτων 
ε - ^ 
χύσεις συνήϑροιζεν, ὁπόταν ταῖς ἀποστατικαῖς προσωμίλει 0v-5 
γάμεσι. ταύτην τὴν λεκανίδα διαπωλεῖ ἄργυρον ἐμπορευομένοις 
? , KE ΩΣ Y. * - , ^ 2 , 
ἀνδράσιν. οἱ μὲν ovv éuzoQot τὰς τῆς λεκανίδος τιμὰς ἀποδύ-- 
μένοι τῷ Παυλίνῳ μετεχχωρεῖν᾽ ἐνεχείρουν τὸ σχεῦος, καὶ πρὸ 
τῶν ϑυρῶν τοῦ ἑαυτῶν oixloxov ταύτην προετίϑεσαν, ἐξουσίαν 
διδόντες ὠνήσασϑαι τῷ βουλομένῳ παντί, ἐδέησε τοίνυν τὸν 1ι 
ἐπισκοποῦντα τὴν πόλιν Ἡράκλειαν, ἣν Πείρινϑον οἵ πάλαι ποτὲ 
, » 5» νὰ -5 , ᾿ 
κατωνόμαζον, κατ᾽ ἐχεῖνο καιροῦ ἐς Βυζάντιον διατρίβειν, καὶ 
€ ϑεασάμενος πρὸς ἐχποίησιν ἠρτισμένην τὴν λεχανίδα τοῦ γόητος, 
ταύτην ὠνεῖται περιχαρῶς, καὶ ἀπεχδημήσας τοῦ ἄστεος πρὸς 
τὸν ἑαυτοῦ ϑρόνον ἐπάνεισιν. ἐπεὶ δὲ τὰ ϑεότευχτα μύρα T2v- 1i 
- , 3 - b má - 
κερίας τῆς μάρτυρος χαλχῆ τις λεκανὶς ὑπεδέχετο, αἰδοῖ τοῦ σε- 
βάσματος ὃ ἱερεὺς ὑπαλλάττει τὰ σχεύη, xol τὴν μὲν χαλκῆν 
ἀφαιρεῖται τῆς ἱερωτάτης ἐχείγης λατρείας, τὴν δὲ ἀργυρᾶν δε- 
, - - 
ξαμενὴν προεστήσατο τῶν ϑεορρύτων μύρων. ἐντεῦϑεν ὃ ποτα- 
μὸς ἀποπαύεται τῶν ϑαυμάτων, καὶ ἢ τῆς χάριτος πηγὴ κατα- 9t 
κρύπτεται. οὗ στηλιτεύει τὰς δυνάμεις 7 μάρτυς, συστέλλει 
^ ^ 
τὸ χάρισμα, ἀφαιρεῖται τὸ δώρημα, καὶ νομοϑετεῖ διὰ τὸ μύ- 


5. προσωμίλου IP. 13. ἠρτησμένην ΤΡ. 19. ϑεοῤῥήτων IP. 


tationumque demerserat, deprehenditur. modus quo sceleris huius com- - 
pow est, plurimum admirationis habet; quem exponemus. erat vene- . 
co huic pelvicula ex argento: ea hostiarum, quas daemonibus sacrifi- 
cabat, sanguinem excipere solebat, quoties eorum colloquio uti liberet, 
hanc pretio vendit argentariis: emptam illi prae foribus domunculae suae 
venalem proponunt. eo ipso tempore antistiti Heracleae ( quae olim di- 
cta est Perinthus) Byzantii commorari necesse erat. is venditionis causa - 
forte suspensam malefici pelvim conspicatus eam percupide mercatur, et - 
ad sedem suam revertitur. quia vero divinitus stillans unguentum sive 
oleum de ossibus sanctae Glyceriae martyris aenea pelvis excipiebat, 
episcopus rei tam venerandae reverentia contactus vascula commutat, et 
a cultu sacratissimo aeneum removens argenteum coelesti stillicidio sup- 
ponit. ex eo operum mirandorum rivus desinit, fons gratiae evanescit; 
non prodit publicitus vim suam martyr, beneficium retrahit, donum au- 
fert, sibique legem indicit propter detestandum excipulum unguento in | 
posterum non scaturire. sane quod purum est, non debet impurum con- | 
tingere, ut aliquid externae eruditionis narrationi commode interseram. 
hoc cum diebus compluribus evenisset calamitatemque rumor per civita- - 
tem dissipasset, episcopus sese in luctuin dat, et quod fiebat lamenta- - 





HISTORIARUM 1, 11. 95 





σὸς μὴ πηγάζειν τὸ μύρον" τῷ ὄντι γὰρ τὸ καϑαρὸν τοῦ μὴ xa- D 
ϑαροῦ οὐ ϑέμις ἐφάψασϑαι, ἵνα καί τι τῆς ϑύραϑεν παιδείας 
προσφόρως ἐνείρω τοῖς διηγήμασι. τούτου δῆτα ἐπὶ συχνὰς γε-- 
»wouévov ἡμέρας, καὶ τῆς συμφορᾶς ἐπιφανοῦς γενομένης τῇ πό- 
5λει, πρὸς πένϑος ὃ ἱερεὺς ἐτέτραπτο. ὀδύρεται τὸ πραττόμε- 
γον, ϑρηνεῖ τῶν ϑαυμάτων τὴν ἐγκοπήν. ἀνακαλεῖται τὸ χάρι-- 
σμα, τὴν ζημίαν οὐ φέρει, τὴν αἰτίαν ἐπιζητεῖ, τὴν αἰσχύνην 
οὐ καρτερεῖ. καὶ ἦν αὐτῷ ὃ βίος ἀβίωτος, χηρευούσης τῆς ἐκ-- 
. χλησίας τοῦ ϑαύματος. διά τοι τοῦτο νηστεῖαι xal προσευχαὶ 
10 χαταβάλλονται, στρατεύονται δάκρυα, συμμαχοῦσιν οἱ στενα- 
γμοί, πάννυχοι δεήσεις ὁπλίζονται, καὶ πάντα συνέρχονται ónó- 
σα δύνανται λύπην ϑεοῦ μεταβαλεῖν πρὸς τὸν ἔλεον. τοῦ τοίνυν 
ϑεοῦ καὶ τὸ μύσος ἀποστραφέντος καλῶς καὶ τὴν ἄγνοιαν δικαίως 
οἰχτείραντος, γίνεται κατ᾽ ὄναρ τῷ ἐπισκοποῦντι τὴν πόλιν xa- 
16 τάδηλα τὰ περὶ τὴν λεκάνην βδελύγματα. ὃ μὲν οὖν ἱερεὺς ὕπεξ- P 23 
ἄγει παραχρῆμα τοῦ ἱεροῦ τὴν ὠνηθεῖσαν λεκάνην, καὶ ἐν μέσῳ 
τὴν χαλκῆν ἐνεγκάμενος προτίϑησι τῷ σεβάσματι ὡς ἁγνὴν καὶ 
πρεσβύτιδα λάτριν, οἷα παρϑένον τινὰ καὶ ἄχραντον βδελυρᾶς 
γοητείας. καὶ δῆτα παραυτίκα ἐπιφαίνονται αὖϑις τὰ ϑαύματα 
90 καὶ χατομβρίζεται μύρον, βλύζει τὸ χάρισμα, πηγάζει τὸ δώ- 
ϑήμα, τὸ δάκρυον στέλλεται, τὸ σκυϑρωπὸν διαλύεται, τὸ V 150 
| βδέλυγμα στηλιτεύεται, καὶ πάλιν τὴν ἑαυτῆς περιβάλλεται Ó0- 
. £av* ἕτοιμος γὰρ οἰχτειρῶσαι ϑεὸς εὐσεβῶς πρεσβευύμενος. ὃ 
᾿ς μὲν οὖν ἱερεὺς ἐπὶ τὸ βασίλειον γενόμενος πόλισμα, τίς τε Ó πε- 
$5 πραχὼς τὴν Aexavida ὑπὸ τῶν ἐμπορευσαμένων μεμαϑηκώς, ἐπὶ B 





tur: effectorum supra naturam interruptionem deplorat, donum reposcit, 
detrimentum non sustinet, causam indagat, dedecus indignatur, ecclesia- 
que re tam admirabili viduata vitam sibi vitalem non putat. igitur ie- 
iunia et comprecationes instituuntur, profunduntur lacrimae, ducuntur 
gemitus; totae noctes in deo suppliciter rogitando ponuntur, coniungun- 
turque omnia quae iram eius convertere in misericordiam possunt. cum 
itaque deus et execrandum illud scelus iure aversaretur et 3gnorantiam 
juste miseraretur, episcopum de abominandis sacris in pelvi illa factita- 
tis per quietem monet. ille nil moratus pelvim argenteam templo sub- 
ducit, illatamque in medium aeneam, perinde ut castam et antiquam fa- 
mulam et virginem aliquam incorruptam pro execranda praestigiatrice, 
venerabili monumento rursum subiicit. statim sese miracula denuo effun- 
dunt, oleum depluit, beneficium scaturit, donum profluit, lacrimae inbi- 
bentur, luctus praeciditur, tristitia fugatur, piaculumque detestabile 
perinde ut in columna incisum cognoscitur ab omnibus, et pelvis aenea 
postliminio gloriam suam recuperat: paratus est enim deus tribu: ye mise- 
ricordiam pie supplicantibus. episcopus in urbem imperialem :eversus, 


56 THEOPHYLACTI 


τὸν ἱεράρχην ἀφιχόμενος Ἰωάννην πάντα τὰ συγχυρήσαντα ἀνα- — 
τίϑεται. ὃ μὲν οὖν Ἰωάννης δεινοπαϑήσας ἐπὶ τοῖς διηγήμασι, — 
καὶ φέρειν οὐκ ἔχων τὴν ἀκοήν, ἀϑρόον φοιτᾷ πρὸς τὰ βασίλεια, 
τῷ τε αὐτοχράτορι τῶν ἱστορηϑέντων αὐτῷ μετεδίδου τοὺς λό- 
γους. ὃ μὲν οὖν Παυρίκιος νωϑρότερόν πως πρὸς τὸν φόνονθ 
τῶν ἠτυχηκότων ἑώρα" ἠξίου γὰρ μεταμέλῳ μᾶλλον ἢ ζημίᾳ 
τοὺς παραπεπτωχύτας ἰάσασϑαι. ὃ δὲ ἱεράρχης ἐχραταίου τὴν — 
ἔνστασιν, ἀποστολικώτερον ἐπειγόμενος πυρὶ τοὺς ἀφεστηκότας — 
τῆς πίστεως παραδίδοσϑαι, ἐπὶ στόματος τὰ τοῦ Παύλου προ- 1 
€ φερόμενος ῥήματα, φάσκων ἐπὶ λέξεως οὕτως “ἀδύνατον τοὺς 10. 
ἅπαξ φωτισϑέντας, γευσαμένους τε τῆς δωρεᾶς τῆς ἐπουρανίου, 
καὶ μετόχους γενηϑέντας πνεύματος ἁγίου, καὶ καλὸν γευσαμέ- 
νους ϑεοῦ ῥῆμα δυνάμεις τε μέλλοντος αἰῶνος, καὶ παραπεσόν- 
τας, πάλιν ἀναχαινίζειν εἰς μετάνοιαν, ἀνασταυροῦντας ἑαυτοῖς 
τὸν υἱὸν τοῦ ϑεοῦ καὶ παραδειγματίζοντας. γῆ γὰρ ἡ πιοῦσα 15. 
τὸν ἐπ᾽ αὐτῆς ἐρχόμενον πολλάκις ὑετόν, καὶ τίχτουσα βοτάνην — 
εὔϑετον ἐχείνοις δι᾿ οὺς καὶ γεωργεῖται, μεταλαμβάνει εὐλογίας 
παρὰ τοῦ ϑεοῦ" ἐχφέρουσα δ᾽ ἀκάνθας καὶ τριβόλους ἀδόκιμος 
καὶ κατάρας ἐγγύς, ἧς τὸ τέλος εἰς καῦσιν." γίνεται τοίνυν τὸ 
Ὁ βασιλικὸν ἀδρανέστερον βούλημα, καὶ κρατεῖ ὃ Ἰωάννης τοῖς λό- 20. 
γοις. καὶ τῇ ὑστεραίᾳ δικαστήριον συγχροτεῖται, καὶ οἱ γόητες 
ἀνετάζονται, καὶ καταδίκῃ περιπλακέντες ἀφύκτῳ πρὸς χόλασιν — 
ἐξεδίδοντο. ὃ μὲν οὖν Παυλῖνος ἀνασκολοπίζεται ξύλῳ στερρῷ, ] 
τὴν πρὸς τὸ ἄναντες χεχηνότι ἀκρώρειαν, ἐνέρσει τε τούτῳ ἅμα 








venditoreque pelvis illius ab argentariis exquisito et invento, ad loan- 
nem patriarcham adit, rem totam a capite arcessens ei commemorat. 
patriarcha exclamare indignum facinus, auresque avertere, e vestigio in 
palatium abire et sibi cognita imperatori nuntiare. Mauricius ad sontes 
capite puniendos aliquando languidior erat, cum eos resipiscentia quam  - 
supplicio sanari aequius arbitraretur. sed patriarcha admovere stimulos, 
et libertate apostolica postulare ad rogum qui a fide defecissent, pro- 
ferreque illam Pauli sententiam ad verbum impossibile est enim eos | 
qui semel sunt illuminati, qui gustaverunt etiam donum coeleste, et par- 
ticipes facti sunt spiritus sancti, gustaverunt nihilominus bonum dei ver- 
bum virtutesque saeculi venturi, et prolapsi sunt, rursus renovari ad 
poenitentiam, rursum crucifigentes sibimet ipsis filium dei et ostentui 
habentes. terra enim saepe venientem super se bibens imbrem, et ge- 
nerans herbam opportunam illis a quibus colitur, accipit benedictionem a 
deo. proferens autem spinas ac tribulos reproba est et maledicto pro- 
xima, cuius consummatio in combustionem," hac oratione loannes vo- 
luntatem imperatoris inflexit. die proxime sequenti iudices coguntur, 
praestigiatores legibus interrogati sententia irrevocabili ad poenas de- 
duntur. Paulinus in palum seu stipitem robustum tollitur, cuius summa 





HISTORIARUM I. 11. 12. 97 


τῷ φάρυγγι τοὺς ἐν τῷ τραχήλῳ σφονδύλους ἀπαγχονιζόμενος 
ἀπεπνίγετο, οὕτω τε τὸν ἀσεβῆ κατεστρέψατο βίον, προτεϑεα- 
μένος τὴν ἀποτυμὴν τοῦ παιδός" ἦν γὰρ μεταδοὺς τῷ υἱῷ τῆς 
βδελυρᾶς καὶ ἀνοσίας τῶν γοήτων καὶ μαγγανείας. 

5 19. Ὁ δὲ τῆς Π]ηδικῆς σατράπης δυνάμεως τὸ “ἀφούμων 
περιχαϑήμενος φρούριον ἐπειρᾶτο ἑλεῖν. ὃ δὲ τοῦ “Ῥωμαϊκοῦ 
ταξίαρχος τοῦτο πυϑόμενος ἦχε πλησίον τοῦ Νυμφίου, καὶ τὸ 
?Aufüc ἐνεχείρει αἱρήσειν. δύσληπτον δὲ τουτὶ τὸ ὀχύρωμα, καὶ 
πρὸς πολιορκίαν ἀκαταγώνιστον. ἐπικάϑηται δὲ τὸ φρούριον ἐπ᾿ 

Ἰοὔρους αὐχένα, ἀμφοῖν δὲ ταῖς λαγόσιν ἐστὶν ἀμφίκρημνον. τὸ 
τε φρούριον τοῦτο μεγάλαις κοιλαίνεται φάραγξιν, ὥς μίαν εἶναι 
λοιπὸν συμβαίνειν τὴν ἐπὶ μέτωπον εἴσοδον, τειχιζομένην στε-- 
γανῶν λίϑων συνθήκαις. ἐπεὶ δὲ τοῖς ἐν τῷ φρουρίῳ ὃ στρατη- 
γὸς ἐπετίϑετο, ἐπὶ τὴν στεφάνην τοῦ ἕρκους φρυκτωρίας ἐξῆψαν 

15 οἱ πολιορχούμενοι, ónócoc παραδηλοῦντες ὃ κίνδυνος τοῖς ἀμφὶ 
τὸν Καυδαριγᾶν γλιχομένοις παραστήσασϑαι τὸ ᾿ἡφούμων" 
τοιαύτας γὰρ τοῖς τοῦ ᾿Αχβᾶς συνθήκας ὃ τῶν Περσῶν κατεβά- 
Aero στρατηγός. τὸ δὲ Περσικὸν ἀναλαμπούσης ἡμέρας ὑπὸ 
πρώτην ἕω συντεταγμένον τοῖς Ῥωμαίοις ἐφίστατο, τῶν τε ἵπ-- 

-90a«v ἀποβάντες τῆς μάχης ἀπήρχοντο. καὶ τῷ συνεχεῖ τῆς βο-- 
λῆς oi βάρβαροι Ρωμαίων ἐκράτησαν. συνέχεαν γὰρ τὰς ὄψεις 
τῶν ἀντιπάλων ταῖς ἐχπομπαῖς τῶν βελῶν" τοξοφόρον γὰρ τὸ 
ἔϑνος, xol δύναμις αὐτῷ τὸ κατάπτερον τοῦτο ἀκόντιον. τῶν 


13. τοὺς IP. 29. τῶν deest IP, 


pars diffissa hiabat. in eum hiatum collo inserto strangulatus expirat. 
sic ile vitam impiam finivit, cum prius filio caput rescindi aspexisset, 
quem sibi in nefariis et impiis imposturis carminibusque magicis disci- 
pulum atque socium asciverat. 

12. Caeterum Persarum ductor Aphumos castellum circumsidens id 
expugnare incipiebat. re comperta Romanus dux loannes ad flumen 
Nymphium procedit, castellumque Acbas contra recipere molitur; quod 
quidem quia natura munitum, captu fuit difficile et obsidione inexpugna- 
bile. situm est in iugo montis, ab utroque latere praecipitium habet, 
et altis vallibus cingitur, ut unicus a fronte ingressus sit reliquus, et 
is solido de lapide extructus. ubi Romanus locum hunc adortus est, 
obsessi in pinnis murorum faces accendunt, significantes iis qui cum 
Cardarigano Aphumós premebant, quanto in discrimine versarentur: de 
huiusmodi namque signo cum  Acbasianis Persarum duci convenerat. 
Persae die albescente instructis ordinibus Romanis superveniunt, et ex 
equis se delicientes pugnam auspicantur, sagittarumque imbre coeli aspe- 
ctum adimentes superiores evadunt. est nimirum gens ea arcui dedita, 
et in jaculis pennatis robur eius virtusque consistit, Romanis autem in 


P 24 


B 


58 THEOPHYLACTI 


δὲ Ρωμαίων συγκεχλεισμένων ἔν τινι χώρῳ τοῦ Upovc, καὶ παρα-- 
V 151 ϑλιβομένων ὥσπερ ὑποπιεζούσης αὐτοὺς τῆς ἐπιϑέσεως, πολλοὶ 
τῶν μαχίμων ἀφήλαντο ἀπὸ τοῦ κρημνοῦ τοῦ ἀποβλέποντος πρὸς 
* / $ 2v x ? , , 2 , c , 
τὸν Νύμφιον" οὐ γὰρ ἀνεφίκτῳ βάϑει ἀπῃώρητο ἡ κατάδυσις. 
ἔνιοι δ᾽ ἥλωσαν ὑπὸ τῶν βαρβάρων. οἵ δὲ διὰ τῆς ὑπωρείας καὶδ 
» ^ , " » , ^ E E 
ógovc τὴν κάϑοδον ποιησάμενοι, ἀποδράντες τὸν xivÓvvov, οὐ 
Ὁ κατ᾽ ἐλπίδας ἐσώζοντο, καὶ διαπεραιωθέντες τὸν INOuquoy πο- 
ταμὸν elc τὸ Ῥωμαϊκὸν στρατοπεδεύουσι σύνταγμα. ᾿ 






" - Ἴ - y 
Τοῦ δὲ διεληλυθότος ἐνιαυτοῦ, ἦρος ἀκμάζοντος xoi xa- 
- ^ - ? PO à , - ven , € ^ m. 
TRO AAQ τὴν γῆν, ἐν τῇ ἐγχυκλίῳ τῶν ἐγκαινίων ἡμέρῳ 75610 
— ^ ^ » ^ ^ 2 
πόλεως (πρῶτον δὲ τοῦτο ἔτος τῆς βασιλείας τοῦ αὐτοκράτορος) 
πάϑος γῆς ἀνεφοίτησε καὶ μέγιστος σεισμὸς ἐνεδήμησεν, οἷα τῆς 
γῆς παρασχιρτώσης ἐκ πυϑμένων αὐτῶν. τὸν δὲ λόγον οὐ δέειμε" 
-“ , 
τῷ yàg Σταγειρίτῃ ovx ὀλίγα ἄττα περὶ τούτου πεφιλοσόφηται, — 
καὶ & τὲ λέγων πιϑανὸς φανεῖται, ἐπαινείσϑω τῆς εὐφυΐας, εἰ 15 | 
, - Ἷ 
δὲ μή, τῷ ye πατρὶ ἀποπεμπέτω περιϑάλπειν τὸ δόγμα. τοι- 

- c H LAPIS; 2v ES ^ J AX - , d L 
γαροῦν ἡμέρας χλινούσης ἐδινεῖτο τὸ κέντρον. καὶ ὃ φόβος ἐξαί- 

Ej c ' B c - CK - 2 , 

P 25 σιος ἤν, ὡς xci τοὺς ἱππομανοῦντας ὑπὸ τοῦ δέους ἀϑρόον ut- 

, ^ ^ - ν ? 2 E , 
rudes: πρὺς τὸ σῶφρον, δίκην παίων ἐν παιδιᾷ μων : 
ἀφικομένου ἐξαπιναίως τοῦ παιδοτει ρου, τὸ τε παραπέτασμα τὸ 0 

- -— ΩΣ , 
πρὸ τοῦ γυμνασίου τῶν ἱππικῶν ἀγωνισμάτων, ὃ δὴ σύνϑημα 
- , ^ 
τῆς ἱλαρίας ἐτύγχανεν ὃν, περιαιρεῖται διὰ τὸν ἀδόκητον κίνδυ-- 
γον. ἅπαντάς τε συνέβαινε πρὸς τοὺς ἱεροὺς σηκοὺς ἐντεμενίζε- 
2 
σϑαι, ὀρρωδοῦντας τὸν ϑάνατον. 





montis parte conclusis.et coartatis, utpote urgentibus adversariis, multi 
milites, qua mons Nymphium flumen respicit, quod minor ibi esset alti- 
tudo, praecipites desiliebant. alii a barbaris capiebantur. ast qui ad — — 
crepidinem montis se praecipitaverant, vitato periculo salvi, quod non ! 
sperarant, traiecto fluvio ad Romanum agmen sese recipiebant. 
Anno hoc elapso, verna tempestate jam procedente et humum gra- 
mine, arbores frondibus induente, encoeniorum seu dedicatae urbis an- 
niversario die, primo adhuc anno postquam Mauricius inivit, passa tel- j 
lus quod solet, concussu atrocissimo, veluti si ab imis sedibus exiliret, 
Cpoli quassata est. causam adducere nihil attinet, cum de ea Stagiri- 
tes pluribus philosophatus sit; quae si cui probabuntur, auctoris inge- 
nium commendet: sin autem, ea dogmata suo sibi parenti placere sinat, 
igitur sole occumbente ipsum centrum seu media terrae concutiuntur, et 
immensus timor animos pervadit, ut etiam qui equarum in morem libi- 
dinum furiis agitarentur, icti metu repente ad pudicitiam sese darent. 
non secus quam a pueris in ludo tesserarum, paedotriba necopinato in- ^. 
terveniente, ante equestria certamina parapetasma seu velum, hilaritatis 
eorum signum, propter inexpectatum periculum aufertur. et impendentis 
formidine exitii templa universi concursabant. 


ζω απ αν d qur à. ao! Σ΄ 


HISTORIARUM I. 19. 13. . 59 


^ - ε c » 
Ζεύτερον ἔτος τοῦτο τῆς IMavgixiov ἡγεμονίας, xol ὃ «v- 
^ , ^ M 
τοχράτωρ χειμῶνος ὥρᾳ ὕπατος ἀναγορεύεται. xol περιβὰς τὸν 
J 2 , : x y M ’ 2. cf 
βασίλειον δίφρον ἐπιφανέστατος ἣν. ἦγον τὸν βασιλέα οὐχ Ἱπ- 
ΤΆ AN" Ἐν ἃ ἐν δ » » * 
ποι, οὐχ ἡμίονες, οὐκ ἐλέφαντες" ἄνθρωποι δ᾽ ἄρα, τὸ Ti- B 
, - i» Ἢ ^ &. ἐκ , Id , 
 δμιώτατον χρῆμα καὶ ὄνομα. ἐπεὶ δὲ ἐπέβη τοῦ δίφρου, κοινω- 
! - - , - , - 
γὸν τῶν ἑαυτοῦ ϑησαυρῶν τὸ ὑπήκοον ἐποιήσατο. οἱ δὲ τοῦ 
^ ^ E , 
ἄστεος τῆς βασιλικῆς εὐδαιμονίας μετειληφότες κατεκελάδουν 
- » , 
ὕμνοις τὸν Καίσαρα, χρυσῆς ἀρετῆς οἷα καταλαμπούσης xai πε- 
ριγανούσης αὐτούς. 

: - - , 

.10 Τῷ δ᾽ ἐνισταμένῳ τούτῳ ἐνιαυτῷ, ὃ μὲν Ἰωάννης τὰς A. C. 58: 
ἡνίας τῆς στρατηγίας ἀφήρητο, οἷα τοῦ Il«gouxo ἀνανταγωνέ- 
στου χαϑεκτῶτος, καίτοι κρείττονα κατὰ τὸν πόλεμον χληρωσα- 
μένου ῥοπήν: (13) Φιλιιπικὸς δὲ ἀντανίσταται καὶ στρατη- C 

* ? , c ^ ^ 2 , a. 5 H- ^ 
γὺς ἀναγορεύεται ὑπὸ τοῦ αὐτοκράτορος, ἀνὴρ ἐπιδέξιος καὶ βα- 
- , 
15 σιλιχῆς συγγενείας ἐγγύτατος " γαμέτης γὰρ ἐτύγχανεν ὧν I'og- 
-— -Ὁ 3 
δίας ἀδελφῆς τοῦ αὐτοκράτορος. ὃ μὲν ovv στρατηγὺς μετὰ 
τὴν χειροτονίαν ἐπὶ Π]ονόκαρτον γενόμενος, τοῦ ““ϊσουμᾶ ὄρους 
, e , , 8&4 2 3:4. 
πλησίον οὕτω λεγομένου, χάρακα διεγράψατο xol ἄνδρας ἐπὶ 
στρατείαν ἐνήϑροιζε, μετοπώρου τε ἀρχομένου παρὰ τὸν Tí- 
3^ n * , , UEM ce 3 » 
φογρὴν αὐλίζεται. καὶ πλείστοις χρησάμενος χάραξιν ἧκεν elg χῶ-- 
X b , 2 ^ ? , , , 
gov Καρχαρωμὰν ὀνομαζόμενον, κἀκεῖ πως ἐνδιατρίψας ἐπύϑετο 
ἹΚαρδαριγὰν τοῦ ὕρους τοῦ ᾿Ιζαλὰ ἐπιβήσεσθαι μέλλειν διὰ τῶν D 
quao i 
, - E , - 2 -Ὁ - - 
ἐχυρωμάτων τῶν Παϊακαριρί. διά τοι τοῦτο ἀπῆρε τῶν ἐντεῦ-- 
ϑὲν ὃ στρατηγός, καὶ πεδίῳ προσωμίλησε γειτνιῶντι τῇ Νισίβει, 
95 χαὶ στρατοπεδεύσας ἐν τοῖς ὑψηλοῖς ἀϑρύον κατῆρε τῆς Περσί- 





Agebatur annus Mauricii secundus, cum hieme consul creatus, con- 
scenso curru imperatorio, summe conspicuus erat; quem non equi, non 
muli, sed homines, res et nomen honoratissimum , trahebant. curru con- 
scenso civibus amplissimum congiarium dedit, qua de causa illum laudi- 
bus extulerant, ut si dies festus aureus illuxisset eosque laetitia perfu- 
disset. 

Hoc anno ingrediente loannes ducis loco movetur, ut qui Per- 
sis, quanquam in maiore belligerandi commoditate, nesciret resistere. 
(13) in eius locum Philippicus Orientalium dux militum sublegitur, vir 
dexter imperatorique, cuius sororem Gordiam habebat in matrimonio, 
necessitudine proximus. qui post adeptam dignitatem Monocartum iuxta 
montem Aisumam profectus, castris locum describit et delectum agit. 
auctumno primo apud 'Tigrim stativa habet, multisque castris inde in lo- 
cum Carcharomanum appellatum pervenit, ubi aliquamdiu subsistenti af- 
fertur Cardariganum lzalam montem propter Maiacariri arcem seu ca- 
stellum velle conscendere. quare inde movens campos Nisibi vicinos 
tenet, locoque praecelso tendens crebrius in agrum Persicum descendit, 





60 THEOPHYLACTI 







, 
δος, xal πλείστης λείας ἐχράτησεν. οὐ μετὰ πολὺ δὲ γηπόνος 
“, » - 1 LI 
ἀνὴρ τὴν ἹΡωμαϊκὴν ἔφοδον τῷ Καρδαριγὰν ἐπεδήλωσεν" ἃ ὃ 
^ Ὕ Wo AT 3225 3^5 ^ » ^ 3, 
εἶπεν, ἐκεῖνά ἐστιν, αὐτὸν μὲν ἀλᾶσϑαι τοῖς ὄρεσιν χεναῖς ἐλ-- 
k m , 
níot φερόμενον, τὸ δὲ Ῥωμαϊχὸν τὴν Π]ηδικὴν διατέμνεσϑαι χώ- 
ραν. εἰς τοὐπίσω τοίνυν τοῦ Καρδαριγὰν γενομένου καί πως 5 


θὰ era rat t 


5 2 |J -€ EL € i] ^ 
ἐνέδραν ἐγκαϑίσαι τῷ Ῥωμαϊκῷ πειρωμένου, ὃ στρατηγὸς τὰς 


e da RE 


δυνάμεις συνέλεξε, καὶ πρὸς τὸ ὄρος τὸ ᾿Ιζαλὰ στρατοπεδεύεται, 
P 26 ἅτε δὴ τῶν τόπων ἀσυλίαν παρεχομένων τοῖς ἐπιβαίνουσι τὴν τε- 

V 158 λείαν, ἐπεφέρετο προμηϑεστάτῃ φρουρᾷ. μετὰ τοῦτο ἦλϑεν 
ἐπὶ τὸν Νύμφιον ποταμόν, οὐκ ἄδοξα τὰ προαύλια ἡγεμονίας 10 
ἀπενεγκάμενος. πάλιν δ᾽ αὖ Φιλιππικὸς προσβάλλειν τῇ Πη- 
διχῇ χώρᾳ ἐθάρρησε, καὶ τὰ ὑπὸ Βεαρβαὲς διατέμνεται. τὸ δὲ 
Περσικὸν ἐπεὶ τούτων ἀκήκοεν, ἐπιτείνει ἵππον τουτωΐ, καὶ διό- 
λωλε τῆς ἵππου πλείστη ἀπόμοιρα. τοὺς δὲ Ῥωμαίους λόγος τῆς | 
ἀφίξεως τῶν βαρβάρων τὴν συντονίαν ϑαυμάσαντας τῆς IMyóui-15.— 
κῆς χώρας ὑπεξελϑεῖν, δίχα τοῦ παντὸς διαιρεϑέντος συντάγμαπ. — 
vog. καὶ oí μὲν ἀμφὶ τὸν στρατηγὸν ἧκον ἐπὶ τὸ Σισαρβάνων, — — 

B εἶτα ἐπὶ τὸ τοῦ Ραβδίος" ὃ δ᾽ ἕτερος ἀποδασμὸς ἀποπλανηϑεὶξςὨ — 
τὴν ἐπὶ Θεοδοσίου πόλιν 000v ἄλλως ἐπονεῖτο. ἡ δὲ γῆ ἐκείνου, 
ἀκοῇ ἴσμεν, ἄνυδρός ve καὶ χάταυχμος, ἄχρι τοῦ ᾿““βόρα ποτα- 90 
μοῦ λεγομένου. συμπίπτει γοῦν τοῖς Ρωμαίοις ἀπαρηγόρητος 
κίνδυνος" χηρεύουσι γὰρ ὑδάτων ἐς τὸ καρτερόν, οὗ τί ἂν γέ- 
γοιτο στρατιᾷ χαλεπώτερον ; καὶ μέντοι ὠμοτάτην κατὰ τῶν αἷ- 
χμαλώτων ἀποσχεδιάζουσι ψῆφον, καὶ πάντας ἀνεῖλον ἄρρενάς 


τον ἄς Certa, κὰν do Lcd 





ac praedam plurimam facit. non diu post colonus quidam infestum Ro- 
manorum adventum Cardarigano indicans, adiecit ipsum quidem per 
montes vagari vana spe confisum, Romanos interea Persidem hostiliter ! 
depopulari. Cardarigano retrocedente Romanisque insidias moliente, 3 
Philippicus collectis copiis ad Izalam montem castrametatur; et quod : 
illa loca accedentes securissimos redderent, velut asylum quoddam per- ] 
fectum , tutissimae custodiae sese credit. post haec ad Nymphium flu- | 
men cum non indecoris muneris sui prooemiis et quasi praeludiis acce- [ 
dit, rursumque in Persidem irruptionem facere et agrum Bearbaésium 
 devastare audet, quod ubi senserunt Persae, cum equitatu in illum con- 1 
tendunt, cuius pars maxima periit. Romanos festinatum barbarorum ad- 
ventum admiratos Perside excessisse narrant, toto exercitu bifariam di- : 
viso. qui cum duce erant, Sisarbanum, inde in Rhabdios regionem ve- Ἷ 
niunt. pars altera cum itinere aberrasset, versus 'Pheodosiopolim. am- ὃ 
bulando frustra se fatigabat. ferunt tellurem illam usque ad Aboram | 
flumen aestuosam esse et aquis defici; unde Romanis creatum periculum 1 
inconsolabile. quid enim exercitui aquarum extrema penuria contingere 5 
possit exitiosius? nihilominus crudelissimam statim in captivos senten- 
tiam ferunt, et omnes mares feminasque contrucidant: pueros teneram 


HISTORIARUM 1, 13. 14. 61 


^ , - 
τε xol ϑηλείας. τοὺς δὲ παῖδας διέσωζον, τὸ ἄωρον τῆς ἥλι- 
χίας οἰχτείροντες. ὅμως μετ᾽ οὐ πολὺ κἀκείνους ἡ τῶν ὑδάτων 
διεχρήσατο σπάνις. Ῥωμαῖοι δὲ μεγάλοις περιπεπτωκότες καχοῖς 
τῆς Θεοδοσίου πόλεως ἐπιβαίνουσιν. 
’ 
5 14. Ὅ δὲ Φιλιππικὸς μεγαλοφρόνως εἷς τὸν ἐπιόντα ἔνι- ^ RT 
αὐτὸν τῇ ᾿Ἰρζανηνῇ χώρᾳ τὸ δόρυ ἐμπέπηχε, καὶ λαμπρὰν xol ^ ^ 
, c € 
ἀξιολογωτάτην λείαν ἐζώγρησε. φήμη δέ τις διέρρει ὡς ὃ στρα-- 
τηγὸς φιλομαϑέστατος ὥν, καὶ πολεμικὰς ἐπιστήμας ἐκ τῶν πά- 
λαι σοφῶν ἀρυσάμενος, ἐκ τῆς Σκιπίωνος τοῦ ἡγεμονικωτάτου 
10 ἀγχινοίας τὴν ἐντρέχειαν ταύτην τῆς σοφῆς στρατηγίας περιε-- 
, c ^ c ^ € , 2* / -P 
βάλετο. ὡς yàg oi τὰς ἱστορίας καϑάπερ ἀγάλματα ϑεῖα τινα 
τῷ τεμένει τῆς μνήμης γραφῇ παριδρύσαντες διελέχϑησαν, 24y- D 
, - , - - "oes" Ἁ 3 , Lj 
γίβα τοῦ Καρχηδονίων στρατηγοῦ τῶν ἀνὰ τὴν Εὐρώπην Po- 
μαίων διατέμνοντος τὴν γῆν, Σκιπίων ὃ πρεσβύτερος τὸν οἴκοι 
16 πόλεμον τῇ ἀναβολῇ ἀναϑεὶς τῇ Καρχηδονίων χώρᾳ προσπλέχε-- 
ται, χαὶ ἐς μέγα κακοῦ ἐλήλαχε τὸ πολέμιον. τὸν δ᾽ ᾿ννίβαν 
τὸς Καρχηδονί ; ^m ἐς τὴν ἑαυτοῦ ἐπαναζεῦξ 
c Καρχηδονίων τύχας ἀκηχούτα ἐς τὴν ἑαυτοῦ ἐπαναζεῦξαι, 
τὰς μεταβολὰς τῶν πραγμάτων ἐκ τῶν εἷς αὐτὸν συμβεβηκότων 
δεινῶν παιδευόμενον. καὶ οὗτος ἐδόκει ὃ πρὸς Φιλιππικὸν εἶναι 
201óyog παράλληλος. οὐκ ἀπὸ δὲ σκοποῦ γέγονεν αὐτῷ ἣ βουλή. P 97 
ἔτυχε δὲ τὸν στρατηγὸν κάμνειν τὸ σῶμα μεγίστου νοσήματος 
αὐτῷ ἐνσχήψαντος. διὸ ἐπὶ τὴν Ἰ]αρτυρόπολιν ἀφικνεῖται, ἐπι- 
* , τ΄ , - , x: re LI 2? 
τρέψας τὸ στράτευμα Στεφάνῳ τῷ ταγματάρχῃ" ὑπασπιστὴς ὃ 
- 2 
οὗτος ἐγεγόνει Τιβερίου τοῦ αὐτοκράτορος. τόν τε ᾿“ΦΨψὶχ τὸν 
2. κἀχείνοις IP. 22. αὐτοῦ IP. 


aetotem miserati reservant, veruntamen non multo post illos quoque si- 
tis magnitudo confecit, Romani insignibus exerciü calamitatibus "Theo- 
dosiopolim deveniunt. 

14. Philippicus excelso animo anno deinceps sequenti Arzanenae 
regioni arma intulit, opulentamque et ad memoriam insignem praedam 
abstulit. fama tenuit ducem hunc discendi cupidissimum artes beilicas 
ex veterum scriptorum monumentis: hausisse, et ex sollertia Publii Sci- 
pionis, belli ducis omnium praestantissimi, hanc sibi sapienter regendi 
exercitus industriam compáarasse. nam ut tradiderunt qui historias scri- 
bendo in mentibus nostris tanquam divina quaedam simulacra in sacris 

' aedibus collocarünt, Scipio, is qui primus Africanus est appellatus, bello 
cum Poenis in Italia intermisso Carthaginensium fines invasit, nec qua- 
libuscunque cladibus hostes mactavit. Annibalem ubi de afflictis patriae 
fortunis audisset, domum revertisse atque ita rerum mutabilitatem e svis 
casibus didicisse. haec de Philippico omnium iactata sermonibus iis re- 
spondere videbantur, quae de Scipione annalium monumentis commen- 
data leguntur. sed enim non processit consilium: morbo quippe corre- 
ptus difficillimo, Stephano tribuno, 'liberii Augusti quondam satelliti, 





i 


V 153 
C 


A. C. 586. 
D 


cerros 


62 THEOPHYLACTI 


Y ^ , , e 
Οὖννον τῶν ὕλων ὑποστράτηγον ἐχειροτόνησε τάξεων. οὕτω μὲν 

* € Ν £4 - , 2 , y c ^ P, 
οὖν ὃ στρατηγὺς ὑπὸ τῆς vocov ἀπόμαχος ἣν, ὃ δὲ Καρδαριγὰν — 
τὴν ὕλην ἀναλαβόμενος δύναμιν τῇ ἔναγχος Τιβερίου πόλει — — 

, , Lid , , 209 j 

προσαγορευϑείσῃ προσέβαλλεν, ἥτις ἸΠονόκαρτον πάλαι ὠνόματ 
στο. ταύτης ὃ στρατηγὸς τῷ παρῳχηκότι ἐνιαυτῷ γεγηρακότα 5 

^ Φ εν M J - , » , 
τὰ τείχη ἀνέρρωσε xol προμηϑείᾳ τοῦ. μέλλοντος ὠχυρεύσατο. 
2 M A ^ , c - ^ » T y 
ἐπιστὰς δὲ τῷ πολίσματι ὁ Περσῶν στρατηγὸς ovy oiog vt ἣν 
παραστήσασϑαι τοῦτο. τοιγάρτοι εἰσήρρησεν ἐπὶ τὰ προάστεια 





E , ^ ^ 2 , - , 
τῆς Πα ρτυροτιύλεως, καὶ τὸν ᾿Ιωάννου τοῦ προφήτου κατενε- 

, , c ^ NES , » - , ^ 
πίμπρο νεῶν, ὡς ἀπὸ σημείων δυοκαίδεκα ὄντα τῆς πόλεως χατὰ 10 





^ c , , Y. ^ H L x ὦ z 
τὸν ἑσπέριον χρόταφον. ἔνϑα δὴ καὶ φροντιστήριον ἐτύγχανεν 
ἤπιος τῷ - , * , 3 íi» 7T 1 
ὃν ἀνδρῶν φιλοσόφων τὸν βίον. μοναχοὶ δὲ ἄρα οὗτοι xavovo- 
μάζονται, οἷς ἔργον προεχδημῆσαι τοῦ σώματος καὶ ζῶντας τε-- 

, ' , J, ' ^ ^ ^ , 
ϑνάναι καὶ σώφρονος μανίφυξδ᾿ μεξαφοιρᾶν angie ita NM 
M] ^ ^ ? 2 - ? 
ἀνέσεισε δὲ καὶ τοῦτο ἐκ βάϑρων ὃ βάρβαρος. τῇ δ᾽ ἐπιούσῃ 15 
» 2 - “ι χε , , 2 , - 2 2 
ἄρας ἐντεῦϑεν ἐπὶ τὸν Ζόρβαδον χωρίον ἐφοίτησε, xol τοῖς ἀμφ 

3.55 ΟΝ - - , 2 , 2 , 
αὑτὸν διετάξατο μηδαμῶς τοῦ χάρακος ἀπολείπεσθαι. ὀγδόῃ 
δ᾽ ἡμέρᾳ ἐς τὰ οἴκοι κατῆρεν. ἐδόκει δέ που xal αὐτὸν λῃστρι-- 

, m. ni. nd 3 L 3 B 3:977 
κώτερον τῶν Ῥωμαϊχῶν ἐπιβήσεσθαι xol τὴν αὐτὴν “Ῥωμαίοις 
ἀπενέγκασϑαι δόξαν, ὃ δὲ στρατηγὺς τῆς νόσου ἀπήλλακτο καὶ 30 

, - , : | 
χάρακα διελύσατο (χειμῶνος yàg ὥρα ἤδη nov παρεφαίνετο) 

δ ΤΡ, , 2 , L4 
xoi τὸν βασιλέα ἀσπασόμενος ἐς Βυζάντιον ἥκεν. 

3 - - 
Hoc δὲ παρανίσχοντος xol ἁλέας ἐπιφοιτώσης τῇ γῇ, Φι- 
λιππιχὺς τῆς βασιλίδος ἐξεδήμησε πόλεως. (15) ἐπεὶ δὲ τῆς 


copias committit, Apsichum Hunnum totius exercitus hypostrategum seu 3 
minorem ducem legatumve instituit, et Martyropolim concedit. sic Phi- : 
lippicus adversa valetudine compulsus ab armis se removit. b ait d 
nus cum copiis, quantae erant, "Tiberiopolim olim Monocartum appella 
tam aggreditur; cuius moenia vetustate ruinosa Philippicus anno prae- | 
terito instauraverat, futurique providus eam communiverat. Persa quod | 
urbem subigere nequiret, in vicina Martyropolis irruens, loannis pro- 
phetae ac praecursoris aedem ab oppido versus occasum duodecimo la- 
pide distantem incendit, et quod ibi erat phrontisterium virorum in vita : 
sancte agunda philosophantium (qui monachi dicuntur, quorum opus et 
labor est ante tempus secedere a corpore, et adhuc viventes emori, et 
sobria quadam insania ad meliora eniti), hoc, inquam, phrontisterium 
barbarus ab imo evertit. sequenti lumine inde proficiscens Zorbandum | 
oppidulum attigit, suisque edixit ne ullo modo a castris abessent. octavo | 
die domum advenit, apparebatque maioribus latrociniis Romanos invasu- 
rum eorumque gloriae parem relaturum.  Philippicus e morbo recreatus 
militibus hieme iam appetente missionem dedit, imperatoremque salutatu- 
rus Byzantium venit, ac vere postea incipiente et tepore suo arvorum 
sinus laxante denuo ex urbe imperante discessit. (15) ubi Amidam in- 


HISTORIARUM L 15. 63 


᾿ἡμιδῆς ἐπέβη, πρεσβεύουσι Πέρσαι ἐνδόξως πως καταϑέσϑαι 
τὸν πόλεμον" προσέταττον γὰρ “Ῥωμαίοις χρήμασι τὰς σπονδὰς 
, a , c M * 2 
σφετερίζεσθαι, Πεβόδην τὸν σατράπην ὡς τὸν στρατηγὸν ἄἅπο-- 
T c 
στείλαντες. καὶ ovv ἧχε ΠΠεβόδης ὃ Πέρσης παρὰ τοὺς Ῥω-- 
ϑμαίους. καὶ ὃ στρατηγὸς ἐχχλησίαν ἐκάϑισεν, ὡς ἑαυτὸν συγ- 
χαλεσάμενος τοὺς ταγματάρχας καὶ λοχαγοὺς καὶ ὑπασπιστὰς καὶ 
τῆς μαχίμου δυνάμεως τὸ ἐμφανέστερον. ὅπηγίχα δὲ ὁ σύλλο- 
k] , € , - - , E] LER 

γος ἐπεπλήρωτο, ὃ Πέρσης τῶνδε τῶν λόγων ἀπήρξατο. 
“Ἰνδρες πολέμιοι, μὴ ταραττέτω δὲ τοὺς ἀκούοντας τοῦ 
οπρεσβευτοῦ τὸ προοίμιον" εἶ γὰρ τὰς γνώμας ἀμείψητε, μεταλ-- 
λάξω κἀγὼ τὴν προσφώνησιν. ὁπλίσατε τὴν εἰρήνην, ἀποχει- 
ροτονοῦντες τὸν πόλεμον. δόρυ καὶ ξίφος ὡς γεγηραχότα χαιρέ- 
τωσαν. καὶ στρατεύσατε σύριγγα, πρᾶον ὁμοῦ καὶ ποιμενικὸν 

- J c ^ ^ - ἌΝ , ' 

περιλαλοῦσαν τερέτισμα. 0 Jlegoc)v βασιλεὺς τῆς εἰρήνης ἐστὶν 
1σἐραστής, καὶ σεμνύνεται ἀπεχδυόμενος πρῶτος τὸν πόλεμον" 
βασιλιχὸν γὰρ 7j τῆς εἰρήνης ἀρέσχεια,. ὡς xol τυράννων ἴδιον τὸ 
φιλόνεικον. ἄνδρες τῶν αὐτῶν παϑημάτων ἡμῖν κοινωνοί, μει-- 





᾿γάτω τῶν πάντων ὃ πόλεμος μόνος ἀκόρεστος. αἵματι τὴν γῆν 
ἐπιάναμεν, πολλάκις τὸν ϑάνατον ἱστορήσαμεν" ζωγράφος γὰρ 
- € , - 
φοτοῦ ϑανάτου ὃ nóleuoc, ἐγὼ δέ φημι, καὶ ἀρχέτυπος, xol τῶν 
2 7 - LI J M , 2 , 
ἀνθρωπίνων χαχῶν ἀρχηγέτης xoi διδάσκαλος αὐτοδίδακτος. 
χρημάτων ἐρᾷ τις; ἀλλὰ πλούτῳ καὶ πενίᾳ γεγόναμεν παίγνιον, 
ποτὲ χρατοῦντες ποτὲ δὲ κρατούμενοι, καὶ συμμεταβαλλόμενοι 


8. τῶνδε τῶν Exc. τῶν αὐτῶν ΤΡ. 11. τὴν Exc. νῦν IP. 
19. ἐμιάναμεν Exc. 20. ἀρχέτυπον Exc. 


travit, Persae pro bello consopiendo et foedere pecunia a se redimendo 
ornatissimam ad Romanos legationem mittunt. mittunt autem Mebodum 
satrapam. dux Romanus coactis ordinum praefectis, centurionibus, sa- 
tellitibus, et quicquid erat in exercitu illustrius, consessum celebrat. 
pleno iam conventu Persa super iis rebus ita exorsus est. 

* Viri hostes (ne vos, quaeso, conturbet hoc orationis meae initium: 
mam $i vos sententiam , ego appellationem facile mutabo) pacem colite, 
bellum tollite, gladius et hasta velut senio confecta valeant. fistula in 
posterum, leve et pastoritium sonante ludicrum, militate. Persarum rex 
pacis est amans, et se priorem bello nuntium remittere gloriae sibi du- 
cit: regia enim res est pacis studium, contra res tyrannica certamen et 
discordia. viri iisdem quibus nos affectionibus obnoxii, tollatur bellum, 
quod solum natura sua est insatiabile. sanguine campos pinguefecimus, 
mortem saepe vidimus: pictura enim mortis bellum est. ego vero etiam 
archetypon dixerim , humanarumque miseriarum auctorem et magistrum 
sine magistro. pecuniam quis amat? atqui divitiis et paupertati bello 
ludibrium evadimus, alias victores, alias victi; et una cum eius mutabi- 





P 28 


B 


64 THEOPHYLACTI 


ταῖς τοῦ πολέμου τροπαῖς ἀΐδιον ὥσπερ τὴν μεταβολὴν ἐκαρπού-- 
μεϑα. ἐχόμα τις τῶν ἀριστέων χρυσῷ ; μετὰ τῆς ἡδονῆς 5v 
ἀπιστίαν ἐκέκτητο" τί γὰρ ἀπιστότερον ἐν πολέμῳ χρημάτων 
ἀμέσως μετατιϑεμένων ἐς ἄλλον καὶ πάλιν ἐξ ἐχείνου εἷς ἕτεῤον, 
ὡς ἐγρηγορότα βλέπειν ἐνύπνιον τὸν κτησάμενον, ἢ τῇ ὕστεραίᾳ 
τῆς ἔναγχος μεμνῆσϑαι κραιπάλης; ὑμεῖς, ὦ Ῥωμαῖοι, πάλαε 
τὴν παρρησίαν τῷ πολέμῳ δεδώκατε" ὑμεῖς καὶ τῆς εἰρήνης γέ- 

C γεσϑὲ μαϑηταί. ἐπικηρυχευομένων Περσῶν τὸν φιλόδαχκρυν 
ἀποσείσασϑε πόλεμον" οἷς γὰρ τῆς ἁμαρτίας ἢ ἔναρξις, τούτοις 
καὶ τῆς ἐπανορϑώσεως ὃ μετάμελός ἐστιν ἁρμόδιος. μὴ γινέσϑω 10 
ϑράσος ὑμῖν ταῦτα τὰ φιλάνϑρωπα ῥήματα. οὐ γὰρ περιδεὴς 
γεγονὼς ὃ Περσῶν βασιλεὺς χϑές που καὶ τρίτην, ὅτε τῆς Πηδι-- 
κῆς τὸ Ῥωμαϊκὸν κατετόλμησε γῆς, τὴν συμπλοκὴν ἀπαναίνεται. 
χρυσῷ γὰρ πολλῷ καὶ δώροις λαμπροῖς πρίασϑαι Ῥωμαίοις τὰς 
σπονδὰς ἐγκελεύεται. οὐ γὰρ νηποινὶ καταϑέσϑαι τοὺς ἥμαρτη- 15 
κότας ϑέμις τὸν πόλεμον ". ἱκανὴ γὰρ 7, ἔκτισις καὶ Περσικὸν za- 
τευνάσαι ϑυμὸν καὶ ϑράσος περιστεῖλαι Ρωμαίων, πολεμικῆς 

ὀρεγόμενον σάλπιγγος. 

D "Exi τοίνυν παρατείνοντος τὸν λόγον τοῦ πρέσβεως Ρωμαῖοι 
κατεχειροτόνουν συρίττοντες, καὶ ταραχὴν ταῖς βοαῖς ἐνεποίουν 20 

V 154 ὥσπερ δεινοπαϑοῦντες ἐπὶ τοῖς ῥήμασι τοῦ βαρβάρου τοῦ Πέρ- 
σου" ἐδόκουν γὰρ καὶ Ρωμαῖοι μεγαλαυχεῖν ἐπὶ τοῖς ἔναγχος γε- 


4. ἐς Exc. ἐπ᾽ IP. 9. ἀποσείσασϑαι Exc. 10. ye»é- 
69» Exc. |; 


litate mutati perpetuam quodammodo mutationem perpetimur, potentio- 
rum quispiam auri copia sibi plaudit? habet cum voluptate simul diffi- 
dentiae materiam. quid enim belli tempore magis infidum pecunia? ci- 
tra discrimen ad alium, iterumque ab illo ad alium transfertur, ut pos- 
sessor eius vigilans somniet aut tanquam hesternae crapulae recordetur. 
vos Romani pridem bello licentiam occasionemque dedistis: iidem nunc 
discipuli pacis estote, Persis eam docentibus ac promulgantibus. bellum 
lacrimarum seminarium aversamini: a quibus enim peccandi factum est 
initium, hos poenitere quoque convenit. ne verba isthaec humanitate 
condita confidentiam vobis pariant: nec enim Persarum rex heri et nu- 
dius tertius, cum Romani Persidem confidentius incursarent, perquam 
meticulosus effectus praelia detrectat. tantum abest a timore, ut auro 
multo donisque insignibus ad foedus ab se emendum vos hortetur: non 
enim debent gratis bello solvi qui peccaverunt." potest autem ista auri 
persolutio placare etiam iracundiam Persicam, insolentiamque Romanorum 
cantus Martii cupidam comprimere." ; 

Cum legatus ultra proveheretur, Romani consensu abnuunt, sibilis 
perstrepunt, et quasi barbari vocibus gravi iniuria laesi, confuse clamo- 
rem tollunt: statuebant enim sibi quoque sua iactare licere, quae ab 


HISTORIARUM I. 15. 65 





|» γενημένοις, ὡς εἰσέδυσαν εἴς τὴν Περσῶν πολιτείαν, ὡς λείας 
ἐχράτησαν, ὡς τὸν Καρδαριγὰν ἐφενάχισαν. ὃ δὲ στρατηγὸς 
τὴν ἐχχλησίαν διέλυσε, καὶ ὃ Πέρσης οὐκ ἐπέϑηκε τέλος τοῖς δή- 
, , LI , 3€ - , 
μασιν. ὀλίγαι τοίνυν ἡμέραι διῳχήκασι, καὶ ὃ τῆς Νισίβιδος 
τῆς ἱερατιχῆς προλάμπων τιμῆς ὡς τὸν στρατηγὸν ἀφικνεῖται, 
πὰ αὐτὰ τῷ ΠΠεβόδῃ ῥήματα εἰς μέσον τιϑέμενος. τὸ τηνικαῦτα 
τοιγαροῦν 0 στρατηγὸς τοὺς Περσῶν λόγους δι᾿ ἐπιστολέως ἐς 


κεραίας βασιλικοῖς παραυτίκα ἀνεῖλε προστάγμασι, τὸν (ιλιππι-- 
- «0v ἐγκελευσάμενος τὰς αἰσχίστας ταύτας σπονδὰς ἀποπέμπεσϑαι 
ὡς ἀποδούσας Ῥωμαϊκῆς μεγαλειότητος. καὶ μέντοι ὃ στρατη- 

γὺς τὰς αὐτοχρατοριχὰς δέλτους περιπτυξάμενος ἐπὶ τὸν Παμι-- 

3 

βραϑὼν στρατοπεδεύεται. οὕτω μὲν ovv ἐσφρίγα ὃ πόλεμος. 

« δὲ : 3 LER , B. ooxw 

ὁ δὲ στρατίαρχος συναγείρας τὸ ὁπλιτικὸν ἐπυνθάνετο εἶ τὰς ψυ-- 
5 χὰς ἀρρενιχῷ τινὶ ἔρωτι ἐπιφέρονται πρὸς παράταξιν. ἐπεὶ δὲ 

c , , et - ^4 ? , P. Nod 

χατένευον αἵ δυνάμεις συνθήκαις τε ὅρκων τὰς ἐλπίδας éxvgovy, 

μεταστὰς ἐντεῦϑεν ὃ στρατηγὸς ἐπὶ τὸ Bíflag παραγίνεται, ἔνϑα 

« ^" - 

ὃ ποταμὸς παραρρεῖ τοῦ Z4oGáquov. 


initio patravissent, quod in Persarum fines irrüpissent, quod eos de- 
praedati essent, quod Cardariganum ludos fecissent. Philippicus igitur 
conventum dimisit, Persa interim non tacente. pauci interfluxerunt dies, 
cum Nisibis episcopus ad ducem Romanum accedens eadem quae Mebo- 
dus disserit. tum Philippicus verba Persae litteris consignata ad impe- 
ratorem perferenda curat. quibus lectis imperator confestim respondet, 
iubetque uti huiusmodi foedus turpissimum, Romana maiestate alienum 
respuat. accepta hac epistola Philippicus Mambrathonem ducit, sic igi- 
tur bellum denuo tumescere. cum advocata militum concione quaereret, 
ecquid desiderio quodam masculo divinitus perciti ad pugnam anhelarent, 
illis annuentibus et ivreiurando spem eius confirmantibus movens inde, 
Bibas, ubi Arzamon fluvius praeterlabitur, iter contulit. 


Theophylactus. 5 


βασιλέα παρέπεμψε. βασιλεὺς δὲ τὰς τοῦ στρατηγοῦ ἱστορήσας P 


29 





o .EOOTAdA4BRATDT 


ΣΉ ngmegqem ΕΝ ΡΟΝ 





“Οὐ S... B. 


THEOPHYLAQUPS 
HISTORIARUM 
LIBER IL. 


PONTANI ARGUMENTUM. 


(1) doutes montis descriptio; et cur dux Romanus eo se transtulerit. 
(2) Cardarigani fastus. magos consulit: victoria promittitur: in Ro- 
manos itur. Romani hostes explorant. (3) acierum utrinque dispositio. 
Philippicus sacram salvatoris effigiem circumferens animorum incredibile 


robur militibus addit, cohortationem adiungit. pro victoria deo cum 


lacrimis supplicatur. rogatur dux uti secedat. de incertis belli locus 
communis. locus pugnae, ct illi vicina patria virorum illustrium. 
(4) Romani victores spolia legunt invito duce. eius strategema.  Per- 
sarum fuga. caedes utrinqve plurima. vox divina ad Homanos. Per- 
sae fugientes in. colle obsidentur. (5) Stephanus de Persis fugitivis non 


deletis se purgat.  confliclus apud. castra.  Cardarigani infaustum stra- 


tegema. a Darenis excluditur cum conviciis, in castris Romanorum fal- 
sus rumor. (6) miles Homanus quadruplici vulnere saucius in castra 
portatur, fortique animo emoritur. donativum datur militibus. vulne- 
rati in urbes proximas et castella ad curationem dimittuntur. Homanus 
Persidem incursat. (7) Arzanenam Romani vastant. incolae sub ter- 
ram se abdunt; a captivis produntur; resono pulsu explorantur et edu- 


cuntur. Chlomarum castellum Romani obsident. duces Arzaneni duo ad. | 


eos transeunt; locum castello excitando ostendunt. (8) Cardariganus 


cum manu bellandi imperita in. Romanos sese agit. Heraclius cum co- | 
mitatu suo absque armis speculatufm egressus periculum evadit. Philip- 


picus militem | dispersum ad. resistendum hostibus recolligit. Zabertas. 


Persa suis ad locum munitum praeit. de media valle seu fossa inter - 
Homanos et Persas, et horum clandestino discessu. Chlomari obsidione | 


ura. 











M. 


THEOPHYLACTI HISTORIARUM 1]. 1. 67 


- .Hamani abstinent. (9) Philippicus inconsiderate fugit. timor, tumul- 
. tus, angor in castris. militum fuga mocturna, et misera. .4phumos 
2 getunt: ibi ducem fugitivum dicteriis lacessunt, Persae eos lento passu 

insequuntur; in extremos iaculantur. mula lecticarim ducis feritur. 
- "Theodorus neglectae custodiae accusatur. dux redit, castella apud. Iza- 
-lam reficit, Heraclio exercitum tradit, moestus a bello vacat. (10) Ti- 
— gris fluvius describitur. gesta Heraclii ducis in Perside ad meridiem. 
- missio militum in hiberna. morbus Philippici, et exercitus ad Persas 
denuo verandos divisio. res contra Abaros feliciter et cum gloria ad- 
- ministrata. Chaganus fugae beneficio servatus. (11) Comentiolus fidei 
— wiolatae limiditatisque reprehenditur. montis Aemi luculenta descriptio. 
- hostium. iransitus investigatur. Castus fortuna prospera elatus Comen- 

tiolum deserit , in calamitatem incidit. (19) agmen Casti timore per- 
- €ulsum dissipatur. capti de. Romanis atrocissime pulsantur.  Castus et 
— eum 60 multi in potestatem veniunt. bares in "Thraciam vastabundi 
— sese infundunt. 4nsimuthus peditatus "Thracii pracfectus capitur. con- 
 Sultatio Comentioli cum primoribus, et ad. constanter dimicandum cohkor- 
datio. (13) chiliarchi oratio de hostibus non invadendis, a paucitate 
militum, ab accepta recens calamitate. huic suasori senex miles adver- 
satur constantissime, et lacrimans audientium rogat. (14) oratio senis, 
qua sententia chiliarchi ut timida et ignava refellitur et 4bares armis 
X eppelendos consulitur; ipsius hostis, Romanorumque velerum exempla 
assumuntur, et sententiosa cohortatio adiungitur. (15) persuadet senex: 
arma capiuntur, in hostem gradiuntur. ex falso terrore clamor totum 
exercitum. disturbat. fugit etiam Chaganus. | A4barum complures obtrun- 
 eantur. Chaganus Apperiam castellum adoritur. | (16) Busa miles for- 
tissimus venationi intentus capitur, et a suis nec precibus nec lacrimis 
lytrum | impetrat. docet baros fabricare machinam  expugnatoriam ; 
cuius adactu prostratis moenibus oppido potiuntur. Beroen irrito conatu 
Chaganus oppugnat, incolis strenue resistentibus; qui tandem mon gran- 
di pecunia obsidionem redimunt. (17) Chaganus a Diocletianopoli, Phi- 
lippopoli et A4drianopoli repellitur. imperatori a plebeiis quibusdam pro- 
pter Castum et. 4nsimuthum a barbaris captos maledicitur. Ioannes My- 
8laco  Zdrianopolim missus hostes per hypostrategum. vincit, palabundi 
fugiunt. moderatio ducis in victoria. (18) Heraclius castrum Persicum 
oppugnat acerrime. incolarum in sese defendendis industria. ipsum et 
Mazarorum praeterea occupantur. '"Fheodorus ab agricolis αὐ Beiudaes 
oppidulum. invitatur. infestissime oppugnatum Saperii militis singulari 
eximieque virtute capitur. 


τοῦ πεδίου, κατὰ τοὺς πρόποδας τοῦ ὄρους iv ἀριστερᾷ τοῦ 
Ἰζαλᾶ πεποιηκώς. τὸ δὲ ὕρος ὃ Ἰζαλᾶς πολυτοκώτατον" olvo- 
φύρον γάρ, καὶ ἄλλα γένη μυρία καρπῶν ἐπιφέρεται: πολυαν-- 
ϑρωπότατόν τε τὸ ὄρος, καὶ οἰκήτορες αὐτῷ ἄνδρες ἀγαϑοί. 


1, Pouidie ad editiora campi et radices Izalae montis, ad laevam 
castra constituit. est autem mons hic fertilissimus, siquidem praeter 
vinum fructuum genera effert innumera. eius accolae frequentissimi et 
| boni viri, hostium non procul inde habitantium incursionibus et vexatio- 


| P 32 
1. d δ᾽ ὑστεραίᾳ τὸν χάραχα μετέβαλλεν εἰς τὰ παρύψηλα C 
V 15 


6 





68 . THEOPHYLACTI 
ἐπίμαχόν τε τὸ ὕρος ἐς τὰ μάλιστα xol ἀμφίβολον" οὗ πόρρω 
yàg ἀπῴκισται τὸ πολέμιον. τούτους τι μεϑιστάναι τῆς φιλονεί- 1 


- , 
xov χώρας οὐκ ἂν πείσαις οὔτε ἀπειλῶν οὔτε ϑωπεύων, καίτοι 


- - € - - A 

πολλάκις τῶν ὁμόρων Περσῶν ὑποτεμνομένων τὴν αὐτῶν γῆν καὶ, 

D ληϊζομένων. τυῦτο δὴ τὸ ὅρος ὃ Ἰζαλᾶς ἕτερον nagájel tini 

“. - )3 “ - et E 

ὄρος, προσαγορευόμενον "dicovpüc. τὸ δ᾽ Ldicovuüc ὥσπερ, 

ἀχρώρειά τίς ἐστι, καὶ ἐς μέγιστον ὕψος ἐχτείνεται, xod ἐκ ΤῊΝ 
, € » - 

μετεώρου δύο καϑέρπουσι ngónoOtc. ἐκ δὲ τούτων ὃ ᾿Ιζαλᾶς 

, , : 

τὴν πρόοδον ἐπιφέρεται, xal αὐτὸς ἀπαρχύμενος κάτωθεν εἷς 

e! 5 4 Reto , -- 2 , ve , 1 

ὕψος, εἶτα κατὰ μικρὸν ἀνακύπτων, ταῖς ἐπιδόσεσιν ἐχτανύσας ft 


b. 


τὸν αὐχένα, μέχρι τοῦ Τἴγριδος γίνεται ποταμοῦ. καὶ ἂν τῷ - 
Jio ἢ Καυκάσῳ συνήπτετο, & μὴ δημιουργικαὶ φροντίδες τινὲς 
τὴν διάκρισιν ἐποιήσαντο. ἐνταῦϑα τὸ μάχιμον ὃ στρατηγὸς 
ἐνωρμίσατο, διανοούμενος ὡς ἐκ τοῦ Περσικοῦ ποταμοῦ τοῦ 
Βουρὼν μέχρι τοῦ ᾿Πρζαμὼν ὕδωρ οὐκ ἔνεστι, καὶ δυοῖν ϑάτερον 1: 

P 88 ἀνάγκη τὸ πολέμιον ἐλέσϑαι" ἢ γὰρ ἀτρεμήσει, τὴν οἴχοι φρουξ 
gv ἀσπασάμενος, ἢ ἔμπαλιν .“Ζατίνοις ἐπικεῖσθαι πειρώμενον — 
μαλαχισϑήσεται τῷ πόνῳ καὶ τῷ δίψει, ἥ τε ἵππος διολεῖται ὥς 
τάχιστα, τῆς Ρωμαίων μὴ συγχωρούσης δυνάμεως ἐκ τοῦ ποτα- — 
μοῦ τοῦ ᾿Ἰρζαμὼν ὕδωρ τοὺς βαρβάρους ἀρύσασϑαι. τρίτη δ᾽ Xt 
ἡμέρα, καὶ τὸ Περσικὸν ἐπέπυστο σύνταγμα ὡς ot Ῥωμαῖοι ἀνὰ 
B τὸ ᾿Ἰρζαμὼν διατρίβουσιν. (2) Ὁ δὲ Καρδαριγὰν εἰς τοσοῦτον 
ἐληλάκει φρυάγματος ὡς γέλωτα τῶν ἀγγελλόντων καταχέειν na- 
τὺν ὡς περὶ φληνάφου τοῦ πράγματος. ὡς δὲ τὰ τοῦ λόγου τὸ 


nibus etiam atque etiam obnoxii. quibus, quanquam Persae vicini eo- 
rum, ut dicebamüs, saepenumero depopulationem vastitatemque impor- 
tant, tamen ut sedes hasce illis invidiosas mutent alioque commigrent, 
nunquam vel minando vel b'andiendo persuaseris. porro mons hic alium 
montem Aisumas appellatum praecedit, Aisumas iste velut cacumen seu 
iugum quoddam est, et in coelum minatur. ex eo duo pedes procurrunt, 
e quibus Izalas prodit, et ipse ab imo in altum assurgens, paulatimque 
maioribus incrementis sursum tendens dorsum ad 'ligrim usque porrigit, 
atque ad Loum sive Caucasum pertineret, nisi artificum excellentium 
cura laborque discrimen jnvenisset. hoc igitur in loco dux castra po- 
suit, ita secum ratiocinatus, a Persico flumine Burone usque ad Arza- 
monem nullas esse aquarum scaturigines, et ad alterum horum hostes 
necessario venturos: aut enim otium acturos, sat habentes tueri dome- 
stica; aut si rursus instare premereque Latinos sive Romanos conentur, - 
siti et laboribus enervatum iri, equitatumque periturum celerrime, Ro- 
manis barbaros Arzamonis fluvii aquatione prohibentibus, tertio die Per-- 
sae Romanos ad Arzamonem considere compererunt, (2) Cardarigas 
autem eo insolentiae processit, ut ad huius rei nuntios tanquam nugas. 
rideret effusissime, sed ubi aures militum iisdem nuntiis manifestius cir- 


TILES T NOCERE. rerom LEER Y 


dia Sa. à Musae m 


Bises 
rr Qa 


»ς dro 


ju tins 


TIE T ve s d TP TERME S qr 


HISTORIARUM 1I. 2. 69 














Περσικὸν περιεβόμβου τρανέστερον, παρεδριμύττετο τὸ πολέμιον. 
ὁ δὲ σατράπης τοὺς ϑεραπευτὰς τῶν μαγγανευμάτων διηνώτα, 
x«l παρὰ τῶν μάγων ἠξίου ἴχνη πυϑέσϑαι προρρήσεως, τάς τε 
γεύματι Πέϑωνος ἐνθουσιώσας καὶ φαντασίαν χυήσεως παρε- 
ὁμένας τῇ τοῦ δαιμονίου περιφορῖί ἠξίου τὸ ἐσόμενον ztgoayo- 
- c i] - , ᾿ » * , 
Bp oi δὲ τῶν δαιμονίων χάτοχοι ἔφασκον τὴν νίχην My- 
ἐς παρέπεσϑαι, καὶ κατὰ τὴν ἔκταξιν Πέρσας ἀποίσεσϑαι ἅμα C 
τὴν Περσίδα, τὴν τύχην ἀμείψαντας. τὸ μὲν οὖν Περσικὸν 
HE , ^ , 
διερρώννυτο ταῖς προρρήσεσιν ὥσπερ γαυρούμενον. ἀπάραντες 
τοίνυν ἐς τοῦ Βουρὼν ποταμοῦ πρὸς τοὺς Ρωμαίους ἐφέροντο. 
, , ? 2 ^ Ὕ e 
εἶτα πλήϑη καμήλων ἐπέσαξαν ἀσχοὺς ἐπιφορτίσαντες ὕδατος, 
ἵνα μὴ τῆς τῶν ὑδάτων ἀπορήσαντας φύσεως Ῥωμαῖοι ῥᾳδίως 
αὐτοὺς χατεργάσωνται. τοσοῦτον δ᾽ εὐπραγίας ἐλπίσιν ἐφή-- 
- € 1 - DNE , - 3? »5 4 
πτοντο, (c καὶ πέδας, τοῦτο μὲν ix ξύλων τοῦτο δ᾽ ἐκ σιδήρου 
διειργασμένας, καὶ μάλα γε πολλὰς προσεφέροντο. ὃ δὲ στρα- 
75506 τῷ Ῥωμαϊκῷ παρενεγγία τῶν γεωργικῶν ἱδρώτων ἀπέχε- 
d - .» - - E. 
σϑαι, φειδοῖ τῆς ἀγροικίας ταῦτα ὑποτιϑέμενος. τῇ οὖν ἐπιούσῃ D 
ἄνδρας λογάδας ἐπὶ χατασκοπῇ τοῦ πολεμίου ἐξήρτισεν, Σεργίῳ V 157 
Ju - - e ^A 
τε τῷ λοχαγῷ ἀνατέϑειχεν, ᾧ ἡ τοῦ Πάρδιος φρουρὰ ἐγχεχεέρι-: 
Doro, vóv τε Ὥγυρον χαὶ Ζώγομον" φύλαρχοι δ᾽ οὗτοι τῆς συμ- 
zd , AUS P " à , ^ x B 19. A , 
pov τῶν Ῥωμαίων δυνάμεως, ovg Σαρακηνοὺς εἴϑιστο .“ατί- 
i - 3 - - 
—»oi& ἀποχαλεῖν. οἱ μὲν οὖν ἀπὸ τοῦ στρατηγοῦ ἀποσταλέντες 
E ^ - - , € , , , 
sanc τῆς βαρβαρικῆς πληϑύος ὑποϑηράσαντες στρεβλωσαντές τε 
διέγνωσαν ὡς ὃ Καρδαριγὰν στρατοπεδεύεται ἔνϑα καὶ πρότερον. 
5 ἑβδόμη δ᾽ αὕτη ἡμέρα ἐτύγχανε τοῦ χυχλικοῦ τῆς ἑβδομάδος βα- 





- eumsonserunt et cos indolescere apparuit, ariolos percunctatus ab illis 
"futurorum vestigia progressumque discere cupit.  Pythonissas item et 
- eircumferendo in utero daemone praegnantium similes vaticinari postulat. 
illi afflatu Stygio Persis ex confiictu victoriam de Romanis furtunamque 
— ex adversa secundam pollicentur. quibus praedictionibus Persae erigebant 
animos et se beatos numerabant, ergo a Burone discedentes in Roma- 
-mnos vadunt, magnamque camelorum multitudisem utribus aqua repletis 
 enerant, ne ea destitutos Romani facile interimerent, adeo autem felicis 
»Bpe successus gestiebant, ut etiam compedes partim ligneas partim fer- 
reas, et quidem multas admodum, captivis inducendas secum portarent. 
 4ux Romanus agrestium tenuitati consultum cupiens cohortabatur suos uti 
eorum sudoribus diripiendis temperarent. die igitur proxime sequenti 
certos quosdam per Sergium ducem manipularem, «cui Maridis custodia 
concredita erat, ad hostem speculandum , nempe Ogyrum et Zogomum, 
"guxiliariae manus Saracenorum, ut Latinis vocantur, tribunos, deligit. 
.hi a duce missi ex agmine barbarorum «quosdam intercipiunt, e quibus 
in quaestionem datis Cardariganuwm castra priore loco habere cognoscunt. 
erat is dierum hebdomadis in orbem redeuntium septimus, qui a Mose 


ME CS Pre n 


70 THEOPHYLACTI ᾿ 


δίσματος" Σάββατον δὲ τοῦτο τῷ ἱεροφάντῃ Moos? κατωνόμα- 
^ -t "ow - 2 ^ , Li 
σται. ἐπεὶ δὲ τῷ “Ῥωμαϊκῷ ταῦτα ἀνηγγέλϑη συντάγματι εἰς i 
€ , € - 
τὸν στρατηγὸν ὑπόνοιά τις εἰσέρχεται ὡς τῇ ἐπιούσῃ ἀποπειρα- - 
" ge. | log ἢ 
P 34 ϑήσεται τὸ πολέμιον ἐπιτίϑεσθαι, οἷα τοῦ ἹΡωμαϊχοῦ τὴν ἡμέ | 
'ρᾶν γεραίροντος πόνων ἀναπαύλῃ, αἴδοῖ τοῦ σεβάσματος. τῇδ᾽ 
2" ὔ - - ( 
δ᾽ εἰσαύριον ἧκον oí κατοπτεύοντες, καὶ τῷ στρατηγῷ dures 1 
, * "ou ν᾿ 
B λουσι τὰ Περσικὰ πλησιάζειν στρατεύματα. (3) ὃ μὲν οὖν 
(ιλιππικὸς τὸ Ῥωμαϊχὸν διεχύσμησε, καὶ τριτταῖς χεραίαις τὸν 
μάχιμον διετάξατο. καὶ τὴν μὲν κεραίαν τὴν εὐώνυμον τῷ Ἴλι- — 
se ius JJ » m y - , ' M * 4n 
φρεδᾷ ἐπέτρεπεν" ἄρχων δ᾽ οὗτος ἦν τῆς Euéonc. ναὶ μὴν καὶ 10 
Aly ὃ Οὖννος τὴν αὐτὴν περιεβάλετο δύναμιν, τὴν δὲ τοῦ Óe-.— 
- »-«“ γη ς * , ' ^ ^ » 
Ξιοῦ Βιτάλιος ὃ ταξιάρχης. ὃ δὲ στρατηγὸς τὸ μεσαίτατον ἄνγε-- 
λάμβανε κέρας, ταὐτὸν δ᾽ εἰπεῖν Ἢ ράκλειος ὃ Ἡρακλείου πατὴρ — 
- » , , M] ; A! ^ c , ! 
τοῦ αὐτοκράτορος. διετάχϑη δὲ xal τὸ Περσικὸν οὑτωσί. ἐπὶ 
μὲν τοῦ δεξιοῦ λόφου ΠΠεβόδης ὃ Πέρσης, ἐπὶ δὲ τῇ ἀριστερζι 18 
λόφῃ ᾿Πφραάτης, ἀδελφιδοῦς εἶναι λεγόμενος Καρδαριγὰν τοῦ 
C σατράπου. τὴν δὲ μέσην ἀπόμοιραν αὐτὸς ὃ Καρδαριγὰν ἔχε- 
χλή 5 ^ δὲ ^ λέ Ü l 3 , 21A , 
ἴρωτο. ἐπεὶ δὲ τὸ πολέμιον παρεφαίνετο xol ἦν κόνις πολλή, 
Φιλιππικὸς τὸ ϑεανδρικὸν ἐπεφέρετο εἴχασμα, ὃ λόγος ἔχαϑεν — 
καὶ εἷς τὰ νῦν διηχεῖ ϑείαν ἐπιστήμην μορφῶσαι, οὐχ ὑφάντου 9ι 
χεῖρας τεκτήνασϑαι ἢ ζωγράφου μηλιάδω ποικῖλαι. διά τοι τοῦτο 
καὶ ἀχειροποίητος παρὰ Ῥωμαίοις καϑυμνεῖται, καὶ τῶν ἵερο-- 
ϑέων πρεσβειῶν ἠξίωται" ἀρχέτυπον γὰρ ἐχεῖνο ϑρησχεύουσι Ῥω- 
μαῖοί τε ἄρρητον. ταὐτὸ ὃ στρατηγὸς τῶν σεβασμίων περιπέ- 
15. immo λόχου. cf. P. p. 44 D. ; 


sacrorum doctore sabbatum nominatur. quod ubi Romani resciverunt, 
suspicio ducem incessit hostes die crastina ipsis invadendis fortunam ex- - 
perturos, Romanis propter diei dominici venerationem et numinis eo - 
colendi reverentiam ferias acturis. altero die speculatores redeunt, de- 
que Persarum adventu ducem certiorem faciunt. (3) Philippicus igitur 
suos in aciem tripartitam digerit: sinistram lliphredae Emesae praefecto 
committit. eadem in parte Apsichus Hunnus curat. dextrae Vitalis | 
centurio praeficitur: mediam dux ipse, Heraclius Heraclii imperatoris | 
parens, sibi deposcit. simili forma Persicae catervae componuntur, et - 
dextras quidem Mebodus accipit, laevas Aphraates Cardarigani satrapae - 
ex sorore nepos; medias Cardariganus ipse sortitur. ubi hostes appro- 
pinquare pulverea nubes indicio fuit, Philippicus dei hominisque ἔξω ἷ 
Christi) effiriem circumfert. iam olim fama emanavit et usque hodie - 
durat, eam effigiem non texentis manu comparatam aut pictoris arte co- - 
loribusque variatam, sed divinitus efformatam esse. quocirca apud Ro- 
manos ut ἀχειροποίητος, id est non hominis manu confecta celebratur, 
et sacris divinisque honoribus colitur. habent enim archetypum Romani, 
: et ut sacrosanctum quiddam venerantur. hanc effigiem sacra veste nu- 





"^ 


HISTORIARUM MH. 3. 71 


, Hn. 
aov γυμνώσας, τὰς τάξεις ὑπέτρεχε, κρείττονος καὶ ἀναντα- 
γωνίστου ϑράσους ἐντεῦϑεν μεταδιδοὺς τῷ στρατεύματι. εἶτα 
ελϑὼν τῆς πληϑίύος εἷς μέσ ἢ ἐ ἰᾳ τῶν δακρύων ὑπὸ 
παρ ἧς πληϑίύος εἷς μέσον, τῇ ἐπιρροίᾳ τῶ 9 πὸ 
- , ^- ἢ ^ ^ 
τῆς χίσεως τῆς ἀγωνίας βλύζων ἀένναον, τοῖς παρακλητικοῖς 


: [307 Ὕ ^ ^ , aW ox * - , 
δρηήμασιν ἐκέχρητο 7t Q0. το στρατέξιμα. zi jv ix v τίυν λόγων 


ἡ φύσις τῶν μὲν σπουδαίων τὰς ὁρμὰς ἐπιτεῖναι, τῶν δὲ ῥαϑύ- 

μων xol νωϑρῶν διεγεῖραι τὸ πρύϑυμον. χαὶ δὴ τὸ παρορμητι- 

χὸν μέλος ai σάλπιγγες ἤχησαν, ἐπεὶ δὲ περιελάλησαν, παρέϑη- 
, 

yov τὰς δυνάμεις dc πόλεμον. ὃ δὲ στρατηγὸς τὸ κυριακὸν 


, j M ? ^ , , » , - a € 
10 ἐχεῖνο ἐπὶ τὸ IMágórc μετεπέμψατο ἴνδαλμα Συμεώνῃ τῷ τὸν iz- 


e ^ 2 - , ? ec M ^ ^ Y» ? ^ 
ϑλωκὸν "uide ϑρόνον ἐπέχοντι" ἔτυχε γὰρ po. ἄνδρα ἐν τῷ 
? ^ 2 , ^ € - 

ὀχυρώματι κατ᾽ ἐχεῖνο ἐνδιατρίβειν καιροῦ. οἱ δ᾽ ἐν τῷ φρου- 

(p ἐλιπάρουν ἐν ἐχείνῃ τῇ ἡμέρᾳ τὸ ϑεῖον καὶ εὐμενίζοντο, καὶ 
eta 0 t€LV2] τῇ ἡμέρῳ τὸ ὕξιον x uevicovro , 

^ , , ^ € £3 Pe er M ^ 

μετὰ πληϑύος δακρύων τὰς ἱκεσίας εἰργάζοντο, ὅπως τὴν νικῶ- 


| c ^ 
- 45 ca» Ῥωμαῖοι ἀνὰ τὴν ἀγωνίαν ἀποίσωνται. οἱ δὲ λοχαγοὶ οἵ τε 


, - ^- : 

πρωτοστάται τῶν δυνάμεων, μενοῦνγε καὶ oi χιλίαρχοι ἀϑροι- 

94 2 , ^ ΑΝ Dot, eo n zc ó , 
σϑέντες ἠντιβόλουν τὸν στρατηγὸν ἐπὶ τὸ οὔραιον τῆς δυνάμεως 

, -^ , 

μεταβήσεσθαι" ἐδεδίεσαν γὰρ μή ποτε αὐτοῖς ἐπικινδυνότερος ὃ 

, - , 
πόλεμος γένοιτο κοινωνὸν τῶν πόνων τὸν στρατηγὸν κληρωσάμε-- 


€ , a , 
-g0roc. ““ὃ yàg πόλεμος" ἔφασκον ““οὐκ ἐπίδηλα τὰ χινήματα 


χέχτῃ e τῇ , λ » * " , T: , LI ? 

έχτηται, ἅτε φιλοποίκιλος ὧν xal πολύμορφος. φύσις γὰρ αὐτῷ 

ταῖς μεταβολαῖς ἐμβατεύειν, μίαν πίστιν τὸ ἄπιστον ἔχοντι. τὸ 
3 Ὕ , - - ^ - P. 

δ᾽ ἐκ τύχης ἐντεῦϑεν ἀπαίσιον τῆς ἐκ τῆς ἐπιτεύξεως εὐπραγίας 


15. οἵ τε] οἱ δὲ IP. 


datam gestans exercitum obibat, indeque audendi generosam et inexpu- 
gnabilem militibus alacritatem iniiciebat. deinde in medium copiarum 
progressus, ubertim ct continenter fluentibus per ora lacrimis propter 
stragis acervos mox futuros, eos ad fortiter pugnandum cohortatus est; 
otueruntque illius verba et impigris ac strenuis impetum intendere, et 
ignavis ac torpentibus strenuitatem inserere. protimus tubarum cantus 
acuit animos et ad praelium conserendum exsuscitat. porro dux illam 
domini imaginem Mardes ad Simeonem Amidae antistitem, forte per idem 
tempus in eo castello commorantem, mittit. in quo qui erant alii prae- 
terea, die illo impense numini obsecrando propitiandoque dabant operam, 
supplicabantque multis cum lacrimis uti Romanus victor abiret. centu- 
riones autem et praefecti militares, immo. et chiliarchi coeuntes ducem 
obtestabantur ut in extremum agminis se reciperet, quod timerent ne, si 
ipsum dimicationis socium haberent, maiore cum discrimine dimicarent. 
**belli enim vices ", aiebant, *incer(ae sunt; ct cum natura sit mutabile, 
multiforme ac multifarium, solum 1n inconstantia sua constans est; quod- 
que. inde fortuito infaustum et calamitosum accidit, partam aliquando 


D 


P 35 


V 158 


75. THEOPHYLACTI 


, 
B ἐς τὸ ἀπειροπλάσιον ὑπερβέβηκε." καὶ πείϑουσι τὸν στρατηγὸν 
, P9 ^ , A 4 » RJ 
βραχύ τι μεταμεῖνψψαι τὴν στάσιν. τὸ δὲ πεδίον, ἔνϑα ἐχειροῦρ- 
γεῖτο ὃ πόλεμος, Σολάχων ὠνόμαστο, ἀπὸ χωρίου τινὸς γειτνιά-- 
ζοντος τὴν ὁμωνυμίαν ἀράμενον. ἐντεῦϑεν καὶ Θεόδωρος, üv — 
“Ζητονούμιον ἀπεκάλουν Βυζάντιοι, ὃ xoi τὴν παρὰ Ῥωμαίωνθ - 
, , , , et ^ , ^ δ“ Ἶ 
μαγιστερίαν διανύσας ἀρχήν, ἕκαϑεν τὸ γένος ἐφέρετο. ναὶ δῆτα 
καὶ Σολομὼν ἐχεῖνος, ὃ τοῦ βασιλέως εὐνοῦχος, ὃ τὸν Καρχη- 
, , 2 , vr et ^ 2 
δόνιον πόλεμον ἐν “ἰιβύῃ παραταξάμενος, ὃτε τὸν αὐτοχρατορι-- 
4 — πο 
κὸν δίφρον ᾿Ιουστινιανὸς διεκόσμησες. καὶ ταῦτα ΤΙροκοπίῳ τῷ 
- --- , Ll € ? 
συγγραφεῖ ἐν τῷ πυχτίῳ τῆς ἱστορίας ἐγγέγραπται. 
^" ^ , m € *- ^ 
D 4, Ἐπεὶ δ᾽ oi τοῦ Περσικοῦ φάλαγγες τοῖς "Pouaixoic 
λόφοις προσέμιξαν, Βιτάλιος ὃ ταξίαρχος τὴν ἀντίϑετον ϑᾶττον 
διέλυσε δύναμιν, προκύψας τῶν ἄλλων ϑρασύτερον τάξεων. 
ἀτὰρ μέγιστον φόνον εἰργάσατο, τήν τε Περσικὴν ἀποσχευὴν — 
ἐχειρώσατο, ἣν σύνηϑες Ῥωμαίοις τῇ ἐπιχωρίῳ φωνῇ τοῦλδον 15. 
ἀποχαλεῖν., οὕτω μέντοι τὸ vevuxqxóc περὶ τὴν λείαν ἠσχόλητο —— 
ὃ δὲ στρατηγὸς διηπορεῖτό τε xol ἐχαλέπαινε ταῦτα δὴ τὰ τῆς, 
3 , , LY y » ^ , , * i z 
ἀκοσμίας θεώμενος. xol ovv ἔμφρονα βουλὴν ἐσχεδίασε, κα 
Ὁ τὸ χράνος (ἐπίσημον δ᾽ ἄρα τοῦτο ἦν καὶ κατάδηλον) τῆς ἕαυ-- 
τοῦ χρρυφῆς ἀπεχδὺς Θεωδώρῳ τῷ ᾿Ἰλιβινῷ περιτέϑεικε" δορυ- 20 
LÀ 2 - - ^5 , - €.) - 
φύρος δ᾽ οὗτος τοῦ στρατηγοῦ. εἶτα προστάττει τῷ ξίφει παῖς- 
, ^ 
σαι τοὺς ἐμπορευομένους và λάφυρα. ὃ δὴ καὶ γεγονὸς ἐς τὰ 
μάλιστα ὦνησε τὴν παράταξιν. οἱ δὲ ὑπονοήσαντες τὸν στρατη-- 
γὸν περινοστεῖν xai λωποδυτοῦντας αὐτοὺς ἐπανορϑοῦσθϑαι τοῦ 








[ 
: 


san Ee 


12. λόχοις 7 


felicitatem multis modis superat et obscurat." his ducem permovent uti 
paulisper stationem mutet. campus certaminis Solachon ἃ quodam oppi- 
dulo propinquo dictus est. ea inde ab atavis patria fuit "Theodori, quem 
Byzantii Zetonumium appellabant, qui et magisteriam ( dignitatis apud 

omanos nomen est) gessit. inde genus duxit etiam Salomon eunuchus 
et auriga Iustiniani Augusti, qui et Carthaginense bellum in Libya pro- 
curavit, de quibus Procopius in historia mentionem fecit. 

4. Postquam phalanges Persicae cum Romanis pedem contulerunt, 
Vitalis centurio manum adversariam celeriter dissipavit, quod audacius 
in hostes incumberet. sed et stragem maximam edidit, illorumque spo- 
lia (tuldum Romani vocare consueverunt) legit. victoribus praeda diri- 
pienda sic occupatis, dux ea confusione conspecta succensere, et quid 
ageret anxius cum animo suo trahere, cum prudens consilium reperit ex 
tempore, nam capiti suo detractam galeam, illustrem illam et conspi- 
cuam, 'lheodoro llibino satelliti suo imponit, mandatque spolia ferenti- —— 
bus gladio, qua latus est, ictus incutere, quod ad aciem restituendam — - 
plurimum profuit. suspicatus enim miles ducem ipsum circumire et spo- 





"πο αἶα NTUAR S TIT NR 


ii. Ue. s a 


ΡΨ Ψ 


HISTORIARUM 1I. 4. 13 


σφάλματος, παρὰ τὴν μάχην τὴν φροντίδα μετέϑεντο, xoi τῶν 
— πυλεμιχῶν μετελάμβανον πόνων. τὸ δ᾽ ἀντίπαλον διασπασϑὲν 
ἐς τὴν μέσην τῶν Περσῶν διεσώζετο χώραν, οὗ ἣν ὃ Καρδαρι- 
γὰν τὴν ἐπιστασίαν ποιούμενος. βαϑυτέροῦ γοῦν τοῦ μέσου; κέ- 
βρατος τῶν zn dut γεγονότος διὰ τὴν ἐπιπρόσϑησιν τοῦ ἀπο- 
δράντος εὐωνύμου χέρατος, χαλεπῶς ἂν εἶχε διενεγκεῖν ἦ ἹῬω- 
μαίων ἀντίπαλος δύναμις, εἰ μὴ τῶν ἵππων ἀποβάντες αὐτῶν 
χατασυστάδην τὰς συμπλοκὰς ἐποιήσαντο. αἷ μὲν οὖν μεσαί- 
ταται φάλι .αγγες ἐξήῤκοὺῦν μαχόμεναι, καὶ ὃ πύλεμος αὐταῖς ἐμη- 
ι A0 χύνετο , ὡς συμβαίνειν ἐπὶ τῶν λειψάνων ἑστάναι τὸ παρατάττό- 
μένον, τῆς ἐπιφανείας τῆς γῆς περικαλυπτομένης διὰ τὴν ἐπιπο-- 
λάζουσαν τῶν τεϑνεώτων συνέχειαν. ὡς δὲ τὸ καχὸν ἀτελεύτη- 
β vov ἦν, ϑεία τις διάνοια κατεδιαίτησε τοῦ ἀλλοφύλου, ἑτεραλκέα 
ἑ ποιουμένη τὴν μάχην. καὶ φωνὴ περιίπταται Ῥωμαίοις μεγάλῳ 
β 






15 vp ἀπηχήματι ἐγκελευομένη τὴν ἵππον χεντεῖν τὴν πολέμιον. πιεί- 
prem dct i ' j sepuov, 
- - -“ * 
ϑόονται τοιγαροῦν Ρωμαῖοι τούτῳ δὴ τῷ προστάγματι, καὶ χρα- 
- - , 2 ᾽ὔ 
τοῦσι τῆς ἀντιμετώπου δυνάμεως. τὴν δὲ φωνὴν ἀπὸ Στεφά- 
vov τοῦ λογαγοῦ προελϑεῖν τὸ Ρωμαϊκὸν ὑπενόησε" καὶ μετὰ τὸν 
- ^ € 
πόλεμον ἐπυνθάνοντο “Ρωμαῖοι εἰ προβολεὺς αὐτὸς ἐκεῖνος ὃ Στέ- 
90 φανος ἐτύγχανεν ὧν τοῦ στρατηγήματος. ὃ δ᾽ ἀπηνήνατο, xol 
; - , 4 - , 
δ ἐπὶ μέγαν ὅρκον ὑμεῖται, μηδέ ποτε τοιαύτης ἐπιβολῆς τὸ oóqu- 
ru U - - L4 
σμα προενέγκασϑαι" οὐ γὰρ ἐντεῦϑεν ἤϑελε ϑηρᾶσϑαι τὴν εὖ-- 
χλειαν καὶ ϑεῖά τινα μελετήματα εἰς οἰκείαν παραμορφῶσαι ἀγχί- 
C ^ J , € c , Φ 54 .} 5 - € c 
γοιαν. 6 δὲ τρίτος Aogoc 0 Ῥωμαίων, ταὐτὸν δ᾽ εἰπεῖν ὁ εὐω- 


liis detrahendis intentos tali ratione corrigere, ad pugnam persequendam 
curam frensferebat et ad operam militarem sese dabat. porro hostes 
dissipati in interiora Persidis incolumes profugere, ubi Cardarigas prae- 
fectum agebat, medio iam Persarum agmine densiore propter accessio- 
nem à cornu dextro, quod sinistri fugam compensabat, difficile erat Ro- 
manis superiores partes ferre, nisi ab equis descendentes stataria pugna 
confligerent. phalanges itaque mediae concurrebant acriter, et praelium 
eo usque producebant dum ad paucos devenirent, propter caesorum cor- 
porum continuatam multitudinem cooperta terrae superficie, cum finis 
nullus se ostenderet, divina quaedam sententia pro arbitrio se interpo- 
nens alienis certamen adversum reddidit. clarissimo quippe cum sonitu 
vox Romanos circumvolans hostium equos lanceis fodere iubet. qui man- 
dato obtemperantes, copias a fronte oppositas debellant; suspicatique a 
Stephano mnanipulario vocem istam extitisse, secundum conflictum eum 
interrogant, ipsene huius strategematis auctor fuerit. negat, additoque 
sacramento nunquam se huiuscemodi impressionis commentum protulisse 
confirmat: non enim hinc aucupari gloriam, divinitusque meditata sol- 
lertiae suae, quasi forma eorum commutata , tribuere sustinebat. tertia 
vero sive sinistra Romanorum acies adversum sibi hostium cornu permi- 


P 36 


V 169 μαϊκῶν γινομένων τροπαίων, ἐγνωσιμόχει τὸ βάρβαρον xol πρὸς 





74 THEOPHYLACTI 


J 
C »vuoc, τὴν ἐναντίαν κεραίαν συνέχεε, καὶ τὸ σωζόμενον ἐμβρι-- 
ϑῶς ἐδιώχετο ἄχρι τοῦ “Ι΄άρας, δυοκαίδεκα σημεῖα τοῦ χώρου 
ἀπῳκισμένου τῆς παρατάξεως, τοίνυν οὕτω λαμπρῶν τῶν Ῥω- 


» 
ων. 


PO 


φυγὴν μετετίϑετο. τὸ δ᾽ ἀποδρὰν τῆς μέσης μοίρας τῆς Περ- 5 


iae 


σιχκῆς ἅμα τῷ σφῶν αὐτῶν στρατηγῷ ἔν τινι βουνῷ ἀποκλίνει τὸν 
ἢ ^ ἘΝ € t 2 , γ - ^ ^ - 
κίνδυνον. ἐπεὶ δὲ τὸ Ρωμαϊκὸν ἠκηχόει ἐν τῷ βουνῷ τινὰς τῶν 


yum 


t 
i 


πολεμίων τεϑηπέναι τε καὶ τὸ κεκρατηκὸς ὑποστέλλεσθαι, δια-- 


TA 


- / Wu 
στεφανοῖ εὐθὺς τὸ ἐχύρωμα, καὶ αὐτομολέμιον ἐγχελεύεται. οὗ 
,ὕ P m 

D δ᾽ ἐς ϑανάτου xoi ἐς ἀπονοίας ὀφρὺν ἀπεσοβαρεύοντο. | obxoty 10 


cc ^ - 2 , 2 M Ὕ , ^ 
ot Ρωμαῖοι περιφρονοῦσιν αὑτοὺς " οὗ γὰρ ἐγνώκεισαν τὸν “ζαρ-- 


j 

^ 5 - 21^ 2 , , - * ἂν * 
δαριγὰν ἐν τῷ βουνῷ ἀνερπύσαντα ἰσχυρῶς ve παρευλαβεῖσϑαι — — 
^ Εν ε ' Xx ^ ἃ τ » Eg - E 
τὸν κίνδυνον. ὁ μὲν οὖν Καρδαριγὰν ἀπόσιτος ὧν ὑπὸ τὲ τοῦ — 
- , , , Ἴ - - D ᾧ 
λιμοῦ πιεζόμενος ἐνεκαρτέρει ἐν τῷ βουνῷ τρίτην καὶ τετάρτην 
, M " L4 - d 

ἡμέραν" ἐν τηλικούτῳ γὰρ δέει διέϑετο τὸν τοῦ IIsgoixoU στρα- 15 — 
j 


τίαρχον ὃ ἀδόκιμος κίνδυνος. φοβεραὶ γὰρ αἵ μεταβολαὶ παρὰ | 


RES , á N ' - , * ' 
τὰς ἐλπίδας συρρεύσασαι" μετὰ γὰρ τῶν πραγμάτων xoi τὰς 


P 37 γνώμας ἀμείβουσιν. (5) ὡς δὲ παρὰ τὸν στρατηγὸν ἐπανέζευ-- — — 


E c /9 ὔ 2 x , € ow / : X e M ) 
αν, ὑπεύϑυνος μεγίστου ἐγκλήματος ὁ 2Ziéqgarog ἣν, ὁτὲ μὴ Ὁ 


p ou 34 RS 3T un : , lzolouxad Ei 
ἀρεστήσατο τὸ λειπύμενον. ὃ δ᾽ ἡγεμονικωτάτῃ ἀπολογίᾳ τὰς 90 — 
, ^ - , ,ὕ , y 
μέμψεις τοῦ στρατηγοῦ διεκρούσατο, φήσας foie καὶ μέτρα — 
γίχης τιμᾶν xol τὴν ἀκρώρειαν δεδιέναι τῆς τύχης" μισοπόνηρον 
γὰρ ἔχει τὴν πλάστιγγα, xci φέρειν οὐκ οἶδεν εὐπραγίαν βρεν-- 
ϑυομένην πέρα τοῦ δέοντος." οὕτω μὲν οὖν οἱ Πέρσαι σχολαίαν 


scebat; et quod restabat militum, ei usque Daram, qui locus ab acie — — 
duodecim passuum millibus aberat, gnaviter instabat. tam magnifica  — 
Romanorum tropaea barbari cernentes imbecillitatem suam virtutemque — ὦ 
hostium agnoscunt, et ad fugam etiam ipsi se intendunt, ad collemque — - 
in interiore Perside periculi declinandi cum duce suo confugiunt. Ro- 
mani audientes hostium quosdam collem attonitos victoremque metuentes — 
insidere, statim locum cingunt, hostes uti se dedant hortantur. illi cum 
contemptu mortis et vesana confidentia supercilium insolenter ac superbe 
tollunt. Romani eos despiciunt: nec enim Cardariganum seria periculi — — 
fuga collem ascendisse cognoverant; in quo cum inopia commeatus et 
dira fames tertium jam et quartum diem perseverabat: tantum in timo- 
rem Persarum ducem discrimen improvisum coniecerat. mutationes enim 
inopinatae terrent animum , quando cum rebus ipsas quoque cogitationes — 
et consilia invertunt. (5) Stephanus ad ducem rediens in crimen maxi- — — 
mum ab eo vocatur, quod reliquias illas non delevisset; quam incusa- ^ - 
tionem defensione duce militari dignissima depellit: scire se modum in 
victoria revereri, in fastigio fortunae formidinem praestare. eius lan- 

cem odisse improbos, felicitatemque plus aequo superbientem ferre non 

posse. ita Persae lente quieteque descendendi copiam nacti de colle 





HISTORIARUM HH. 5. 1795 


εὑρηχότες τὴν χάϑοδον τῶν παρυψήλων καϑείρπυσαν. ἐπεὶ δὲ 
τοῦ λόφου χατέδυσαν, συμπαρομαρτοῦσι “Ῥωμαίοις ἐπανιοῦσι Β 
καὶ συναϑροιζομένοις ἀνὰ τὸν χάρακα. οὐκοῦν ἀναιροῦνται 
πολλοί, ἥλωσαν δὲ πλείους ἢ χίλιοι, οἱ καὶ ἐς Βυζάντιον παρα- 

5 πέμπονται. , 

Ὃ δὲ Καρδαριγὰν πρὸ τῆς ἐπὶ τὸν πόλεμον ἐπιβολῆς τοὺς 
δερματίνους ἐκείνων ἀμφορεῖς διαρρήξασϑαι τῷ Περσικῷ ἐγκε- 
λεύεται, φιλοκινδυνότερον ἐς ϑράσος ἐντεῦϑεν τὸ ΠΠηδικὸν ἐργα- 
ζόμενος, τοῦτο δὴ τοῖς σφοῖσι παραδηλῶν, ὡς εἰ μὴ μεγάλων 

᾿τοχινδύνων ἐφάψοιντο, ἀπόλωλε τούτοις 7j ὕδρευσις, τοῦ ἹῬωμαΐ- 
χοῦ τὸν ποταμὸν τοῦ ᾿““ρζαμὼν περικαϑημένου καὶ διαφρουροῦν- 
τος 10 ῥεῖϑρον φιλοπονώτερον. οὔχουν δ᾽ αὐτῷ ἐς ἀγαϑὸν πε- C 
ριέστη τὸ ϑράσος. ἀμαϑὲς γὰρ τῷ κύβῳ τῆς τύχης πιστεύσαντα 
ταῖς ἀκρωρείαις τῶν κινδύνων καταϑαρρεῖν, καὶ τὰς ἀγαϑὰς éx- 
15 βάσεις ἐκ τῶν προῦὔπαρξάντων σφαλμάτων ἀπερανίζεσϑαι. ἀφι- 
λοσόφου yàg ὑπούσης ἀρχῆς, οἰκείαν τοῖς προῦὔφεστῶσι καὶ τὰ. 
συμπεράσματα ἕξει τὴν πρόοδον. τοῦτό τοι καὶ πολλοὺς τοῦ 
Πϊηδικοῦ μετὰ τὴν ἧτταν διέφϑειρε. φρέασι γὰρ περιπεσόντες 
τινὲς τοῦ Περσικοῦ λαφύττουσιν ἀπληστότερον, καὶ ἐς μέγα κα- 
90 χοῦ ἀποκλίγουσι, τῆς κοιλίας αὐτοῖς τῇ ἀϑρόᾳ τοῦ ὕδατος ἐμβο- Ὁ 
λῇ διενεγκεῖν οὐκ ἐχυύσης τοῦ ἐπιφορτισϑέντος ὕδατος τὴν ἀντί- 
ληψιν. 

Ὁ δὲ Καρδαριγὰν εἰς τὰ περὶ τὸ Zlágac ἀφικόμενος τὴν ἐς 

τὸ ἄστυ παρεκινδύνευεν εἴσοδον. οἱ γὰρ αὐτοί, ἤτοι οἱ περι- 
25 φρουροῦντες Πέρσαι τὸ πόλισμα ἀναπετάσαι ἀπέλεγον τοῖς Myj- 


2, ἐπανίασι IP. 9. σφισὶ IP. 


degrediuntur. degressi redeunt et Romanos ad castra sequuntur: multi 
interficiuntur, supra mille capti Byzantium mittuntur. 

Cardarigas suos subeundo periculo animosiores facere cupiens, ante 
| congressum utres iliorum dirumpi iubet , innuens nimirum, nisi praesenti 
| se discrimini obiectarent, ubi aquarentur, non habituros, cum Romani 
fluvium Arzamonem obsiderent cautiusque custodirent. sed ei audacia 
t haec male vertit: est enim magnae jmperitiae fortunae confisum aleae 
| adversus extrema pericula spiritus sumere, et secundos eventus errotis 
praecedentibus emendicare. nam quia insipienter incipitur, ultima prin- 
cipiorum similia efficiuntur. atque ista ratio multos de Persis etiam vi- 
ctos perdidit, etenim cum jn quosdam fontes incidissent et insatiabiliter 
latices hausissent, malum non mediocre invenerunt, quod ventres tantam 
| aquae ingurgitatae vim et onus ferre non poterant. 
| Cardariganus jm agrum Darae deveniens audacius introitum in ur- 

bem tentare: ipsimet enim Persae videlicet, urbis praesidiarii, popula- 
| ribus suis portas reserare abnuebant: nam lege Persica fugientes et 1gua- 


76 THEOPHYLACTI 


! 3 , 
jo τὰς πύλας" μὴ yàg οὖν εἰσοικίσασϑαι τοὺς διψάσπιδας 
Περσικὸν νόμον ἀνέχεσϑαι. ἐπεὶ 02 τὲν Καρδαριγὰν ἐβλασφή-- 

* ^ et - L4 J, ? 
μουν καὶ ταῖς ὕβρεσι τῇ συμφορῷ συνεπετίϑεντο, πείϑουσιν ἐς 
- , 
và οἴκοι χωρεῖν, αἰσχίστοις αὐτὸν παραπέμψαντες λόγοις. 
€ , * , M 
Ἡμέρας δὲ κχλινούσης ἐξαπιναίως ἐπιδημία ϑορύβων τῷ 5 
c m , ἢ En y , , ^ 
Ῥωμαϊχῷ στρατοπέδῳ ἐγγίνεται, καὶ φήμη διέρρευσε δύναμιν τὸ 
, , 4 , 
Περσικὸν περιβάλλεσθαι ἐπίϑετον, xol ὅσον οὔπω ἐπιβήσεσϑαι 
μέλλειν τοῦ γάραχος. οὐκοῦν ὃ Ἥράκλειος ὃ Ηρακλείου πατὴρ 
v 160 - 2 , 3€ ^ € , c , , i 
τοῦ αὐτοχράτορος καὶ ἕτερος τῶν ἡγεμόνων ἱππάζοντό τὲ, χα 
, - i 
P 38 σιδήρῳ φραξάμενοι ὁρμῇ ἀκατασχέτως περιεπύλουν, τὸ βαρβα- 10 
ρικὸν ἀνιχνεύοντες. καὶ ἀνὰ τὸν βουνὸν ἀφιχνοῦνται, ἐν ᾧ οὗ 
: , - - 
περὶ τὸν ΚΚαρδαριγὰν ἔναγχος ἀποδράντες ἐνηυλίζοντο. καὶ οὖν 
ἄττουσι πρὸς τὰ ὑψηλά, καὶ περισχοποῦσιν ἔχ τινος μεγίστης 
- kd 
περιωπῆς, καὶ τὸ πολέμιον ἦν ἀφανές. ἐπεὶ τοίνυν εἷς τὸ τρα- 
is τὴν εὕρεσιν ἐποιήσαντο xol φενάχη τις ἐν τῇ ἐπισκοπῇ οὐκ ἂν 15 
B ἦν, ἀνὰ τὸ Ῥωμαϊκὸν ἐπανάγονται. (6) ἐν δέ τινι μοίρᾳ τῆς 
ἀτρατπιοῦ δυσϑανατῶντα στρατιώτην “Ῥωμαῖον περιεβλέψαντο, 
^ ^ 1 s , 
τέτρασι βολαῖς τὸ σῶμα κοσμούμενον. εἰς μὲν γὰρ τὴν ὑπερώαν 
χελύνην Ἰ]ηδικὸς ὀϊστὸς ἐς βάϑος εἰσδὺὸς ἀνὰ τὸ κράνος ἐρρίζωτο, 

P ^ » 
ἕτερος δ᾽ αὖ ἐπὶ ϑάτερον χεῖλος ἔνερϑεν εἰσφρήσας ἀντιϑέτως 20. 
πως ἀνετείνετο, ὡς κατά τινας διαμέτρους κεραίας χεχῶσϑαι 
τὴν γλῶτταν ταῖς ἀντιτύποις συμβολαῖς τῶν ἀκίδων, κἀντεῦϑεν. 

^ , ^ 2 , , ^ , , ' ' 
μὴ δύνασθαι τὸν ἀριστέα μύσαι τὰ χείλη. περιεφέρετο δὲ val 
δόρατος εἴσπομπὴν ἐπὶ τοῦ εὐωνύμου βραχίονος, ἐπίτε τῇ λα- 
, ^ , - - 
πάρῃ ἑτέραν βολὴν ᾿ηδικοῦ áxovríov. αὕτη vot καὶ τῆς ἀρετῆς 25 
vos non recipi. postquam illi convicia dixerunt eiusque calamitatem 
verborum contumeliis cumularunt, cum probrosis eum sermonibus dimit- 
tentes domum abire perpulerunt. 
Vespere appetente tumultus repente in castris excitatur, manatque 
rumor Persis venisse auxilium, et iamiam castra invasuros. itaque He- 
raclius Heraclii pater et alius e ducibus, expediti in equis ferroque ar- 
mati, incredibili ardore barbaros exploratum circumeunt, et ad collem 
usque perveniunt, in quo Cardarigas paulo ante cum fugientibus conse-. 
derat, celeriter in summum evadunt, e maxima quadam specula prospe- 
ctum circumquaque petunt, hostes nusquam cernunt. cum rem ad liqui- 
dum candide indagassent, ad castra sua revertuntur, (6) iam vero 
alicubi in via militem Romanum cum morte luctantem offendunt, quadru- 
plici plaga corpus saucium, immo ornatum potius, superius quippe Ja- 
brum sagitta Persica per galeam penetrarat, fixaque haerebat. alia per 
inferius labrum inferne missa pene recta linea priori sursum respondebat, 
ut contrariis cuspidibus lingua ceu diametri punctis intercepta extaret et 


hinc vir fortissimus os clavdere nequiret. hastam item in laevo brachio 
et iaculum in latere defixum habebat. atque hoc wulnus eius virtuti epi- 





HISTORIARUM Π. 6. “7 


αὐτῷ τὸ ἐπιτάφιον ἦν. οἱ μὲν οἷν ἀμφὶ τὸν Ἡράκλειον τῷ yev- 
ναίῳ περιρρεόμενον τὸν ἀριστέα ϑεώμενοι αἵματι, ἀγάμενοι τῆς 
εὐψυχίας, ἐποχοῦσε τῷ ἵππῳ καὶ ὡς τὸν χάρακα διεκόμισαν. 
εἶτά οἱ ἐφέλκονται τὰ μὲν ἄλλα βέλη τὰ ἐμπεπηγότα τῷ σώματι 

5 καὶ παρεξάγουσι, τὸ δ᾽ ἀνὰ τὴν πλευρὰν ἐξελέσϑαι οὐχ εἶχον" 
διεψιϑύριζον γὰρ ὡς ἑαυτοὺς οἱ ταῦτα δὴ τὰ Χείρωνος xoi IMa- 
χάονος τεχνώμενοι μελετήματα, ὡς συνεχδημήσει αὐτῷ καὶ 7 
ψυχὴ τῇ τοῦ βέλους ἐξύδῳ. ὃ δὲ ἸΠακεδὼν ἐκεῖνος ἢ “«“εωνίδας 

τὸ φρόνημα ἢ Καλλίμαχος ἢ ἹΚυνέγειρος, ἀρκέσει δὲ τὸ ἹΡωμαῖον 
τοὐποχαλεῖν, ὡς τῶν λόγων τῶν ἰατρῶν ὑπῃσθϑάνετο, ἤρετο εἶ τὸ 
“Ῥωμαϊκὸν εἴη νενικηκός. ὡς δ᾽ οἵ περιεστῶτες αὐτὸν κατέφα-- 
σκον καὶ ἄρασϑαι .«Δατίνους τρόπιιον ἔλεξαν, ἐβασάνιζεν ὅρκοις 

τὰ ῥήματα. ἐπεὶ δὲ Ῥωμαίους ὄντως ἐπέπυστο τὴν κούφην χατὰ 

τὸν πόλεμον ἀπενέγχασϑαι πλάστιγγα, Πέρσας δὲ τὴν ἐναντίαν 

15 ῥοπήν, τῷ βάρει τῆς ἥττης καϑελχομένους πρὸς πτώματα, ἀνω- 
σκιρτήσας τῷ ἄσϑματι, μέγα τι παραμύϑιον καὶ τῆς ἀλγηδόνος 
ϑελχτήριον ὑτιῆν αὐτῷ τὸ λεγόμενον, καὶ τὸ τεθνάναι λοιπὸν 
ἐχαραδόχει, καὶ τῷ νεύματι τοὺς δρῶντας ὥσπερ ὑπέσαινεν ὑπεξ-- 

ο΄ ἅγειν ἀφειδῶς ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τὸν "Πηδικὸν ἐκεῖνον καὶ διαβόη- 
— 90zov δόνακα" οὐ γὰρ εὑρήσειν τοιοῦτό τι ἄλλο ἐφόδιον ἀγαϑὸν 
ἀποφέρεσϑαι τὸν ὑπὸ σελήνην τοῦτον κόσμον ὑπεξερχόμενον. τὸν 
δὲ ἀριστέα φασὶ τοῦ καταλόγου γεγονέναι τῶν Κουαρτοπάρϑων, 
οὕτω τὴν προσηγορέαν ἐπιφερομένων τῶν ἐν Begole τῇ πόλει Xv- 





taphium fuit, igitur Heraclius et comites sanguine generoso undique 
manantem praeclarum illum bellatorem aspicientes, eius animi excellen- 
tiam admirati, in equum imponunt et ad castra pervehunt. deinde alii 
caetera quidem tela e corpore trahendo educunt: sed quod in latus con- 
tortum erat, educere formidabant, invicemque susurrabant qui Chironis 
et Maclhaonis inventa exercebant, cum sagitta simul animam exituram. 
et Macedo ille (immo Leonidas magnuenimitate aut Callimachus aut Cy- 
naegirus: sed satis illi ad gloriam erit, si Romanum nominemus) ut 
verba illorum subanimadvertit, percunctatus est an penes Romanos vi- 
€toria staret. quod ubi circumstantes affirmarunt et Latinos erexisse 
tropaeum dixerunt, rei confirmandae iuramentum petivit. ergo ut Ro- 
manos lancem levem re vera, Persas autem lancem devergentem (ex eo 
quod victi sint, quasi quodam pondere detractos ad cadavera) in prae- 
lio reportasse intellexit, ipsa respiratione ingentem animi exultationem 
declaravit, et quod dicebatur, dolorem eius lenivit; ac de caetero ho- 
ram sibi novissimam exspectans, nutu praesentibus blandiebatur quodam- 
modo, ne illam Persicam et inclitam arundinem e latere sibi extrahere 
parcerent: non enim. aliud aeque bonum viaticum sub sole se repertu- 
rum, quod excessurus ex hac vita secum auferre posset. hunc strenuum 
virum ex albo Quartoparthanorum fuisse narrant; quo nomine appellati 


C 


D 


P 39 


78 THEOPHYLACTI 





plac τὰς διατριβὰς ποιουμένων. ἐπεὶ δὲ τὸ βέλος τὸ ἐπιϑανά- 
τιον τῆς πλευρᾶς ὑπεξήγετο, συνεξορμᾷ ἡ μεγάλη ἐκείνη καὶ γεν-- 
γικωτάτη τοῦ ἀριστέως ψυχή, εἴπω ἀνὰ τὸ Ἠλύσιον ποιητικῶς 


δ. 
^ 


" 






P t 


σεος xócuog ἀργύρεός τε ἄρα τῆς ψυχῆς ἀντίδοσις ἦν. καὶ τῷ 
μέτρῳ τῶν κινδύνων τὴν ἀμοιβὴν ἐταλάντευεν᾽ τοῖς μὲν γὰρ ἀξία, — 
ἄϑλον εὐτολμίας ἐγίνετο, ἄλλῳ Πέρσης ἵππος καλὸς μὲν ἐς ϑέαν10 
E] hl ^ , » , bi , r ἃ 
ἀγαθὸς δὲ πρὸς πόλεμον, ἄλλῳ κράνος ἀργύρεον xol φαρέτρα, 


ἐπειγομένη ἀφικέσϑαι χωρίον; ἀλλ᾽ αἰσχύνομαι μύϑῳ προπηλα- Η 
κίζειν τὸ τῶν ϑριάμβων ἀξίωμα. 65 

Β Ὃ δὲ στρατηγὸς τῇ ἐπιούσῃ ἐξέτασιν τοῦ ὁπλιτικοῦ ἐπε. - 
' , * " [j 2 , bl , «3 

] δ P 

ποίητο, xol δώροις τοὺς τραυματίας ἐφιλοφρονήσατο, xul χρύ 1 


ἑτέρῳ ἀσπὶς xol ϑώραξ καὶ δόρατα, καὶ τοσούτων ἐχληφονόμουν 
“Ῥωμαῖοι κτημάτων ónóocv σωμάτων ὃ πόλεμος. μεσούσης δ᾽ 
Υ 161 ἡμέρας διέλυσεν ὃ στρατηγὸς τὴν ἔκταξιν, εἴς τε τὰς πόλεις καὶ 
τὰ παρακείμενα φρούρια τὸ τετρωμένον ἐξέπεμπεν, ὕπως ἀκέ- 15 
C σοιτο xal ἠπίοις τισὶ μαγγανεύμασιν, ἔργοις ᾿“Ισχληπιοῦ, τὰξλλλῤΛ͵᾽ 
τῶν τραυμάτων ἀχμὰς κατευνάσοιτο: αὐτὸς δὲ τὸ λοιπὸν ἀγα- 
λαβὼν τῆς δυνάμεως ἐσβάλλει ἐς τὰ τῶν ΠΠήδων. καὶ ὅσα τῶν. 
Περσικῶν προμηϑείας ἐχήρευεν, ἔπασχε κακῶς. καὶ ἀνανταγώ- 
γιστος ἦν ἡ Ῥωμαίων δρμὴ καὶ δυσάντητος τοῖς ἐντυγχάνουσιν. 30 
T. Ὁ μὲν οὖν Ρωμαίων στρατηγὸς ἐπὶ τῇ “Ἰρζανηνῇ χώρᾳ 
D οἷά τις λαῖλαψ ἐπιϑαλάττιος ἢ ῥαγδαῖος σκηπτὸς ἐνεφοίτησε, 
καὶ τὴν Περσῶν πολιτείαν ἀργαλεώτερον διεχρήσατο. οἵ δὲ τῆς 
“Ἰρζανηνῆς οἰκήτορες ὑπὸ τὰ τῆς γῆς διακενώματα κατεδύοντο" 


sunt qui apud Beroeam Syriae morabantur. ubi telum mortiferum e la- 
tere extractum est, anima illa magna et generosissima viri fortissimi si- 
mul erupit, ad campos Elysios, ut poetae loquuntur, properans deve- 
nire. sed eius triumphi claritatem pudor est fabulis elevare. 

Dux postridie de militibus quaesivit, et vulneratos donativis huma- 
niter est prosecutus, animique non imbellis aureus et argenteus ornatus 
quoddam pretium erat, et periculorum modo praemia respondebant, huic 
collata dignitas animositatis merces erat; illi equus Persicus aspectu ele- 
gans et bello idoneus, alii galea argentea et pharetra, alteri scutum 
cum thorace et hastis. ad summam nemo ex Romanis indonatus abibat, - 
Ad meridiem dux solutis ordinibus saucios in oppida et castella circum- 
lecta misit, ubi lenibus quibusdam medicamentis arte medica eorum vul- 
nera confota sanarentur: ipse cum reliquo copiarum in Persidem irrum- 
peus, quaecuuque nullo erant munita praesidio, infesta habebat; et per- 
rumpebat omnia Romanorum impetus, nec eorum vim obvii sustiner 
poterant, | 

7. Ergo dux Romanus in regionem Arzanenam haud secus quam 
turbo marinus aut violento impetu vibratum in terras fulmen sese inferre, 
et Persidem atrocius incursare, indigenae terrae cava subire: nam ut 


' 


HISTORIARUM 1I. 7. 79 


ἔχειν γὰρ ἐκείνους ἐς βάϑος δίκην τινῶν ἀντρωδῶν οἰκοδομημά- 
τῶν χατασχευὰς λόγος ἐς ἡμᾶς ἐνεδήμησε. τοιγαροῦν ἀνὰ ταύ-- 
τας δὴ τὰς ὑπογείους καταγωγὰς 7, σωτηρία τέως σφίσιν αὐτοῖς 
ἀπεθϑησαυρίζετο. μὲν οὖν γε καὶ ἄρτους καὶ μάζας ἐν τοῖς κοι- 
᾿ϑλώμασιν ἐταμιεύοντο, φυλακῆς ἐν καλῷ. εἶναι ταῦτα διανοούμε-- 
ψοι. μετ᾽ οὐ πολὺ δὲ κατάφωροι Ῥωμαίοις ἐγίνοντο, πρός τι 
βραχὺ τὴν αἴσϑησιν παραχλέψαντες, τῶν ἑαλωκότων τὰ ὑπὸ γῆν 
ἐξειπόντων μυστήρια καὶ ἐπιδειξαμένων εἰς τὸ ἐναργὲς τὸ ἀπόρ-- 
ρῆτον. καὶ οὖν ἤχοις ἀπεπειρῶντο Ῥωμαῖοι τῶν ὑπὸ γῆν ἐμφω- 
dOAevóvtov , καὶ ἦν αὐτοῖς ἡ διὰ τῶν ἀπηχημάτων ἀπόπειρα ἄγγε- 
Aog ἀψευδής, τὰ τῶν λαγόνων τῆς γῆς διηγούμενος ügyux. ^ καὶ 
μέντοι ἀνήγοντο οἱ τῆς “ρζανηνῆς ὥσπερ ἐκ τῶν πυϑμένων αὖ-- 
τῶν τῆς συμμύστιδος γῆς ἐπὶ δούλιον ἦμαρ, ἵνα τὴν ἐκείνων 
τραγῳδίαν τραγικώτερον ἀφηγήσωμαι. — 

15 24127. ὅτε Ῥωμαῖοι ἀπεπόνουν ἐρεβοδιφῶντες τὰ ὑποχϑόνια, 
xul τὴν ἐχϑίστην τύχην οὐκ ἀπέδρα τὸ βάρβαρον, στρατοπε-- 
δεύουσι λοιπὸν ἀμφὶ τὸ φρούριον τὸ Χλομαρῶν. τῇ δ᾽ ἐπιούσῃ 
ἄνδρες αὐτοματίζουσι δύο ἀδελφοὶ τὸ γένος, ἀδελφοὶ τὴν προαί- 

| ρέσιν, καὶ τῷ μὲν ἑνὶ ὄνομα ἸΠ]Παρουϑᾶς, τῷ δ᾽ ἑτέρῳ ἸΙώβιος" 

φοἄμφω δὲ ἤστην ἡγεμόνε τῆς ᾿“ρζανηνῆς. ἐπεὶ δ᾽ ηὐτομόλησαν 
καὶ τῆς τοῦ στρατηγοῦ ut9^ ἱλαρίας 9éac ἠξίωντο, τὰ τῆς εὐ-- 
γοίας λοιπὸν ἦν αὐτοῖς περισπούδαστα. τοίνυν ἐπεὶ ἐν τοῖς πολ-- 
λοῖς τῆς πράξεως ὃ λόγος ἐστὶ πρεσβύτερος, εὐγνώμοσι πρῶτόν 
τισιν ὁμιλήμασι τὸν στρατηγὸν ὥσπερ ὑπέσαινον, καὶ ταῦτα δὴ 








fama accepimus, domicilia in formam antrorum subter humum exíructa 
habent, proinde tunc in huiuscemodi subterraneis diversoriis illorum sa- 
lus thesauri instar erat recondita. quinimmo panes quoque et placentas 
in cubilibus illis reponebant, arbitrantes ea custodia commode asservari, 
non diu post, ubi se paulum Romanis quasi suffurati fuerant, captivis 
quae clam sub terra fierent enuntiantibus et secreta in apertum profe-- 
rentibus deprehenduntur. latentes porro soni repercussu investigabant: 
ea experientia, ut minime fallax nuntia, quae in visceribus terrae ar- 
cana patrarentur, indicabat. veremenimvero Arzaneni inde velut ex imo 
terrae symmystidis suae ad servilem diem, ut illorum tragoediam magis 
tragice declarem, educebantur. 

Romani wbi subterraneas pervestigare tenebras desierunt, fortu- 
naeque barbarorum in sunimam miseriam transierunt , deinceps ad 
Chlomareum castellum oppugnandum discesserunt. die altero duo, fra- 
ires genere, fratres animo et voluptate, quorum uni Maruthae alteri 
lobio parentes nomen dixerant, et ambo Arzanenae duces militares, 
sponte ad Romanos transitionem faciunt, hilari ducis aspectu dignat, 
omnem de caetero curam adhibuerunt ut ei benevolentiam suam nava- 


P 40 


B 


80  TÉHEOPIIYLACTI 


^ ^ € Ψ , Lj 
ἐχεῖνα τὰ τῆς εὐνοίας ῥήματα ἦν ““εἰ βούλοιο, στρατηγέ, Ῥω- 
c - 
μαίοις τὴν obaviviv ἐπικτήσασϑαι, χώρους τινὰς ἡμεῖς ἐπιδεί- 
C &o » e| lcvÀ I» διὰ Noc, D 2s , 
ξομὲν οὐχ ἥκιστα ἀσύλους. ἐχεῖ διὰ τὸ ἕρκος τοῦ ἐχυρώματος 
δείμασϑαι φρούρια ὃ τῆς εὐβουλίας ἐγχελεύεται τρόπος. τοηιαῦ-- ^ 
“4 ^ ^ - - , ^ ^ ^ ὃ ΔΖ 5 
τὰ ἣν τὰ πρῶτα τῆς τῶν βαρβάρων zgoc τὸν στρατηγὸν διαλέ- 
- - , 
ξεως. οὐκ ἄπο δὲ xol τῆς τοῦ ἡγεμόνος διανοίας τὰ ῥήματα" 
i , ^ c $4 a0 3 , , ͵ὕ , 
ἐγλίχετο γὰρ ὃ τὸ Ῥωμαϊχὸν ἰϑύνων στρατόπεδον τοιούτων δή 
^ - - , 
τινων ἐπιτεύξασϑαι χώρων" τέως δὲ διὰ τὴν ἀπορίαν τῇ τῆς γνώ- 
- - € 
σεως ἀναβολῇ τὴν ἐπιβολὴν ἐβιάζετο. ὁπηνίκα γοῦν ὃ στρατη- 
^ c 
yóg τῶν τοιούτων ἀκρουσμάτων μετείληφεν, ὥσπερ ἕρμαίῳ τινὶ 10 
c , M 
περιτυχὼν μετά τινος προϑυμίας συντόνου τὸν ὑποστράτηγον 
^ Li 
ἀποπέμπει Ἡράκλειον, συναποστείλας αὐτῷ καὶ τοὺς ἑρμηνέας 
- POUND " 
zs m τοῦ ἐχυρώματοςς. (8) Ὁ δὲ Καρδαριγὰν τοῖς Ρωμαίοις n 
στρατείσας, πλήϑη οὐ μαχίμων ἀλλ᾽ ἰδιώτας ἄνδρας ἐνυαλίου 
E , 
ἠχήματος, ναὶ δῆτα xul ὑποζυγίων καὶ καμήλων πληϑὺν συλλε- 15 
*3 ^ 
ξάμενος, ἐς τὸ πρόσω ἐχώρει. καὶ κόμπος τις ἦν ἀληθείας χη- 
ρεύων, τῶν μὴ οὕτως ἐχόντων πραγμάτων συσχίασμα, ὥσπερ 
ἐπὶ σκηνῆς qeváxg τινὶ συντεθὲν τερατούργημα, συντυγχάνει 
- - * ^- - , 
τοιγαροῦν τοῖς ἀμφὶ τὸν “Ἡράκλειον, ἐπὶ χκατασχοπῇ τῶν χώρων 
P 41 ποιουμένοις τὴν πρόοδον. εἴχοσι δ᾽ ἄνδρες “Ηἰραχλείῳ συνείποντο. 20 
3:05 / d 753 ἢ “ , 2 , ' 
οὐκ ἐσιδηφόρουν δὲ τῇ ἀμαϑείᾳ τοῦ μέλλοντος. οὐ κράνος τὴν 
; ' , 2 , tc olt , J 3 
κεραλὴν διερύλαττεν, ov ϑώραξ τὸ περιστέρνιον, σιδήρῳ ἀντί- 
μαχος σίδηρος, toxog σωμάτων συμβαδιζόντων περιφρουρουμέ- 
ἀν ἢ . : 
vov xoi συνεπομένων. ἐξεθήλυνε γὰρ αὐτοὺς τὸ εὐδόκιμον" οὗ 





rent. quia vero muitis in rebus verba factis antegrediuntur, primum 
aílatu ei subblandiuntur, aiuntque, si Arzanenam sub se redigere velit, 
loca quaedam propter vallum quam tutissima monstraturos. ibi suadere 
se uti castellum exaedificet, his primum dictis ducem compellarunt; quae 
quidem ab eius mente et sententia haud abhorrebant. locum enim ali- 
quem istiuscemodi nancisci concupiscebat: interim dum eo carebat, quia 
"mondum cognoscebst, impressionem urgebat. hoc itaque audito velut 
quopiam insperato lucro impense gavisus, hypostrategon Heraclium, et 
cum eo muniti illius loci promissores illuc mittit. (8) Cardariganus in 
Romanos expeditione suscepta, hominum qui arma nunquam tractassent . 
nec Martium buccinae sonitum auribus suis aliquando excepissent, prae- 
terea iumentorum camelorumque conquisita multitudine, procedebat. sed 
erant rerum umbrae tantummodo, nihilque aliud quam vanitatis plena 
ostentatio, veluti cum in scenam ad ludendos spectatores aliquid prodi- 
" giosius inducitur. occurrit igitur Heraclio, eiusque viginti comitibus, 
qui omnes loca speculatum inermes, futurorum ignari, prodierant. non 
£alea caput muuiebat, non thorax praecordia, ferrum ferro resistens, 
septum una gradientium, et corpora tanquam custodia atque praesidium 
cingens atque comitans. adepta enim celebritas eos emolliverat, victoria 


LA 





HISTORIARUM ἢ. 8. 81 


^ L Ne H Y € 2 ^ , ὃ A J ^ 
yàg νίχη ἐπίσταται ἐπὶ τῆς αὐτῆς στερρότητος διαφυλάττειν τὸν 
: 3 , - 
ἀριστείσαντα, ὃ μὲν οὖν HodzAuoc ἐπόπτης γενόμενος τοῦ Oeá- 
- 4, 
ματος τὸ τολμῶν ὑπεκρίνετο xol τὴν πρόσω φορὰν κατεσχημα-- 
. ς ^ ^ L - 
τίζετο φέρεσθαι" ὅτε δὲ παρεγυμνοῦτο τὸ σόφισμα, τῶν πολε- 
ΔΖ , / " , 2 - 2 
-Sufímv παρεγγιζόντων καὶ μελλόντων σφίσιν αὐτοῖς ἀναμίγνυσθαι, 
πρόσεισι σὺν τοῖς ἀμφ᾽ ἑαυτὸν ἐν μετεώρῳ λόφῳ τινί, τοῦ δὲ 
᾿δυσμενοῦς ὡς αὐτοὺς τὴν ὁρμὴν ἐπιβάλλοντος, πάλιν ἐπ᾽ ἄλλον 
3 » 
λόφον μετέβαινον, xu! ἐχείνου αὖϑις εἰς ἕτερον, καὶ ταῖς ὕπαλ- 
λαγαῖς τῶν μεταφοιτήσεων τὰς τῶν πολεμίων ἐπιβουλὰς διεκρού--: 
2 4 / uh * 4 » * 
d0cavro. xci νύχτωρ ὡς τὸν (διλιππικὸν πέπομφεν ἄγγελον τὴν 
- βαρβαρικὴν ἐξαγορεύσαντα ἔψοδον. ὅπηνίχα δ᾽ ὃ στρατηγὸς 
) - , 
τουτονὶ τὸν ἀπόστολον ἐς τὴν ἑαυτοῦ σχηνὴν ἐσαράμενος τὸ βαρ- 
^ 3 J , -- Li Ύ / , 
- Heguxüv ἠκηκόει ἐν τῇ Vartpulo ἐπιτίθεσθαι μέλλειν, συναγείρει 
τὸ στράτευμα δεῦρο χἀχεῖσε περισχιζόμενον καὶ τὴν ᾿Τρζανηνὴν 
4 , LU - LUE. ^ ,^ a 
1δλυμαινόμενον, προστάξας περιλαλῆσαι τὸ ἀναχλητιχὸν μέλος τὴν 
3 : 
σάλπιγγα. ἢ μὲν ovv χατεχελάδει, οἵ δὲ μετὰ συντόνου ozov- 





δῆς προσωμίλουν τῷ χάραχι. Ζαβέρτας δέ τις ἀνὴρ οὕτω τὴν 
προσηγορίαν περιαγόμενος (τῆς τοῦ Χλομαρῶν δ᾽ ἄρα οὗτος 
διαφρουρᾶς τὰς φροντίδας ἀμπείχετο) τοῦ φρουρίου λάϑρᾳ 


30 ὑπεξελϑὼν ἀψοφητὶ οὐραγεῖ τῆς Ρωμαίων δυνάμεως, καὶ πρόσ- 


εἰσιν ἠρέμα τε χαὶ βάδην, καὶ τοῦ Ρωμαίου ἐκ πλαγίου μαχίμου 

γενόμενος ἀπέδρα, καὶ τοῖς ἀμφὶ τὸν Καρδαριγὰν ἀναμίγνυται. 
) - € , ς , - Viren . ' , 

οὐχοῦν ὃ δραπέτης ὃ Πέρσης ποδηγεῖ τὸ ὁμόφυλον, xol παράγει 

? 8. 7 , ^ L3 , , 2 ^ € 

ἐς τὸ ἀντιμέτωπον τῆς Ῥωμαίων πληϑύος, χωρίον τι ἀδεὲς vno- 


siquidem natura insolens ac superba est, et re fortiter gesta animos in 
passu firmitate constantiaque conservare nescit, Heraclius conspecto 
ostium globo audaciam simulare et ulteriorem progressum fingere. ve- 
rum ubi hostes propiores facti se prodiderunt et ad depugnandum para- 
tos demonstrarunt, cum sociis editum collem petit. eodem illi incitato 
sequuntur. Romani in alium collem transeunt, deinde rursus in alium, 
iisque transitionibus hostilem ab se vim arcent, et noctu ad Philippicum 
inittunt qui eum de infesto barbarorum adventu doceat, Philippicus ubi 
nuntium in praetorium introduxit et de barbaris narrantem audivit, cra- 
stino die impressionem facturus exercitum huc illuc divisum et Arzane- 
nam depraedantem recolligit, mandans uti tuba signum receptui daretur. 
clangit tuba: milites ad castra certatim advolant. Zabertas autem qui- 
dam vocabulo, cui Chlomari concredita erat custodia, cum ex arce clan- 
destinus sineque ullo strepitu se eduxisset, extremum Romanorum agmen 
sequebatur; sensimque gressum promovebat, donec eos transversim re- 
spiciens fuga arrepta Cardarigani catervae se immiscuit. ita fugitor ille 
Persa popularibus viam pedibus praeit, eosque ex adverso Romanorum 
in locum propter pacificam munitionem ab hostili accessu securum addu- 
Theophylactus. 6 


B 


82 THEOPHYLACTI 


M 


D δείξας, ἐφόδων χωλύμην διὰ τὸ εἴρηναῖον τοῦ ἐχυριόματος. οἷα 
γάρ τις μεσίτης αἰδέσιμος χάσμα τι μέγα ἐς μέσον ὑπῆν, ἑκατέ- — 
1 " , . ς y ς ». 

ραν δὲ διέκρινε δύναμιν, συνηπίστατο γὰρ 0 βάρβαρος ὡς οὗχ 
ὑπομενοῦσιν οἵ Πέρσαι ἀμέσως πως καὶ ἀϑρόον τὸ νενικηκὸς ἐπι- — 
τιϑέμενον, τῷ νεαρῷ τῶν ἀτυχημάτων πολεμίαν ὄψιν φέρειν οὐκ 5. 
ἔχοντες. διά τοι τοῦτο 0 Ζαβέρτας ἐς τὸ ἀντιπρόσωπον ἀνὰ τὸ 
χεῖλος τοῦ φάραγγος τὸ Περσικὸν ἐφηπλώσατο. καὶ ἦν 5 φά- 
g«yE μεταίχμιον ὡσπερεὶ τάφρος αὐτόματος, φύλαξ τις ἀγαϑός, 
ς , , , Y * ctc - * H 
ὁποτέραν πιστευόμενος δύναμιν. ἔνϑα δὴ ot Ῥωμαῖοέ τε καὶ τὸ 


τὸ 





βάρβαρον οὐκ ὀλίγον διετέλεσαν χρόνον. τὸ δὲ ῬῬωμαϊκὰν τῆς 10 
τάφρου ἐξαλλάττεσϑαι κατωρέγετο, συμπλοκῆς ἐφιέμενον. τοῦ — 

δὲ Περσικοῦ τὴν ἐπιφορὰν ἀποκλίνοντος διὰ τὴν παραβραβεύου- | 

P 4? σαν φάραγγα, τέως ἀνακωχὴν 0 φύνος ἐλάμβανε. μετὰ τοῦτο — 
, * * - -«τ E m" ^ * : 

γίνονται Πέρσαι ἐπὶ τὰ νῶτα τοῦ Ῥωμαϊχοῦ, τὴν ϑέαν νυκτὶ na- 





ρακλέψαντες" περινοστοῦσι γὰρ λαϑραίως περικυχλώσαντες τὴν 15 


V 163 φάραγγα, καὶ περιφορᾷ τῆς βαδίσεως κατόπιν Ρωμαίων ἐγίνοντο. ὦ 
κἀντεῦϑεν ἄδειαν ἴσχουσι Πέρσαι ἀνὰ τὸς ὑπερωρείας τοῦ ὕρους 
στρατοπεδεύεσϑαι, ἵνα ἴδρυται τὸ Χλομαρῶν. τοιγαροῦν Ῥω- 
μαίοις συνέβαινε τῶν ἐκεῖσε ἀπάραντας ὑπὸ τοὺς πρόπρδας τοῦ 
ὕρους διορύττειν τὴν τάφρον. ἐς τοσοῦτον ἀγχίϑυροί τε καὶ γεί- 90 

B τονες ἀλλήλων ot δυνάμεις ἐγένοντο, ὡς καὶ τὴν ἀλλήλων συνιέ- ; 

ναι φωνὴν καὶ ToU χρεμετίσματος τῶν ἵππων ἐς τὰ τρανὲς ὕπαι- 
σϑάνεσθαι. διά τοι τοῦτο τῆς τοῦ Χλομαρῶν πομορχίας Ῥω-- 


&. ὑπομένονσιν et mox ἐπιϑέμενον IP. 11. ἐφέμενον IP. 


ci. nam ut conciliator aliquis reverendus, ín medio vastus hiatus seu 
profunda vallis suberat, quae utrasque copias dirimebat. noverat quippe 
barbarus Persas confertim irruentibus victoribus Romanis citra medium - 
seu intervallum pares haud futuros, quorum ob acceptam recens cladem 
ne vultus quidem intueri auderent. quamobrem Zabertas loco opposito, 
in labro seu summo margine vallis manum Persicam explicat; eratque 
illa vallis inter ambas acies ceu fossa naturalis et ut fidelis custos utri- 
que exercitui constituta. moras ibi Romani barbarique longas fraxerant. 
cumque illi fossam superare et conserere praelium concupiscerent, hi 
hostis impressionem ea commoditate declinarent, interea caedium indu- 
tiae agitabantur. posthaec Persae noctu furtim speculati post terga Ro- 
manorum evadunt, occulte siquidem vallem circumeundo illos post se re- 
linquunt, atque ita in iugum montis, ubi Chlomarum castellum erat ae- 
dificatum, libere et illaesi perveniunt. proinde Romani ex eo loco mo- 
ventes ad procurrentem in imo montem vallo castra communiunt, tam 
porro inter se propinqui ac vicini erant, ut et mutua verba perciperent 


HISTORIARUM 11. 8. 9. 83 


puto ἀπέχονται" οὐ γὰρ οἷόν τε ἦν τὸ φρούριον αὐτοὺς τὸ λοι- 
πὸν παραστήσεσϑαι. 
9. Τῇ δ᾽ ἐπιούσῃ ἀμφὶ πρώτην τῆς νυχτὸς φυλακήν, ὑπὰ 
τὸν βαρύτατον ὕπνον, δέος τι ἀνήκεστον τὸν σὲρατηγὰν διετά- 
eoe καὶ πρὸς ἀπόδρασιν παράλογον τοῦτον ἐξέμηνεν. οὐκοῦν ὡς 
εἶχε δέους , ἐπεὶ τοῦ δείματος οὐχ οἷός: τε ἦν φέρειν τὴν ἔφοδον, 
ᾧχετο ἀπιών, μηδενὶ τῆς ἀναχωρήσεως μεταδοὺς πῆς: ἑπομένης 
πληϑύος αὐτῷ" ἐς τοσοῦτον ἐληλάκει δυνάμεως 7 7 κατάπληξις, 






χαίτοι τοῦ ΤΠηδικοῦ οὐκ ἀντίρροπον ἔχοντος Ῥωμαίοις τὸ δύνα- 
10 σϑαι 5 καὶ μέντοι καὶ τοῦ λιμοῦ εἷς τὸ ἰσχυρὸν τὸ. βάρβαρον n ma 
ραϑλίβοντος. ἐπιβαίνει γοῦν τοῦ ᾿᾿φούμων ὃ 0 στρατηγὸς τὸ τη- 
uxor καιροῦ ὑπὸ ir sid ὑπάρχοντος. οὐκοῦν δείματα xol 
φόβοι ϑόρυβοί ve xal ἀπορίαι τῷ Ῥωμαϊχῷ περιπίπτουσι. καὶ 
τὸ xaxàv ἀπαρηγόρητον ἀσελήνῳ γὰρ νυχτὶ ἐμηκύνετο. — oi d 





οὖν διέφευγον , καὶ διήνυον τῶν Uie τὰ δυσέξοδα, καὶ μετὰ 
κινδύνων τὰς ἀποφοιτήσεις ἐπεποίηντο, καὶ ὃ λόγος τῆς ἀποδρά- 
σεως ἦν ἀνεξέταστος" οἱ δὲ βάρβαροι. διηπόρουν τί ἂν παλαμῶν-- 
ται Ῥωμαῖοι, καὶ δυσέφικτος ἦ ἣν ῇ κατάληψις. συρρέουσι ᾿τοί- 
γυν τὰ πλήϑη τῷ μεσίτῃ τῷ φάραγγι, καὶ ἐξαισίοις κοκοῖς edd 
30 βάλλονται, ἐν σχοτομήνῃ τῶν ὑποζυγίων ἐν τῇ τάφρῳ ὥσπερ 
— διολλυμένων τοῖς ὀλισϑήμασι. τῶν δὲ Ῥωμαίων ϑὐυθερεφομένων 
τε καὶ ἀνελιττομένων. , ὠϑούντων τε καὶ ὠϑουμένων᾽ ταῖς Mom 
τροπαῖς, λέσιν οὐκ ἦν ἐχείνοις εὑρεῖν τοῦ συνέχοντος " τοιοῦτό 
τι κακὸν ἀμαϑία στρατηγοῦ ἀπεχύησε. καὶ ναὶ μὰ τόν, εἶγε τοῦ 


«δὲ equurum hinnitus clare exaudirent. quocirca obsidionem castelli velut 
jnexpugnabilis intermittunt. 

9. Die sequenti circa primam vigiliam noctis, cum prima quies ar- 
tus irrigat, immensus quidam pavor ducem ad fugam ratióne carentem 
furiavit, qui cum terriculamenti insultüni ferre nequiret, se proripuit, 
«um nemine de copiis suis ré communicata: àdeo' adversarits exercitus 
ilum perculerat. et tamen Persae viribus infra Romanos, dira insuper 
fame affligebantur, dux Aphümos , locuin eo tempore. Romanorum pro- 

rium, pervenit. hinc terrores, timores, tumultüs et inopia consilii mi- 
ites incesserunt; nec inveniebatur ullüm in tanto malo solatium , cum 
per noctem illunem ac tenebris horridam tráheretur.' per vias igitur dif- 
ficiles et invias periculose fugiebant; nec sát rationis in fuga. barbari 
Qubitare quid illi molirentur, nec eorum assequi propositum. ' ad vallem 
fossamve in medio confluunt. ibi detrimentis multántur ingentibus, cum 
er tenebras noctis iumenta sarcinaria ih profundum delapsa prope 
interirent, milites condensati et explicati," impellentes et impulsi, dum 
se huc illuc convertunt, ab urgénte casu se expedire non valerent. 
tantam. viin incommodi stultitia ducis invexit. sane (ita me deus iu- 


Cc 


D 


84 THEOPHYLACTI 


Περσικοῦ δέκα δῆτα παιδάρια, τούτων δῆτα τῶν περιαγομένων. 
P 43 τὴν ἀποσκευὴν ἀπὸ τοῦ χάρακος καὶ διυπηρετουμένων τῷ βαρ-, 
βάρῳ, κατεκελάδησαν ἔν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ, ὡς ἅτε δὴ τῆς πλη-- 
ϑύος τῶν Περσῶν συνεπομένης αὐτοῖς καὶ ὅσον οὔπω μεταληψο-- 
“μένης τοῦ φόνου, τὸ Ῥωμαϊκὸν ἅπαν καταδιόλωλε σύνταγμα, 
ὡς κινδυνεύειν, οἶμαι, καὶ ἄγγελον τῆς συμφορᾶς ἀποσώζεσθαι. 
τοσοῦτον αὐτοῖς κακὸν αἵ τῆς ἀβουλίας λαγόνες ὠδίνησαν. καὶ 
οὖν ὑπὸ τὰ ἑωϑινὰ καταυγάσματα περισχιζομένου τοῦ σκότους, 
μόλις τὸ Ρωμαϊκὸν διεξωδεύετο στράτευμα, καὶ ἐς τὸ “φούμων 
μεταβιβάζεται. ἐντεῦϑεν βλασφημοῦσι τὸν στρατηγὸν oi δυνά- fi 
uec, καὶ ὡς ὑπήκοον ἐκωμῴδουν αὐτόν. τὸ δὲ Περσικὸν σχο-- 
B λαίως καὶ ἠρέμα παρείπετο. οὐκ ἐθάρρει γὰρ ἐς τὸ φανερὸν χεῖς- 
ρας ἐμμίξαι" οὐ γὰρ κατάφωρον αὐτῷ ἐγεγόνει ἐκδειματούμενον 
τὸ πολέμιον. οὐραγοῦσι τοίνυν, καὶ τὰ κατόπιν τῆς Ῥωμαίων 
δυνάμεως τόξοις ἐβάλλοντο. ἐπετοξάζοντό τε οἱ ΠΠ]Πῆδοι ὥσπερ 
ἐπὶ σκοπῷ᾽ τηλικαύτη τις ἦν “Τατίνων 5 μετὰ τῆς ἀκοσμίας 
ἀπόδρασις. τοιγαροῦν βάλλεται καὶ μία τῶν κλινοφόρων ἡἥμιό-- 
γων τοῦ στρατηγοῦ βέλει βαρβαρικῷ, καὶ τάραχος ἐς 10 παρευϑὺ 
V 164 ἐπανίσταται" παρεμορφοῦτο γὰρ 7j φήμη ὡς οἷα καὶ τῆς ἀπο- 
σχευῆς τοῦ στρατηγοῦ ἁλούσης ὑπὸ τῆς πολεμίας χειρός. μετὰ 9ὶ 
τοῦτο τὰ βέλη τηνάλλως ἀφίπταντο, καὶ μέγιστα Ρωμαίοις διε-- 
πόρϑμευον τραύματα. ὅμως οὐ συνεπέϑετο ἄγαν τῇ ἀποδράσει 
C τὸ βάρβαρον, τοῦτο μὲν δεδιότες, τοῦτο δὲ καὶ διανοούμενοι 
μηχανᾶσϑαί τι Ρωμαίους καὶ προκαλύμματι ἀποδράσεως περε-- 


11. ὡς} ücnne dg? 


verit) si de Persis non amplius decem, servuli illorum qui supelle- 
ctile castrensi circumvehenda ministrant, tum clamores edidissent, 
manum Persicam a tergo eius insequi iam iamque ab ea caesum iri, 
agmen uhiversum. perisset, atque, ut opinor, ne nuntius quidem ca- 
lamitatis superfuisset: adeo magnum malum temeritas et amentia illis 
pepererat. ubi dies coepit, dispulsis undique tenebris vix progrediun- 
tur, et AÁphumis castello succedunt. illic probra ia ducem iaciunt, et uf 
privatum dictis aculeatis perstringunt. Persae sensim et taciti seque- 
bantur. quod enim terrore exagitatos nesciebant, aperto Marte cum eis 
ferro decernere non audebant. extremo igitur agmini inhaerentes postre- 
mos sagittis haud secus quam scopum appetebant. huiusmodi fait Lati- 
norum illa confusa et perturbata fuga. vulnerata est etiam telo barba- 
rico una ducis mula lecticaria, unde derepente turbatio, fama vulgante 
etiam impedimenta sive supellectilem ducis ab hostibus captam esse. 
tela deinde haud incassum volitare, et Romanis luculenta portare vul- 
nera, quanquam fugientibus barbari non admodum iustarent, simul quod 
timerent, simul quod vererentur nequid Romani machinarentur vafrum- 


HISTORIARUM 1I. 9. 10. 85 









á δ 
πέττειν, ὃ τι ἂν εἴη αὐτοῖς τὸ πανούργημα. ἐπεὶ δὲ μεσοῦντος 
ἡλίου ἅπαντες ὡς τὸν στρατηγὸν ἐνηϑροίσϑησαν, ὕβρεις καὶ 
ἀποσχώμματα ὡς τὸν Θεόδωρον ὑπὸ τῶν στρατευμάτων συνέρ-- 
ρει. τῷ ὄντι γὰρ οὑτοσὶ τῆς ἐπισχοπῆς τὰς φρουρὰς ἐγκεχείρι- 
στο ὃ δὲ ἐχδοὺς ἑαυτὸν τῇ δαστώνῃ κατεραϑύμησε τοῦ πόνου, 
xul τὸ καχὸν ἐντεῦϑεν χώραν ἐλάμβανεν. ἥλω δ᾽ ὑπὸ τοῦ Περ- 
σικοῦ καὶ τὰ τῆς ἀποσκευῆς τῶν Ρωμαίων, καὶ περιτυγχάνουσι 
Πέρσαι μεγίστῳ τινὶ ἀγαθῷ" ὃ λιμὸς γὰρ ἐξέωστο, οἷά τις τύ- 
Qavvog ἀπαραίτητος χαλεπῶς σφίσιν. αὐτοῖς ἐπικείμενος. ὃ δὲ 
στρατηγὸς τὸν Νύμφιον ποταμὸν διενήξατο μετὰ μεγίστων κιν-- 
δύνων διανύσας τὴν ἐπανάζευξιν, xol οὕτω λίαν αἰσχρῶς τῆς 
Περσικῆς ἀπηλλάττετο. τῇ δ᾽ ὑστεραίᾳ τῇ ᾿“μιδῇ προσομιλή- 
, - - - E 
σας πολλὴν ἀποβάλλεται δύναμιν, τοῦ Περσιχοῦ τὰ νῶτα τῆς 
Ῥωμαίων δυνάμεως περικείροντος. ἀποκαραδοχήσας δ᾽ ὃ στρα- 
, ^ €. A ^2 - , 2 , * Ἁ i] 
“ τηγὸς ὑπὸ τὸ ὄρος τὸ Ἰζαλᾷ φρούρια ἀνεστήσατο. καὶ μὴν καὶ 
τὰ γεγηρακότα ἀνέρρωσε, παρειμένα τε καὶ διερρυηχότα τῷ χρό- 
- A 
vp xol τῷ πολέμῳ, ὧν τὸ uiv προσαγορεύεται (φαϑαχών, τὸ δ᾽ 
ἕτερον ᾿“λαλεισός. περιέβαλέ τε φρουροὺς ἐν αὐτοῖς, τὸ ᾿Ιζαλᾶ 
» A J, - , "A -t 
090€ ἐνεῖῦϑεν asit muk cu δι γχειδῶν. uelint δὲ τῷ wd 
ER. Ll ^ - 
χλείῳ τὸ στράτευμα, αὐτὸς δ᾽ ὑπὸ τῆς λύπης κατακλυζόμενος 
» y 

᾿ἀπόμαχος ἦν. 

10. Ὁ δ᾽ Ἡράχλειος τὸ ὁπλιτικὸν διατάξας κατὰ τὰ πα- 
ρύπτια τοῦ Ἰζαλᾶ στρατοπεδεύεται. μὲν οὖν γε καὶ τοῦ ποτα- 


1. μεσουρανοῦντος malim. 


que facinus fugae tegumento absconderent. ubi sole medium coeli te- 
mente omnes ad ducem convenere, contumeliis et scommatis 'lheodorum 
- Jacerarunt, cui speculatoris munus re vera impositum fuerat. sed is otio 


et inertia languidus laborem ignaviae posthabuit, unde hoc malum deinde : 


propagatum est. Persae autem sarcinas et apparatum Romanorum suo 
maximo bono diripuerunt: famem enim, «qui velut inexorabilis quidam 
tyrannus eos acerbe vexabat, depulerunt. dux ad reditum incumbens et 
Nymphium flumen periculosissime tranans, insigni cum turpitudine sese 
a Persis servavit. postridie Amidam accedens multos de suis, Persis 
ultimum agmen carpenüibus, amittit. moratus apud lIzalam montem ca- 
stellis prospectum ivit: nam et vetusta confirmavit, et longinquitate tem- 
poris obsidionumque iniuria luxata et soluta restituit, quorum unum Pha- 
iachon, alterum Alalisus nominatur. praesidia item imposuit, montemque 
de caetero illis custodiendum tradidit. praeterea exercitus partem He- 
dog tradidit: ipse moestitudine obrutus ab armis vacationem sibi in- 
ixit. 


10. Heraclins agmine composito per plana iuxta Izalam secundum: 


ripas 'F'igridis ducit, qui fluvius a septentrionali Persidis ora erumpens 


D 


P 44 


86 THEOPHYLACTI 


μοῦ τὰς ὄχϑας ToU Τίγριδος, ὃς ἀπὸ τῶν ἀρχτῴων τῆς Πέρσι- — 
χκῆς τῆς βαδίσεως ἀπαρχόμενος τὴν Ῥωμαίων γῆν διαχορεύει καὶ 
περιπτύσσεται ἀνακολποῦταί τε καὶ περιάγεται xol οἷα διπλύην ᾿ 
τινὰ τῷ ἰλίγγῳ; τῆς περιτροπῆς ἀπεργάζεται. περιβάλλεται δὲ 
xal τι τοῦ. ὕρους τοῦ Tio; , καὶ τὸ ἐπιλεγόμενον Θομανῶν δια- 5 
νοστῶν. ἀγκαλίζεται. εἶτα διεξοδεύεται ἁπαλῷ τῷ ῥείϑῥῳ διὰ 
Β τοῦ Πιελιβασῶν 1 ὄρους, καὶ ἐς τὴν μεσημβρίαν διαφοιτῶν χα- 
τευνάζεται. τὸ δὲ ἹΠελαβασῶν ὄρος, ἔφυ τῆς Ἰηδικῆς. μετὰ 
τοῦτο τὰ Καρδούχια 0 001 Ἰνδοὺς. προχύπτοντα, ὡς γεωγράφοι χη- 
ρύττουσιν, ἀξιοπιστίαν ἡμῖν προβαλλόμενοι τὴν, κατάληψιν. Và 
τοιγαροῦν ἀπολιπὼν τὸ Θομανῶν Ἡράκλειος εἰς τὰ μεσημβρινὰ 
τῆς Ἱηηδικῆς προεχώρησε , καὶ ἅπασαν ἐχείνην τὴν γῆν πρρεκέν 
ἑίνετο. , διαπορϑμεύεται δὲ xol τὸν Τίγριν, καὶ εἷς τὸ πρόσω 
παιρελαύνει τὸ στράτευμα, καὶ ἐνεπίμπρα τῆς Π]Πηδικῆς ἐχείνης 
| χώρας ὅσα ἐπίσημα. εἶτα ἐπανῆκεν ἀνὰ τὴν Ῥωμαϊκὴν πολι- 
€ i τείαν, καὶ τὴν. Θεοδοσίου : περιπτύσσεται πόλιν, χαὶ ἀναμίγνυται — 
αὖϑις. τοῖς ἀμφὶ τὸν. Φιλιππιχόν. τούτων diro τελεσιουργηϑ &v- 
τῶν παρὰ, τὴν δόκησιν, ὃ στρατηγὸς τὴν τάφρον διέλυσε, ζει- 
μῶνος γὰρ ἤδη που ἐνεδήμει καιρός. , καὶ ἡ ἐγκύκλιος. τῶν χρη- 
μάτων. ἐπίδοσις τ τῷ Ῥωμαϊκῷ ἐχεῖτο συντάγματι. ἐπεὶ δ᾽ ἐαρί- dà 
τιδὲς ὦ gn τὴν περ Livio πόαν ἐξέφυσαν , ἐδίδου ὃ στρατηγὸς 
τὰς μὲν δύο μοίρας τῆς Ῥωμαϊκῆς πάσης δυνάμειος Ἡρακλείῳ 
τῷ. Ἡρακλείου πατρὶ ToU αὐτοκράτορος , τὸν δ᾽ Frepun ἀποδα- 
cuv. Θεοδώρῳ τῷ “Δδηνῷ καὶ ᾿ἀνδρέᾳ" ἑρμῃνεὺς δ᾽ ἄρα οὑτοσὶ 
D τοῦ Σαρακηνικοῦ φύλου, τοῦ ἐπιχουροῦντος “Ῥωμαίοις. προσέ-" 


| 


9. Ἰνδοῖς fortasse, aut ἐς "vod. 


terras Romanas perlabitur; P amplectitur; et per eas. se insinuat, illas: 
ambit, suaque ambage velut duplicitatem quandam efficit. partem etjam 
montis Izalae circuit, et castellum 'Thomanum , quod dicitur, reditu suo 
includit, deinde per Melabasum (mons est Persidis) meridionalem pla- 
gam minoribus-undis influens absorbetur. post eum montes Carduchii in 
Indiam porrecti, ut .geographi scribunt , haud absonam fidei cognitionem 
nobis tradentes. igitur "Thomanum castellum relinquens Heraclius ver- 
sus meridiem progreditur , totamque regionem devastat.. transit etiam 
Tigrim,. et ultra pergit, omniaque loca illa illustria ignibus corrumpit. 
post in. ditionem Romanorum reversus "Theodosiopolim se recipit, rur- 
sumque ad Philippicum sese aggregat, his ita praeter opinionem perfe- 
ctis dux militi missionem dedit: hiems quippe ante fores iam erat, an- 
niversariaque stipendia exercitui numerabantur. at simulac verna tempe- 
stas herbis circumquaque prata convestivit, dux tripartito divisis copiis 
duas partes Heraclio, tertiam 'Theodoro Abdeno et Andreae Saraceno- 


HISTORIARUM II. 10. 87 


ταῖτε δ᾽ ἀπεκδρομιῇ καὶ ἐφόδοις προδχρήσασϑαι, καὶ κατᾶραι 
ὖϑις τῆς Περσῶν πολιτείας. ὑπενόσει γὰρ ὃ στρατηγός, καὶ 
πολεμικῆς ἀγωνίας ἐφάττεσϑαι οὐχ οἷός τε ἦν. 
Τούτῳ δῆτα τῷ ἐνιαυτῷ Κομεντίολος ἐπὶ τὴν ᾿4γχίαλον 

5 ἧκε, συναγείρει τε τὸ στράτευμα, τούς τὲ ἀλκιμωτάτους τοῦ V 165 
πλήϑους διευχρινήσας τῆς ἀχρήστου δυνάμεως διεχώριζε, τρεῖς 
δὲ τάξεις συντέταχε, xul τρίχα ἀνὰ τοὺς βαρβάρους διέσπειρε. 
χαὶ τοῦ μὲν δεξιοῦ λόχου ταξιαρχεῖν MagrivQ παρεκελεύετο, 

- Káot1ov δὲ λοχαγὺν τοῦ ἑτέρου κέρατος προεστήσατο" 10 δὲ με- 

10 σαίτατον τῆς δυνάμεως ὃ στρατηγὸς ἀνελάμβανεν. 7; δὲ πληϑὺς 
τῆς μαχίμου δυνάμεως ἕξ χιλιάδες ἔπῆσαν" αἱ γὰρ τέτταρες διὰ 
κακίαν ψυχῆς ἦσαν ἀπόμαχοι, ἃς καὶ προσέταττεν ὃ στρατηγὺς 
μετά γε τῆς ἀποσκευῆς διὰ φυλακῆς ἔχειν τὸν λεγόμενον χάμαχα, 
ó μὲν οὖν Κάστος τὸ ἑαυτοῦ ἀράμενος σύνταγμα τὰ τῆς χώρας P 45 

15 περιενόστει λαίά, ἧκε δὲ ἐπὶ Ζαλδαπὰ ἐπί τὲ Αἷμον τὸ ὄρος. 
ἀτὰρ ἀδοχήτως τοῖς βαρβάροις ἑωϑινὸς κατεπέλασεν, ἀφράκτους 
τε εὑφόμενος ἐνευδυκίμει τῷ δόρατι, περίδοξον δὲ ἀπεφέρετο τὸ 
ToózUio». τοῦ γὰρ πλήϑῦυς τῶν βαρβάρων ἀτιοδυιμὸν διέφϑειρε 
μέγιστον, καὶ οὖν λαφέροις πολλοῖς τὴν ἀριστείαν ἀνεκαλλώπι- 

90 ζεν, ἀποίσειν τε ὑπασπιστῇ ἐδίδου tibl, ὡς μὴ ὥφελε" τοῦτον 
γὰρ ἀφωροῦνται τὴν προνομὴν ἐνιϑιροισϑέντες oi βάρβαροι. 
IMagrtróg 0* ἐς τὰ περὶ τὴν Νέαν πόλιν γενόμενος, ἔνϑα δὴ τὸν 
Χαγᾶνον τό τε ““βαρικὺν αὐλιζόμενον intoxónsvtv. ἐλλοχῶσι B 
γοῦν οἱ Ρωμαῖοι, καὶ ἀϑῥδον καρτερῶς ἐπιτίϑενται. καὶ ὕφα- 


rum, qui Romanis suppetias vénerant, interpreti tradidit, cum mandatis 
uti per loca Persidis hostiliter denuo grassarentur, ipse siquidem minus 
belle valens armis interesse nofi poterat. 

Hoc igitur anno Comentiolus Aüchialum veniens exercitum contra- 
hit, fortissimos quosque ab imbelli et ad pugnam inutili turba probe se- 
ligit ac separat, triplicem adversus barbaros ordinem constituit. dextrum 
agmen Martino committit, alteri Castuíà praeponit, medium sibi retinet. 
militum bellicosorum numerus sex;-inutilium bello ineptorumque quatuor 
millia conficiebat; quibus imperavit uti castra cum sarcinis et impedi- 
mentis custodirent, Castus cum cohortibus suis in sinistrum pergens ad 
Zaldapa oppidum et ad Aemum montem processit, exortoque die in bar- 
baros inermes, nibil huiusmodi opinantes, incidens gloriam non vulga- 
rem excellenti victoria est consecutus, quando eos partem maximam ferro 
concidit, et multitudine spoliorum virtuti suae decus atque ornamentum 
adiunxit. spolia illaa utinam ne armigero cuidam suo avehenda commi- 
sissel! nam barbari facto cuneo praedam illi abstulerunt, Martinus ad 
urbem Neam profectus, illis locis Chaganum cum Abaris se tenere per 
speculatores cognoscit. parant itaque insidias Romani, repenteque vi 


88 THEOPHYLACTI 







λός τις ἐνῆν τοῖς βαρβάροις ὃ ϑάνατος, ὡς ἄμπωτις ἐξαπιναίως 
καταρροφοῦσά πως τὸ πολέμιον. ὃ δὲ Χαγᾶνος παράδοξόν τι 
ἕρμαιον τὴν σωτηρίαν ηὐτύχησε, καὶ φυγῇ συνέριϑος ἦν ἐλάν- 
ϑανε γὰρ νῆσος ἐν τῇ λίμνῃ, τὸν βάρβαρον διασώζουσα. ἢ γὰρ 
ἂν ἥλω, καὶ περίδοξον ἐγεγόνει Ρωμαίοις ζωάγριον" μέγιστος 5. 
γὰρ οὑτοσὶ καὶ ὀνομαστότατος τοῖς βαρβάροις ἐνέσκηψε κίνδυνος, 
C ἦν δ᾽ ἄρα τἀληϑὲς καὶ παρὰ τῶν αὐτομολησόντων “βάρων πέμ-- 
πτῃ ἡμέρᾳ νοσφίσασϑαι. καὶ δῆτα ἀνέζευξεν ἐξ ἑωϑινοῦ ὁ Mag- 
τῖνος, ἔνϑα τῷ στρατηγῷ τῇ προτεραίᾳ διώριστο. ὡμορρόϑει 
δὲ καὶ Κάστος, ἐς ταὐτὸν ΠΠαρτίνῳ γενόμενος. πλείστης τε δυ-ἴ 


NEU en Dam 


EP 


γάμεως ἐδίδοσάν τε καὶ ἀντελάμβανον τῇ συντυχίᾳ παρ᾽ ἑαυτῶν 
, | 
τὰ συντάγματα, ἀσυλίαν ἐχυρωτάτην εἰληχότες διὰ τὴν σύμμι- —— 
m , " 4 
p ἕξιν. (11) Κομεντίολος δὲ τὴν ὁμολογίαν ἀποπεμιψόμενος τάς | 
τε πρὸ τῆς προτεραίας συνθήκας, οὐδέν τι διεπράξατο πρὸς iv- —— 
τρέχειαν βλέπον, οὔτε ὡς τὸν Κάστον xol Magrivov ἀπῴώχετο is 
^ * - , μὰ - , , ^ J 
διὰ τὸ πλῆϑος βαρβάρων ἐς viva διασύρεσθϑαι καὶ ἐν Tenant : 
, b - € 
συμπλέκεσθαι. λόγος δὲ καταιτιᾶται καὶ Ῥουστίβιον, συντάγμα-τ — — 
τός τιγος ἡγεμονεύοντα, τῷ στρατηγῷ ὑποτίϑεσθαι ὀλιγώρως 
» ' M » «4 ' - ^ 3 - ' "à 4 
ἔχειν περὶ τὴν ἄφιξιν xol παραμελεῖν τῆς ἐς Magiivov καὶ Κά- — — 
3 Fr , à om ; 2 ἢ ' , , 
στον ἀντανόδου διά τε τὸ τῆς τύχης ἀσαφὲς καὶ δυσέφικτον, τὴν 20 
τε βασιλέως γνώμην μὴ οὕτως ἔχειν, καὶ τηλικούτους μὴ ἐγχει- C 
€ δύ , , M - * ) c * Ῥ, A 
θεῖν κινδύνους ἐπείγουσαν, καὶ δῆτα ἐξεδίδου ὃ στρατηγὸς '"Pov- 


7 cp m 


D ^ ᾽ * ^ , Mire , 9 3 
στιβίῳ và ὦτα, xol τὸ σπουδαζόμενον τῇ ῥαϑυμίᾳ ἐγίνετο. 


magna in eos incurrunt. salsam ,nonnihil barbari mortem sentiebant, 
quae ut aestus quidam marinus reciprocans subito eos secum abreptos 
absorbebat. Chaganus fugae beneficio salutem quasi quoddam inspera- 
tum et admirabile lucrum reperit; quem parva quaedam lacus insula forte — 
fortuna servavit. sane ingenti pretio barbaris stetisset illiüs liberatio, ο΄ 
quibus neque ad memoriam insignius periculum in cervicibus fuit. et  . 
erat revera Abaris transitionem meditantibus quintum iam diem seiungi, —— 
rediit ergo mane Martinus, quo redeundum dux pridie decreverat. eo-  - 
dem et Castus Martino respondens revenit, mirandumque in modum vir-  ' 
tus militum ex congressu et colloquio mutuo crevit; atque ex hoc con- 
sortio coniunctioneque velut asyli ius tutissimum firmissimumque adepti 
sunt. (11) Comentiolus autem nudius tertius pacta et conventa abii- 
ciens nihil sollers et industrium egit, neque ad Castum et Martinum 
abiit, ut barbaros ab iis averteret et in fuga manum cuim iisdem conse- 
reret, accusatur vulgo Rustibius quidam e centorionibus? qui consilio 
suo hanc duobus illis ab hostium tergo succurrendi negligentiam duci 
iniecerit, quia nimirum fortuna incerta esset, et ad eam perveniri aegre 
posset; nec imperatorem istuc velle, qui talibus se offerre discriminibus 
non cogat. commodavit igitur aures Rustibio dux, socordiaeque ut ne- 


τ τας v.m 


HISTORIARUM H. 11. 89 


^ , ^ , 4 
IMagrivoc δὲ xol Κάστος ἐς Mogxinvot πύλιν τὸν στρατηγὸν 
& L4 3€ 
ἥκειν πυϑόμενοι παρ᾽ αὐτὸν ἐπανήεσαν. ἡλίου δ᾽ ὑπερχομένου 
τῆς κυχλικῆς τῆς φωσφόρου δινήσεως, πανστρατιᾷ Κομεντίολος 
" ^ » , , Y ^ 2 .! - 
| ἐπὶ τὸν ἴδιον ἐχώρησε χάρακα, ἔνϑα xoi τοὺς ἀπολεχτοὺς τοῦ 
5, Ρωμυϊχοῦ κατελελοίπει στράτεύματος. μετ᾽ ἐχεῖνο δῆτα ἐπὶ τοὺς 
- , 
στενωποὺς τοῦ zfiuov στρατοπεδεύεται, ini τε τοὺς γηλόφους 
- , 
καὶ τοὺς ἐφ᾽ ὕψους αὐλῶνας ἀνάγοντας. Σαβουλὲν δὲ Mava- 
c , 2 ! , , γ ^ , 
λιον ὁ τόπος NIHGHAREOR ἐπιχωῤίῳ προσηγορίᾳ τινί. , ἀλλὰ φέρε 
- ς - - 
τοῦτον ὑπογράψωμεν τῷ λόγῳ καὶ φραστιχῇ τινὶ δυνάμει διαμορ-- 
4 - ^ * 
jOqovv ἐγχειρήσωμεν. χῶρος δ᾽ ovrog πάγκαλος καὶ μετέωρος, 
ἀνὰ τὸ τοῦ ὕρους μεσαίτατον ὕπτιος τὴν ϑέσιν, πεδίον καϑειμέ- 
vov, ἀνθοφόροις προσαυλαῖς ἅπαν κατάχομον. λειμῶνες δὲ τού-- 
τῷ χλοάζοντες, ὀφϑαλμῶν ἑορτὴ καὶ ἑστίασις. διατριβαὶ δὲ 
αὐτῷ κατάσκιοι, τῷ λασίῳ τῆς ὕλης τὸν ἐπιβάτην ἐγχρύπτουσαι, 
^ , 
15 χαὶ πολλὴν ἀλέαν μεσημβρίας ὥρᾳ τοῖς ἐντυγχάνουσιν ἀποτί- 
χτουσαι, ὕὅπότε ταῖς ἡλιακαῖς ἀχτῖσι xol τὰ τῆς γῆς ἐνδόμυχα 
, 3 Y € MN * Ce 3. 2 y 5€ ὦν 
χατῃϑόάλωται, καὶ ἔστιν ὁρᾶν μὲν ἡδύ, εἰπεῖν δ᾽ οὐ ῥάδιον. 
περιρρεῖ δὲ τὸν τόπον ὑδάτων ἀφϑονία, μήτε τὸν πίνοντα naga- 
λυποῦσα ταῖς ὑπερβολαῖς τῆς ψυχρότητος, μήτε τὸν ψυχάζοντα 
» ^ ^ - c , € » 2 ^ , 
£0 ἀποχναίουσα, διὰ τὸ τῆς ὁμιλίας ὡς ἔπος εἰπεῖν μαλϑακώτερον. 
ξεναγωγοῦσί τε ὕρνιϑες τοὺς ϑεατὸς τοῖς μέλεσι μουσικώτερον, 
ἐν τοῖς νεοβλάστοις τῶν δένδρων ὀχούμενοι. ἄδουσί τε αὐτοῖς 
γηπενϑές τ᾽ ἄχολόν τε, κακῶν ἐπίληθον ἁπάντων, καὶ πολλὴν 





7. ἀνάγονται IP. 


nopolim concessisse acceperunt, ad eum abiere. sole jam caput profe- 
rente, Comentiolus cum totis copiis ad castra, ubi reiectitios illos de 
Romano exercitu reliquerat, se recepit. deinde ad angustias Aemi pro- 
ficiscens colles et in sublimi valles petit. locus ab indigenis Sabulen 
Manalion appellatur, quem age describamus et orationis facultate infor- 
mare instituamus. locus hic longe pulcerrimus et excelsus usque ad me- 
dium montis positione resupinus est. campus subiectus tanquam florife- 
yis vestibulis totus comans. in eo item prata virentia festum diem, con- 
vivium quoddam oculis praebent. visuntur illic umbrosa tabernacula ex 
densitate arborum; quibus qui ascendunt occultantur, multusque ibi me- 
ridiano tempore calor sentitur, quando radiis solaribus etiam abdita ter- 
rarum aestuant. et est res iucunda visu, difficilis explicatu. circum- 
fluit aquarum copia, quae neque bibentem nimio frigore molestia, neque 
frigus captantem propter mollius, ut ita dixerim , consortium taedio af- 
ficit. Praeterea aviculae, arborum ramis fronde nova pubescentibus su- 
stentatae , spectatores cantibus suis hospitio musico accipiunt. cantant 
porro illis absque luctu et ira, malorum oblivionem omnium inducens, 


gotio 2ravi ac serio studebatur. Martinus et Castus ubi ducem Martia- 


P 46 


V 166 


B 


C 


——— 


90 THEOPHYLACTI 


τὴν ἀλυπίαν τοῖς ὀδΐἵταις ταῖς ῳδαῖς παραπέμπουδιν. ὅ τε κιτ’- 
τὸς καὶ ἡ μυρρίνη καὶ ἡ σμῖλαξ μετὰ τῶν ἄλλων ἁπάντων ἀγνϑῶν 
καλλίστῃ τινὶ δυμφ ὠνίᾳ τρυφὴν ἄδλόν τινα ταῖς ὀσμαῖς τελέσφο-- 
ροῦσι κομιδῇ ᾿ἀφϑονώτατα, καὶ καταπλουτοῦσι ταῖς εὐωδίαις τὸν 
, et ^ oo vw ᾽ -ὧῶ Ato ὧν AT 
ἐνδημησαντὰ yiennup vnd φιλοξενίας ἀρίστῳ ϑεομῷ παρασκένὴν 6 5 
ϑυμηδίας τινὰ τοῖς φοιτηταῖς προφερόμενοι. 9a δὴ τῇ ngosé- — — 
θαίᾳ, ἅμα τῇ ὑστεραίᾳ τὸ στρατόπεδον προσέταττεν ὃ στρατῆ- 
yóc ἐναυλίζεσϑιωι. «περὶ τὴν ξυλίνην δὲ γέφυραν τοῦ γείτονος 
D ποταμοῦ ἀνιχνεύειν 10 ᾿βαρικὸν ἐξ ἑωθινοῦ λοχίτῃ γε ὄντι αρ- | 
bit ἢ ] Sid Ks cl » !Qnamo 
Tv ὃ στρατηγὸς ἐγκελεύεται, ἐπισκοπεῖν τὲ εἴγε διεπεραιωθϑῆ 10 — 
τὸν ῥοῦν τὸ πολέμιον, Κάστον δὲ κατὰ τὴν λιϑίνην διάβασιν. — 
ἀνεδευνᾶσϑαι τὰ τῶν πολεμίων κινήματα, πῶς τε ἔχουσὶ γνώμης, 
χαὶ πρὸς τὸ ἀντιπέρας εἴγε στρατοπεδεύοιντο. ἀλλ᾽ ἐπεὶ Mop- ὁ 

» ; , T - Aot x95 t€ 2» ^ , * 
aivog ἐτεϑέωατο διαπεραιοῦσϑαι τὸν θοῦν 000Y ὀυπῶὼ τὸ πολέμιον —— 
μέλλον, παλίνορσος οἷα ἐπανῆκε, καὶ συνείρει τοῖς ἀμφὶ τὸν 15. 
Κομεντίολον στρατείμασιν. ὃ δὲ Κάστος ὑπεχβαίγων τόν τὲ 
ποταμὸν διεπεῤαιώσατο, καὶ εἰς τὸ πέραν ἀφιχόμενος συγγίνεται 
τοῖς προϑέουσι τῶν ἀντιπάλων, καὶ ῥωμαλεώτερον ἅπαντας τῷ 
ἀκινάχ ὃ 0A " ὃ , " δὲ zt - 2. T. y ^. 

ἢ διώλεσε. δράσας δὲ Τὰ τοιαῦτα οὐχ οἷός τὲ ἦν τὴν παρ΄ — 
db * 4, x ^ " "uror , Ων 
οὖσαν εὐπραγίαν διαφυλάξασϑαι σκαιοῦ τινὸς δαίμονος ὑπυϑή- 907. 

P 47 xcig. οὐχ ἀνέζευξε γὰρ ἐπὶ τὸν Κομεντίολον, ἀλλ᾽ ἐπὶ τὴν Ev- 

, 2 - , , x^ : ^ - ϑ ων 
λίνην ἀποιχύμεννξ γέφυῤαν συμπαρομαρτεῖν ἐπειρᾶτο Magzivi. 
ἐπεὶ δὲ διητίχησε τοῦ βουλήματος, ἡλίου ÓVouérov ἐπαννύχιζε 
κατὰ τὸν χῶρον. τῇ δ᾽ ἐπιούσῃ διενυχτέρευε τὸ πολέμιον, καὶ 


“πο τ" 


viatoribusque cantibus illis moerorem magnopere minuunt et abstergunt. 
hederaque,- myrtus et s$milax, cum omni florum gerere, coücordia qua- 
dam puléerriia delicias quasdam incorporeas quam uberrime odoratui 
perfecte praestant; et odorum suavitatibus praesentem ditant, advenis 
velut optima hospitalitatis lege apparatum quendam iucunditatis offeren- 
tes. hic igitur^ exercitum pridie postridieque dux habere stationem ius- 
sit, et Martino manipulario negotium dedit ut iuxta pontem ligneum vi- 
cini fluminis Abaros a mane usque indagaret, speculareturque ecquid flu- 
men transiissent. Casto praecepit ut terrestri via hostium vestigia mo- 
tusque, et quid in animo haberent, et num ex adverso constitissent, 
scrutaretur. Martinus postquam hostes iamiam fluvium transituros anim- 
advertit, celeri pede retrogressus ad Comentiolum et exercitum rem 
defert. Castus vero deflectens flumen transmittit, et in ripa ulteriore 
inito cum praecurrentibus hostium certamine robustis viribus omnes ma- 
ctat. ea re confecta felicitatem oblatam sustinere non poterat, alicuius 
mali daemonis instinctu: nec enim ad Comentioluin regressus est, verum 
&d pontem ligneum abiens cum Martino se coniungere conabatur. quo 
, proposito lapsus, cum sol iam occidisset, noctein eo in loco totam trans- 
egit. hostes nocte exacta per pontem ligneum in adversam ripam trans- 


HISTORIARUM HI, 11. 12. 9f 


διὰ τῆς ξυλίνης γεφύρας εἰς. τὸ πέραν διεπορϑμεύετο. οὗ γὰρ 
σον ike n τ 

οἷόν τε ἤν ἄλλως. διαπεραιοῦσϑαι τὸ ῥεῖϑρον" ἀγχιβαϑὴς γὰρ ὃ 

ποταμὸς ἐπεφύκει, πελαγίζων τε τῷ ῥοθίῳ τοὺς ἐπιβαίνοντας 

τῆς πορείας ἀπεῖῤγε. δυννεύοντος δὲ καὶ Κάστου ὡς τὰ οἴκοι, 

5 καὶ ἀνταναγομένου ἐπὶ τὸ στρατόπεδον, ἀντιμέτωπον τὸ δυσμε- 
vig συνεκύρησε πλῆϑος, καὶ δυσάντητον ἦν τὸ κακὸν καὶ σοφί- — 
σματος ἄμοιρον. (12) ἀτὰρ ἱδρὼς περιέρρει τῷ Κάστῳ, ἀπο- B. 
gla. δὲ τὴν ψυχὴν κατεβάλλετο, ὠφρώδει Tt καὶ ἐδεδίει, καὶ ἐς 
μέγα κακοῦ τὰ τῆς συμφορᾶς εἶχε τὴν πρόοδον. περισχίζεται δὲ 

10 παραυτίχα τὸ σύνταγμα, καὶ ἄλλος ἄλλῃ, ὡς εἶχε δειλίας, ἐτρά- 
πετο. xol οἷα πτῶκές τίνες ἢ νεβροὶ χυνηγέτου ἐπιβουλαῖς παρῶ--: 
ϑούμενοι πρὸς τὰ τέμπη παρεχρύπτοντο, ἐγκεκορδυλημένοι τος 
ἄλσεσιν. ἁλόντες δέ τινες τοῦ Ῥωμαϊχοῦ ὑπὸ τῶν ᾿βάρων ἀνή-- V 167 
χκεστά τε ἠκίζοντο καὶ ἄλλας ἄλλοτε στρεβλώσέων ἐπινοίας ὑπέ- € 

ioyevov, ἠπειλεῖτο δ᾽ αὐτοῖς καὶ τρόπος ϑανάτου πιχρώτατος, 
εἰ μὴ τὸν Κάστον ὕπῃ καὶ τύχοι τραπέντα παραδηλώσωσι. τοι- 
ἐν TY E. s 5 2j * WR T 
γαροῦν. χαϑομολογοῦνται, δαχτυλοδειχτοῦσί τε τὸν Κάστον οἷά 
᾿ ^ yu ἃ 93-3 d et - ' , ML 4. ἃ, 
πὼς ἐπιφυλλίδα τινὰ ἐν μέσῳ τῆς ὕλης ἀποχρυπτόμενον.. καὶ 

y - ^ 
οὖν ἐζωγρεῖτο ὃ ταξίαρχος, xal λιπαρόν τι χύρμα τοῖς πολεμίοις. 

δ) 344 ^ * » δ “ NY e D 

dida αὐδῶ, καὶ πλείστη ἀπόμοιρα τοῦ στρατεύματος ἅμα τῷ 
Κάστῳ ὑπὸ τῶν δυσμενῶν ovyeoqiyyero. 

€ , - 
Ὁ δὲ πόλεμος ἐπίδοσιν. μᾶλλον ἐλάμβανε καὶ πρὸς τὸ λα- 
, y 4 : € ^ Ld “ e τὴν ἘΚ 3 οὐ , b 
βρότερον ἐξεκαίετο. 0 γὰρ Χαγᾶνος ὥσπερ ἀπό τινος ἀφετηρίας D 
χακῶν ἐπαφίησι στρατιὰν πολλήν, ὅπως τὴν Θράκην διατέμηταὶ 


eunt: aliter qvippe non dabatur, quod iam profundius flumen et tumi- 
dum fluctibus transitum negaret, domum autem Casto respiciente, et ad. 
castra parante reditum, a fronte hostium numerus. illi- occurrit, nec iam 
praesenti discrimini obviam ire ingenio aliquo licebat; | (12) caeterum 
Castus sudore diffluebat, et quo se verteret nescieris animo concidebat, 
timebatque et pavebat: ad malum ingens spectabat calamitas. extemplo 
tota acies dissipatur, et alius alio, ut quemque, metus hortabatur, diffu- 
giunt; nec secus quam lepores aut hinnuli,. venatorum exerciti insidiis, 
er silvas se occultant et nemorum saltibus delitescunt. capti quidam 
indignissime verberantur, et alias aliis cruciatibus tum primum excogi- 
tatis subiiciuntur, cum minis acerbissimae mortis, ni ubi Castus fugiti- 
vus deliteat enuntiarint. enuntiant, Castumque, velut racemum sub folio 
vitis, in media silva absconditum digito intento produnt, ducitur capti- 
vus, fitque praeda hostibus non vulgaris. plurima insuper eius agminis 
pars cum eo comprehenditur. -— i 
Bellum porro increscere et ad maiorem aviditatem exardescere. et- 
enim Chaganus quasi e carceribus malorum frequentem immittebat exer- 
citum, qui 'Thraciam universam ad vastitudinem redigeret. prorumpunt 


92 THEOPHYLACTI 


^ , 
πᾶσαν. ἐνάλλεται τοίνυν ἐπὶ προνομὴν τὸ πολέμιον διὰ τῶν τῆς 
c ^ jv ^ , , 5. 
μεσημβρίας δρίων, καὶ δῆτα τοὺς φύλακας (πενταχύσιοι δ᾽ οὗ-- 
τοι, περιφρουροῦντες τὰ ἐχυρώματα ) ἡρωϊκώτερον παραταξα- 
^ ^- y 2l , 
μένους ἀνεῖλον. Lfvoiuotó δέ τις ταξίαρχος (πεζικοῦ δὲ οὗτος 
, c , " * , » c 
στρατεύματος ἡγεμόνευε περὶ τὴν Θρῴκην ἐνδιατρίβοντος) ὅπη- 5 
γίχα ἤσϑετο τὸ ““βαρικὸν ἐπιφοιτῆσαν, ἠϑροίχει τὴν στρατιὰν. 
xol πρὸς τὰ μαχρὰ τείχη διέσωζεν. αὐτὸς δὲ ἐπὶ τὸ οὐραῖον τῆς 
δυνάμεως ἐτύγχανεν ὦν, συνώϑει τε πρὸς τὸ εἴσω τὸ στράτευμα. 
P 48 τοῦτό τοι καὶ ζῶντα τοῖς βαρβάροις ἀπέδοτο. ἥλω γὰρ καὶ πρό-- 
, μ᾿ / - / iw A rA * 
χειρον ϑήραμα τοῖς προϑέουσι τῶν πολεμίων ἐγίνετο" οὐ γὰρ τὰ 10 
νῶτα διὰ φυλακῆς εἶχεν ὃ δείλαιος. μετ᾽ ὀλίγον δ᾽ ὃ Χαγᾶνος 
M ^ ^ - , ? , - , ^ 
xol τὴν λοιπὴν τοῦ πλήϑους ἀπόμοιραν τῇ Θρῴκῃ προσέχεε, διὰ 
, , ^ » ? L , LI £X 
πλείστων τε τόπων τὴν εἰσβασιν ἐπεποίητο. σχαιόϑεν δ᾽ οἵ ἀμφὲ 
τὸν Κομεντίολον ἐστρατοπεδεύοντο. διά τοι τοῦτο ἀποκρύπτον-- 
ται ot Ρωμαῖοι πρὸς ταῖς ὕλαις τοῦ fiov, τό τε πολέμιον πα-- 15 
θέεσαν εἰς πλείστας ἀνὰ τὸν Θράκην διασπείρεσϑαι μοίρας. τρί- 
τῃ δ᾽ ἡμέρᾳ ὃ Καὶ ολ ὺς λοχαγοὺς xol χιλιάρχους τούς T6. 
ῃ δ᾽ ἡμέρᾳ ὃ Κομεντίολος τοὺς λοχαγοὺς καὶ χιλιάρχους τούς 
- - , 
ἐπιεικεστάτους τοῦ συντάγματος ἐπὶ τὸ ἑαυτοῦ συνήλιξε σκηνοπή-- 
B ytov, καὶ συνεχοινοῦντο 0 τι καὶ μέλλοιεν δράσειν. τῇ δ᾽ ὕστε- 
ραίᾳ τούς τε ἵππους καὶ τὸ πεζικὸν συναϑροίσας, ἐκκλησίαν τε 0 
ἀγείρας παρεγγυᾷ τῷ συλλόγῳ μὴ τὰ νῶτα τοῖς βαρβάροις παρέ- 
χεσϑαι, δεύτερά τὲ πάντα τῆς ἀρετῆς διατίϑεσϑαι. — (13) τον- 
ϑορύζων δέ τις τῶν χιλιάρχων ἐς μέσον ἔστη, ἀπερικαλύπτως τε 
τοῦ στρατηγοῦ τὰς ὑποθήκας διέχεεν, εἰς τοὐπίσω δ᾽ ἀναρρεῖν 


15. vóys πολέμιον παρήεσαν IP. 


igitur ad direptiones versus meridiem, quingentosque praesidiarios, a 
quibus munitiones defendebantur, animose viriliterque contra dimicantes 
vita exuunt. Ansimüthus centurio, peditatus in 'Thracia praefectus, ut 
Abarum irruptionem sensit, collectas in unum copias ad longos muros in- 
columes perduxit, cum in extremo ipse sequeretur suosque propelleret ; 
quae res illum barbaris vivum tradidit, captus enim obvia praeda fuit 
hostibus ante ambulantibus: neque enim tergo miser tutelam gerebat. 
non multo post Chaganus etiam quod sibi restabat militum, in 'Thraciam 
effudit, locaque plurima incursavit. quos Comentiolus ducebst, eorum 
erat infelix militia. quare per Aemi silvas sese condentes sinebant ho- 
stes per regiones 'Thraciae plurimas dispertiri. tertio die Comentiolus 
centuriones chiliarchas et optimates in tentorium suum convocat, deque 
re publica ad eos refert. die sequenti equitatu peditatuque cenpregatis, 
ne hostibus terga dare velint et ut omnia infra virtutem aestiment, con- 
cionem hortatur. (13) tum quidam de chiliarchis sive tribunis submur- 
murans in medium surgit, et aperte ac sine dissimulatione ducis consi- 


HISTORIARUM IL 13... 93 


ἔφασχε συνοίσειν αὐτῇ τε τῇ στρατιᾷ καὶ τῷ στρατηγῷ, τοῖσδε 
SN PTREAP ; 
τοῖς λόγοις χρησάμενος. 

“νδρες τεχνῖταε τὸν πόλεμον, τολμηταὶ τὰς ψυχάς, 
ἄλλ᾽ ὅτε χαιρὸς συμμαχεῖ καὶ τύχη τίς ἐστι τοῖς ἡμετέροις ἐπίρ- 
- $9090c. ἄνδρες, παρ᾽ οἷς κοινὸς μὲν ὃ κίνδυνος, ἡ δὲ σωτηρία 

ἁπάντων ἀμέριστος. ὅπόσον ἡ δειλία κακίζεται, ἐπὶ τοσοῦτον 

» , b , 2 ’ » ' , eh 2 , 
ἔχει ψόγον τὸ ϑράσος ἀντίϑετον. ὄκνος δὲ φρονήσεως ὅρος ἀκρό-- 

ct 2 3 , M , L 2 3 2. , 

τάτος, ὅταν οὐκ αἰσχύνην τὴν εὐβουλίαν, ἀλλ΄ εὐσχημοσύνην 
τὴν σωφροσίνην ποιήσηται. ἀλλὰ πρίν τι τῶν ἐμῶν ῥημάτων 
οὲκ τῆς ἑαυτῶν μητρὸς τῆς καρδίας προκύψαι καὶ τοῖς ὠσὶ τοῖς 
᾿ς ἡμετέροις μαιεύσησϑε, τοῦ στρατηγοῦ τὴν ἀξιοπιστίαν μιχρὸν 
ἀποπέμψασθϑε, μή nog τῶν βουλευτῶν τὴν ἀκοὴν διαβύσητε, 
καὶ προφϑάσῃ ὥσπερ ϑύρᾳ τινὶ χεκλεισμένῃ τῇ ἐγκοπῇ τὸν φϑεγ- 

, ^ € J, M] P] J , «ὃ , 
|yóp&vov, xol τοὺς ἡμετέρους πρὶν εἰσοικίσησϑε ἀποβάλησϑε À0- 
15γους. ἀξιοπιστία γὰρ αἰτοδυνατόν τε χρῆμα, καὶ τὴν ἰσχὺν οὐκ 
ἐπίχτητον ἔγχει, ἀλλ᾽ οἷα πηδάλιον τὸ βούλημα κέκτηται, ὅποι 






χαὶ ϑέλει τοὺς ἀχούοντας οἱακίζουσα. ἀντιτείνειν, ἄνδρες, ὃ 
στρατηγὸς τῷ πολεμίῳ παρεγγυᾷ, καὶ ἀντιπρώρους πλεῖν τοὺς 
ὀλίγους τοῖς πλείοσιν ἐγκελεύεται, καὶ ταῦτα καὶ Κάστου διολω- 
ϑολότος. ὑμεῖς δέ μοι καὶ μάρτυρες ὡς μὴ πάντες ἀγαϑοὶ παρα- 
461160001, εἰ μή γε λυπῶ μικρόν τι, διαγυμνώσας ὑμῖν τὴν 
2 , ? j ^ ^ 2-7 » 2 “- 3 , 
ἄληϑειαν. παρ᾽ ἐμοὶ γὰρ ἐπίπλαστος ἔπαινος ἀληθοῦς ἀτιμὸ- 
τέρος ψόγου, ἐπεὶ μηδὲ δουλεύει τοῖς ἐγκωμίοις τὰ πράγματα. 


lium improbat, ac retro abire tum in exercitus tum in eius rem fore 
huiusmodi oratione demonstrare contendit, 

* Viri militiae gnari et fidentes animi (sed cum tempus adiuvat et 
fortuna-res nostras propius aspicit), viri, apud quos omnium commune 
periculum , omnium communis et indiscreta salus. quantum timiditas re- 
prehenditur, tantum vicissim audacia eius adversaria vituperatur. cun- 
ctatio prudentiae fastigium est, quando non dedecus pro bono faustoque 
consilio, sed decus pro sana intelligentia amplexata fuerit. verumenim- 
vero priusquam verborum meorum quippiam e corde, ipsorum fonte ac 
parente, se expromat, et illi aures vestrae obstetricentur, dignam fide 
ducis auctoritatem paulisper seponite, ne forte vobis suadere cupientium 
voces praetereatis, iisque interceptis ianua praecludatur, et orationem 
nostram prius eiiciatis quam domum vestram intromiseritis. hoc cnim 
efficere potest, cui propter dignitatem plurimum et facillime creditur; 
cui non aliunde acquisita vis inest, sed voluntatem pro temone possidens 
audientes quo lubet dirigi in hostem ire dux hortatur, et obversa 
prora paucis adversum multos navigandum censct, idque cum et Castus 
perierit. iam et vos mihi testes estis, non omnes nostrum (liceat bona 
cum venia veritatem nudam proloqui) praelio idoneos videri. apud me 
quidem ficta et commentitia laus vera et iusta vituperatione despicabilior 


D 


V 168 


P 49 


:94 THEOPHYLACTI 


ἢ οὐχὶ τὸν χάραχα ὃ στρατηγὸς ἔναγχος τοῖς ἀπομάχοις περι- 
φρουρεῖν διετάξατο; ἄνδρες δ᾽ οὗτοι τετρακισχίλιοι, ὡς μικροῦ 
δεῖν τὸ λεῖπον τοῖς συμπλεχομένοις ᾿ἰσάζεσϑαι καὶ τοῖς ἀγωνισταῖς 
τὸ ἀπόμαχον, τό τε ὑγιὲς ἐφάμιλλον εἶναι τῷ σκάζοντε, σιωπή-- 
σομαι δὲ καὶ ὅσην τῆς ψυχῆς εὐρωστίαν διώλεσε τὰ πρὸ μικροῦ 5 
δυστυχήματα, ὅπως τε πλείστην ἐπίχουρον δοπὴν ἀπέκειρε τὸ 
πολέμιον, καὶ & μὴ σφάλλομαι, μείζονα τῆς πρὸ μικροῦ συμ-- 
βάσης εὐκλείας τὰ τῆς ἱπογυίου συμφορᾶς ἀποτεύγματα. ἀνεῖλε 
Κάστος τῶν βαρβάρων πολλούς, καὶ τὴν λείαν ὡς αὑτὸν ἀνε- 
λάμβανεν" ἀλλ᾽ ἀνϑεῖλε ταύτην τῇ ὑστεραίᾳ ὃ βάρβαρος. νῦν 0 
δὲ δυσφημότατον ἐπιμύϑιον λέξω" κἀκεῖνον συνέλαβε, τούς τε 
στρατιώτας ἐζώγρησε, xol ϑρίαμβον ἔνδοξον ἀνεδήσατο, καὶ 
λαϑεῖν ἐν ἄλσει κρυπτόμενον τὸν Κάστον οὐκ ἦν. καΐτοι τὸν 
Χαγᾶνον λιμναζομένη νῆσος ἐκάλυπτε, xal οὐκ ἐξεῖπε Magzlvo 
τὸν ἐμφωλεύοντα, ἀλλ᾽ οἷα μυστήριόν τι ἀπόρρητον τοὺς ἀμυή- 15 
τοὺς ἀπέχρυτιτεν. ἤδη δέ πως καὶ βασιλέα τὰ μικρὰ ἐκεῖνα ψυ-- 
χαγωγοῦσιν ἀνδραγαϑήματα, κοὐκ ἂν ἐπίϑετον ἡμῖν σύμμαχον 
προσχέῃ βοήϑειαν, μήπω τῶν νεωτέρων ἀτυχημάτων αἰσϑόμε- 
γος. οἶδα δ᾽ ὅτι καὶ τὸ πολέμιον προμηϑέστερον ἀπεργάσονται 
οἱ ἔναγχος αὐτὸ περιστροφήσαντες ϑόρυβοι, καὶ πολλὴν λοιπὸν 90 
τὴν προφυλακτικὴν ἀσυλίαν ἀσχήσειε διὰ τὸ μικρὸν ἐχεῖνο δυστύ-- 
χημα. ἀποχρώντως ὑπὲρ τοῦ συνοίσοντος, ἄνδρες, διείλεγμαι. 


habetur, quandoquidem res ipsae encomiis non ancillantur. quid? an 
non paulo ante ad pugnam inutilibus castrorum custodiam dux mandavit? 
atque istorum numerantur quatuor millia, ut non multum absit quin quod 
relinquitur bellatoribus numero exaequetur, et imbellis turba pugilibus 
et claudicantes recte incedentibus. tacebo quantum nuper accepta cla- 
des de animorum robore firmitateque detraxerit, et quomodo hostes au- 
xilii momentum maximum nobis praeciderint. ac nisi me fallit, non tan- 
tam paucos ante dies adepti sumus gloriam quantam nunc ex infelici 
successu calamitatem. leto dedit Castus barbarorum multitudinem, quam- 
que ipse praedam tulit, postridie barbarus retulit, atque ut pessimi 
ominis epimythion tanquam fabulae adiiciam, et illum insuper et milites 
vivos comprehendit, et triumpho glorioso decoratus est; Casto in saltu 
delitescere non licuit, cum tamen Chaganum posita in stagno insula texe- 
rit nec absconditum Martino prodiderit, sed perindé atque mysterium 
quoddam non efferendum profanos celaverit. imperatorein nune egregia 
ila nostra, sed parva tamen facinora delectant; qui cum recentiora in- 
fortunia nostra non dum €ognoverit, auxilia iulla mittet. arbitror autem 
ipsos quoque hostes e tumultu proximo cautiores futuros, ac propter exi- 
guum illud quod pertulere incommodum, daturos operam diligenter ut in 
posterum securitati suae melius prospiciant. de eo quod conduceret, 


HISTORIARUM IL 13. 14. 95 


ἐμοὶ δὲ τύχη διασφαλῆναι δοίη τῆς δόξης, αὐτὴ τὴν παρ᾽ éav- 
τῆς ἐπικουρίαν ὑμῖν ἀντεξάγουσα. —— 
Ὅτε τοίνυν ὃ χιλίαρχος τοὺς ἀγεννεῖς τούτους ἐξηρεύξατο 
λόγους τοῖς τε ῥήμασιν ἐξεδειμάτου τὸν σύλλογον, ἀτρεμοῖ' γτύς 
5τε τοῦ πλήϑους καὶ τεϑηπότος τοῖς φοβεροῖς διηγήμασιν, ἀνήρ 
τις πρεσβύτης ἐκ τῆς ἐχχλησίας ἀνέϑορε μετὰ βοῆς τῷ χιλιάρχῳ 
μεμφόμενος, ἐζήτει τὲ τὴν ἐκκλησίαν ἐς λόγους ἀντιλογίας γενέ- 
σθαι. ἐπεὶ δὲ τὸ πλῆϑος ἐπένευε καὶ ταῖς χερσὶ προαγορεύειν 
: ἐκέλευσε, φωνῇ γηραλέᾳ ποτνιώμενος πρεσβυτικῷ τε δαχρύῳ 
Δοτοῖς ῥήμασι τὴν αἰδῶ προτρεπόμενος ὧδέ πως τῶν λόγων 
ἀπήρξατο. 
| 14. *?A»0prc Ῥωμαῖοι, ἀλλ᾽ εἰ μὴ τοῖς ἔργοις ψεύίση- 
9s τὰ ὀνόματα " ἄνδρες, ἀλλ᾽ εἰ μετὰ τοῦ σώματος ἄρρενας 
σχοίητε τὰς ψυχάς. εἶ καὶ τοῖς λόγοις κομπάζειν μεγάλα οἷδε 
45 καὶ περικυχᾶν ὃ χιλίαρχος, ὅμως ἐνδρανέστερα τῶν ῥημάτων τὰ 
πράγματα, καὶ ψόφων οὐκ ἀνεχόμενα. οὐ γὰρ καϑάπερ παῖδας 
. ἡμᾶς μορμολύττεται τοῖς σοφίσμασιν. ἐγὼ δὲ πρῶτον ἡδέως 
ἐροίμην ἐκεῖνον" πρὸς τῆς ἀληϑείας, τίσι ταῦτα δημηγορεῖς, ὦ 
χιλίαρχε; ἀγροίχους ἂν ἐβουκόλησας ταῦτα φϑεγγόμενος ,^ παρ᾿ 
80 οἷς ἀντὶ μὲν ξίφους τὸ πτύον, διφϑέρα δὲ θώραξ, ἀντὶ δὲ ἵππου 
γαύρου τε xol ὑψαύχενος ἀροτῆρες βόες, ἰδιῶται τοῖς ἔργοις καὶ 
᾿ϑεράποντες γεωργῶν. τί τὴν ἐκκλησίαν γυναικωνῖτιν ὑπείληφας, 
καὶ μετὰ τοῦ γένους τὴν φύσιν ἐνύβρισας ; ἀδικεῖς τοῖς λόγοις τὰ 


satis a me dictum est. utinam fortena hoc mihi largiatur, ut opinione 
aberrem ipsaque per se opem nobis afferat." ἡ 

Postquam chiliarchus sermonem hunc nequaquam liberalem et inge- 
nuum eífutivit, ac verbis suis conventum exterruit , et omnis concio ad 
horribilem commemorationem immota et attonita cons.itit, senex quidam 
e medio prodiens clarisona voce chiliarchum increpat, et refutationi suae 
andiendae cogi conventum petit. ubi miles annuit sublatisque dextris 
disserere iussit, senili voce fidem omnium implorans senilibusque lacrim!s 
ab se dicendis reverentiam concilians sic demum fari occepit. 

14. **Viri Romani, si non factis nomen istuc mentiamini; viri, si 
cum corporibus etiam viriles geritis animos. tametsi chiliarchus verbis 
crepare grandia et permiscere omnia didicit, nihilominus ipsae res ver- 
bis efficaciores tantos crepitus non admittunt. non enim. nos sophisma- 
tis suis tanquam pueros larvis territat. equidem primum libenter inter- 
rogarem ilum: per veritatem obsecro te, chiliarche, quibus haec con- 
cionaris? agrestibus ista demulcendis et oblectandis diceres, apud quos 
ext pro gladio ventilabrum, pro thorace ferreo tunica pellicea, pro equo 
feroci et sublimi cervice boves aratores, dicati operi rustico agricola- 
rumque famuli. cur tandem hunc coetum esse gynaeceum putavisti, et 
cum genere naturam ipsam contumeliose laesisti? verbis tuis res dede- 


D 


P 50 


B 
V 169 


96 THEOPHYLACTI 


E! - - - 5 
πράἅγματα, καταναισχυντῶν τῆς βουλῆς. ovx iv ἀρρένων ὄψε- 
σιν ἐκχεῖν ἀσχήμονας λόγους ἐδόχησας; ἢ οὐκ ἐκχλησίαν δρᾷς καὶ 
P €; τ m e p s 
δῆμον "Poueixiv αὐχοῦντα τῇ προθυμίᾳ καὶ σφριγῶντα τοῖς 
, - 
ὅπλοις , καὶ πείρᾳ κινδύνων καὶ προμηϑείῳ τοῦ συνοίσοντος ἐπι-- 
στήμονα; τί GOL μικρὰ συμῳ Md μεγάλων ἀνδραγαϑημάτῶων ἐπιί- 5 
δοσιν περιέτεμε; καταισχυνέτω σὲ τὸ πολέμιον μὴ τεϑηπὸς ἐπὶ 
- - - t 

C τοῖς ἀτυχήμασιν. ὃ πρὸ μικροῦ λιμναῖος ὥσπερ γενόμενος καὶ 
πρὺς τῇ γήσῳ φυγὼν καὶ τὴν τῶν ὑδάτων πίστιν σωτηρίαν ἄπι- 





στον ἀνελόμενος νῦν ἀνδρβεῶς παρατάττεται, καὶ παρυϑαρρῦ- 4 
y& τοὺς τραυματίας, xol πείϑει τοῖς ἕλκεσι μείζονας ὑπὸ τῶν 10. 
ἐχϑρῶν βολὰς ὑποδέχεσϑαι ὥσπερ τινὰ φάρμακα μεγίστων ἀλγη- 
δόνων ϑελχτήρια. τῶν γὰρ ἔμπροσϑέν ἐστιν ἐπιλήσμων κακῶν" Ὁ 
E] ^ ^ 2 2 , a ^ J * 
ARMY γὰρ εὐπραγίας ἀνάγκη τὸν μή B no τὰς ÜvOfEé- —— 
priae ἐλπίσαντα. πόϑεν “Ῥωμαῖοι ἐς μέγα Mais δυνάμεως ᾿ 
τ 
D καὶ μικρὰν πολιαρχίαν ἐ S τοσοῦτον κράτος napérevdp s ἐγὼ μὲν i" 
οἶμαι τῷ βεγαλόφρονας εἶναι καὶ ζέοντας ἔχειν τοὺς ἔρωτας, καὶ — 
τῷ Εὐχημηχὰς πεφυκέναι καὶ φιλοχινδυνευτάς, καὶ τῷ δοκοῦντας 
, ^ M , 2-9 2 ^ , 3 
τεθνάναι τὸ μὴ τεϑνάναι δι᾽ εὔκλειαν. εἶ γὰρ παραπλήσιοι ἤσαν 
τῇ τοῦ χιλιάρχου ψυχῇ, οὐ τῆς Εὐρώπης ἐχράτησαν ἄν, οὐ τὴν 
«Διβύην εἶχον ὑπήκοον, οὐκ ἀργυρολόγους ἐπὶ τὴν 24olav ἐξέπεμ-- 90. 
P 51 zov, οὐ τὸν Νεῖλον ὑπηρέτην ἐκέκτηντο, τὸν Aiy(nviv πλοῦ- — 
e 94 - *P. t ω λ "ja 4λ κὰδ » 
vov ὥρᾳ ϑέρους ταῖς Ῥωμαϊκαῖς πελαγίζοντα πόλεσι, καὶ ταῖς 


Maec tuns demi 


f 


coras, dum te adversus concilium tam impudenter geris. non tu vide- 
bas te coram viris ista tam foeda et indigna dictu profundere? an non 
aspicis conventum populumque Romanum, qui et alacritatem animi glo- 
riae sibi ducit, et armis viget ac floret, et discriminum variorum expe- 
rientia faturique praevisione quid expediat non ignorat? quid est quod 
tibi calamitas non ita magna magnorum facinorum accessionem praeci- 
dit? vel hostes te pudefaciant, quos adversus casus minime fregit. 
qui paulo ante lacustris quodammodo factus est, dum ad insulam profu- 
git, aquarumque fidem ad salutem infidam elegit, nunc viriliter se ad- 
versum nos instruit et saucios impellit, persuadetque uti plagas his ma- — 
lores tanquam medicamenta dolorum maximorum delinitiva ab hostibus — 
excipiant. praeteritorum quippe malorum oblivio illum cepit. et necesse 
est careat rebus secundis, qui asperas commutari posse desperat. cedo, 
unde Romani tantam sibi potentiam compararunt, paucarumque urbium 
principatum in tantam imperii amplit:dinem propagarunt? ex 60. meo 
quidem iudicio, quod magnos et rerum iuagnarum stadio iacitatos ac — | 
ferventes et ad audendum atque ad pericula subeunda paratos gererent —— 
animos; et non mori pro ploria mortem interpretarentur. qui si sensum — - 
chiliarchi Similem habuissent, nunquam Europam occupassent, nunquam 

Africae iura dedissent, nunquam coactores in Asiam 'misissent , nunquam 

Nilum, Aegyptiorum divitias , pro ministro possedissent, qui aestivo 

tempore urbibus Romanis pro pelago est, et onerariarum quas recipit 


A re 


ΡΨ 


HISTORIARUM ἢ. 14. 97 


ὁλκάσιν ὥσπερ ἀποχερσοῦντα τὴν ϑάλασσαν. οἷον δέ cov καὶ 
τὸ ϑαυμαστὸν τῶν λόγων ἐφόλκιον; οὐκ ἔσται, φησίν, ἡμῖν 
ἐπίϑετος δύναμις. τίς σοι τοὺς τῆς μαντικῆς ταύτης ἐπίστευσε 
, » [d j ^ - 2 , ) 
γνώμονας; ἢ ὥσπερ ἐκ Πυϑίας τινὸς τῆς ἀνανδρίας ἀνείλου vo 


, Y LI - * - » € » , 
μάντευμα; ἔχει xol τοῦτο μετὰ τῶν ἄλλων ὃ ὕκνος ἐγκώμιον" 


μάντις ἐστὶν αὐτοδίδακτος καὶ στοχαστὴς ἑτοιμότατος, ἄεὶ τοῖς 
πράγμασι τὴν ἀναβολὴν ἀποσχεδιάζων αὐτόματον. ἐγὼ δὲ τε-- 
ϑαύμακα εἰ πρὸς τοῖς μαχροῖς ot βάρβαροι διαϑέουσι τείχεσι καὶ 
βασιλεὺς οὐκ ἐγρήγορε, τηλικούτων ἀνὰ τὸ ἄστυ κυμαινόντων 


4οϑορύβων. μία τις, ἄνδρες, ἀχαταγώνιστος σύμμαχος 7j πάν-- 


τῶν ὑψηλοτέρα μεγαλοψυχία καϑέστηχε, τὰ μὲν τοῖς ἄλλοις ἀδύ-- 
vara δυνατὰ καϑιστῶσα, τὰ δὲ τῷ πλήϑει φοβερὰ ϑαρσαλεώ--: 
τερον ὑπομένουσα. ἔνϑους τοίνυν ἅπας ἐς μάχην χωροίη τὸ τή-- 
pégov, xol μέγαν τοῖς ἔργοις εὐδοξίαν χαρακτῆρα προσβάλωμεν:" 

16οὐ γὰρ τοῖς ὀνόμασιν ὑβρίσω τὰ πράγματα, καὶ τὴν ἀνδρείαν 
ϑάρσος ἀποχαλέσομαι ἢ τὴν ἀριστείαν προπέτειαν. ταῦτα μὲν 
ὃ πρεσβύτης ἐγὼ καὶ φιλοκίνδυνος. εἰ δέ τῳ καὶ ἄλλῳ δοκεῖ, 
ταῦτα χρινέτω. εἶ δὲ μή, ἀλλ᾽ ἔμοιγε περιϑάλπειν ἐάτω" οὐ 
γὰρ τὸ καλὸν τῆς ὁμοίας παρὰ πάντων εὐνοίας τετύχηκεν, οὔτε 

2070 δεξιὰ τοῖς πᾶσι σπουδάσαι δοκεῖ. ἡ γὰρ ἀρετὴ ὑψηλόν τι 
χρῆμα καὶ δύσαντες καὶ τοῖς πολλοῖς οὐ μετόν, ἢ διὰ κακίας 
ἰσχὺν ἢ ἀνορεξίαν τοῦ κρείττονος. ἢ, 


multitudine ipsum mare quodammodo incultum ac desertum reddit. qualis 
autem quamque mirabilis est orationis tuae epilogus? non suppeditabit 
nobis auxiliaria manus, inquit. cuius tandem in ludo vaticiuandi artem 
didicisíi? an vero ut aliqua Pythia de nostra seguitie oraculum edidi- 
sti? habet et hanc laudem praeter caeteras ignavia: vates est per se 
docta et coniectrix promptissima , semper negotiis moras ex tempore et 
ultro iniiciens. miror autem si barbari ad longos muros concurrerunt, 
et imperator tantis turbis civitatem instar fluctuum inundantibus non vi- 
gilavit, unum, mihi credite, idque inexpugnabile subsidium est, excel- 
lentis animi magnitudo, quae sola facit ut effici possint quae aliis fieri 
non posse videntur, et quae vulgus horret, ea fidenter subit, quocirca 
unusquisque ut divino numine concitatus ad praelium hodie procedamus, 
factisque nostris illustrem gloriae notam imprimamus. nolo enim ego no- 
minibus res ipsas deturpare, et fortitudinem audaciam, aut strenuitatem 
temeritatem appellare. haec ego senex periculorumque suscipiendorum 
cupidus. si cuipiam praeterea placet, haec approbet: sin autem, mihi 
ea placere sinat, neque enim quod rectum et honestum est, id pari fa- 
vore et gratia omnes amplectuntur; neque in dextris et laudabilibus ela- 
borandum omnes arbitrantur, virtus siquidem arduum quiddam ac subli- 
me est, quo vulgus, sive quia in improbitate obduruit sive quia prae- 
stantiorum rerum desiderio nullo commoveri solet, non aspirat." 
Theophylactus. 


B 


C 


98 THEOPHYLACTI 


V m 15. Ἐπεὶ δὲ ταῦτα ὃ γέρων τῇ ἐκκλησίᾳ ἐνήχει τὰ ῥή-- 
ματα, ἐζωπύρει τὸ πλῆϑος καὶ παρώτρυνε πρὸς παράταξιν, τῶν 
μὲν βελτίστων ἀκαϑέκτους τὰς ἐφέσεις ποιούμενος, τῶν δὲ νω-- 
ϑροτέρων οἷα μάστιγε τῷ λόγῳ τινὶ διώνύττων πως καὶ μετα-- 
πλάττων τὸ ἄνανδρον. βοὴ δὲ πολλὴ ἐκ τῆς βουλῆς ἐχεκίνητο, 5. 
καὶ ταῖς εὐφημίαις κατεκελάδουν τὸ ϑέατρον, ἀγάμενοι τῆς με-- 
γαλονοίας τὸν στρατιώτην τὸν γέροντα. παραχρῆμα δ᾽ ἀδελφὰ 
τῆς ἑαυτῶν γνώμης συμφρονήσαντες ἅπαντες, τὴν βουλὴν δια-- 

P 59 λύσαντες ἐς πανοπλίαν ἐτρέποντο. κατῆραν τοίνυν τοῦ “μου 
ἐπὶ Ἱαλβομοῦντιν καὶ “Ιιβιδουργὸν πολεμησείοντες, καὶ τὸν 10 
“Χαγᾶνον εἰσορῶσιν οὐ πόρρω zov διατρίβοντα, AA ὡς ἀπὸ 
σημείων τεττάρων ἀπεριμερίμνως τὰς σκηνὰς συμπηξάμενον, 
ἅτε δὴ τῆς ἐκείνου τιληϑύος ἀνὰ πᾶσαν ἐκχεϑείσης τὴν Θράκην. 
διακοσμήσας γοῦν ὃ Κομεντίολος τὸ στράτευμα καὶ ἐς τάξιν 
μίαν συντάξας βαδίζειν εἴα" καὶ πρὸς τὴν ““στικὴν χωρεῖν δια-- 15 
τάττεται, τήν τε νύχτα διὰ φυλακῆς ἔχειν, προσπίπτειν τε τῇ 
ὑστεραίᾳ τῷ Χαγάνῳ λαίλαπος δίκην, καὶ μέγιστον φόνον διὰ 
τῆς δμιλίας παρέχεσϑαι. ἀλλ᾽ ἔδοξε τύχῃ τινὶ παραχαράττειν 

B τῆς στρατηγίας τοὺς γνώμονας" χηφῆνος γὰρ δίκην τοὺς τῆς 
εὐβουλίας σίμιβλους ἠφάνισε, καὶ οἷα μελίττης τινὸς τοῦ στρα- 90 
τηγοῦ τοὺς πόνους ληΐζεται. τοῦ γὰρ ἡλίου τὰ νῶτα τῇ Oxv- 
ϑρωπῇ νυχτὶ παραδείξαντος, καὶ τῆς περικαλλοῦς καὶ φωσφό- 
ρου λαμπάδος τὸ φαιδρὸν περιστειλαμένης καὶ παραχωρούσης 


15. Cum in concione senex ista dissereret, ardorem in pectoribus 
militum velut ignem sopitum suscitavit, et ad pugnam capessendam eos 
exacuit, et fortissimo cuique concurrendi cupiditatem omnis freni impa- 
tientem ingeneravit, ignaviorum vero eíleminatam mollitiem ceu flagello 
quodam cruentavit et ia virilitatem convertit; multusque in concilio sub- 
latus est clamor, et militem annis gravem de animo tam excelso admi- 
rantium atque collaudantium vocibus totum theatrum perstrepebat. nec 
mora, universi in eandem voluntatem consentientes arma expediunt. 
itaque ex Aemo monte in Calbomuntim et Libidurgum (vicorum fortasse 
nomina sunt) praelio decertaturi descendunt, Chaganumque non procul 
inde, ad quartum circiter lapidem, tentoria absque metu habentem, ut- 
pote per totam 'lhraciam eius exercitu dispertito , prospiciunt. Comen- 
tiolus suos instruens et in unam aciem componens ita procedere sinit, 
et ad Asticen (regio est ''hraciae) pergere iubet: noctu excubias agere, 
die sequenti turbinis instar in Chaganum irruere concursuque plurimum 
sanguinis facere. at enim fortunae cuipiam sinistrae visum est adulterare 
huius expeditionis gnomonem sive indicem: nam instar fuci alveare boni 
consilii vastavit, laboresque ducis ut apis alicuius depasta est. etenim 
ut sol moestae nocti tergum ostendit, pulcerrimaeque et luciferae lam- 
padis splendor contectus nocturnae potentiae concessit, iumentum nescio 


HISTORIARUM 1I. 15. 99 


κράτει νυχτερινῷ, ἕν τι τῶν ὑποζυγίων τὸν ἐπικείμενον παρα-- 
πέρριψε φόρτον. συνέτυχε δὲ τὸν κεκτημένον εἷς τὸ πρόσω βα- 
δίζειν. οἱ δὲ παρεπόμενοι καὶ δρῶντες τὸ νωτοφύρον ζῶον τὰ 
- ἐπιχείμενά πως αὐτῷ ἐπισυρόμενον ἀκοσμότερον elg τοὐπίσω τρα-- 

1 ^ - x PE , , ^ 

5 πέσϑαι τὸν δέσπότην ἐχέλευον, τό τε Oxtvoqogov ζῶον énavop- 
ϑοῦσϑαι τοῦ. πλημμελήματος. τοῦτό τοι τῆς ἀταξίας γέγονεν 
αἴτιον καὶ τὴν eig τοὐπίσω παλίρροιαν αὐτοματίζεται" παρηχεῖ- 

€ » 5 

ται γὰρ τοῖς πολλοῖς 7 φωνή, καὶ παράσημον ἦν τὸ λεγόμενον, 
καὶ φυγὴν ἐδόκει δηλοῦν ὡς οἷα τῶν πολεμίων ἐπιφανέντων 

1049góov αὐτοῖς καὶ παρακλεψάντων τὴν δόκησιν. μεγίστου δὲ 
συμπεσόντος τῷ στρατεύματι ϑυύλλου, ϑροῦς παρ᾽ αὐτῶν πο- 
λὺς ἐπανίσταται, παλινοστεῖν τε ἐβόα πᾶς γεγωνὼς διαπρύσιον, 
ἐπιχωρίῳ τε γλώττῃ εἷς τοὐπίσω τραπέσϑαι ἄλλος ἄλλῳ προσέ- 
ταττε, f" δετόρνα᾽᾽ μετὰ μεγίστου ταράχου φϑεγγόμενοι, οἷα 

^ , , 2 , , - - 

15 νυχτομαχίας τινὸς ἐνδημούσης ἀδοκήτως αὐτοῖς. διασπᾶται 
γοῦν ἅπαν τὸ σύνταγμα ὥσπερ ἁρμονίας τινὸς τῶν ἐν τῇ λύρᾳ 
γευρῶν. ἐντεῦϑεν ὃ 'Χαγᾶνος τὸν δεύτερον τοῦτον καὶ μέγιστον 
διεδίδρασκε κίνδυνον, καὶ ἧ ποδῶν εἶχε, καταλελοίπει τὰς συνή-- 

^ * ^ er J A 
Suc διατριβὰς καὶ πρὸς ἕτερον βὀτῳκέζετο χῶρον, σωκηρίαη 
^ , € 2 

90τε τῆς προτέρας παραδοξοτέραν ἠντύχησε. παραπλήσια δὲ καὶ 

: A “ΣΝ » ἢ εὖ , 5 c , ' , 
| τὸ ἹῬωμαϊχὸν ἔδρα, καὶ ἀμοιβαίω τις ἣν ἡ φυγή, xoi φόβος τις 
κίβδηλος τὸ Ῥωμαϊχὸν περιεστρόφει στρατόπεδον, καὶ νόϑος 
2 M , , c 2 “ - 232 , c 
αὐτοὺς ἐξετάραττε xivóvvog. ὅμως ἀναιροῦνται τῶν Z4faocv ot 
πλείους συμπλοκῆς ἀδοκήτου συγνενεχϑείσης ἀμφοῖν τοῖς στρα- 


qucd imposita impedimenta excussit, forte dominus bestiae praecedebat, 
quem qui sequebantur et animal onus indecore trahere videbant, ut re- 
verteretur peccatumque corrigeret, acclamantes hortabantur. id quod 
confusionem ac tumultum creavit, et ut miles retro difflueret per se ef- 
fecit, voces siquidem multitudo percipiebat, et quod dicebatur signum 
aliquod erat fugamque indicere videbatur, ac si hostes repente et opi- 
nione citius iam adessent. inde tumultus ac strepitus non mediocris ex- 
ercitum pervadere, et nemo non voce altissima, ut procul etiam audi- 
retur, revocandum esse gradum clamitare; et alius alium patria voce ad 
reditum impellere, retorna retorna tumultuosissime vociferando, ac si de 
improviso nocturna pugna illis ingruisset. totum igitur agmen in diversa 
distrahitur ac dirimitur, non secus quam in lyra harmonia concentusque 
filium. hinc Chaganus alterum hoc et gravissimum discrimen quam po- 
tuit celerrime fugiens, vias tritas relinquebat, et aliam in regionem se 
transferens salutem mirabilius quam ante feliciter adeptus est. similiter 
et Romani se in pedes dabant, eratque videre fugam mutuam. ac Ro- 
manos quidem falsus timor percellebat periculumque minime verum terri- 
tabat; cumque de eorum agmine quidam sese convertissent et in hostem 


C 


ete 





100 - THEOPHYLACTI | 


τεύμασιν " ἀντιστραφέντων γάρ τινων τῆς Ῥωμαϊκῆς συμμορίας, 
εὐσϑενέστατα τοῖς πολεμίοις προσέμιξαν. 
Ἐπεὶ δὲ τῶν δισσῶν τούτων ϑορύβων ὃ Χαγᾶνος ἀνέ- 
πνευσε, τὴν ἐκ τῶν ἐφόδων σπιλάδα διαχρουσάμενος, τὸ βαρ-- 
P 53 βαρικὸν συναϑροίσας, ταῖς “Ῥωμαϊκαῖς προσέβαλλε πόλεσι, τό 5 
MEL φρούριον τὴν ““ππέρειαν ἐχειρώσατο. οὐ περιττὸν δέ μοι δο-- 
χεῖ καὶ τὸ ὅπως διεξελϑεῖν xal μικρόν τινα λόγον ὥσπερ. ἐμιβόλι-- 

B μὸν τῇ συνεχείᾳ χαρίζεσϑαι. (16) στρατιώτης τις ἦν, Bov- 
σᾶς ὄνομα αὐτῷ, ἀνὴρ ἀγαϑὺς ἐς παράταξιν καὶ τῶν ἐνηϑληχό-- 
των ἄλλων ἀριστέων διὰ ψυχῆς ἀρετὴν ἐνδοξότερος, τούτων ve 10 — 
προκινδυνεύων ἀεί, ὅπότε nov καὶ σάλπιγγος ἐνυάλιον. φωνούσης 
ἠσθάνετο. οὗτος κατ᾽ ἐκεῖνο χαιροῦ παρῴχει τὸ φρούριον. 
τοιγαροῦν ἔδοξε τῷ Βουσᾷ ἱππάζεσθαι ἐς τοὺς πέλας τοῦ φρου-- 
pov λειμῶνας, εἶτα καὶ πορρωτέρω mov παρεχτείνεσϑαι ἅτε δὴ 
κυνηγετήσων πως εὐδοκιμώτερον. οὐχοῦν τὸν Βουσᾶν οἱ βάρ-- 15 
βαροι συλλαμβάνουσι, καὶ γέγονεν ὃ κυνηγέτης εἷς ϑήρατρον. 

C ἐπεὶ δὲ κατέσχον, ἠπείλουν αὐτοῦ καϑιχέσϑαι τῷ δόρατι. ὃ δ᾽ 
ἐζήτει μὴ τοῦτο ποιεῖν, λύτροις δὲ μᾶλλον τὸ ζῆν ἐμπορεύεσθαι" 
μὴ γὰρ ὀνήσειν τοὺς βαρβάρους τὸ τεϑνάναι τὸν Βουσᾶν xol 
δώρων ὑπερφρονῆσαι λαμπρῶν. εἰσεποιήσαντο τοίνυν οἱ βάρ-Φ0 ὁὃ 
βαροι τὴν ὑπόσχεσιν, xol τὴν ἐμπορίαν οὐκ ἀπηνήναντο. καὶ 
οὖν ἄγουσι τὸν ἑαλωκότα ἐπὶ τὸ φρούριον, ἐπεκηρυκεύοντό τε 
τοὺς ἐν τῷ ὀχυρώματι πρὸ τῶν ὀφϑαλμῶν ἀποσφάττειν τὸν Βου- 
σᾶν, & μὴ δώροις αὐτὸν. καὶ φιλοφροσύνῃ τιμήσαιντο. ἦντι- 


validissime intulissent, inexpectato illo congressu complures Abarum op- 
petierunt. 

Ubi ex duplici hoc tumultu Chaganus respiravit, quo maculam ex 
hostium in se profectione contractam deleret, collecta barbarorum copia 
urbes Romanas invasit castellumque Apperiam subegit. quo id modo 
factum sit, haud intempestivum erit exponere, et brevem quendam ser- 
monem historiae perpetuitati velut intercalarium inserere. (16) miles 
erat, cui nomen Busae, homo ad dimicandum aptus aliorumque vel for- 
tissimorum bellatorum facile praestantissimus, quique primus semper ca- 
'put periculo obiectaret, quoties Martium tubae clangorem audiret, is 
per id tempus in eo opptidulo habitabat. cui placuit campos vicinos 
Oobequitare, et aliquanto ultra insignioris venatus ergo provehi. hunc 
barbari excipiunt, et venator praeda fit, eumque se hasta confossuros 
minitantur. obtestatur eos Busa ne id faciant: quin potius accepto libe- 
rationis pretio, vitam sibi condonent: nec enim illis quaestui futurum, 
si splendida dona despicientes miserum morte affecerint. barbari pro- 
missum admittunt et negotiationem huiuscemodi non recusant. captum 
ad oppidum dedücunt, per caduceatorem incolis denuntiant, nisi Busam 





HISTORIARUM II. 16. 101 


βόλει δὲ χαὶ ὃ Βουσᾶς μὴ περιορᾶν Ῥωμαίους αὐτὸν ὥσπερ ἐν 
μεταιχμίῳ τινὶ τῇ πλάστιγγε σωτηρίας καὶ ϑανάτου ταλαντευό-- 
μένον. καὶ ζυγοστατεῖν αὐτῷ ἀμοιβαίως ἱκέτευε χάριτας, μετὰ D 
βοῆς τεικαὶ δακρύων τὰς ἀριστείας ἀπεστόμιζεν, ἃς ὑπὲρ 'Po- 
5 μαίων διὰ μεγίστων κινδύνων ἀπεχληρώσατο" τὸν τε τῶν ἄϑλων 
κατάλογον ἀπεσχεδίαζε, καὶ τοὺς ἀγῶνας ταῖς τοῦ σώματος ὠτει-- 
λαῖς ἀναγράπτους ἐδείκνυε, τὰς ἐμφάσειξ ὥσπερ τῶν πόνων ἐπι- 
δεικνύμενος, καὶ τῶν πολεμίων βολῶν τρανέστερον ἀνεγύμνου 
τὰ σήμαντρα. καὶ συλλήβδην εἰπεῖν, ἐξ ὧν ἔπαϑε, τὸ μὴ πα- 
10 ϑεῖν ἠξίου παρὰ τῶν εὐεργετηϑέντων ἀποίσεσϑαι. οἱ δὲ δυσα- 
γασχετοῦσιν, ὑπό τινος διαφϑαρέντες ἀνδρός, ὃν καὶ λύγος διε-- 
κωμῴδει τῇ τοῦ Βουσᾶ γυναικὶ ἐπικλόποις τισὶν ἡδοναῖς δμιλῆσαι. 
ἀτάρ τοι τοὺς βαρβάρους ἠτιμωμένους ἀπεπέμποντο. ἐν μείζονι 
τοίγυν κινδύνῳ ὃ Βουσᾶς γενόμενος ἐλιπάρει τὸ βάρβαρον ἀνα- P. 54 
15 βολήν τινὰ μικρὰν τὰ τοῦ ϑανάτον λαβεῖν, καὶ μισϑὸν τῆς τέως 
ἀνακωχῆς παραδιδόναι τοῖς βαρβάροις τὸ φρούριον" δεῖν γὰρ 
ᾧετο προπαϑεῖν τοὺς ἐπιλήσμονας χάριτος καὶ μεταλήψεσϑαι 
τῆς συμφορᾶς τὸ ἀπάνϑρωπον, ἵνα πρῶτον xa9^ ἑαυτοῦ τὸ xa- 
xóv σχοίη τὴν πρόοδον. ἐπεὶ δὲ μείζονος ἐπαγγελίας τετύχηκε 
2010 πολέμιον, ἱλαρώτερον πρὸς φιλανθρωπίαν ἐγίνετο, ὠχύρου 
τὲ ὕρκῳ τὸν Βουσᾶν περισώζειν, μὴ μὴν ἀναιρεῖν, φυσιχῷ δὲ 
ϑανάτῳ τὴν ἐξουσίαν χαρίζεσθαι, Onóiav ἐθέλοι τὸν ἐκείνου 


22. ἐχεῖνον IP. 


benevole pro eius capite persoluto pretio henoraverint, se in illorum 
conspectu hominem iugulaturos, suppliciter rogabat etiam Busas ne se, 
veluti qui medius mortis iuxta atque salutis lance examinaretur, despi- 
cerent, et gratias vicissim sibi in trutina appenderent. magna item vo- 
ce et collacrimans commemorabat quae praeclara facinora pro Romano 
nomine per maxima vitae discrimina effecisset, certaminaque ordine re- 
censens dimicationes cicatricibus corporis inscriptas ostentabat, et tan- 
quam laborum suorum imagines exhibebat, impositarumque sibi ab ho- 
stibus plagarum signa aperte ante omnes nudabat, atque ut summatim 
dicam, per ea quae pertulisset, eos de quibus bene meruisset obsecra- 
bat ut sibi gratiam non patiendi tam dira referrent. verum illi a quo- 
dam qui cum uxore Busae furtivas tractare voluptates omnium sermone 
notabatur, corrupti has preces indignantur, barbarosque cum contemptu 
dimittunt. tum Busas maiore in discrimine constitutus precatur uti a 
nece $ua paulum adhuc temperent: se harum indutiarum praemium illis 
oppidulum traditurum. sic enim cogitabat, oportere priores malum per- 
peti, qui beneficii essent obliti. et inhumanitatem. illorum calamitatis 
suae fieri participem, ut improbitas primum sibi ipsi officeret. hostes 
insigniora quam ante promissa accipientes hilarantur, et ad humanitatem 
misericordiamque ei tribuendam magis propendent; ac iureiurando inter- 


102 THEOPHYLACTI 


, , . 2 ^ 2 v ^ ^ - 
B διαλύεσϑαι σύνδεσμον οὗ γὰρ ἐπιφέρειν αὐτῷ τὸν τεχνητὸν τοῦ-- 
» , ^ * Ld - 
voy καὶ ἐπίκτητον ϑάνατον, dye πέρας αὐτῷ và τῆς OpoAoy(ac 
προσδέξηται. καὶ δῆτα ὃ Βουσᾶς τοὺς βάρους ἐδίδασκε ovp 
πήγνυσθαι πολιορκητικόν τε μηχάνημα, ἔτι τῶν τοιούτων ὃρ-- 

, E) , c , ΕΣ , } ,. 
γάνων ἀμαϑεστάτους ὑπάρχοντας, ἀχροβολίζειν τε mogeoxevaLe 5 
τὴν ἑλέπολιν. καὶ μετ᾽ οὐ πολὺ τὸ φρούριον κατεβέβλητο, καὶ; 
δίχας ὃ Βουσᾶς ἀπανθρωπίας εἰσέπραττε, δεινόν τι διδάξας. 
τοὺς βαρβάρους πρὸς πολιορκίαν τεχνούργημα. ἐντεῦϑεν yàp: 
πλείστας λοιπὸν τῶν Ῥωμαϊκῶν πόλεων ἀμογητὶ τὸ πολέμιον 

V 179 παρεστήσατο, τῷ ἀρχετύπῳ σοφίσματι προχρησάμενον. μενοῦν 10 
C pec; Βερόῃ προσπίπτει, καὶ πλεῖστον παρανάλωμα χρόνου ζη-- 
μιωϑὲν xol μεγάλοις πόνοις προσομιλῆσαν τὸ τέρμα τῶν ἀγώνων 
ἀστεφάνωτον ἀπεφέρετο, τῶν τὴν πόλιν περιοικούντων ἀντιπαρα-- 
ταξαμένων γενικώτερον. ὅμως χρήμασιν ὀλίγοις τισὶ τὴν ὅμαι-- 
χμίαν ἠλλάξαντο" τοῦτο γὰρ ἦν αὐτῷ πιϑανὸν τῆς ἀστοχίας 15 
D ἐγκάλυμμα. | (17) περικάϑηται δὲ καὶ τὴν Ζιοκλητιανοῦ πόλιν 
^ ^ , 2 , M ἄν 4 , 2 ^ , 
χατὰ τὸ καρτερόν, ἀντετάξατο δὲ καὶ ἡ πόλις ἐς τὰ μάλιστα, 
καὶ προσβάλλειν ἀπεῖργεν ἐπ᾿ ἀδείας" καταπέλται γὰρ ἐν τοῖς 
τείχεσιν ἀνεστήσαντο ἄλλα τε ἀμυντήρια, καὶ ἀπρόσιτον ἦν τοῖς 
βαρβάροις ἐξ ὑπογυίου συμπλέκεσϑαι. ἀπήει τοίνυν ἀσχάλλων, 90 
* ^ , ^ Li , , ^ ^ , 
καὶ τὸ δὴ λεγόμενον, τὸ τοῦ λύχου παϑών" κεναῖς γὰρ ἐχεχή-- 
γει ἐλπίσι. παρευϑὺ δ᾽ ἐπὶ τὴν Φιλίππου πόλιν μετέβαινε, καὶ 
περιβὰς τὸ πύλισμα ἐνήϑλει λαβεῖν. ἀντεμάχοντό τε οἱ τοῦ 


posito affirmant se ipsum conservaturos, naturalique morti potestatem 
gratificaturos eius coagmentationem dissolvendi cum voluerit, nec medi- 
tatam et adventitiam hanc mortem illaturos, si pactum re praestiterit. 
Busas igitur Abaros, hactenus istiusmodi instrumentorum fabricandorum 
imperitos, machinam expugnatoriam componere docet, et ad tela ex he- 
lepoli (tormento, quibus urbes capiuntur) iaculanda instituit. pauloque 
post oppidum prostratis muris in hostium manus concessit, et Busas poe- 
nas inhumanitatis exegit, doctis a se barbaris expugnatorium artificium ; 
quo deinde pro fama primigenia et typo quodam usi, plurimas Romano- 
rum urbes nullo negotio subegerunt. at vero Beroen aggressi cum lon- 
gissimi iactura temporis magnisque laboribus voto ac praemio frustrati 
recesserunt, indigenis viriliter sese tuentibus ; quibus modica pecunia 
pacem et amicitiam Chaganus vendidit: hoc enim frustrationis suae pro- 
babile tegumentum invenit. (17) etiam Diocletianopolim arte circum- 
sedit: sed oppidani summa vi contra nitentes aditu eum fidenter prohi- 
buerunt, locatis in muro catapultis aliisque machinis defensoriis, ut ac- 
cedere barbari et cominus pugnare non auderent. quamobrem indigna-: 
bundus recessit, cum ei, quod proverbio de lupo dicitur, evenisset: 
vana enim spe hiaverat. hinc confestim Philippopolim transiens oppi- 
dumque circumiens id occupare nitebatur: sed cives acrius contra de- 


HISTORIARUM Ἡ. 17. 103 


ἄστεος ἐντρεχέστερον, καὶ πολλοὺς τραυματίας ἔχ τὲ τῶν περι- 
, - , , ct M σ - ^ 
βόλων καὶ τῶν ἐπάλξεων ἐποιήσαντο, ὥστε τὸν Χαγᾶνον τὴν 
ἀσυλίαν διὰ τὴν ἀρετὴν ἐπαινέσαντα προῖχα καταϑέσϑαι τὸν nó- P. 55 
λεμον. ἐξ ἑωθινοῦ δὲ διαπειραιωθϑεὶς τὰς ὕλας τῆς λεγομένης 
5 Ζ“στικῆς τῇ ““δριανοῦ πόλει προστρίβεται. ἀγωνιστικώτερόν τε 
τῷ ἄστει προσέβαλλεν, ἀντικαϑίσταντό τε καὶ οἵ τοῦ ὄστεος ἀλ--: 
χιμώτερον. τοῖς δὲ Βυζαντίοις περιεβομβεῖτο ὡς Κάστος ἥλω 
καὶ ψνσιμούϑ, καὶ πολὺς τῇ πέλει ἐπεκχύμαινε ϑρύλλος. ἔλοι- 
δορεῖτο δ᾽ ὃ αὐτοχράτωρ ἐς τὸ φανερώτατον ἀπό τινων τῶν τοῦ 
^ c - 
10πλήϑους ἀσυνέτων καὶ στωμύλων ἀνδρῶν, ὧν καὶ τὰ τῆς τύχης 
t , i χῆ 
3 3 , A - , 3s ἢ M , 
ἦν ..ἀγεπίφϑονα καὶ τὰ τῆς γνώμης ἀζήλωτα" καὶ βλασφήμους 
φδὰς κατ᾽ αὐτοῦ συντιϑέντες διέσυρον κωμῳδοῦντες ἐμμελῶς τὸ 
ἀπαίσιον, οὐ τύχῃ ἀλλ᾽ ἀνοίᾳ τὸ δυσπραγὲς περιάπτοντες, ἀλλ᾽ Β 
P] 3 c ^ - 2 , τ ^ ^ y 
οὐκ ἀπέτεχεν 7, λοιδορία ϑυμὸν τῷ αὐτοχράτορι" στεῖρα γὰρ ἦν. 
€ - 
157:00c ὀργὴν ἡ τοῦ βασιλέως ψυχὴ καὶ παρὰ τὴν ϑυμικὴν φλόγα 
ἀσυνουσίαστος. τὸν δὲ Κάστον ἀπέδοντο χρηματισϑέντες λίαν 
δαψιλῶς οἱ πολέμιοι, ὡς ἐκ τῶν xa9* ἡμᾶς πρεσβυτέρων ἔστι 
λαβεῖν, καὶ τὸ πιστεύειν ἀζήμιον. βασιλεὺς δὲ τὰς ἑαυτοῦ 
φροντίδας τοῖς πολεμίοις ἀντέταξε, καὶ μείζονι παρασχευῇ πρὸς 
2010 πολέμιον ἐξαρτύετο. καὶ τὸν Ἰωάννην, ὃν δὴ Π]υστάκωνα 
᾿ τοῖς πολλοῖς ἔϑος ἀποκαλεῖν, στρατηγὸν προεστήσατο. ἐχειρο- 
, - 
τόνει δὲ καὶ τὸν Zoóxrova ὥσπερ αὐτῷ ὑποστράτηγον, παρήο- 
J , , 3. »“« , . )32. t€ * 
go» τινὰ δύναμιν ἐμπιστεύσας αὐτῷ" “Ἰογγύβαρδος δ᾽ οὗτος τὸ 
» 2.5 E , ᾿ ^ * ’ i wd , 
φῦλον, ἀνὴρ ἀλχιμώτατος καὶ πρὺς τὸν πόλεμον ἐμβριϑέστατος. 





certantes multos tum e moenibus tum e propugnaculis vulnerabant, ut 
eorum virtute, qua tegerentur, commendata gratuito obsidionem solve- 
ret. mane porro, silvis Asticae quae dicitur transitis, Adrianopolim se 
applicat; quam cum maioribus operibus oppugnaret, etiam ibi a civibus 
fortissime vis repulsa est. populi vero Byzantini aures fama de Casto 
et Ansimutho captis circumsonabat, multumque murmuris ac tumultus 
urbem inundabat, et apertissime imperatori a quibusdam e media plebe, 
stultis et protervae linguae hominibus, quorum neque fortunis quisquam 
invidit neque animi bona aemulatus est, contumeliae dicebantur. hi 
compositis in illum cantibus modulate adversum casum et comica quadam 
maledicentia insectabantur, non fortunae sed amentiae duram illam sor- 
iem adscribentes. tamen probra huiusmodi imperatori stomachum non 
faciebant, cuius mens ad iram sterilis et a flamma furoris abhorrens 
erat. sed Castum hostes ingenti pecunia aestimatum reddiderunt, ut 
senes nostri memorant, et iis fidem commodare nihil habet periculi, 
imperator curas suas adversum hostes intendere, maioremque in eos ap- 
paratum moliri, et loannem, vulgo dictum Mystaconem , ducem legere, 
Droctonem ei pro hypostratego, parte muneris in illum collata, adiun- 
gere, hic Longobardus natione, vir fortissimus et ad arma promptissi- 


f 
104 . THEOPHYLACTI : 


€ ἐπεὶ δὲ περὶ τὴν IAógiavoU πόλιν ἐγένετο, τοὺς βαρβάρους τῆς — 
πολιορχίας ἀφιστᾷ, δευτέρᾳ τε ἡμέρᾳ ὃ πόλεμος ἐτετέλεστο. —— 
ἐνίκων τοίνυν Ῥωμαῖοι τοῖς βαρβάροις συμμίξαντες, καὶ ἕτεραλ- —— 
κέα τὴν μάχην διέϑεντος. κχατεστρατήγει γὰρ τῶν πολεμίων δ΄ 
ὑποστράτηγος ΖΔρόκτων. ἐπιπλάστῳ γὰρ φυγῇ τὸ ἐκείνου κέρας 5 
ἔδοξε τοῖς πολεμίοις τὰ νῶτα παρέχεσθαι, ὡς οἷα δεδοικότος τοῦ | 
“Ρωμαϊχοῦ τὸ ἀντίπαλον" εἶτα τοὔμπαλιν ἀντεδίωξε, καὶ μετό- — 
πισϑὲν τῶν βαρβάρων γενόμενον τοὺς συντυχόντας διώλεσεν. | 
ἀπήεισαν τοιγαροῦν μεσημβρίας ὥρᾳ οἱ βάρβαροι, ἄλλος ἄλλῃ 
διεσπαρμένοι καὶ ὡς ἂν τύχοι φερόμενοι μετὰ συντόνου τινὸς ἀπό-- 10. 

D ὁράσεως. ὃ δὲ στρατηγὸς οὐ κατεδίωξε τὸ ἀντίπαλον" ἐφιλο- 

σόφει γὰρ τῆς εὐδαιμονίας τὸ μέτρον, τὰς im ἄχρον εὐεξίας, 

ὥσπερ εἶχός, εὐλαβυύμενος. φιλαπόστροφον γὰρ ἡ τύχη καὶ 
ἄπιστον, νίκη δ᾽ ἐπαμείβεται ἄνδρας, ἵνα καί τι τῆς Ὅμήρου —— 
δέλτου ἐπισπείρω τοῖς ἀφηγήμασιν. 15. 

P 56 18. Ἡράκλειος μὲν οὖν κατὰ τοῦτον δῆτα τὸν χρόνον ἐπέ- 

V 173 AMT) " ω , ὌΡΙΝΕ ; 

fj αὖ noA τῆς Περσῶν πολιτείας, καὶ τοῖς Π]ηδοις φιλεπίδη-- 

pov ἦν τὸ κακόν. ὑπηνίκα δὲ παρεγένετο, προσβάλλει ἐχυρω-- 
τάτῳ φρουρίῳ τινί, τοῦτο δ᾽ ὑψηλῆς ὑπερεκαϑέζετο πέτρας, 
καὶ διεκόσμει ὃ ὑποστράτηγος τὰς ἑλεπόλεις. τε καὶ τὰς μηχανάς. 90. 
ἀντιπαλαμῶνται δὲ καὶ Πέρσαι πρὸς τὰς ἐπιβουλὰς ἕτερα ἄττα 

σοφίσματα. ἱστουργοῦσι δὲ καὶ οἷα χιτῶνάς τινας" τρίχας συλ- 

λέξαντες καὶ τῷ στήμονε τὴν xgóxqv συστρέψαντες, προμήκη 

τὰ χιτώνια διετέλεσαν, καὶ τούτους ἀχύρου εἰς τὸ ἰσχυρὸν ἐνε- 


T 


21. δὲ] ve IP. 


mus erat. Adrianopolim ut venerunt, barbaros obsidione depellunt, ac 
die altero secündo Marte cum iisdem congressi vincunt, belloque finem 
imponunt. strategemate nimirum Drocto illos circumvenit: quasi enim 
timeret hostem, fugam cum suo cornu simulabat, deinde conversus in- 
sequentibus vicissim terga dantibus inhaerebat, et quotquot assequi pos- 
set obtruncabat. discesserunt itaque meridie barbari, continenti fuga 
alius alio, quo sors tulit, dilapsi. quos dux non est secutus, quod in  . 
felicitate modestiam adhibendam sapienter statueret, et velut in optimo ὑ 
corporis habitu, aliquid morbi, ut decebat, metueret. est enim fortuna  — 
parum fida, et facile alio respicit. εὖ, laeta viros victoria mutat, ut 
etiam de libris Homeri quippiam narrationibus rostris aspergamus, 

18. Heraclius per id tempus rursus in Persidem se inferebat, ha- 
bebantque domi malum Persae. admovit autem oppugnationem castello 
cuidam  munitissimo, in sublimi petra aedificato, helepoles aliasque ma- 
chiuas hypostratego expediente. Persae adversum impulsus cum alia 
ingeniose struebaut, tum quasi tunicas quasdam longas e pilis stamini 
tramam seu subtemen inducentes conficiebaut, quas paleis densissime in- 


; HISTORIARUM 1I. 18. 105 


* , Mas t ^- i 
φύρησαν, ναστούς τε κατεργασσμενοι à στῶν Tov τείχους, χαὶ 


τούτοις τὰς προσβολὰς ὑπεδέχοντο, τῷ μαλϑακῷ τῆς ἀντιτύπου 

παρασχευῆς τῶν ἐχπομπῶν τὸ στερρὸν ἐχμαλακίζοντες. ὑπερί- 
2 c ^ -— - - 2 - e 

πταντο δ᾽ at πολλαὶ τῶν βολῶν xol τοῦ φρουρίου αὐτοῦ" ἕτεραι 

5 δὲ xal κατ᾽ αὐτὸ τοῦ ἐχυρώματος χατεφέροντο. ὃ δ᾽ Ἡοάκλειος 

οὐδεμίαν ἀνακωχὴν παρενετίϑει ταῖς προσβολαῖς, νύχτωρ καὶ 
2 5 é 2 ü ^ —— Y € i] ^ 
pe9^ ἡμέραν ἀμείβων τοὺς ἐφισταμένους τῷ ἔργῳ. οἵ μὲν γὰρ 
ἔναγχος τῶν πόνων μετειληφότες ὑπὸ τῆς διαδόχου δυνάμεως ἀν-- 
, 3 - 
τελάμβανον τὴν ἀνάπαυλαν, ἕτεροι δ᾽ αὖ συμπονοῦντες ἐχείνοις 

͵ : . 

10 ἐξανίσταντο, xüxsivoig αὖϑις τοῦ μόχϑου συνελάμβανον ἕτεροι. 
διά τοι τοῦτο ἐξασϑενοῦσιν οἵ τιμωροῦντες τῷ ἐχυρώματι, καὶ 
j3 » - « : 
ἦν αὐτοῖς và τῆς δυνάμεως ἐξίτηλα. ταύτῃ τοι xol καϑαιρεῖται 

^ , j | € ^ *P. , B. y é ' δ᾽ 5À * 
τὸ φρούριον καὶ ὑπὸ Ῥωμαίους ἐγίνετο. ἐπεὶ δ᾽ ἥλω, φρουρὰν 
ἐν αὐτῷ ὃ στρατηγὺς ἐνεχάϑισεν. 

15 Οἱ δ᾽ ἀμφὶ τὸν Θεύδωρον χαὶ τὸν ἀνδρέαν τὸ ΠΠ]Πατζάρων 

Ls - - 
. (φρούριον δὲ καὶ τοῦτο) τῷ χρόνῳ γεγηραχὸς διωρϑώσαντο. οὐκ 
ἄπο δὲ τοῦτο τοῦ Βεϊουδαὲς ἐτύγχανεν ὄν. ἐν ὅσῳ δὲ περὶ τὴν 
ς - € 
οἰχοδομίαν ὃ Θεόδωρος ἐνησχολεῖτο, ἧχον mag αὐτὸν γεωργοὶ 
m ^ 
παραϑήγοντες τὸ Βεϊουδαὲς παραστήσασθαι, μὴ ἀποχρῶσαν 
€ - - 

20 ὑπεῖναι φρουρὰν ἐν αὐτῷ παραδηλώσαντες. οἱ δὲ περὶ Θεόδω-- 
ρον xoi ᾿νδρέαν παραχρῆμα ἐπιϑέσϑαι τὴν πρᾶξιν τοῖς λόγοις 
διενοήϑησαν, χαὶ διανυχτερεύσαντες συντόνῳ τῇ ὁδοιπορίᾳ ἐχέ- 
χρηντο. ἐπιϑέσϑαι δὲ νυκτὸς τῷ Βεϊουδαὲς τούτοις ἐδέδοκτο. 

" ^ 4 , - c - , ,ὕ , 
xci μὴ ἐξισχύσαντες τῆς ἑαυτῶν ἐφικέσϑαι βουλήσεως, περὶ 


4. ἑτέρας IP. 


farctas de muro suspendebant, iisque tormentorum petitiones exciple- 
bant; quarum vehementiam materiae oppositae debilitabat frangebatque 
mollitudo. tela complura supra, alia in ipsum castellum volitabant. 
Heraclius impressionibus nullam quietem interponebat, diu noctuque per- 
mutans qui instarent operi. nam qui modo pugnarant, aliis succedenti- 
bus respirabant: rursum alii ilorum et novi ac recentes semper defati- 
gatorum labores excipiebant. inde propugnatores defecti viribus lan- 
guebant, ea ratione castellum eversum in potestatem Romanorum venit, 
cui dux praesidium imponit. 

.  'FPheodorus et Andreas Mazarorum oppidulum vetustate ruinosum 
iustaurant, quod a Beiudaes non procul distabat. dum "Theodorus ae- 
dificatione distinetur, agricolae adsunt, eumque ad Beiudaes, in quo non 
repefiatur sufficiens praesidium, armis subigendum incendunt. 'Theodo- 
rus et Andreas communicata sententia mox ad rem incumbendum sta- 
tuentes, transacta nocte magnis eo itineribus contenderunt. cum autem 
noctu invadere deerevissent, nec possent quod volebant effectum dare, 
sub matutinos gallorum cantus nffuerunt. praesenserunt adventum Ro- 


B 


Cc 


D 


P 57 


B 


V 174 


106 THEOPHYLACTI 


τοὺς ἑωθινοὺς τῶν ógviQwv χκελάδους τῷ φρουρίῳ ἐπέστησαν. 
καὶ οἱ ἐπιχώριοι τὴν ρωμαϊκὴν προεγνώρισαν ἔφοδον, καὶ ἀδεεῖς 
y ^ b - , , t 2 , - 
ἤσαν διὰ τὸ τῶν τόπων δυσάλωτον. εἴτα ἀναϑαρρήσαντες τῇ 
πέτρᾳ προκύπτουσι xol τῶν ἀποπομπαίων βελῶν προκατήρχοντο. 
εἴσοδος δὲ τῷ φρουρίῳ μέ᾽ οὖσα ἐτύγχανε, xol δυσπρόσιτος 5, 
᾿ Led ^ 
ἦν πολεμίᾳ χειρί" ἑνὶ γὰρ πύργῳ và τῆς εἰσαγωγῆς ἐπεπίστευτο, — 
προβεβλημένῳ τοῦ ἐχυρώματος, ὥσπερ ἀδαμαντίνοις περικει- — 
μένῳ λίϑοις τισίν, ἢ εἴ τι τούτων τὴν φύσιν ἐστὶ στεγανώτερον. 

0 uA - 2 , - c , - 
οἱ οὖν “Ῥωμαῖοι ἀποβάντες τῶν ἵππων προσαράττουσι τῇ πέτρᾳ,Ἠ —— 

^ 2 A] H" - ^ * - 3 , 

καὶ ταῖς ἀπὸ τόξων φοραῖς ἐτελεῖτο τὰ τῆς ἀγωνίας προαύλια. 10. 

» - X ? 
τοῖς δ᾽ iv τῷ φρουρίῳ ποτὲ μὲν λίϑοι ἀμυντήρια ἦν, ἄλλοτε 
καταποῦλται, καὶ ὥσπερ ἐξ ἀπόπτου τινὸς ἢ μεγίστης περιω-- 
πῆς τὰς καταβολὰς ἐπεποίηντο, οἷα ξενηλαλοῦντες διὰ τῶν ὕψη-- 
λῶν τὸ πολέμιον. ἀσχολούσης δὲ τῆς Ῥωμαίων δυνάμεως, τολ-- 
μητίαι τινὲς τοῦ Ρωμαϊχοῦ συμφραξάμενοι ταῖς ἀσπίσι, κατ᾽ 15. 
ὀλίγον xal βάδην ἰόντες, τὸ πᾶν τῆς ἀριστείας ἀναϑέντες τῷῦ 
ϑράσει προηγοῦντο τῶν ἑπομένων, καὶ τῶν ἐκ τῆς πέτρας κατα-- 

ἣν 2 , 3 ' , 3 - 
βολῶν οὐ φροντίζοντες εἰς τὸ πρόσω ἐχώρουν, xol διωθοῦσι 
τῆς πέτρας τὸ βάρβαρον. οἱ δὲ πολιορκούμενοι τὴν σύμμαχον 
καταλείψαντες πέτραν, εἰσδήντες elg τὸ φρούριον παρέδοσαν τοῖς 20. 
πολεμίοις τὴν εἴσοδον. οἱ δὲ Ρωμαῖοι τῶν τῆς πέτρας ὀχυρω-- 
μάτων χρατήσαντες λίαν ἰσχυρῶς τὸ φρούριον περικάϑηνται. οἵ 
- P - ^ T 3 

δὲ ἐπὶ τῶν ἐπάλξεων ἑστῶτες ἀποσοβεῖν οὐχ οἷοί τε ἦσαν τὸ &v- 

, Ἁ » - € c , 2 » 32 2 
τίπαλον, τὸ ἄπειρον τῶν βελῶν ὑπομένειν οὐκ ἔχοντες, ἀλλ 

6. εἴσοδον δὲ τῷ φρουρίῳ μὴ οὖσαν ΤΡ. 


manorum indigenae, quibus capiendi loci difficultas timorem adimebat. 
tum petrae confisi despiciunt, telorumque iaciendorum initium faciunt. 
unus tantum erat ingressus, et is hostibus aditu difficilis, per turrim 
ante castellum stantem muroque cohaerentem, quae adamantinis quodam- 
modo lapidibus, aut si quid adamante solidius est, constabat. Romani 
igitur ex equis descendentes petram invadunt, sagittarumque iactibus 
mutuis certamini praeludebatur. propugnatores nunc saxis deiiciendis 
nunc. catapultis se defendebant, atque ut ex editissimo loco speculave 
maxima deorsum iaculabantur, hostes propter altitudinem quasi pere- 
grina lingua compellantes. indigne id ferentibus Romanis, animosi qui- 
dam testudine facta sensim ac pedetentim gradientes, omnemque fortitu- 
dinis laudem in audacia constitutam habentes, aliis praeeunt, telaque 
desuper accidentia nihili pendentes ulterius prodeunt, ac barbaros petra 
depellunt. qui auxiliaria sua deserta castellum subeunt, Romanis in- 
&ressum reliquum faciunt. illi petrae munitionibus receptis castellum 
artissima obsidione premunt. in propugnaculis qui erant, hostem ar- 
cere non valebant, siquidem infinita tela non sustinebant: sed cum con- 
fertim apparuissent, mox pro vultibus terga ostendebant. porro miles 


HISTORIARUM II. 18. 107 


E , à , 7, » »ν - », M - 
d$góov ἐπιφαινόμενοε παραυτίκα ἀντὶ τῶν προσώπων τὰ νῶτα 
PA) , δέ Sox) ^ ᾿ - c € ^ - 
ἐδείκνυον. Σάπειρ δέ τις ἀνήρ, τὸ μὲν σῶμα ὡς ὃ παρὰ τῷ 
Ὁμήρῳ Τυδεὺς ἀνυμνούμενος, τὴν δὲ γνώμην καὶ περαιτέρω 
Τυδέως (Ἡρακλῆς γὰρ ἦν τὴν ψυχήν, καὶ s τις τούτου ἐγεγόνει 
ποτὲ ἀλχιμώτερος " οὐ γὰρ ἀποκνέω τῷ μεγέϑει τῆς ἀρετῆς τὸν 
Ἡρακλέα ἐν δευτέροις τιϑείς, εἰ xol τῷ παραλλήλῳ λειπόμεϑα), 
σχόλοπας ὀξεῖς ἐπιφερόμενος ἐνάλλεται τῷ ἐχυρώματι, καὶ με- 
΄τεωροπορεῖ τὸν μὲν ἕνα σχόλοπα ἐνείρας τῷ πύργῳ ἀνὰ τὰς ἄρ-- 
μογὰς τοῦ οἰκοδομήματος (ἦν γὰρ λίϑῳ ξηρῷ διεσκευασμένον τὸ 
᾿ - - ^ 
᾿ φρούριον), καὶ ἐπιβαίνει ἐπὶ τοῦ σχόλοπος τῷ ποδί. εἶτα τὸν 
ἕτερον αὖϑις ὥσπερ ἐγκεντρίσας σγόλοπα, τὸν λειπόμενον τοῖν 
᾿ 
ποδοῖν ἐπερείδει, χαὶ τῶν ἐξηρτημένων λίϑων ἐπειλημμένος 
ἀπρὶξ εἴχετο ταῖν χεροῖν, οὕτω τε τὴν ἄνοδον ἐσοφίζετο. τῶν 
δὲ πολιορκουμένων τὴν ϑέαν τῶν βελῶν μὴ ὑπομένειν οἵων τε 0v- 
των, ἰσχυρῶς εἴχετο τῆς ἐπάλξεως ὃ Σάπειρ ἐχεῖνος ἀνήρ. καὶ 
ἂν ἥλω κατὰ τὴν πρώτην ἐχείνην ἐπιβολὴν τὸ ἐχύρωμα, εἶ μή 
τις τῶν τῆς Περσιχῆς συμμορίας ἀϑρόον ἐπιφανεὶς ἑνὶ τῶν ϑυ-- 
ρεῶν τῶν προβεβλημένων τοῦ ἐχυρώματος ἐκεῖνον αὐτὸν τὸν ἀρι-- 
στέα ἐξώϑησεν. ὃ δὲ κατολισϑήσας ἐς τὸ κάτω ἐφέρετο μετὰ 
- M , Ἴ ὲ ι , i er 
τοῦ JvgsoU, χκύμβαχος ἐν χονίῃσιν, ἐπὶ foeyuov τὲ καὶ ὠμους, 
Ὁμηρικῷ τῷ συμπτώματι. ὅμως οὐ διόλωλεν: ὑποδέχονται 
γὰρ αὐτὸν ταῖς ἀσπίσιν ot συμπονοῦντες, καὶ τραυματίαν διεσώ-- 
ζοντο" προσνύττουσι γὰρ αὐτὸν τὰ τῶν ἀκοντίων σιδήρια μιχρὸν 
δῇ ς δὲ - jy à ?» P Aw P , ^ 
χομιδῇ. ὃ δὲ καρτερικῶς αὖϑις ἐπὶ ἐχεῖνο τὸ ἔργον ἐχώρει, xoi 


quidam Saperius vocabulo, corpore similis 'Tydeo quem Homerus cele- 
brat, auimo autem supra 'Tydeum, Hercules ipse, inquam, et si quis 
Hercule aliquando animosior inventus est (non enim verebor magnitu- 
dine virtutis Herculem postponere, tametsi alioqui quem cum eo confe- 
ramus non habemus), hic, inquam, miles palos acutos inserens in mu- 
nitionem insilit, et sublime scandit, et uno quidem in turri defixo, qua 
lapides iuncturas dabant (constructum enim erat castellum caeso lapide), 

ede in palum ascendit; rursus alterum palum ceu surculum in murum 
inserens, alterum pedem in eo firmat, eminentiaque saxa manibus firmi- 
ter comprehensa tenens ascensum ita machinatur. et cum obsessi tof 
telorum spectaculum non ferrent, vir ille Saperius propugnaculum va- 
lida vi tenebat, captumque fuisset primo illo impetu castellum, nisi qui- 
dam de cohorte Persica repente coortus saxo de his quae illic iacebant 
bellatorem animosum deiecisset. qui cum saxo deorsum ferebatur, prae- 
ceps in pulverem, super sinciput et humeros, casu scilicet Homerico. 
non tamen periit: nam eum vulneratum commilitones scutis impositum 
conservarunt: perparum enim missilium cuspides eum laeserant. ad idem 
epus constanter redit, iterumque ad propugnaculum assiliens iniectis ma- 
nibus ita tenaciter pinnam retinet quemadmodum polypus, cum quip- 


108 THEOPHYLACTI 


αὖ πάλιν ἀνέϑορε, τῇ ἐπάλξει τὰς χεῖρας περιβαλὼν οἷα πολύ- 
P 58 πους ἀφύχτους πλεχτάνας τινάς, καὶ εἴχετο καρτερᾷ τινὶ λαβῇ 
τῆς ἐπάλξεως. ὃ δ᾽ ἀντίπαλος Πέρσης ἀδελφὴν τῆς ἑτέρας ἐπι-- 
βουλῆς ἐξειργάσατο, xol σαϑρωϑείσης ἔναγχος τῆς ἐπάλξεως 
ταῖς Ῥωμαϊχαῖς προβολαῖς, μετ ἐχείνης τὸν ἀριστέα ἀνατρέψας; 
παρεία ἐς τὸ χάτω χωρεῖν. καὶ τοίνυν κατήγετο ὃ στρατιώτης. 
ὃ φιλοκίνδυνος μετὰ τῆς ἐρωμένης ἐπάλξεως. τὸ δὲ συμμαχι-, 
κὸν τὴν προτέραν σωτηρίαν ὀρέγουσι μετὰ φοβεροῦ τοῦ ϑεάμα- 
voc τῷ πάντα τολμηρῷ. ἀτὰρ ἐξάντης τοῦ πτώματος ὃ τραυ-- 
ματίας γενόμενος καὶ τρίτον ἄϑλον ἀσπάζεται, ὥσπερ ἀμάχου: 
τινὸς καὶ ϑείας δυνάμεως ἐς τὸν πόνον παροτρυνούσης αὐτόν, 
B ἐπεὶ δ᾽ ἀνείῤπυσε τῆς στεφάνης τοῦ ἕρχους, λοιπὸν ἐπιβάς, τὸν 
ἀκινάκην σπασάμενος, τὸν χηφῆνα τῆς ξαυτοῦ ἀρετῆς ἐκεῖνον 
αὐτὸν τὸν Πέρσην ἀπέκτεινε, xol οὖν τὴν κεφαλὴν ἀπὸ τῆς δέ-, 
ρης ἀφελόμενος τοῖς πολιορχοῦσιν ἀπέπεμπεν. οἱ δὲ “Ῥωμαῖοι 
τὸ γεγονὸς ϑεασάμενοι ἀνεϑάρρησαν καὶ τῶν κινδύνων ὠρέγοντο., 
ἀδελφὸς δέ τις τοῦ Σάπειρος ἐχείνου (πρεσβύτης δ᾽ οὗτος τὴν 
ἡλικίαν) ἐπεὶ γέγονε τῆς ἀρετῆς ϑεατής, καὶ ζηλωτὴς παραχρῆμα 
τοῦ ἐγχειρήματος γίνεται, καὶ ἄνεισι καὐτός, ἀδελφὰ τῷ ἀδελ- 
C φῷ μηχανώμενος. εἶτα μετ᾽ ἐχεῖνον καὶ ἕτερος, καὶ μετὰ voU-$ 
τον πολλοί" χάλοις γὰρ λοιπὸν ἀνεδύοντο οἵ προκατειληφότες v0. 
ἐχύρωμα, καὶ ταῖς πύλαις ἀράττουσι, καὶ εἰσαγώγιμον λοιπὸν. 
ἦν τὸ Ρωμαίων στρατόπεδον. χαὶ οὕτω κρείττους τῶν πολεμίων 
γενόμενοι τὸ φρούριον παρεστήσαντο, καὶ οὗς μὲν ἀνεῖλον, οὃς 
δὲ διέσωζον καὶ εἰς αἰχμάλωτον μετεβίβαζον τύχην. τὰ δὲ κτή- 


20. τοῦτο IP. 


piam cirris sive acetabulis complexus est: inde enim avelli non potest. 
tum Persa adversarius simili impetu ut ante insurgit, et cum pinna Ro- 
manorum impulsibus paulo ante labefactata strenuum virum deturbat. 
cum amata igitur pinna miles nullius formidator periculi delabitur.  so- 
cii cum terribili spectaculo omnia audenti priorem curationem ad salu- 
tem ministrant. at enim vulneratus cum denuo ex eo casu salvus eva- 
sisset, tertiam pugnam aggreditur, ac si invicta quaedam et divina vir- 
tus ad facinus illum extimularet. ubi igitur intra coronam munitionis 
irrepsit, deinceps irruens educto gladio suae virtutis fucum et populato- 
rem illum ipsum Persam interfecit, caputque praecisum infra propugna- 
culum proiicit, Romani factum intuentes resumunt animos et experiri 
fortunam concupiscunt. frater autem Saperii illius, magno natu, ubi 
facinus spectavit, extemplo id ipsum aemulans ipse quoque ascendit et 
cum germano germana molitur. mox post illum alius, et post hunc 
plures scalis stuppeis ascendunt, oppidoque capto ac portis perfractis 
militem Romanum introducunt; atque ita hostibus superiores castellum 





HISTORIARUM iL 18. 109 


ματα λαφυραγωγήσαντες ἀπῆραν ἐντεῦϑεν, σχοποὺς περιβα- 
λόντες τῷ ἐχυρώματι. ὥρας δ᾽ ἐπιούσης χειμῶνος ἄνεισιν ὃ 
(ιλιππιχὸς ἐπὶ τὸ Κωνσταντίνειον ἄστυ, στρατηγὸν ἐναφεὶς τὸν 
Ἡράκλειον. ὃ μὲν οὖν Ἥ ράχλειος λειποταξίου ποινὰς τοὺς πλα- 
γήτας τῆς Ῥωμαϊκῆς δυνάμεως εἰσεπράττετο" καὶ ὅσοι τῷ πόνῳ 
χαίρειν εἰπόντες τηνάλλως δεῦρο κἀκεῖσε περιενόστουν, βασάνοις 
ἐπὶ σωφροσύνην μετήγοντο. 


in ditionem accipiunt, et partim incolarum occidunt, partim pro capti- 
vis servant, bona diripiunt secumque auferunt, et praesidium illic re- 
linquunt. hieme iam ingrediente Philippicus ad Heraclium, summa belli 
delata Cpolim discedit. Heraclius deserti ordinis poenas ab erronibus 
Romani exercitus exigit. et quotquot labore relicto huc illuc otiose va- 
gabantur, suppliciis sapere docebantur. : 


* 





4 


0EOOIYIAARTOTLI,| 
bs Be ToQscoPSupro m | 
XAUOIOS 


THEOPHYLACTI] 
HISTORIARUM 
LIBER III. 


PONTANI ARGUMENTUM. 


(1) dcs in locum Philippici surrogatur. annona militum con-. 
tracta, Germanus episcopus Damasci honorifice a Prisco habetur. cur 
Gb eo Monocartum ductus. Prisci fastus in contemnendo more vetusto. 
tumultus in castris duas ob causas. imago Christi ad sedandas turbas. 
circumlata. dux periculum fugit; detrahi militibus de consueta annona 
vetat ; medicum quaerit a quo sanetur. (2) tabernaculum Prisci diripi- 
tur. legatus eius ad exercilum. Germanus quanquam multum repu- 
gnans dux cooptatur. episcopus legatus spernitur. statuae et imagines 
imperatoris deiiciuntur abolenturque. ^ Edesseni episcopi irrita legatio. 
clades Orientis. (3) legati ad Priscum. «eorum in militibus placandis 
infelix conatus. Priscus Byzantium discedit. adversus Philippicum re-- 
bellio. Persae occasione utuntur:  Constantinam obsident. a Germano 
depelluntur. Aristobulus palatii praefectus milites ad officium revocat. 
(4) Martyropolis aditu Romani a Persis prohibentur. hostes insequentes | 
dimicatione devincunt. in imperatorem  benevolas mentes accipiunt 5 
caplivis et spoliis eum honorant. Philippici timor. stipendia persoluta. | 
Homa. Longobardis restitit. Mauri in Africa domantur. (5) carcer Gi- 
ligerdi castelli, in quem diversi mortales includebantur ; unde se et alios | 
per caedem Romani eximunt. Philippicum Gregorius Antiochiae antistes 
exercitui conciliat, Persae Martyropolim occupant. Sitta dolum machi- | 
nato, Persis Romani succumbunt. Philippico amoto Comentiolus in mu- 
nere succedit. (6) Comentiolus cum Persis acie congressus fugit. He- 
raclii miranda virius. .4phraates dux Persicus occidit ; Persae in fu- 
gam vertuntur. munera imperatori de praeda miltuntur. ludi ob vi- 


PONTANI ARGUMENTUM. 111 


ctoriam Byzantii, Suaniam in Colchis Persae invadunt. Turcarum 
lurus in auro eb argento. Persis vicissim tributa pensitant. praeda 
Suaniae Babylonem mittitur. dux, Homanus nomine, a Mauricio in 
Colchidem missus. (7) Homanus reditum molitur, milites placat , ho- 
sium consilia indagat. Homani erploratores dolo deluduntur et torquen- 
tur. VFaramus provinciam | Homanorum depopulatur , abeuntes sequitur. 
phalanz eius in fuga caeditur. conflictu totis copiis inito, Persae su- 
gperati fuga universi salutem petere contendunt.  Homani insequuntur. 
- (8) Hormisdas Varamum bifariam dedecorat, a quo contra contemnitur. 
Armenii praetore suo iugulaio rebus novis abutuntur operam. — Comentio- 
lus turbas componit. defectionis inventorem clementia imperatoris con- 
servat. ad Persicas tragoedias παρασπευή. Sarames ad capiendum vin- 


|. €eiendumque Varamum missus ab eodem elephanto obiicitur. (9) ad tem- 








pora lustini iunioris οἱ "liberii propter originem belli Persici declaran- 
dam digressio. belli execratio. lustinus foedera transgreditur. Romani 
in Persas, Persae in Homanos belli causam  coniiciunt. mendacium 
Persarum. (10) Marcianus patricius in Orientem dux mittitur; tribus 
millibus 4rzanenam depraedatur. prope Sargathum Persae caeduntur. 
"Thebothum. castellum inaniter oppugnatur. Chosroae senioris in Roma- 
nos expeditio. A4dormaanes Homanorum loca populationibus miscet, sub- 
urbana 4ntiochiae aedificia demolitur, .4pameam incendio foedat. 
(11) Marcianus gradu movetur. Dara αὐ Persis capitur. indutiae. 
"Tiberius a lustino collega acsciscitur. eiusdem lustini ad eundem de im- 
perio legitime administrando sapiens et pia paraenesis. (12) gratulatio 
populi de Tiberio in collegam  ascito. eius de pace legatio et liberali- 
ias. lustiniani ducis laus. pecuniae bene collocatoe fructus. inter Ho- 
manos et Persas foedus. Romanorum propter Chosroae praesentiam tre- 
pidatio. (13) ducis Homani exrcellentissima concio, qua suis acriter et 
cum mortis contemptu confligendi ardorem conatur immittere. fiduciam 
vincendi ex hostium et sacrorum Persicorum despicientim auget. dicit 
autem incise eb membratim, quo dicat vehementius. (14) Romanus mi- 
les pugnam sitit. Persae in hostes cum fastu gradiuntur. ambarum 
acierum diversa dispositio. vincuntur Persae et fugiunt. Chosroae tur- 
pis reversio. eiusdem lex de Homanis in posterum bello non lacessendis. 
(15) Homani Persidem infestam habent. in mari Hyrcano piraticam 
faciunt. domum redeunt. Persae in regem suum contumeliosi. milita- 
ris annonae epud eos ratio. de pace utrinque legationes. Homanis in 
Armenia subactis pacem Persae repudiant. Mauricius in Armeniam mit- 
litur, in Persidem irrumpit: febrim habet, multa castella diruuntur. 
captivorum Persarum ingens numerus. (16) Homani multa loca ad va- 
stitatem redigunt. lustini decessus, et monarchia in "Tiberium translata. 
eius encomium. | Chosroae filius Hormisdas succedit; cuius immanitas de- 
scribitur: causa subiicitur, aviolorum falsa praedictio. nequitia daemo- 
mum. alia Hormisdae scelera. (17) Hormisdae superbia. pacem aver- 
$ans tributa postulat. Mauricius Persidem deformat. in Cappadociam 
abit; in Persidem per solitudinem Arabiae properat: eum Nomades bar- 
bari prosequuntur, quorum infidelitas reprehenditur. inanis Mauricii 
conatus. ad Callinicum oppidum Homanorum victoria. (18) ad Con- 
stantinam Homani Persas caedunt. Mauricius Byzantium redit, defun- 
ctoque Tiberio principatum capcessit. reditus ad ordinem historiae, sed 
prius de Varami patria, genere, fortuna, gestis honoribus, et quo pacto 
exercitum in regem exulcerarit. 





112 THEOPHYLACTI 


A. C. ΩΣ 1. Quac μὲν οὖν ἀνὰ τὴν ὁδοιπορίαν ἐπέπυστο Ioloxov 
V 17] ὑπὸ τοῦ αὐτοκράτορος στρατηγὸν ἐγχειρίζεσϑαι, καὶ τῆς Tap- -— 
σοῦ ἐπιβὰς “Ἡρακλείῳ δέλτους συνέταξε, δὲ ὧν ἐνεσήμαινε κα-- i 







- - 1 
ταλιπόντα τὸ στράτευμα ἐς τὴν ἑαυτοῦ πόλιν ἐπανελϑεῖν, ἐς 
- - , Ἢ 
τὴν “Ἰρμενίαν γενόμενον, Ναρσῇ τὲ τῷ Κωνσταντίνης πόλεως 5. 
c , , ^ , ' * 2 , δὲ , E j 
ἡγεμόνι μεϑιέναι τὸ στράτευμα. καὶ τὸν βασιλέως δὲ νόμον ἀρ- 
" 
P 62 τίως αὐτῷ ἐπιφοιτήσαντα παραγυμνώσας ἐκέλευσε καὶ ἐς τὸ ἐναρ- 
- ^ " , y o 
yéc τοῖς στρατεύμασι παραδεῖξαι, Πρίσκῳ διαφϑονούμενος. ἦν 
-— ς - J 
δ᾽ ἄρα ὃ νόμος στρατιωτικῶν σιτήσεων ὕφεσις, ἡ δ᾽ ἀπομείωσις 
Ἃ j 
τετάρτη ἐτύγχανεν οὖσα ἀπόμοιρα. καὶ γέγονε καϑάπερ ὃ στρα- 10 
τηγὸς ἐνετέλλετο. ἦρος δ᾽ ἐπιγενομένου ὃ μὲν ἀπεχειροτογεῖτο, 
- Li 3 - LA 
ὃ δὲ τῆς ἡγεμονίας ἀπήρχετο. ὃ μὲν ovv Πρίσχος ἐπιβὰς τῆς — 
“Αντιοχείας προστάττει εἷς τὸ IMovóxagrov τοὺς στρατιώτας συλ-- 
ἜΣ - : 
λέγεσϑαι, καὶ τῇ ᾿Εδέσσῃ προσομιλήσας περιτυγχάνει l'eguavQ, — 
καὶ περιλαβὼν δεξιῶς κατησπάζετο ἐκ τῆς ἐπιδημίας γενόμενον 15. 
- c 
(Δαμασκοῦ γὰρ οὗτος διεκόσμει᾽ τὸν ϑοόνον), ἀνακλίνας τε εἰς 
- 3.5 - , , ^ , AME 
B δεῖπνον αὐτὸν τῇ ἐπιούσῃ ἐφιλοφρονήσατο. , HET ἘΠΟῸΥ HER 
- € -— € 
τέτταρας ἀπεφοίτα τῆς ᾿Ἐδέσσης ὃ στρατηγός, τόντε τῆς ἱερατι-- 
κῆς καϑέδρας προλάμποντα μεϑ' ἑαυτοῦ συνελάμβανε, καὶ ὡς 
τὸν χάρακα ᾧχετο (ἦν γὰρ ἡ ἡμέρα προσδόκιμος καϑ᾽ ἣν εἴϑιστο 90. 
ε , c , A , 2. 2T. , 3 ς 29 , 
ἑορτάζειν Ῥωμαίοις τὸ σωτήριον ἐχεῖνο πάϑος, δὲ ov τὸν κόσμον 


K 
L 


^ 


vt) 


εἰσεποιήσατο ὃ μονογενὴς παῖς τοῦ ϑεοῦ, ὃ τὴν φύσιν ταὐτὸς 


1. Puiippicus Priscum ab imperatore ducem renuntiatum esse in via 
intelligens, postquam 'Tarsum attigit, ad Heraclium litteras dat, man- 
dans uti exercitum Narsae praesidi Constantinae tradat, ipse in patriam 
suam in Armeniam revertatur. imperatoris praeterea decretum nuper 
Sibi missum exponit, et de eo palam militibus significari vult, invidia 
adversus Priscum stimulatus. erat autem hoc decretum, ut de demenso 
Sive annona militari quarta pars detraheretur. factum ut dux imperavit. 
iam igitur ipso vere Philippico abdicante Priscus inivit. is ut Antio- 
chiam est ingressus, militibus conventum ad Monocartum indixit, Edes- 
samque veniens ilic Germanum reperit, quem eo peregre profectum 
(Damasci quippe sedem pontificiam tenebat) civiliter complexus et oscu-  . 
latus, vocatum ad coenam postridie humaniter amanterque tractavit, 
ost diem 'quartum Edessa discedens virum illum episcopali dignitate 
illustrem secum ad castra ducit. imminebat enim dies, quo salutiferos 
cruciatus atque necem, per quam unigena dei filius patri natura aequa- 


HISTORIARUM Ill. 1. 113 


τῷ πατρὶ xol τὴν βασιλείαν ὁμότιμος" οὗτος δέ ἐστιν ὃ Χρι- 
στός), τοῦτο ὑποτοπάσας ὃ στρατηγός, ὡς οὐ δεῖ αὐτὸν μὲν ἐν 
πόλει τὴν ἐγκύκλιον τῆς ἀναστάσεως πανηγυρίζειν ἡμέραν, τὸ δὲ 
“Ῥωμαϊκὸν ἐν πεδίῳ κατηφέστερόν πως ἑορτάζειν δοκεῖν, πολιτι-- 
5 χῆς ϑυμηδίας ὥσπερ στερισκόμενον. διά τοι τοῦτο τὸν ἱερέα 
παραλαβὼν ὡς τὸ Movóxagrov ἐβάδιζεν, ὃ δὲ Γερμανὸς προῆγε, 
τὴν τοῦ στρατηγοῦ παρουσίαν ἐξάκουστον ποιούμενος τοῖς στρα- 





, 1 - 
τεύμασι. μετὰ τοίνυν ἡμέρας δύο οἵ τἀγματάρχαι ἀπήντων τῷ 
- € - - 
στρατηγῷ ὡς ἀπὸ τριῶν σημείων τοῦ χάρακος, ναὶ μὴν xol ot 
4 i - , e *f, 3! ^ , - 
1οτῆς ἐκτάξεως ἅπαντες. ἔϑος δὲ γεγηρακὸς ἐνευδοκίμει τῷ στρα-- 
τοπέδῳ, τὸν μέλλοντα τὰς στρατηγίδας περιβαλέσϑαι ἡνίας, 
ε. - - 
ὁπηνίχα αὐτῷ τὰ στρατεύματα ὑπαντήσωσιν, ἀποβαίνειν τοῦ 
ἵππου καὶ διὰ μέσου χωρεῖν τοῦ ὁπλιτικοῦ καὶ φιλοφρονεῖσϑαε 
τοῖς ἀσπασμοῖς τὸ στρατόπεδον. ὃ δὴ μὴ πεποιηκότος τοῦ 
| 5 - Li 
15 IIoíazov , ἀλλὰ καὶ πάνυ μὲν οὖν τοῦτον δὴ τὸν πρεσβύτην ἀπο-- 
σχοραχίσαντος νόμον, οὐ μετρίως ἔφερε τὴν ὕβριν τὸ στράτευμα. 


διετέλεσε. τρίτης δὲ ἡμέρας παρῳχηκυίας, καὶ τῆς τῶν στρα-- 
τιωτιχῶν σιτήσεων ἀπομειώσεως οὐκέτι ἐν παραβύστοις ἀλλ᾽ ἐς 
τὸ φανερὸν γενομένης τῷ πλήϑει παντί, ἀναρχίας ἀκμὴ λαμβά- 

γει τὴν πρόοδον, καὶ πρὸς τῇ σχηνῇ τοῦ στρατηγοῦ τὰ πλήϑη 
συρρέουσιν, ἃ μὲν λίϑους ἐπιφερόμενα, ἃ δὲ καὶ ξίφη, ὡς 
ἑχάστῳ καϑυπούργησεν ὃ καιρός. τοῦ δὲ ταράχου ὃ στρατηγὸς 


lis et imperii honore par, Christus, inquam, humanum genus sibi re- 
conciliavit, solemni caerimonja recolere Romani consueverunt. sic nam- 
ue secum ratiocinabatur, non esse iustum se resurrectioni sacratum 
diem in urbe anniversarium agere, Romanes in campo foris, velut ur- 
bana laetitia exclusos, tristiores ducere ferias videri. quocirca episco- 
pum assumens Monocartum ire perrexit. caeterum Germanus Priscum 
antecedens exercitui super eius adventu nuntium apportat. post biduum 
itaque cohortium praefecti, quin immo milites omnes, ad tertium fere la- 
pidem duci obviam e castris prodeunt. porro castrénsis quaedam con- 
suetudo vigebat, eaque vetus et laudabilis, ut qui ad exercitum regen- 
dum adveniret, occurrentibus sibi honoris causa militibus equo descen- 
dens armatorum medius graderetur totumque exercitum comiter salutaret. 
quod cum Priscus facere omitteret et morem hunc plane contemneret, ea 
contumelia apud milites graviter offendit. ac primo quidem festorum 
solemnium die in pace fuit. tertio elapso, cum iam de demensi seu 
victus diminutione constaret inter omnes, contumacia et licentia adver- 
sus ducem magis amplificata, ad tentorium eius turmatim ruunt, pars 
lapides iactantes, pars gladios distringentes, ut cuique telum occasio 
ministrabat. dux fremitum ac tumultum auribus accipit: quid sibi istuc 
velit percunctatur. illis ad interrogata nihil respondentibus, nisi hoc 
Theophylactus, 


Cc 


τῇ τοίνυν πρώτῃ τῆς πανηγύρεως ἡμέρᾳ εἰρηναίως ὃ στρατηγὸς D. 


114 THEOPHYLACTI 


, ^ Ἁ ^ 
αὐτήκοος γέγονε καὶ τὴν αἰτίαν διεπυνϑάνετο. τῶν δὲ πρὸς τὴν 
- - ^ , 
πεῦσιν μηδὲν ἀποκρινομένων αὐτῷ πλὴν ἢ “ἀνατέτραπται πάσης 

d - , , , 
τάξεως ἁρμονία, τοῦ στρατοπέδου ἀνηγεμονεύτου τυγχάνοντος, 
- ^ , - 
ἱδρῶτι περιερρεῖτο ὃ πολέμαρχος Πρίσκος καὶ φόβῳ πολλῷ συνε- 
- - - , 
στέλλετο, διαπορουμένης αὐτῷ τῆς ψυχῆς 0 τι καὶ δράσειεν. 5 
( - LH 5 ) / M PE. , 
P 68 τῷ μὲν οὖν Εἰλιφρέδᾳ τὸ ϑεανδρριὸν ἴνδαλμα muon ΨΟΜΉΝΕ 
V 178 ἐδίδου (ἀχειροποίητον δὲ τοῦτο Ῥωμαῖοι κατονομάζουσι), περι- 
« ^ - , 
γοστεῖν προστάξας τὸ στράτευμα, ὕπως αἰδοῖ τοῦ σεβάσματος 
, i] L3 , ^ ' - , hl ^ - 
ταπεινωϑείη uiv ὃ ϑυμός, và δὲ τῆς ἀκοσμίας πρὸς τὸ σῶφρον 
τὴν μεταβολὴν ἀπενέγκοιτο. τοῦ δὲ πλήϑους μηδὲν ἐντεῦϑεν 1C 
σωφρονιζομένου, ἀλλὰ καὶ βάλλοντος τὸ ἀπόρρητον λίϑοις, εἶ- 
χότως ὃ στρατηγός, ἵππῳ τινὸς τῶν σωματοφυλάχων τοῦ βασι- 
, ^ M ? ^ c ^ P. 
λέως περιτυχών, πρὸς φυγὴν ἐκδοὺς ἑαυτὸν παραδόξῳ σωτηρίᾳ 
M , € ^ i 
τινὶ τὸν κίνδυνον παρεχρούσατο. ἱπποφορβοῖς τοιγαροῦν προσο- 
B μιλεῖ τοῖς τὰς ἵππους τὰς στρατιωτικὰς περιβόσκουσι. καἀκεί-- 1: 
vov μετὰ μεγίστων κινδύνων τὰς χεῖρας διαφυγὼν τῆς Κωνσταν-- 
τίνης πόλεως ἐπιβαίνει πυλῶν, ἄρτι τὰς διατριβὰς τοῦ IMovo- 
κάρτου ἀπολιπών. συνεκδημεῖ τοιγαροῦν μετὰ τοῦ στρατηγοῦ 
- , ' , c ' E Ll , 5 en A 
τῇ πόλει χαὶ ϑόρυβος. οἵ μὲν ovv τῆς Κωνσταντίνης οἰκήτορες 
3 - , R] , ^ LI L 2 € 1 
. ἐπὶ τοῖς γεγονόσιν ἐκπεπληγμένοι τὰς ψυχὰς διετέλουν " ὃ δὲϑι 
στρατηγὸς τοῖς ἡγεμόσι τῶν πόλεων τοῖς τε τῶν φρουρίων ἐφε- 
στηχόσι δι᾽ ἐπιστολέων ἐνεχάραττε γράμματα, μηδὲν τῶν συνη- 
ϑῶν ἀποστερεῖν τὰ στρατεύματα, μήτε δὲ καταπλαγῆναι τὰς 
υχὰς τῇ ἀϑρόᾳ τῶν γεγενημένων παρόδῳ, ἐζήτει δὲ καὶ ἰατροῦ 
ψυχᾶς τῇ Qoo yeyevnu QocQ. (vet 9 


unum, omnis ordinis quasi concentum quendam nunc perisse, cum exer- 
citus imperatore careat, Prisco sudor ire per corpus et artus occupare 
tremor coepit, animo haesitanti quid ageret. ergo lliphredae dei atque 
hominis effigiem , quam ἀχειροποίητον (hoc est, non mortali manu con- 
fectam) Romani appellant, involucro nudatam per castra circumferen- 
dam committit; quo ad aspectum rei adorandae excitata reverentia furo- 
rem comprimeret, et in modestiam quietemque rerum perturbatio transi- 
reí. verum enimvero, cum multitudo nihilo hinc modestior saniorque 
evaderet, quin potius sacrosanctam imaginem lapidibus appeteret, dux 
equum cuiusdam e satellitibus imperatoris nactus haud immerito sese in 
fugam tradidit, periculumque capitis praeter opinionem depulit: nam et 
cum pastoribus equariis, militum equos circum ea loca pascentibus, con- 
gressus eorum manus non citra summum discrimen effugit, iamque Mo- 
nocarto relicto Constantinam urbem petivit, in quam urbem fama ducem 
ipsum comitata est. ac cives quidem Constantinae stupere super his 
quae contigisse audiebant, dux vero urbium castellorumque praefectis 
per amanuenses scribere, praecipereque ne quid de consueto demenso 


HISTORIARUM IIL 1. 2. 115 


τέχνην ἐπιφανεῖσαν αὐτῷ φάρμαχα τοῖς περὶ τὴν γαστροχνήμην C 
ἕλχεσιν ἐπιτίϑεσϑαι, ἐδεινοπάϑει γὰρ ἐπὶ τοῖς μώλωψιν, οὗς 
αὐτῷ 7, τῶν λίϑων φορὰ διενείματο. 

2. Τὰ μὲν οὖν τῆς στάσεως τῷ στρατοπέδῳ διεμηνύετο. 
δπερισχίζεται γὰρ τὸ τοῦ στρατηγοῦ σκηνοπήγιον, λωποδυτεῖται Ὁ 
δὲ παρὰ τοῦ πλήϑους καὶ τὰ τῆς περιουσίας ὃ Πρίσκος, ἀποδι- 
δράσχουσι δὲ καὶ oi τῶν συνταγμάτων ἡγεμονεύοντες, καὶ ἐς 
μέγα κακοῦ τὰ τῆς ἀναρχίας ηὐξάνετο. μετ᾽ οὐ πολὺ δὲ τὸν τῆς 
ωνσταντίνης πρόεδρον ὃ στρατηγὸς εἰς τὸ στρατόπεδον πρε- 
Ἰοσβευτὴν διεπέμπετο, χατισχυριζόμενον τὰ τῆς στρατιωτικῆς λύ- 
πῆς παρηγορεῖν, καὶ ὡς μετέϑετο τὴν γνώμην ὃ αὐτοκράτωρ 
ΠΠαυρίκιος, καὶ βασιλικὸν ἐπιφέρεται γράμμα ἐγκελευόμενον ἀνα-- 
ζευγνύναι πρὸς τὸ σύνηϑες τὰς στρατιωτικὰς ἐπιδόσεις. ἐπεμέμι-- 
qero δὲ Φιλιππικῷ Πρίσκος ὃ στρατηγός, καὶ τῆς ἀταξίας αὐτὸν 
15 διεϑούλλει γεγονέναι πατέρα ὡς εἰσηγητὴν τῆς μειώσεως τῶν 
᾿ στρατιωτιχῶν ἐπιδόσεων Πϊαυρικίῳ γενόμενον. ταῦτα δ᾽ εἰχῇ 
διερραψῴδει ὃ Πρίσχος. ὃ μὲν οὖν ἱερεὺς ὃ πρέσβυς ὡδοιπόρει 
χαϑὼς προσετέταχτο" τὰ δὲ στρατεύματα συναϑροίζεται, καὶ 

στρατηγὸν χειροτονεῖν ἐδοχίμαζε. διά τοι τοῦτο μετάκλητον τὸν P. δά 

90 Γερμανὸν ποιησάμενοι, καὶ εἰσαγώγιμον elc τὸ βουλευτήριον ἔνεγ-- 
κάμενοι, ἠξίουν ἐγχειρίζειν αὐτῷ τὰς στρατηγίδας ἡνίας. τοῦ 
δ᾽ ἀποπεμπομένου τὴν τοῦ στρατοπέδου ἀξίωσιν, τῶν δὲ κατα- 
γαγκαζόντων αὐτὸν ἔσεσϑαι περὶ τὴν χειροτονίαν πειϑήνιον, καὶ 
προσαπειλούντων καὶ ϑάνατον τῆς παρακοῆς εἶναι τὸ διαζήμιον, 

95 νικῶσι τὰ τῶν στρατευμάτων βουλεύματα, xol στρατηγὸς Γερ- 








exercitui demerent, neve percellerentur, si crebrius quae facta essent 
audirent. quaerebat etiam medicum, a quo cataplasmatis tibiae dolor 
et vibices lividae lapidum iactu sibi impositae curarentur. 

2. Seditio militaris augescit, tentorium ducis dilaceratur, supellex 
in praedam concedit, duces quoque aufugiunt, et quod caput nullum 
esset, id maiori semper malo erat. non multo post dux antistitem Con- 
stantinae in castra legat, lenire studens militum aegritudinem, quod 
scilicet sententiam mutasset imperator, a quo litteras afferret, a quibus 
mandaretur uti annonaria erogatio in pristinum revocaretur. accusans 
autem Philippicum Priscus auctorem eum tumultus fuisse iactabat, ut 
qui Mauricio demensi contrahendi consilium dedisset. sed haec ille te- 
mere fabulabatur, antistes igitur iuxta atque imperabatur inibat iter, 
et exercitui in unum coeunti creandum esse ducem videbatur. quare 
Germanum accersunt, in concilium introducunt, militaris imperii sum- 
mam ei permittere aequum bonumque censent. Germanus exercitus pe- 
tionem repudiat. illi obedientiam in oblata dignitate amplectenda ur- 
£gent, et ni obediat, mortem pro poena intentant. quid multa? vincit 
eorum deliberata sententia, et Germanus praeconis voce dux promulga- 


" 





Ac 


116 THEOPHYLACTI 


μανὸς ἀναχηρύττεται, ὕρκῳ περιφράξας τὰ τοῦ συνοίσοντος, ὡς 

Β ἀπέχονται Ῥωμαῖοι τοῦ λωποδυτεῖν τὸ ὑπήκοον τῆς ἀταξίας ἐκπο- 
δὼν γινομένης. διωμολόγητο δὲ καὶ καταπολεμεῖν αὐτοὺς τὸ ἀν- 
τίπαλον. καὶ ταύταις ὃ στρατηγὸς ταῖς συνθήκαις περιφραξά-- 
μένος οἷα ϑώραξιν ἀκαταγωνίστοις τισὶν ἡγεμονεύειν Ρωμαίων 
ἠσμένισε. γίνεται γοῦν ὃ ἱερεὺς ὃ πρέσβυς πρὸς τὸν στρατηγὸν 
καὶ τὸ στρατόπεδον. ὃ μὲν οὖν παρεχάλει τὸ στράτευμα πρὸς 
σωφροσύνην ἰδεῖν" οἱ δ᾽ ἀπηχϑάνοντο τῷ ἱερεῖ, χαὶ τοὺς λόγους. 
τοῖς ὠσὶν οὐ παρεδέχοντο, ἀλλ᾽ οἷα βάρβαρον ὄψιν ἐξενηλάτουν à 

V 179 τὰ παρὰ τοῦ πρέσβεως αὐτοῦ εἰσηγούμενα. παρενεγγύων δὲ xoi 10. 
τὸν Πρίσκον ἐξωθῆσαι τῆς πόλεως. οἱ μὲν οὖν τοὺς βασιλικοὺς —— 
ἀνδριάντας καταρρίπτειν ἐνεχείρησαν" ὃ δὴ χαὶ γέγονεν. ἀφα- — 

€ νίζουσι δὲ καὶ τὰ διὰ τῆς γραφῆς ἀναϑήματα, ἅπερ σανίσι καὶ 
πίναξιν εἷς βασιλέως τιμὴν χρωματουργίᾳ συνετάττοντο τεχνιχῇ Ὁ 

μηδὲ γὰρ ἀνέχεσϑαι ἔφασκον ὑπὸ βασιλέα παλιγκάπηλον εἶναι. 15. 

ὃ δὲ πρόεδρος τῆς Κωνσταντίνης κατάδηλα ταῦτα ἐποιήσατο 
Πρίσχῳ. τοίνυν ὃ Πρίσκος καὶ τὸν τῆς Ἐδέσσης τοῦ ἱερατιχοῦ 


ΕΝ fate o Dr ΡΝ τ - 


VATI Imo 


, - c 
ἐξηγούμενον πρεσβευτὴν ἀπέστελλε τοῖς στρατεύμασιν. ἀτὰρ ὃ 
, 
ἱερεὺς γενόμενος πρὸς τὸ στράτευμα xol πολλοὺς λόγους καταβα- 
, ; , 4 3 , « b , * » Ὁ ὍΣ 
λόμενος &vezivevxvoc τὴν ἐπανάζευξιν ἐποιήσατο. τὰ δ᾽ ἐκ τῆς 90 


de^ Sogl t Re cm 


2 “ - , ^ - 
D ἀταξίας δεινὰ τῇ ἀνατολῇ ἐπεκύμαινε, καὶ πάντῃ κακὸν xaxQ —— 


1 
ἐπεστήρικτο, ἵνα καὶ ποιητιχῆς συμφορᾶς μνήμην ποιήσωμαι, 
τῶν μὲν τὰς περιουσίας ἀποβαλλομένων, ἄλλων περὶ τὰς ὁδοὺς — 

12, ἀνδριάντων IP. : 


tur, cum prius communem utilitatem iureiurando exacto confirmasset, ut. 
Romani seditione ac turbis e medio sublatis, diripiendis ac spoliandis 
subditis vim minime facerent. pactus etiam cum illis est uti hostes op- 
pugnarent. haec ubi pactis tanquam loricis quibusdam inexpugnabilibus 
communivit, ad gubernacula promptus accessit. venit itaque ad ducem 
et exercitum legatus episcopus; rogat milites, considerent quid modestia 
moderatioque postulent. illi succensere, auribus dicta respuere, et quae 
consuleret, veluti nova et peregrina repellere. hortabantur insuper uti 
Priscum urbe Constantina exigeret. et ipsi quidem statuas imperatoris 
deturbare non sunt veriti. praeterea in honorem imperatoris coloribus 
et arte pictas tabellas sustulerunt, quod se imperatori cauponi servire 
nolle affirmarent. antistes Constantinae haec ad Priscum refert: Priscus 
Edessae praesulem ad exercitum rursus legat; qui multo sermone frustra 
consumpto rediit. iam vero ex huiuscemodi confusione tumultuque exor- 
tae calamitates Orientem ceu fluctus quidam pervadebant, et ubique ma- 
lum superveniente malo vires et robur acquirebat, ut et a poeta descri- 
ptae calamitatis mentionem faciam, cum alii rem familiarem amitterent, 





HISTORIARUM 1II. 2. 3. 117 


, c , -—- 3 ^ LED 
λῃστρικώτερον βιαζομένων, ἑτέρων ἐν τοῖς ἀγροῖς ληϊζομένων, 
- ^ , ^ ; 
τῆς τυραννίδος κομώσης καὶ παρεχομένης τοῖς ἀδικήμασι τὸ &y£y- 
ε ' y , - , 
χλήτον. ὃ μὲν ovv Πρίσκος γράμμασι ταῦτα κατάδηλα Mavoi- 
| , - 
κίῳ ἐποιήσατο τῷ αὐτοχράτορι, (3)) ὃ δὲ βασιλεὺς τὸν Φιλιπ-- 
y M 3 - ? - , , , 
57uxüv αὖϑις ἐπιβαίνειν τῆς ἀνατολῆς ἐγκελεύεται. ἐπικηρυχεύον-- 
ται τοιγαροῦν οἵ τῶν στρατευμάτων τὸν Πρίσκον τῆς ᾿Εδέσσης P 65 
ὑπεξελθεῖν, πέντε καὶ τεσσαράκοντα τὸν ἀριϑμὸν χειροτονήσαν- 
, , - τ 3 , - , * 
τὲς πρεσβευτάς. γίνονται γοῦν οὗτοι iv ᾿Εδέσσῃ τῇ πόλει παρὰ 
τὸν Πρίσκον, καὶ διαπορϑμεύουσιν αὐτῷ τὴν τῶν στρατοπέδων 
] 3 ^ 
10προαίρεσιν. ὃ μὲν ovv Πρίσκος πλεῖστα ἀπελελόγητο, καὶ πεί- 
^ b] € 32 » 2 , , 3 - ^ 
Su τοὺς ἀπεσταλμένους ὡς οὐκ ἐν ἀδίχῳ μοίρᾳ γέγονεν αὐτῷ τὰ 
Y ^ — 
ἐπίχειρα. οἱ μὲν ovv ἐπηγγείλαντο τῷ Πρίσκῳ ὑπομαραίνειν τῶν 
στρατιωτῶν τὰς μαινόλεις τῆς ὀργῆς φρυχτωρίας" ὃ δὲ Πρίσχος 
χεχηνὼς ταῖς ἐλπίσι πρὸς τῇ ᾿Εδέσσῃ τὰς διατριβὰς ἐπεποίητο. 
15 καὶ δῆτα ἀφίκοντο οἱ πρεσβευταὶ πρὸς τὸν χάρακα, καὶ τὰς ἄπο- B 
λογίας διεξήεσαν Πρίσκου, ἐνεχείρουν δὲ καὶ τιϑασσεύειν τὰ νεώ-- 
τερα τῆς τυραννίδος σκιρτήματα. ὃ xol πρὸς κορυφαῖον αὐτοὺς 
2 , ᾽ , ^ ^ ’ 3 ^ 
ἀπῃώρησε κίνδυνον" μόλις γὰρ τὸν ϑάνατον ἀποκλίνουσι, τὸ 
ἰδιωτεύειν χαταχριϑέντες" τοῦτο γὰρ τὰ τῆς ὀργῆς ἐδογμάτιζεν, 
20 ἐκ τοῦ χάραχος τοίνυν ἐχβάλλονται, xal τοιούτοις δεινοῖς τὰ περὶ 
τοὺς πρεσβευτὰς ἐπεπέραστο. κχαταστρατοπεδεύουσι τοιγαροῦν 
€ ^ ᾽ t. € , ^ , bi , 
οἱ τῆς ἀταξίας ἡγεμονεύοντες χατὰ Ioloxov, xol πέντε χιλιάδας 
συντετυχότες μαχίμου δυνάμεως ἐπὶ τὴν Ἔδεσσαν ἀποστέλλουσι. C 
2» ^ - ^ ^ , L ^ ^» 
xa ἐχεῖνον γοῦν τὸν καιρὸν γίνεται Θεόδωρος περὶ τὴν Ecoou», 
^ - Ὑ « [4 ’ , - 2 ^ 
25 τὴν (διλιππικοῦ ἄφιξιν ὑπισχνούμενος. διά τοι τοῦτο ἀπολιπὼν 


alii in itineribus per vim et latrocinia spoliarentur, quorundam ab agris 
ecora et fruges raperentur, tyrannide eo usque luxuriante, ut qui in- 
iuriarum agere avderet, inveniretur nemo; super quibus Mauricium im- 
peratorem Priscus per litteras certiorem fecit. (3) imperator Philippi- 
cum rursus in Orientem proficisci iubet, exercitus igitur per quinque et 
quadraginta legatos Priscum monet uti se Edessa subducat, hi Edessam 
ingressi militum ei voluntatem denuntiant. Priscus sui defendendi affert 
lurima, legatisque persuadet secum iniuste agi. tum illi promittunt se 
ra et furore ardentes militum animos nonnihil sedaturos. qua spe nixus 
apud Kdessenos moras trahit. legati in castra reversi responsionem Pri- 
sci exponunt, ferociores illorum spiritus temperare conantur; quod eos 
summum in discrimen adduxit: nam cum vix interitum effugissent, ca- 
pite diminuti sunt, ad vitam privatam condemmati. huius supplicii irro- 
gandi magistra ipsis iracundia fuit. e castris igitur eiecti hunc calami- 
tatis suae exitum tulerunt. principes seditiosorum Priscum bello appe- 
tendum rati, quinque egregiorum militum millia instruunt, quos Edessam 
mittunt. quo tempore '"lheodorus Edessam veniens de Philippici adventu 


118 . THEOPHYLACTI 


, 

ὃ Πρίσκος τὴν Ἔδεσσαν γίνεται ἐς Βυζάντιον. οἱ δὲ περὶ τὸν 
, € - » - 25 - J ^ ^ 
χάρακα Ῥωμαῖοι ἔτι τῇ ἀταξίᾳ τε περιεπλέκοντο, τὸν Quunmizov 

- et 
ὕσον οὔπω ἐπιβαίνειν τοῦ lMovoxágrov αἰσθόμενοι, ὅρχους τ 
διέϑεντο μηδὲ τῆς ἐκείνου στρατιαρχίας ἀνέχεσθαι. τὸ δὲ Περ- — 
D σιχὸν ταῖς Ῥωμαϊκαῖς συμφοραῖς ἐντρυφῶν, τῇ Ῥωμαίων πολι- 5. 
τείᾳ περιεχέχυτο καὶ τῇ Κωνσταντίνῃ προσέβαλλε" καὶ διπλοῦς 
ταῖς πόλεσιν ὑπῆρχεν ὃ πόλεμος, ἔκ τε τῶν οἰχειοτάτων καὶ τῶν 
yj ^ 
πολεμίων ἐχτρεφόμενός τε xol λιπαινόμενης. καὶ οὖν τὸ τῶν 
*Pqo , 49 2 , ὃ /) ὑδὲ Ψ » ὦ 
μαίων συνάϑροισμα ἀπόμαχον διετέλει, οὐδὲν μέλον αὐτῷ, | 
ὡς περὶ ἀλλοτρίων τοῦ πράγματος τῶν γινομένων τὴν φροντίδα 19. 
τιϑέμενον, Γερμανὸς δὲ χιλιάδα ἐκ τῆς μαχίμου καϑοπλίσας 
δυνάμεως, τῇ Κωνσταντίνῃ ἀϑρόως ἐπιφανεὶς τῶν προσδοκίμων 
2). ὦ ^ 2 , , Hi , c ^ * 
αὑτῇ κακῶν ἡλευϑέρωσε. μόλις δὲ παραϑήγων ὃ στρατηγὸς τὰ 
“Ῥωμαίων συντάγματα καὶ παροτρύνας τοῖς δήμασι χιλιάδας τέτ- 
ταρας συναϑροίζει, καὶ τοῖς Περσικοῖς ἐνδημεῖν ἐγκελεύεται. ὃ δ᾽ 18 
E ; - - 
᾿Πριστόβουλος (ἦν δ᾽ ἄρα οὗτος τῆς βασιλικῆς οἰκίας προεστὼς 
τοῦ βασιλέως τοῦ ᾿Ἵντιόχου προσαγορευομένης) τοῖς στρατεύμα- 

, c - - 
σιν ἐπίδημος ἦν ὑπὸ τοῦ αὐτοκράτορος ἐχπεμφϑείς. οὗτος πῇ 
μὲν τοῖς δώροις πῇ δὲ τοῖς λόγοις ὑπομαλάττει τὸ τῆς τυραννί- — 
V 180 δὸς ἀτίϑασσον. (4) στρατοπεδεύεται γοῦν τὸ Ῥωμαϊχὸν ini90 

τὴν ἸΠαρτυρόπολιν, πρὸς τὸ εἰρηναῖον μεταβαλόμενον. ἀπό- 
μοιρα δέ τις τῶν στρατοπέδων τῇ Περσίδι πάλιν εἰσβάλλει. ὃ 
' E M - c - - RU ' , 
μὲν οὖν MMagoviàc o τοῦ Περσικοῦ στρατηγὸς ἐπιφανεὶς κωλῦ-- 
μὴν τῆς ἐπιστασίας Ῥωμαίοις παρείχετο, ἐπανέζευξαν τοιγαροῦν 
΄ 








TEE 


discessit a Cati Nil Li 


nuntium perfert. quamobrem Priscus Edessa relicta Byzantium petit. 
qui in castris erant Romani et Philippicum Monocartum brevi venturum — 
intelligebant, adhuc adversus eum tumultuari, et sacramento inter se — - 
fidem astringere eius imperium minime toleraturos. Persae ex Romano- 
rum miseriis voluptatem capientes ditionem Romanam praedando dive- — — 
xant et Constantinam adoriuntur; habebantque urbes bellum duplex, — 
quod illud et maxime domestici et hostes externi alerent et (ut ita lo- — - 
quar) saginarent. caeterum Romanae cohortes solutae curis, et quae 1 
gerebantur, non secus atque aliena et ad se nihil pertinentia intuentes, — — 
ab armis feriabantur. Germanus mille assumptis, et apud Constantinam — . 
de improviso conspectus, malis, quorum erat in metu, eam liberat. qui 
cohortando et impellendo vix tandem quatuor millia collegit, et in Per- —— 
sidem tendere iussit. at Aristobulus, domus regise quae Antiochi ap- — 
pellatur procurator, ab imperatore ad exercitum missus, qua muneribus 
qua verbis, duros et implacabiles animos aliquantum emollivit. (4) Ro-  - 
manus itaque exercitus pacem complexus Martyropolim abit. pars in —— 
Persidem iterum irrumpit. Maruzas Persicarum copiarum imperator se —— 
obiiciens urbis aditu eos excludit. hinc per Arzanenam regionem eí 


HISTORIARUM ΤΠ, 4. 119 


οἱ Ῥωμαῖοι διὰ τῆς “ρζανηνῆς xal τοῦ Νυμφίου ποταμοῦ πρὸς 

^ bU a Jj δὲ ὶ -“ - κε , 
τὰ οἴχοι" συνείπετο xoi ἸΠαρουζᾶς τοῖς Ῥωμαίοις κατόπιν. 
συνέρρευσε τοιγαροῦν τὸ Ῥωμαϊκὸν ὁμοῦ xol τὸ ἀντίϑετον βάρ-- 
βάρον περὶ τὴν Ἰ]Παρτύρων πόλιν, καὶ γίνεται Ῥωμαίοις καὶ Πέρ- 
ὅσαις ἐπιφανέστατος πόλεμος. κληροδοτεῖται δὲ τῷ “Ῥωμαϊχῷ 
γίχη μεγαλοπρεπὴς καὶ περίδοξος" ἀναιρεῖται γὰρ ὃ τῶν Περσῶν 

, c? - - J , 
στρατηγὸς, ἥλωσαν δὲ τοῦ Περσικοῦ ζωγρηϑέντες τρισχίλιοι, καὶ 
οἱ ἐν τέλει δορυάλωτοι γίνονται, καὶ μέχρι χιλίων τὸ τῶν βαρβά- 
'ρῶν γενόμενον σύνταγμα πρὸς τὴν Νίσιβιν γίνεται. τοῦ τοίνυν 
1ο φόνου γενομένου μεγάλου τε καὶ ἀξιαγάστου “Ῥωμαίοις καὶ τῇς 
λαφυραγωγίας λαμπρᾶς, συναϑροισϑὲν τὸ στρατόπεδον διαλύον-- 
ται τὴν ἔχϑραν πρὸς τὸν Παυρίκιον, καὶ γεραίρουσι λαφύροις 
πολλοῖς τὸν αὐτοχράτορα, πέμψαντες ὡς αὐτὸν xol τὰ σημεῖα 
τοῦ Περσικοῦ, ἃ τῇ πατρίῳ φωνῇ βάνδα Ῥωμαῖοι κατονομά-- 
c LÀ - 
1δζουσιν. ὃ δὲ (διλιππικὸς ἐν τῇ Ἱερᾷ λεγομένῃ πόλει ἐνηυλίζετο, 
- 4, - * - - 
τῷ φύβῳ συσταλεὶς τῆς ἀταξίας, καραδοκῶν τὴν τῆς ἀναρχίας 
, 
μεταβολήν. 

^ "- e *, Ἁ , - 
“Χειμῶνος τοιγαροῦν ὥρας διαδεξαμένης τὸν πόλεμον τῇ 

3 , r3 , - , , c , -€ 
ἀεικινήτῳ xol ἀμοιβαίᾳ τῶν τρόπων μεταβάσει ὃ χάραξ τοῦ ῬἭω- 

wo , 2 2. 3 ' - 1 2t. 7 
90 μαϊχοῦ διαλύεται. ἐπιγινομένου δ᾽ ἦρος καὶ προσηνῆ καὶ énlya- 
Qu» ὄψιν παρεχομένου τῇ γῇ, 7j κατὰ τὸ εἰωθὸς τοῦ χρυσοῦ δια-- 
νομὴ τῷ μαχίμῳ ὑπὸ τοῦ αὐτοκράτορος ἐξεπέμπετο, ὃ δὲ "Po 
μαίων ve καὶ Περσῶν πόλεμος ἐσφρίγα τε καὶ ἐσφάδαζε. τὸ δὲ 
Γετικόν, ταὐτὸν δ᾽ εἰπεῖν αἱ τῶν Σχλαβηνῶν ἀγέλαι, τὸ περὲ 
2517» Θράκην ἐς τὸ καρτερὸν ἐλυμαίνετο. οἱ δὲ Π]ῆδοι τοῖς Ῥω- 





Nymphium flumen domum revertentes idem Maruzas insequitur; nec pro- 
cul Martyropoli eos assequitur, ubi praelio in primis memorabili concur- 
sum est, et Romani magnificam atque inclitam victoriam retulerunt. nam 
Persarum dux occubnit, capti ter mille cum optimatibüs: mille circiter 
Nisibin secesserunt. Romani post tantam tamque admirandam hostium 
stragem et superba spolia conventu celebrato, odia in Mauricium depo- 
nenda decernunt, eumque cum aliis iisque multis de praeda bellica ho- 
norant, tum Persica signa (quae patria nostra voce banda dicuntur) ad 
eum transmittunt. Philippicus Hierapoli, timore turbarum et exspecta- 
tione status domino carentis immutandi, interim se tenebat. 

Hieme bellum excipiente, secundum morum mobilitatem vicissitudi- 
nemque castra dissolvuntur. vere autem placidum et iucundum terris 
vultum exhibente pro consuetudine aurum in militem pro stipendio dis- 
tribuendum ab imperatore mittitur, bellumque inter Romanos et Persas 
recrudescit et agitatur denuo. Getae seu (quod idem est) Sclavini 
'"hraciae proxima valide devastant. Persae Romanis ducibus forte oc- 


B 


C 


A. C. 584. 
D 


120 THEOPHYLACTI 


μαίων στρατηγοῖς συγκυρήσαντες παρανάλωμα φόνου ἐγίνοντο, 
“Ῥώμη δ᾽ 5 πρεσβῦτις ταῖς τῶν Zdoyyoflágdcv ἀντεῖχεν ἐφόδοις. 
τῇ δὲ “ιβύῃ αἱ τῶν IMavgovalov δυνάμεις διετέλουν ἐξίτηλοι, 
καὶ τῷ πλήϑει τῶν Ῥωμαϊκῶν ἀνδραγαϑημάτων πρὸς τὸ ταπει- — 
γὸν xol χατητονημένον ἀπέκλινον. οὕτω μὲν οὖν ἐκεῖναι μετὰδ — 
τῶν ἀσπίδων xal τὰς ἡνίας κατέϑεντο, τὸν αὐχένα Ῥωμαίοις 
ὑποχαλάσασαι, καὶ τήν τε ἠρεμίαν ἐνηγκαλίζοντο. ὃ δὲ (Ῥᾶσις 
οὐχ ἐθολοῦτο τοῖς αἵμασιν" εἴρηναῖον γὰρ ῥεῖθρον τέως περιε-- 
βάλλετο, τῷ διαυγεῖ τῆς ἡσυχίας καταρδεύων τοὺς Κόλχους, 1 

P 67 μηδαμοῦ κεκτημένος Mov οἰκήτορα. καὶ ὧδέ πως τὰ Ῥωμαίων i 
διετίϑετό τε καὶ συνετάττετο. 









Β 9. Ἐν τούτῳ τοιγαροῦν τῷ καιρῷ τελεσιουργοῦνται κατὰ 3 
τὴν Π]ηδικὴν οὐκ ἀναξιόλογα διηγήσεως πράγματα. ἀλλ᾽. ἄγε 3) — — 


i 


ἐνείρωμεν καὶ τάδε τοῖς τῆς ἱστορίας μέλεσιν εὐχοσμότατα, οἷά 
πὲρ ὅρμον τινὰ λιϑοκόλλητον, ὀφθαλμοῖς διανοίας ἑστίασιν, 15. 
ὦτων δὲ ϑυμηδίαν, ὡς ἔστιν εἰπεῖν, καὶ πανήγυριν. φρούριον, 
Γιλιγέρδων ὄνομα αὐτῷ, ἐνδοτέρω δὲ τοῦτο τῆς Π]ηδικῆς ᾧχο- 
δόμηται, ἐν χώρᾳ ἐπιλεγομένῃ Βιζακοῦ, οὐ πόρρω Βενδοσαβεί- — — 
ρων τῆς πόλεως. πρόσεστι δὲ τούτῳ καί τις εἱρκτή" adu δὲ 
V 181 ὀνομάζουσι ταύτην οἱ βάρβαροι. ὃ δὲ χῶρος ὥσπερ γῆ ϑεῷ ὁρ- 
γὰς βασιλικῷ ϑυμῷ ἀνατίϑεται, καὶ τέμενος δυσμενείας ἀποκα- 
C λῶν τις τὸ φρούριον οὐκ ἂν ἁμάρτοι τοῦ πρέποντος. ἐναπο-- 
κλείονται τοίνυν ἐνθάδε ὕσοι τοῖς δικτύοις τῆς τοῦ βασιλέως λύ- — — 
πης ἁλίσκονται, τοῦτο μὲν ὑπήχοοι, τοῦτο δὲ καὶ δορύχτητοι. | 


τίς 


"m 





currentes ab iis velut aliud agentibus morte multantur. Roma vetus 
Longobardorum impetus retundit. in Africa Maurorum copiae magis - 
magis extenuari, quos Romanorum virtus paulatim multis egregiis faci- 
noribus ad humilitatem redegit atque enervavit, ut cum armis etiam ha- 
benas seu imperium deposuerint, Romanisque cervices summittentes otium 
maluerint, Phasis caesorum sanguine non inquinabatur: pacificum enim 
flumen tum pellucida quiete Colchos irrigans circumfluebat, nullum us- 

iam de Persis habens incolam. Romanarum rerum conditio atque ordo 
istiusmodi fuit. 

5. Per hoc tempus res in Perside narratu haud indignae contige- 
runt, quas huic corpori historiae nostrae ornando ceu monile. aliquod 
baecatum oculis animi, ceu epulas et oblectamentum, atque panegyrim 
auribus inseramus. arx erat in interiore Perside, Giligerdum vocabulo, 
in regione cui nomen Byzacus, haud procul ab urbe Bendosabiron. in 
eo visebatur carcer, quem barbari Lethem dixere. locus quodammodo 
occasionem irae regis animo subministrat; et si quis castellum malevo- 
lentiae fanum: appellaret, recte appellaret. huc includuntur. quotquot 
regis ira tanquam retibus capit, partim subditi, partim bello in pote- 


HISTORIARUM 1Π. 5. 121 


kj - - "ow € 
Ἰουστίνου γε οὖν τοῦ νεωτέρου τῆς Ρωμαϊκῆς πολιτείας ἥγεμο-- 
γεύοντος, παρεστήσατο τὴν πόλιν τὴν λεγομένην ΖΙάρας ὃ τῶν 
- , »ς € - - - ' 
Περσῶν βασιλεύς. ἔδοξε γοῦν τῷ βασιλεῖ, καὶ γίνονται ΖΙαρη- 
vol τῶν φρουρίου τούτου οἴχήτορες. ὑπῆσαν δὲ καὶ Καδασηνοὶ 
8iv αὐτῷ" βάρβαρον δὲ τὸ φῦλον τῆς Ἰ]Πηδικῆς. οὐ μὴν ἀλλὰ 
καὶ ἕτεροι τὸ καχοπραγεῖν χληρωσάμενοι, xol κοινὸν ἄϑροισμα 
ταλαιπωρουμένων ἀνδρῶν τὸ φρούριον ἐνηγχάλιστο. γίνεται γοῦν 
τοῖς ἑτερογενέσιν εἰς συμφωνίαν τὰ κοινὰ δυστυχήματα, xol οὗς 
é ' , * - " - € - , D 
γένος καὶ νόμος καὶ γλῶττα διείλετο, συνῆψεν ἡ τῶν παϑημάτων 
- - - ε , 
10οἰχείωσις, τῷ ἀδελφῷ τῆς ἀνάγκης καταμελετήσασα τὴν ὁμό-- 
“ - - 5 
γοιαν. ἐξάρχουσι δῆτα τῆς ἀνδρείας oi Zfagnvol , καὶ αὐτοβοεὶ 
τοῖς ἐν ποσὶν ὀργάνοις πολέμου χρησάμενοι ἀναιροῦσι τοὺς φύλα- 
xag. xal τοῦ φόνου ἐχκαιομένου πρὸς τὸ λαβρότερον (πλῆϑος 
γὰρ ὑπῆν στρατιᾶς φρουρούσης τὸ φρούριον) νικῶσι Ῥωμαῖοι; 
156 χαὶ συνεξάγουσι τοῦ φρουρίου xai τοὺς τῶν ἀτυχημάτων αὐτοῦ 
κοινωνούς, καὶ πολλὰ παϑόντες καὶ δράσαντες εἷς τὴν Ῥωμαίων 
ἐπανέζευξαν. 
- - , 
Τῶν δὲ περιφανῶν ἐκείνων ϑριάμβων γεγονότων “Ρωμαίοις, A. C, 590. 
» ^ - , € , ?* , c , 
ἔτι πρὸς τῇ ἸΠαρτυροπόλει ὃ πόλεμος ἐξηρτύετο, ὡς φϑάσαντες 
Ρ Lj , * M ^ € LE II. - 8 , “ 
20 εἴπομεν, ὅπηνίχα καὶ ΠΠαρουζᾶς ὃ τῶν Περσῶν στρατηγὸς v τῇ 
παρατάξει ἐτύγχανεν ὧν πεπτωχώς, ἥλωσαν δ᾽ οἱ τῶν δύο κερά-- 
τῶν ταξίαρχοι, ἣ τε χεφαλὴ ἸΠαρουζᾶ τοῦ στρατηγοῦ ἐς Βυζάν-- 
r4 - 
τιον ἧχεν. ὃ δὲ Φιλιππιχὸς ἔτι ἀπεδοκιμάζετο x τῆς Ῥωμαίων 
y 
δυνάμεως xal ἀποστράτηγος ἦν" οὐ προσίετο γὰρ κηδεμόνα τὰ P 68 


statem adducti. ergo lustino iuniore Romanam procurante rem publicam 
rex Persarum urbem Daram subiugavit. Dareni tum captivi, quoniam 
ita regi placebat, arcem hanc pro captivis incolere incipiunt, teneban- 
tur ibidem Cadaseni (quaedam Persidis barbara gens est), quin etiam 
alii, quibuscum fortuna durius egerat, et communis quidam miserorum 
afflictoramque hominum coetus illic servabatur. quid fit? mala commu- 
nia genere discordantibus concordiam pariunt; quosque genus leges lin- 
gua discreverant, miseriarum coniunctio ex similitudine necessitatis con- 
spirationem meditata copulat. strenuum itaque facinus Dareni ordiuntur, 
bellicisque instrumentis, quae in promptu erant, primo insultu custodes 
occidunt. cumque in caede ferventius omnes versarentur, a plurimis si- 
quidem castellum undique custodiebatur, Romani superiores calamitatum 
Socios e castello secum educunt, variisque casibus iactati ad exercitum 
s$uum revertuntur, . 

Postquam triumphum illum praeclarum Romani retulerunt, adhuc 
bellum ad Martyropolim durabat, ut ante docuimus, quando captis duo- 
bus cornuum praefectis, Marusas Persarum sumimus imperator in acie 
oppetiit, et caput eius Cpolim transportatum est. Philippicum pro duce 
nondum admittebat exercitus; non, inquam , administrationem hanc eum 





122 THEOPHYLACTI 


πλήϑη τὸν πρὸ μικροῦ περὶ τὸν ᾿Ἱρζαμὼν ἀνδραγαϑήσαντα. εὖ- — 
μετάγωγον γὰρ τὸ πλῆϑος xci δυσάρεστον πέφυχε, καὶ φίλον 
αὑτῷ τὸ τῆς μεταβολῆς ἀεικίνητον. γενομένου τοίνυν (διλιππι- 
χοῦ περὶ τῶν Κιλίκων ἐπαύλεις,, αὐτοχρατοριχοῖς γράμμασιν αὖ- 
Suc εἰς τὴν Συρίαν παλινδρομεῖ, xol μόλις ὑπὸ τοῦ Ῥωμαϊκοῦ 5 
προσεδέδεχτο, Γρηγορίου τοῦ ᾿Αντιοχείας τὸν ἀρχιερατικὸν ϑρό- 
vov τὸ τηνιχαῦτα διέποντος, διαλλάξαντος τῷ στρατηγῷ τὰ 
στρατεύματα. ἡ δὲ ΠΠαρτύρων πόλις τότε δὴ ἥλω ὑπὸ Περσῶν, 
οὐ τοῖς ἐκ πολέμων νόμοις, προδοσίας δὲ δόλοις, οἷς εἴωϑε κλέ- 





Miis ied 


B πτέσϑαι τὰ μὴ δυνάμενα παρὰ τῶν ἀντιπάλων κατεργάζεσθαι τ 
μάχαις. ὃ δὲ τοῦ δόλου πατὴρ Σίττας ἐτύγχανεν ὥν. οὗτος 
αὐτομολήσας πρὸς Πέρσας ὑποπείϑει σιδηροφορῆσαι τετραχο- 


1 


T 


mL 


x 
d 


2 





- - c 
σίους τοῦ βαρβαρικοῦ, ὑποχρίνεσϑαί τε προσχωρήσειν Ῥωμαίοις, 
» 4 - L € , ^ 2 Aw». πῇ 
ποαραφαγῆναι δὲ τῇ πόλει. οὔ γεγονότος τοὺς ἀστοὺς Cte Σίτι 
: 1 
τας ὡς προσκεχωρηχκότας Ρωμαίοις τοὺς βαρβάρους εἰσδέξασϑαι. 1 
ἐξαπιναίως τοίνυν τοῦ καχοῦ γενομένου οἵ βάρβαροι τὸ πόλισμα 


ἐγκολπίζονται. ὃ δὲ Φιλιππικὸς ταῦτα μεμαϑηκὼς στρατοπε-- 


a: 


δεύεται, xal χάρακα ἐπὶ τὴν πόλιν ἐνέβαλε. διὰ τοιοῦτο ἐπι-- 
C στρατεύει xol ὃ τῶν Περσῶν βασιλεύς, καὶ ΠΠεβόδην Σουρίνα 
^ εν 3 .» ? ' ? 2 b - , - 
τὸν υἱὸν ἀντεξωπλιζεν, ἐπεὶ δ᾽ ovx ἀποχρῶσα δύναμις τῷ Π7ε-: 
, ^- - M 
βόδῃ ὑπῆν, ἀποστέλλεται παρὰ τοῦ Περσῶν βασιλέως καὶ 


Kur ec ΣΡ νον 


aliis 


Zqpuárrc ὃ κατὰ τῆς ““ρμενίας τὰς στρατηγίδας λαχὼν τοῦ πο- 
ς 

λέμου ἡνίας. τοίνυν συγκεχροτημένου πολέμου, πταίουσιν oi 

c ^ ^ —- -—- — 

Ῥωμαῖοι καὶ ἐλάττονες γίνονται τοῦ σκοποῦ, καὶ γικᾷ τὸ τῶν 


E τὰ σοὶ SUN TEENS 


i 





MTM 


sd 


suscipere patiebatur, qui apud Arzamonem insigne virtutis suae docu- 
mentum dederat. est enim multitudo natura inconstans, cui difficile 
placeas, perpetuaeque mutationis cupida. Philippicus litteris a Mauri- 
οἷο acceptis e Cilicia, ubi morabatur, in Syriam redit. ibi aegre ab 
exercitu est receptus, cum Gregorius, Antiochenus id temporis archiepi- 
Scopus, eum in gratiam et amicitiam militum restituisset. Martyropolis 
vero tum non quidem more et lege bellica, sed dolo et insidiis ( quibus 
latenter surripi consueverunt, quae manu et armis obtineri ab adversa- 
riis nequeunt) occupata est. fraudis architectus quidam Sittas fuit. hic 
ad Persas transfugiens, suadet uti de illis quadringenti armati defectione 
ad Romanos simulata ad urbem accedant. quo facto vicissim civibus 
auctor est idem Sittas, uti transfugas illos tanquam Romanorum socios 
intromittant. hoc impetrato barbari subito- oppidum pro suo vindicant, 
quod ubi Philippicus rescivit, illuc infesto agmine progressus castris 
oppidum circumdat. mittit eo copias etiam rex Persarum, quibus Mebo- 
den Surinae filium praefecit. cui cum numerus quem habebat non suffi- 
ceret, ab rege Aphraates Armenicae militiae praefectus submittitur. 
conserta igitur pugna Romani spe frustrati barbaris palmam cedere com- 


M od 


S NEN 


aec redu Ce 


oe 


, 


" 














HISTORIARUM ΠΙ. 5. 6. 193 


- - y , 

βαρβάρων στρατόπεδον. τοῖς μὲν ovv ἐν Π]αρτύρων πόλει δια- 
φρουροῦσι Πέρσαις ἐπίϑετος γίνεται δύναμις, καὶ εἰς τὸ καρτε- 
| góv ὑπὸ τῶν Περσῶν 7 πόλις διεφυλάττετο" ὃ δὲ Φιλιππιχὸς τ 

ἀπεχειροτονεῖτο παραυτίκα, (6) Κομεντίολον δὲ στρατηγὸν 0. A. C. 591. 
5αὐτοχράτωρ ἀνίστησιν. ἀφικνεῖται τοιγαροῦν ὃ στρατηγὸς ἐς p 
τὰ προαύλια τῆς Περσίδος αὐτῆς, xal περὶ τὴν Νίσιβιν (ζντιό- 

LE ce - ν , ^ , , 
χεια δ᾽ αὕτη τῆς Mvydovlac τὸ πάλαι προσηγορεύετο ) συμπλέ- 
, £x EN WR , e , P - 
xevot Πέρσαις, περὶ τὸ Σισαρβάνων οὕτω λεγόμενον. καὶ τοῦ 
, , M , € ^ - ^- 

πολέμου λαβόντος τὴν πρόοδον, ὃ Κομεντίολος τὰ νῶτα τῇ πα-- 
ρατάξει ὑπέδειξε. καὶ μεγάλης αὐτῷ τῆς φυγῆς γενομένης καὶ 

, - , - 2 , 3 , € , 
μέχοι τῆς Θεοδοσίου πόλεως τῆς ἀποδράσεως ἀκμαζούσης, Hoa- 
 zÀ&oc ὃ Ἣ ραχλείου πατὴρ τοῦ αὐτοχράτορος τὴν τῶν ἀνδραγα-- 

ϑημάτων ὑπεροχὴν λίαν ἀνδρικῶς ἀπεφέρετο, xal κατάδηλος ἦν 

ἐνευδοχιμῶν ἐν τῷ δόρατι. ἀναιρεῖται γοῦν ὃ τῶν Περσῶν στρα- P 69 
δτηγός, ὃν ᾿“φραάτην ὃ λόγος ἀπέδειξεν, ἤδη nov καὶ Meflódov 
ἐν τῇ πρὸς Φιλιππιχὸν μάχῃ ὑπὸ Ῥωμαϊκῆς πεφονευμένου βολῆς. 

t "4 

τῶν δὲ Ρωμαίων διὰ τὴν φυγὴν τῶν Περσῶν ἀπενεγκαμένων τὴν 
εὔχλειαν, εἰχότως τὰ τῶν βαρβάρων ἐσκυλεύετο σώματα, καὶ 
γίνεται τοῦ νενιχηχύτος τὰ χτήματα. τῇ δ᾽ ἐπιούσῃ καὶ τοῦ 
Περσιχοῦ χάρακος ἐπιβάντες Ρωμαῖοι, καὶ τούτου κρατήσαντες, 
τῶν τροπαίων τὸν ἔλεγχον ἐς βασιλέα παρέπεμπον, ξίφη χρύσεα 

, ^ ^ ^ , , [4] € 
τιάρας τε ἸΠερσιχὰς καὶ τὸς λιϑοκολλήτους ζωνας, ἅς ot μαρ-- 
γαρῖται τοῖς βαρβάροις λαμπρύνουσι, τά τε σημεῖα τῆς παρατά- Β 
ἕξεως, ἅπερ Ῥωμαίοις εἴϑισται τῇ πατρῴᾳ φωνῇ βάνδα ἀποκα- 
5 λεῖν. ὃ δ᾽ αὐτοχράτωρ τὰς νικηφόρους συλλαβὰς ὑπὸ τοῦ στρα- 





ulsi sunt. augetur Persicum praesidium Martyropoli, custoditurque ab 
iisdem firmissime.  Philippicus illico abire praefectura cogitur, cuius lo- 
cum Comentiolus imperatoris auctoritate capessit. (6) venit ergo ad 
vestibula Persidis Comentiolus, et ad Nisibim usque, olim Antiochiam 
Mygdoniae appellatam, ubi ad Sisarbanum cum Persis praelio experitur. 
quo ingravescente terga dat. illo effuse usque 'Fheodosipolim fugiente, 
Heraclius Heraclii Augusti pater longe maximum praestantis animi faci- 
nus viriliter edidit, et in omnium conspectu non sine nominis sui gloria 
decertavit. cadit Persarum dux Aphraates, de quo diximus. fuerat 
prius et Mebodes à Romano in pugna adversus Philippicum interfectus. 
et quia Persís fugientibus Romani victoriae decus reportabant, merito 
etiam barbarorum cadavera, ut victores, spoliabant. luce sequenti cum 
castra quoque Persarum invasissent eaque obtinuissent, argumenta quae- 
dam tropaeorum suorum gladios inauratos, tiaras Persicas, cingula gem- 
mis insertis collucentia, quibus barbari superbiunt, signaque militaria, 
quae patrio sermone Romanis banda dicuntur, imperatori mittunt. qui 
donis triumphalibus a duce susceptis exhilaratus et laetitia perfusus, 


A abo Car, 











194 THEOPHYLACTI | i 


τηγοῦ προσδεξάμενος ἱλαρύνετό τε xol κατηυφραίνετο, καὶ inzi- 
κοὺς προσέταττεν ἀγῶνας τελεῖσϑαι, καὶ κατορχεῖσϑαι τοῖς δη- 
μοτικοῖς ἐγκελεύεται, ὡς εἴϑισται Ρωμαίοις πανηγυρίζουσιν. ; 
Ἐπεὶ δὲ τὸν πρὸς ᾿“φραάτην ἀπεπερατώσαμεν λόγον τοῖς 
διηγήμασι, φέρε δὴ φέρε xol τὰ περὶ Σουανίαν τοῖς Ῥωμαίοις 5 
πραχϑέντα τοῖς τῆς ἱστορίας λειμῶσιν ἐπιφυτεύσωμεν " καὶ ζω- | 
γράφδι γὰρ τὰ περιφανῆ καὶ μεγάλα τῶν μελῶν ἐγχαράξαντες οὐ 
C πρότερον τοῦ φιλοτεχνήματος ἀποπαύονται, πρὶν ἂν καὶ τὰ σμι-- — 
κρότατα μέλη τοῦ σύμπαντος τοῖς πίναξιν ἐγχαράξωσιν. ἔτος 
ὄγδοον τῆς Π]αυρικίου τοῦ αὐτοκράτορος, καὶ Βαρὰμ ὃ τῶν 10 
Περσῶν στρατηγὸς ἅμα ταῖς δυνάμεσι τοῦ βαρβαριχοῦ ὑπὸ Ὅρ- 
μίσδα τοῦ τῶν Περσῶν βασιλέως κατὰ Σουανίὰας ἐκπέμπεται. 
καὶ ἀδοκήτου τῆς ἐπιστασίας τῶν Περσῶν γεγονυίας, τὸ σπου- ἢ 
δαζόμενον τῇ ῥαϑυμίᾳ ἐγίνετο" ληΐζεται γὰρ 4; Σουανία κάρτα 
κομιδῇ. καὶ ἄσχετον ἦν τὸ κακόν" ἐχήρευε γὰρ τοῦ στρατηγή- 
σαντος, τῆς Κολχικῆς ἀνηγεμονεύτου ὑπούσης κηδεμόνος τε 0g- 
D φανῆς καϑεστώσης, ὡς οἷα περὶ τὴν ἕω τοῦ πολέμου σφριγῶν-- 
τος. τῶν Οὔννων τοιγαροῦν τῶν πρὸς τῷ βορρᾷ τῆς ἕω, ovg 
Tovoxovc ἔϑος Πέρσαις ἀποχαλεῖν, καταπολεμηϑέντων λίαν ὡς — 
ἔπος εἰπεῖν ἐγκρατῶς ὑπὸ Ὁρμίσδα τοῦ βασιλέως τῶν Πάρϑων, 90 
ἐπὶ τὴν Κολχίδα ὃ Βαρὰμ τὸν πόλεμον μετεβίβαζεν. ἐς τοσοῦ- — 
τον γὰρ οἱ τῆς Περσικῆς ἤρϑησαν βασιλείας αὐχένες ὡς qopoAo- 
γεῖσϑαι ὑπὸ τῶν Βαβυλωνίων τοὺς Οὔννους, τὸ πρὶν τεσσαρά- 
κοντα χιλιάδας χρυσῶν ἠρεμίας προφάσει τοὺς ΠΠήδους εἴσπρατ- 








equestres ludos celebrare populumque saltationibus sese oblectare Βοτία- 
tus est, quemadmodum Romani ludos panegyricos committere consue- 
verunt. 

Nunc quoniam orationem ad Aphraatem deduximus, age, etiam quae 
ad Suaniam a Romanis gesta sunt, historiae campis velut plantam aut 
stirpem inseramus. nam et pictores, ubi conspicua et magna membro- 
rum pinxerunt, non ante ab opere manum tollunt quam et minima mem- 
bra seu partes totius in tabula penicillo expresserint. octavus Mauricii 
annus volvebatur, cum Varamus Persarum dux ab Hormisda rege cum 
copiis barbaricis contra Suaniam mittitur, repentinoque hostium adventu 
desidia ad sedulitatem excitatur. depraedationibus quippe maiorem in 
modum vexabatur, nec erat tolerabilis calamitas, quando et duce, a quo 
defenderetur, carebat (quia Colchis tum praetorem mon habebat) et 
tanquam orphana, tutore quoque destituebatur, armis in Oriente fer- 
ventibus. Hunnis itaque in Oriente Boream versus incolentibus, quos 
'urcas vocare Persis mos est, summa vi ab Hormisda rege, ut uno 
verbo.dicam, debellatis, Varamus bellum in Colchidem promovit. tan- 
tum enim Persarum opes excreverant, ut cum antea pacis nomine Hun- 
nis quadraginta aureorum millia penderent, tum eadem tributi nomine 


t HISTORIARUM II. 6. 125 


τόντων τῶν Οὔννων. πολυχρύσου τοίνυν τῆς τῶν Τούρκων ἀρ-- 
χῆς ὑπὸ τῶν Περσῶν γεγονυίας, ἐς μεγάλην τοῦτο δὴ τὸ ἔϑνος 
ἐτέτραπτο πολυτέλειαν" χλίνας τε γὰρ ἐσφυρηλατοῦντο χρυσᾶς 








P , M . ME - - , j , 

δ κόσμους καὶ πανοπλίας, καὶ ὅσα τῇ μέϑῃ τοῦ πλούτου ἐπινενόη-- 
, - , 
ται. χρόνῳ δ᾽ ὕστερον παρασπονδησάντων τῶν Τούρχων καὶ 
2 , , - ? , , 3 ^ 
ἀξιούντων περαιτέρω τῶν εἰωθότων δίδοσϑαι χρημάτων αὑτοῖς 
xai βαρυτάτην ἐπενθήκην γενέσϑαι, τῶν τε Περσῶν τὸ τῆς ἐπι-- 
βολῆς τῶν φόρων οὐ φερόντων φορτίον, χειροτονεῖται ὃ πόλε-- 
Ὅμος. καὶ λαμπρᾶς τοῖς Πέρσαις γενομένης τῆς νίχης, ἀντικα- 
ταρρεῖ μετὰ τῆς τύχης τὰ πράγματα καὶ ὑπὸ τῶν Περσῶν φορο- 
λογοῦνται οἵ Τοῦρχοι, προσαφαιρεϑέντες καὶ ἃ πρότερον αὐτοῖς 
συνήϑροιστο χρήματα, καὶ πάλιν κομᾷ τὰ Περσῶν, καὶ περί- 
βλεπτα τῷ Ὁρμίσδᾳ καϑεστήχει τὰ τρόπαια " λαφυραγωγοῦνταε 
- , ^ , 
γὰρ κλῖναι xal τράπεζαι καὶ ϑρόνοι χρυσοῖ κόσμος τε ἱππικὸς üu- 
φορεῖς τε καὶ πάντα τὰ ἐς τυράννων συντεταγμένα τιμήν. ἐπεὶ 
δὲ κατὰ νοῦν αὐτῷ τὰ περὶ τοὺς Τούρκους ἐλήλακεν, ἀνατείνει 
^ x " ^ , - v. - , 2 
κατὰ Σουανίας τὴν μάχαιραν, τῆς Σχυϑικῆς Πέρσαις ἀπομα-- 
ρανϑείσης ἐχτάξεως. περίδοξος τοίνυν ὃ Βαρὰμ χατὰ τὸν Τουρ- 
κιχὸν γενόμενος πόλεμον τῇ Σουανίᾳ προσομιλεῖ, καὶ λείας κρα-- 
τήσας περιφανοῦς καὶ ἐπὶ τὴν Βαβυλωνίαν ἐχπέμψας ἐς τὸν “4ρά-- 
, , €. 3 - € , 

ξην στρατοπεδεύεταε ποταμόν, ὃν ρας ἀποκαλοῦσιν ot βάρβα-- 

ε Ε] 2 , - , b] * € M 
Qo... 0 δ᾽ αὐτοχράτωρ τῶν συμβεβηκότων ἀκηκοὼς Ῥωμανὸν 

- , D , y Ὕ - , 
τοῦ πολέμου κηδεμόνα καϑίστησι. γενόμενος οὖν ἐν τῇ Κολχίδε 





ab Hunnis exigerent. 'Turcarum itaque gens auro ditata Persico in lu- 
xum magnopere prodiit. nam lectos, mensas, scyphos, sedes, sugge- 
stus, ornamenta equestria et totas armaturas, et quaecunque tandem di- 
vitiarum ebrietas excogitaret, ex auro solido conficiebant, procedente 
tempore cum 'Furcae foedus sanctum esse amplius non paterentur, pen- 
Sionemque pecuniarum ingenti auctario grandiorem postularent, et Per- 
sae summae tributariae adiectitium onus non ferrent, bellum utrinque 
paratur, Persisque illustri parta victoria res ''urcarum simul cum for- 
tuna collabitur. illorum stipendiarii fiunt, et insuper, quam prius coa- 
cervarant, pecuniam anrittunt; denuoque res Persicae florent, et Hor- 
misda insigniter triumphat, ablatis in praedam lectis, mensis, sedilibus 
aureis, ornamentis equestribus, amphoris, et quaecunque demum ad prin- 
cipum honorem magnificentiamque instituta et comparata sunt, ubi ener- 
vatis "Turcarum viribus res illi ex sententia processit, et Mars Scythicus 
Persarum virtute emarcuit, gladium contra Suaniam sustulit, itaque Va- 
ramus bello 'Turcico claritatem adeptus, Suaniae infestam manum admo- 
vet, factaque praeda non contemnenda, et Babyloniam missa, ad Ara- 
xem fluvium, quem barbari Eras nominant, exercitum adducit. Mauri- 
cius haec audiens Romanum militiae ducem constituit. is ut in Colchi- 


, , , 
χαὶ τραπέζας xol κύλικας καὶ ϑρόνους καὶ βήματα ἱππικούς τε 


V 183 
P 70 





126 THEOPHYLACTI 








« 


, , -“ ᾿ 

ὃ στρατηγύς, ἣν “αζικὴν ἡ συνήϑης μετωνόμασε γλῶττα, καὶ 
-) ^ € -^- , , , , - , . 

τῷ ἐκεῖσε ἱεραρχοῦντι κοινολογησάμενος, ἀπάρας ἐντεῦϑεν στρα- 
2 , € ? 
C τοπεδεύεται ἐπὶ τὴν ““λβανίαν αὐτήν. (1) ὃ δὲ Βαρὸμ nv9ó- — 
ἂν 3€ EY ἢ , , ἘῸΝ mA vom á 
μενος τὴν Γωμαϊκὴν παρουσίαν ἐγεγήϑει" ἤρα γὰρ Ῥωμαϊκῆς - 

παρατάξεως, ἀεί πως αὐτῷ γελᾶν τὴν τύχην οἰόμενος. διά τοι 
τοῦτο διαπεραιωσάμενος τὸν γείτονα ποταμὸν ἐπὶ τὸ ἸΚανζάχων 
τὴν ὑποχώρησιν ἐπεποίητο, ἐφελχόμενος ὥσπερ ἐπὶ τὰ ἐνδότερα 
- , ς , LE 3E: A coe μων 1 
τῆς Περσίδος Ρωμαίους. τούτων γοῦν ὁ 'Ρωμανὸς ὑπαισϑανό- 

, J ^ - M " 
D μένος φιλεπόσεροψος γίνεται, τὸ συνοῖσον τῇ προϑυμίᾳ πρα- 
- i] - 

γματευόμενος. ὑποθορυβοῦντος δὲ τοῦ πλήϑους καὶ διαγανα- 
χτοῦντος χαὶ τῆς πρὸς τὸ πρόσω ἐφιεμένον φορᾶς, λόγοις ἐχέ- 
φροσι χατηύναζεν ὃ στρατηγὸς τὰ τοῦ στρατιωτικοῦ ϑράσους ol- 
δήματα. ἐπεπόμφει δὲ καὶ ὁπλίτας πεντήχοντα ἀνερευνᾶσϑαι τὰ 
- * 1 
τῶν πολεμίων κινήματα. οὗτοι ἐντυγχάνουσι δύο κατασχύποις 

τοῦ Περσικοῦ, “Ῥωμαϊκὴν περιβαλλομένοις ἐσθῆτα, οἱ δὲ τοὺς 
ἑλόντας ἀποβουχολίζουσιν͵, ἀποσχευάζονταί τε τὸν κίνδυνον, εἴ-- 

€ ^ "Ὁ 

P 71 ναὶ Ῥωμαῖοι βεβαιωσάμενοι. καὶ πίστιν τοῦ λόγου προυτίϑεσαν 
διὰ ξένης τινὸς ἀτραποῦ νυχτὸς παραδεικνύειν ἀφύλακτον στιβα-- 
δευόμενον τὸ πολέμιον. οἱ μὲν οὖν τὸν ὕλεθρον ἀσμενίσαντες, 
καὶ παρακρουσϑέντες ὑπὸ τῆς ὑποσχέσεως, ἥλωσαν ὑπὸ τοῦ 90 

Περσικοῦ, ζωγρηϑέντες τε καὶ μετὰ στρεβλώσεων τὰς ἀποχρίσεις 

πρὸς τὰς πεύσεις ποιούμενοι κατάδηλα πάντα τῷ Βαρὰμ énouj- 

«e € «€ ^ - - ? 2 , 
σαντο, ὕπως ὃ Popnavóc τῆς Περσικῆς ἐπιβαίνειν οὐ τεϑάρρηκε 


2 voe τ 


11. ἐφιέμενος IP. 16. ἁλόντας IP. 


dem pervenit (Lazicen vulgaris lingua mutata voce appellat) et cum 
antistite regionis consilia communicavit, inde discedens in Albaniam per- 
rexit. (7) Varamus de adventu Romanorum edoctus laetabatur, quod 
cum jisdem praelia miscere avebat, semper sibi fortunam arrisuram ar- 
bitratos. quapropter vicino transmisso fluvio Canzacum recedit, Roma- 
nos in interiora Persidis quasi post se trahens. quae Romanus animad- 
vertens redire concupiscit; quodque sibi conducibile putabat, ei studiose 
providet. multitudine autem subtumultuante indignanteque et progredi 
cupiente , militaris confidentiae tumorem prudenti oratione reprimit. 
quinquaginta praeterea armatos mittit, qui hostiam machinationem per- 
vestigent. hi duobus Persicis exploratoribus Romena veste indutis occur- 
runt, captos bonis verbis affantur. illi Romanos se asseverantes pericu- 
lum amoliuntur, dictisque fidem astruunt, ignota quadam via noctu se 
hostes nullo custode per herbam iacentes ostensuros pollicentes, Romani 
vitam libenter condonantes, eorum promissis circumventi a Persis ca- 
piuntur. inde post cruciamenta ad interrogata respondent, quo pacto 
Romanus in Persidem ingredi non sit ausus, et quam exiguos numero 


HISTORIARUM 1H. 7. 127 


γῆς, τό τε ὀλιγοστὸν τῆς περὶ αὐτὸν μαχίμου δυνάμεως. τού-- 

χων γοῦν ἑαλωχότων, τρεῖς τὸν ἀριϑμὸν περισωϑέντες ἀναγγέλ- 
λουσι τῷ Ρωμανῷ τὸ δυστύχημα. ὃ μὲν οὖν Βαρὰμ τὸν ποτα- 

μὸν διενήξατο, xol αὖϑις τὴν Ρωμαίων χεραΐζεται γῆν" ὃ δὲ B 
5100 "Pouatzo? προεστὼς εἰς τοὐπίσω παλινοστεῖ. τοῦτο διεγνω- 

χότες οἵ βάρβαροι ἐπετίϑεντο τοῖς Ρωμαίων συντάγμασιν. ὃ δὲ 

στρατηγὸς τῆς Κολχίδος στρατιὰν ἀϑροίσας ἐσύχαζεν ὅπως ἔχει 
γνώμης τὰ τῶν Ῥωμαίων συντάγματα, καὶ εἰ ἀρρενικὰς ἔχουσι 
τὰς ψυχὰς πρὸς παράταξιν. τῆς Ῥωμαϊκῆς τοίνυν πληϑύος πα-- 

Ὁ ροτρυνομένης πρὸς πόλεμον, ὃ Ῥωμαίων στρατηγὸς τοὺς ἄλκι-- 

μωτάτους ἀπὸ τῶν ἀδρανεστέρων διέκρινε, χαὶ τὸ μὲν μάχιμον 

ὡς ἑαυτὸν ἀνελάμβανε; τὸ δὲ ἀπόλεχτον περιφρουρεῖν τὸν χάρακα 

διεκόσμησεν. εἷς δέκα τοίνυν χιλιάδας τῆς μαχίμου δρώσης, δύο 

προϑέειν τοῦ ὅπλιτικοῦ ὃ στρατηγὸς διετάξατο" αἵ τῇ προτρε- 

χούσῃ τῆς Περσικῆς στρατιᾶς συναντήσασαι φάλαγγι γενναίως C 

πᾶσαν διώλεσαν, χρημνοῦ συγχυρήσαντος χαὶ τετευχότος τοῖς 

βαρβάροις τὰ τῆς διαφυγῆς ἀνεπίτευχτα. τῆς δὲ καταδιώξεως V 184 

ἐμφανοῦς γενομένης καὶ μέχρι τοῦ βαρβαρικοῦ χάρακος λαβούσης 

τὴν πρόοδον, ὡς καὶ τὸν Βαρὰμ χαταπλαγῆναι ἐπὶ τῇ συντάξει 
ὑτοῦ δράματος, ἐπανῆκεν 5 προτρέχουσα δύναμις τῆς Ρωμαίων 
πληϑύος. καὶ τούτων καταφανῶν τῷ Ῥωμαίων στρατηγῷ γενο-- 

— pívov, χαὶ τῆς Ῥωμαϊκῆς ἐκτάξεως ὀργώσης συμπλακῆναι τοῖς 
ἹΠήδοις, ὃ Ῥωμανὸς τὴν ἀπόμαχον ἠρεμίαν ἠσπάζετο δέει τῆς 
ἀπειροπλασίου τῶν βαρβάρων ἀϑροίσεως. ἐπεὶ δὲ οὐχ οἷός τε 

95 ἦν χαλιναγωγεῖν τὸ ὑπήκοον τοῖς ἔναγχος ἀνδραγαϑήμασι ζωπυ- D 










^ 


milites circum se habeat, ex hisce captis tres salvi evadentes Romano 
duci infortunium nuntiant. Varamus traiecto fluvio iterum Romanam 
pornise latrociniis infestam reddit. Romanorum ductor pedem refert, 
arbari persequuntur. tum dux Colchidis, Romanus, coacto in unum 
exercitu, quid animi habeant, et num ad pedem virili animo conferen- 
dum parati sint, exquirit. militibus pugnandi desiderio ardentibus, dux 
strenuissimos ab imbelli turba secretos assumit, reiectitios et imbelles 
castris custodiendis distribuit. cumque bellatorum illorum summa ad de- 
cem millia ascenderet, duo millia praeire iubet; qui cum in phalangem 
Persicas copias antecedentem incidissent, forti animo totam disperdide- 
runt, quod praecipitium occurrens barbaris effugium praecludebat. pa- 
lam autem Romani fugientes persecuti etiam usque ad ipsum castrorum 
vallum pervenerunt, adeo ut et Varamus factum obstupesceret, et ita 
demum ad suos se receperunt. quos cum dux vidisset, Romanique cum 
Persis confligere vehementer anhelarent, dux, quod innumeram barba- 
rorum multitudinem pertimesceret, quietem pugna vacantem maluit. sed 
cum eos cohibere nequiret recenti facinore animis redaccensos, certamen 


P 72 


B 






Corset 


128 THEOPHYLACTI 


ρούμενον, πρὸς παράταξιν τὰς δυνάμεις καϑώπλιζες. ovrQvia 
δὲ xol τὸ βάρβαρον. στρατοπεδεύονται γοῦν ἑχάτεραι δυνάμεις, 
ἐν πεδίῳ τῆς ᾿“λβανίας, ἃς διεῖργε τῆς παρατάξεως ἀπορρώξ τις 
ἀγχιβαϑὴς ἐκ τοῦ ᾿Ἰράξου ποταμοῦ προερχόμενος. τὰ μὲν οὖν 
πλήϑη ἐπὶ ταῖς ὕχϑαις ἐναυλιζόμενα τοῦ μεσιτεύοντος ὕδατος 


dee Uc d m oh 


xL teris 







ἐδίδοσάν τε καὶ ἀντελάμβανον λόγους. τρίτη δ᾽ ἡμέρα, xol 
» $ 4 - - * ^ € Hi ^ ἡ 
ἄγγελος ἀπὸ τοῦ Περσιχοῦ πρὸς τὸν “Ῥωμανὸν παραγίνεται τὸν 
πόλεμον ἐξαιτούμενος, χώραν τε τῇ διαβάσει ἢ Ρωμαίους Πέρ-- 
σαις παρέχεσϑαι ἢ τὸ βάρβαρον τοῖς Ῥωμαίων στρατεύμασι. 
y - "o | 
καὶ οὖν ὃ τοῦ Ῥωμαϊκοῦ τὴν ἐπιστασίαν περιβαλόμενος, παν- 
- , , € ΤᾺ - , } ἢ 
στρατιᾷ συναϑροισάμενος ξύλλογον, ὑπὸ τῆς πληϑύος ἠξίου δι-- ὦ 
δάσκεσθϑαι τὸ συνοῖσον αὐτοῖς πρὸς τὸν πόλεμον. τῶν δὲ ovy- 
χωρεῖν διανήξασϑαι εἰσηγησαμένων τῷ στρατηγῷ τὸ πολέμιον, 
τῇ ὑστεραίᾳ ὃ λό ἄξιν ἐγώ , ) μετὰ πολὺ δὲ 
5 ραίᾳ ὃ λόγος πρὸς πρᾶξιν ἐχώρησεν. οὐ μετὰ πολὺ 
* » * t , , . 7 - ' r 
πρὸς ἔκταξιν ἑκατέρα παρεσχεύαστο δύναμις. τοῦ δὲ Bapoui 
2 , ’ ^ , 2 , ες 4 3 
ἀποπειραϑέντος κλέψαι τὸν πόλεμον, ἀντεστράτευεν ὃ Ῥωμανὸς . 
τοῖς σοφίσμασι τὴν ἀγχίνοιαν. ἡμέρα δὲ πέμπτη, καὶ Ῥωμαῖοι 
χαὶ ἸΠῆδοι πρὸς παράταξιν καϑωπλίζοντο, καὶ τρισσοῖς συντά- 
γμασι διεκχόσμουν τὸν πόλεμον. τὸ uiv οὖν μεσαίτατον κέρας . 
τῆς βαρβάρου δυνάμεως ἐταπεινοῦτο ὑπὸ τῆς ἀντιϑέτου sup. di 


a mpi e ri 


M * - c ^ ^ ? ^ - € - - 
σκευῆς. δεδιὼς τοιγαροῦν ὃ Βαρὰμ τὴν ἐπιφορὰν τῆς ὑλκῆς τῶν 
« 2 - j , , , , 3 
Ῥωμαίων ἐκ τοῦ εὐωνύμου χέρατος περιεβάλλετο δύναμιν. — dv- 
τεῦϑεν ἀσϑενεστέρου τοῦ λαιοῦ γεγονότος συντάγματος ἐκ τῆς üv- 
τιστρατηγούσης δυνάμεως, καὶ φόνου πολλοῦ τοῖς Πέρσαις πε-- 


kh. node d cnni e o oci 


ρικυμαίνοντος, καὶ ἐς μέγα κακοῦ τῶν πραγμάτων τῷ Βαρὰμ 
, - - - , - , i 
κεχωρηκότων, πανστρατιᾷ τε τῆς φυγῆς γενομένης τοῖς ΠΠάρϑοις, 
4 


parat. procedunt contra hostes. utrique exercitus in campo Albaniae 
tendunt; quos profundum Araxis fluminis brachium dirimit, manentesque 
super ripas verba commutant, tertio die a Persis ad Romanum nuntius 
adest, conflictus copiam petens, ita ut aut Romani Persis aut Persae 
Romanis transitum concederent. dux Romanus vocato in concionem ex- 
ercitu quaerit quid eis e re publica videatur. milites hosti fluminis trans- 
mittendi potestatem concedendam suadent. postridie verba ad rem con-  - 
feruntur, nec diu post ordines parte ab utraque instruuntur. sed cum 
Varamus belli furta tentaret, Romanus callide eius astui obviam ivit. —— 
die quinta ambo se praelio accingunt, ac in tres ordines aciesve dige- 
runtur. mediam hostium Romana opposita premebat. inde Varamus me- 
tuens ne Romani quantum possent ad eam delendam incumberent, a si- 
nistro cornu supplementum assumit. ex quo laevo cornu infirmiore pro- — 
pter eos qui contra dimicabant, cum et ingenti strage Persae concide- — 
rentur, et Varami res loco pessimo essent, totusque exercitus fugam ca- . 


E: 
E 


HISTORIARUM III. 7. 8. 129 


τῆς δὲ διώξεως μεγάλης xol ἐπισημοτάτης ὑπὸ τοῦ Ῥωμαϊκοῦ 
προελϑούσης, συναπέσβη μετὰ τοῦ τύφου τῷ Βαρὰμ καὶ ἣ τύχη. 
τοῖς μὲν οὖν τὰ τῆς ἀποδράσεως ἐχρατύνετο, τούτων δὲ τὰ τοῦ 
ϑράσους ὡς ἔπος εἰπεῖν ἐμμηκύνετο. οἱ δὲ τῶν Περσῶν τεϑνεῶ-- 
rtc λωποδυτούμενοι καὶ ταφῆς ἀμοιροῖντες τοῖς ἐντυγχάνουσι 
᾿ϑηρίοις ἑστίασις ἦν αὐτοσχέδιος. 
ο΄ 8, Ταῦτα διαγνοὺς ὃ 'Ogulodac, καὶ τὸ τῶν ἀτυχημά- C 
τῶν οὐ φέρων χομψόν, αἰσχίσταις ὕβρεσι τὸν Βαρὰμ ἐξουϑέ- 
»r6t, γυναικείας ἐσθῆτας ἔπαϑλα τῆς ἀδοξίας χληροδοτήσας 
10 αὐτῷ" ναὶ μὴν καὶ τῆς στρατηγίας ἀπεχειροτόνησε, τοῦτο γράμ-- 
μασι βασιλικοῖς ψηφισάμενος. ἄρχεται δ᾽ ἐντεῦϑεν ΠΠήδοις καὶ 
ὃ πόλεμος. ἀντευτελίζεται γὰρ ὑπὸ τοῦ στρατηγοῦ καὶ Ogulodac, 
ὃν βασιλέα Περσῶν ἐγνώχει τὰ πράγματα. τὰ δὲ τῆς ὕβρεως 
ἀντετυπεῖτο τοῖς γράμμασι, καὶ οὐ παῖς ἀλλὰ ϑυγάτηρ Xocgóov 
[5 ἐχεῖνος “Ορμίσδας αὐτὸς ἐπὶ ταῖς ἀντιγραφαῖς προπηλακιζόμενος 
ἐγεγέγραπτο. πρό τινος δὲ τούτων βραχέος καιροῦ οἱ γειτνιῶν-- 
τὲς πρὸς τῇ Περσίδι ᾿ρμένιοι, ὑποπεισϑέντες ὑπὸ τινῶν Ῥω- Ὁ 
μαίων ἀνδρῶν, ἀποστασίου ξυνωμοσίαν διέϑεντο καὶ πρὸς τὸ 
 Πηηδικὸν αὐτομολεῖν ἐνεχείρησαν, δολοφονήσαντες τὸν ὑπὸ τοῦ 
αὐτοχράτορος ἡγεμόνα τῆς “ρμενίας γενόμενον, Ἰωάννης ὄνομα 
αὐτῷ. καὶ ἐν σάλῳ τῶν πραγμάτων τῆς “Δρμενίας ἀποκλινάν-- 
των, ὃ αὐτοχράτωρ ἸΠαυρίκιος Ζομεντζίολον ἄνδρα περιφανῆ, 
φιλώτατόν τε καὶ εἷς συγκλήτου βουλὴν ἐν τοῖς κορυφαιοτέροις V 185 
προλάμποντα, εἷς τὴν ᾿Τρμενίαν ἐκπέμπει. ὃ μὲν οὖν ἐγκοπὴν 








pesseret, et Romani magna atque eximia persecutione fugientibus insta- 
rent, Varami felicitas cum eius fastu et insolentia extincta est. et illo- 
rum quidem fuga invalescebat, horum autem audacia, ut ita dicam, pro- 
ducebatur. corpora Persarum interemptorum spoliata bestiis occurrenti- 
bus epulo extemporaneo fuerunt. 

8. Haec ubi didicit Hormisdas, ignominiae ex infortunio labem non. 
sustinens Varamum probro turpissimo deformat, vestes muliebres in pre- 
tium contracti dedecoris ad eum mittens. quin etiam praefecturam re- 
giis litteris comprehenso decreto eidem abrogat; unde inter ipsos Persas 
civile bellum emersit. etenim dux regem, par referens, despicit ac vili- 
pendit. sed despicatum illum scripta epistola remetitur, in cuius super- 
Beriptione Chosroae non filium sed filiam infami irrisione nominat. porro 

aulo ante quam haec acciderent, Armenii Persarum finitimi quorundam 
omanorum sermonibus inducti defectionis coniurationem fecerunt, iam- 
que loanne, quem Armeniae praetorem imperator dederat, per dolum 
trucidato, cum Persis sese coniungere instituebant. cumque illius pro- 
vinciae status in mediis tempestatum fluctibus versaretur, Mauricius im- 
perator Domenziolum, virum spectatissimum sibique perquam carum at- 
que inter primores consiliarios conspicuum, in Ármeniam expedit; qui 
Theophylactus. 


P 73 


130 THEOPHYLACTI E 








τῇ ἐπιβολῇ τῆς ἀποστάσεως παρέχεται, τὸν δὲ τῆς τυραννίδος 
πατέρα ( Συμβάτιος ὄνομα αὐτῷ) δέσμιον βασιλεῖ παρεστήσατο. 
τοῦ δὲ βασιλέως τεμένει διαιτητῶν τὴν βάσανον τῆς κατηγορίας 
εὐσεβέστερον ἐξαρτήσαντος, ἵνα μὴ τῷ ἀνεξετάστῳ τῶν ἐγκλη- 
μάτων ἀδίκῳ παρρησίᾳ τὰ τῆς ποινῆς πολιτεύσηται, καϑομολο-δ, 
γεῖται παρὰ τοῦ αἰτίου τὰ πλημμελήματα. καὶ δῆτα τῶν δεδιε- 
χακότων προσενεγκαμένων ἀπόφασιν, τιμωρίᾳ τε ϑηριοβλήτῳ 
φησάντων τοὺς τὰ τοιαῦτα δράσαντας ἐχποδὼν τῶν ἀνθρωπίνων 1 
γενέσϑαι πραγμάτων, τοῦ τε ϑεάτρου πλησϑέντος, καὶ μελλόν-- 
των εἶναι ϑηρίων βορὰ τῶν πεπραχότων τὰ πλημμελήματα, ταῖς 
εὐφημίαις τῶν δήμων τὸ τοῦ βασιλέως προῆλϑε φιλάνϑρωπον. 
xai ὃ μὲν τῶν ϑηρίων διεχρίνετο καὶ τὴν παράδοξον σωτηρίαν — 
χαρπίζεται, οἱ δὲ ϑεαταὶ μεγαλαυχοῦσι τῶν ἀδοκήτων τοῦ βασι- 
λέως υϊχτειρμῶν τὸ φιλάνθρωπον. : ' 
Τοῦ πάντα δὲ χρόνου καινίζοντός τε καὶ παραχαράττοντος 18 
καὶ διαμορφοῦντος καὶ ἄλλοτε ἄλλως πλάττοντος, καὶ μετατρέ- 
πόντος τῇ περιστροφῇ τῆς ἀεικινήτου δινήσεως, καὶ τῷ ἄξονι τῆς 
περιφορᾶς τῶν πραγμάτων τυραννοῦντος τὸ πάγιον, καὶ ἀεὶ πρὸς 
τὸ βέβαιον δυσαρεστοῦντές τε καὶ νοσηλευομένου, καὶ ὅποι Gvij- 
vat τῆς πλάνης οὐκ ἔχοντος,, καὶ τῇ τῆς παλιρροίας ἀνωμάλῳ 9 
κινήσει τὸ ἀνίδρυτον χεχτημένου, συμβαίνει τὸ τηνικαῦτα καιροῦ 
τῇ τῶν Περσῶν βασιλείᾳ παράλογά πως παϑήματα, ἔκϑεσίν τε 
ἀφηγημάτων χεχτημένα οὐκ ἄκομψον. τοῦ γὰρ Βαρὰμ μὴ δια-- — 


18. oi δὲ] o? τε IP. 


inchoatam defectionem intercidit, auctoremque et incentorem turbarum, 
Symbatium vocabulo, vinctum imperatori transmittit. ille accusationem | 
arbitris sacrae curiae examinandam pie commendat, ne de criminibus non : 
interrogatus contra ius fasque poenas exsolveret. delicta reus confitetur. - 
iudices sententiam ferunt, bestiarum laniatu huiusmodi scelerum com- 
pertos ex hominum vita tollendes esse. theatrum spectatoribus comple- 
tur, facinorosus a belluis devorandus exspectatur, cum imperatoris cle- 
mentia populi acclamationes antevertit. et ille quidem a bestiis libera- 
tur, salutemque praeter suam aliorumque opinionem consequitur: specta- - 
tores imperatorem de improvisa misericordia et humanitate laudibus in — 
coelum efferunt. . 

Caeterum dum tempus omnia novat et adulterat et transformat ef 
alias aliter fingit perennique conversionis gyro circumagit, et quod fixum 
ac firmum est, mobilitate et fluxu rerum humanarum ceu rota crudeliter 
versat ac circumvolvit, semperque constantiam et stabilitatem odit, et - 
eius causa male se habet, et ubi errorem sistat, non invenit, et reflu- - 
xus motu inaequali instabilitatem suam ostendit, dum haec, inquam, tem- - 
pus facit, quidam casus tum inopinati regno evenerunt, quorum non erit 1 
inelegans narratio. nam cum Varamus odium adversus Hormisdam, quod . 





d need irse d cC ΠΟ ΉΤΟ Ὁ Ὁ 


"m 





m 
er E 


HISTORIARUM ΠῚ, 8. 9. 131 


λυσαμένου πρὸς τὸν 'Ogulo0av τὴν ἄρτι που ἐξαπιναίως ἔχϑραν 
πηγάσασαν, ἐγχελεύεται ὃ τῆς Π]ηδικῆς μοναρχῶν, ὃν Ὁρμί- 
σδαν 7j ἱστορία διέγραψεν, ἄρχοντί τινι τοῦ ἸΠ]ηδικοῦ παρὰ τὸν 
Βαρὰμ παραγενέσθαι, καὶ τῆς μὲν ἀρχῆς ϑᾶττον αὐτὸν παραλύ-- 
ὅσασϑαι, χειροπέδαις δὲ τοῦτον ἐνεῖραι καὶ ἠτιμωμένως τοῖς ἄνα-- 
᾿ χτόροις ϑᾶττον αὐτὸν παραστήσασϑαι. ὃ μὲν οὖν Βαράμης 
{τοῦτο γὰρ ὄνομα τῷ ὑπὸ τοῦ βασιλέως ἀπεσταλμένῳ) χειρω-- 
ϑεὶς ὑπὸ τῶν Βαρὰμ καί τινι τῶν μεγίστων ἐλεφάντων παραδο-- 
 ϑεὶς παρανάλωμα κατεστρέψατο τὸν βίον πικροτάτῳ ϑανάτῳ" 
ἴ0 Ὁρμίσδου δὲ καταπολεμηϑέντος ὑπὸ Βαρὰμ τῆς τὲ βασιλείας 
- χαϑαιρεϑέντος, Χοσρόου τε τοῦ νεωτέρου τοῦ Ορμίσδα παιδὸς 
χαταστασιασϑέντος κατὰ τὸν καιρὸν τῆς ἀναρρήσεως χἀντεῦϑεν 
προσχεχωρηχότος Ρωμαίοις, ὃ γέρων ἐχεῖνος καὶ Περσικὸς δια-- 
λύεται πόλεμος, εἰς δύο δεκάδας διατείνας ἐνιαυτῶν. 
15 9. 421Aà πρὶν τά τε τῷ Βαρὰμ διαπραχϑέντα τά τε ovu- 






βεβηκότα xarà τὴν Xoogóov τοῦ νεωτέρου προσχώρησιν διεξέλ-- 
ϑώμεν διεξοδικώτερον, ἐπαναζεύξωμεν τὴν ἀφήγησιν ἐπὶ τὴν 
Ἰουστίνου τοῦ νεωτέρου βασιλείαν, τὸν λόγον που πρὸς τοὐπίσω 
μικρὸν ἀνοαχλίναντες" τὰς αἰτίας γὰρ ἐντεῦϑεν λέξομεν τῆς Περ-- 
90 σιχῆς ταύτης xol πρεσβύτιδος μάχης" οὕτω γὰρ τῷ ἀπαραλείπτῳ 
᾿ τῶν ἀφηγημάτων οἱ τῆς ἱστορίας ὡραϊσϑήσονται πίνακες. 
Ἰουστινιανοῦ τοῦ αὐτοκράτορος πρὸς τὴν ἀκήρατον λῆξιν 
μεταχωρήσαντος, ἐννέα καὶ τριάκοντα ἔτεσι τὰ Ρωμαίων διιϑύ-- 
γαντος σκῆπτρα, γίνεται τῆς τῶν πραγμάτων ἡγεμονίας διάδο- 


se nuper repente ut ex fonte profoderat, non deponeret, rex cuidam 
viro principi de Persis negotium dat uti ad Varamum profectus magi- 
stratu illum statim depellat, iniectisque manicis cum ignominia quampri- 
mum in palatium adducat. Sarames igitur (hoc illi ab rege misso nomen 
erat) a Varamo captus, vastissimoque cuidam elephanto conculcandus 
pro ludo obiectus, tristissimo exitu vitam finivit. ex quo autem Hormis- 
das ἃ Varamo est oppugnatus, et regnum subversum, Chosroesque iunior 
Hormisdae filius tempore creationis suae seditione afflictus, indeque cum 
Romanis foedere hospitioque coniunctus, vetus illud bellum Persicum 
annis 20 gestum, tandem aliquando conquievit. 

9. Sed priusquam Varami res, et quae Chosroe iuniore ad Roma- 
nos se applicante acciderunt, fusius exponamus, orationem ad memoriam 
m hac nostra antiquiorem reflectamus, causasque huius Persici belli 
n quo tot anni consumpti sunt, disseramus. sic enim historiae tabulae 
ornabuntur, cum de narratione nihil praetermiserimus. : 

Postquam lustinianus Augustus anno imperii nono supra tricesimum 
ad sortem et conditionem immortalitatis emigravit, Iustinus iunior, lusti- 
niani ex sorore uepos, rerum habenas excipit, is dum septimum impe- 


, 


Cc 


D 


P 74 


132 THEOPHYLACTI 


- T , ^ ? 
xoc Ἰουστῖνος ὃ νέος" ἀδελφιδοῦς δ᾽ οὗτος ἐτύγχανεν ὧν "Tovori- 
γιανοῦ τοῦ αὐτοχράτορος. ἑβδόμῳ τοιγαροῦν ἐνιαυτῷ τῆς βα- 
σιλείας Ἰουστίνου τοῦ νέου παρασπονδησάντων Ρωμαίων τῇ τοῦ 
βασιλέως κουφότητι τὰ τῆς εἰρηναίας εὐδαιμονίας διασπᾶταί τε F 

, € , 
καὶ περιρρήγνυται, ἐπεισάγεται δὲ Ρωμαίοις καὶ ἸΠήδοις ν πόλε- ἢ 
«. ^ " ^ , - 1 
B μος, ἡ δεξαμενὴ τῶν κακῶν, τὸ πάντων τῶν δυστυχημάτων ὡς / 
" - be 1 
V 186 ἔστιν εἰπεῖν καταγώγιον, τὸ ἀρχέτυπον τοῦ βίου ληϊτήριον, ὃν 

- - ^ , d 
σηπεδόνα τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων ἀποκαλῶν οὐκ ἂν ἁμάρ- 
- - c 3 
vot τοῦ πρέποντος. «t δὲ συνθῆκαι πεντηκοντούτιδες Ρωμαίοις 

' , , Ψ - , - ΕῚ 
καὶ Πέρσαις διωμολόγηντο, αὕται τῇ μεγάλῃ τοῦ βασιλέως ἀνοίᾳ 1 i 

- c ἣν 

διαφϑείρονταί τε καὶ παρατέμνονται. κἀντεῦϑεν ἡ ἀρχέκακος 


3 aia: Mi ig qe fig Cale 


πρόοδος τῶν ῬῬωμαϊχῶν ἀτυχημάτων ἐγίνετο. καταιτιῶνταε δὲ 
^^ - , 
“Ῥωμαῖοι τοὺς Πάρϑους καὶ τοῦ πολέμου δημιουργοὺς ἀνεκήρυτ-- 
τον, φάσχοντες τοὺς Ὁμηρίτας (Ἰνδικὸν δὲ τὸ γένος καὶ Ῥω-- 
, κ- 4. 2^ y E. M δ l 5 5 
μαίοις ὑπήκοον) πρὸς ἀπόστασιν ὑπ᾽ αὐτῶν ὑποπείϑεσϑαι, εἶτα 1 


( 


e 


| 
1 
1 
d 


- , € - » ; 

μὴ νενικημένους ἐχείνους ταῖς εἰσηγήσεσι πάσχειν ὑπὸ Περσῶν δ΄ 

C ἐφόδων ἀνήκεστα, τῆς εἰρήνης διακεχυμένης Πέρσαις τε xol τῷ | 
€ "ow , », , » et 

Ῥωμαϊκῷ πολιτεύματι. προσέτι γε χαλεπαίνον τες ἔφασκον ὄτ γε 

c , ^ - 2 

πρὸς Ῥωμαίους Τούρκων πρεσβευσαμένων τότε νῦν πρῶτον ὕπο  — 


φϑείρειν τοὺς ᾿“λανοὺς χρήμασιν ἐπειράϑησαν Πέρσαι, ἐφ᾽ ᾧ 90. 


δι᾿ αὐτῶν ἰόντας ἀναιρεθῆναι τοὺς πρέσβεις καὶ κωλύμην ἀπο- 
κληρώσασϑαι τὴν διάβασιν. φιλαιτίως Ῥωμαῖοι τὸ πολεμεῖν Ὁ 
ἀσμενίζοντες, καὶ μικραῖς καὶ ἐξιτήλοις τισὶν ἀφορμαῖς μεγάλων 1 

2 


rat annum, Romani eius imitati levitatem foedus minime sanatum ef in- 
temeratum habent; unde pacifica illa felicitate distracta et dirupta bel- 
lum inter Romanos atque Persas introductum est, bellum omnium malo- 


4. εἰρηναῖα IP. 23. μεγάλους IP. : 
"Ἢ 


rum receptaculum, omnium incommodorum (ut ita dicam) diversorium, 
vitae praedatoriae archetypon; quod qui rerum humanarum ulcus putri- 
dum vocaverit, me iudice non erraverit. foedus autem inter hasce duas 
gentes in annos quinquaginta susceptum et confirmatum magna impera- 
toris stultitia dirupit atque corrupit. hinc tanquam a fonte tot dud 

et miseriae in Romanam rem publicam postea dimanarunt. Romani porro 
Persas in crimen vocantes eos belli huius inventores esse palam dictita- 
bant, quod Homeritas ( gens Indica est, Romanis parens) ad defectio- | 
nem sollicitassent. quos cum, quo volebant, consiliis suis pellicere ne- — 
quivissent, pace disturbata incredibilia damna infestis incursionibus iis- ὁ 
dem intulisse. ad haec irati obiiciebant, quod cum Turcae legationem 
ad Romanos misissent, illi primum Alanos pecunia ab officio detorquere 
studuerint, ut per eorum regionem legatos iter habentes interimerent 
atque ita transitum impedirent. ita Romani queruli nimium, bellum li- 
benter amplexi, parvis et futilibus occasionibus magnos sibimet malorum 


KR ON MESI 


HISTORIARUM 1II. 9. 10. 133 


προόδους κακῶν σφίσιν αὐτοῖς σοφιστεύονται" οὐ γὰρ ὄνησιν 
2 » ^ , , : - L] e 
αὐτοῖς τὸ φιλοπόλεμον προσεπύρισε. ἸΗῆδοι δὲ πατέρας τοῦ πο-- 







ὑποδέχεσϑαι τοὺς IAoueviovc Ρωμαίους, ἐν ὑπηκύων μοίρῳ Πέρ-- 
Εσαις τυγχάνοντας καὶ ἐς τυραννίδας ἐληλακότας, ἀνελόντας τε 
Σουρήνην κλιματάρχην ὑπὸ τοῦ Περσῶν βασιλέως τῆς “Τρμενίων 
, 7 4.53.8 , 5.52208. [: , 
πολιτείας γενόμενον" πρὸς ἐπὶ τούτοις τὸ μὴ ἐθέλειν Ρωμαίους 
Ἄς ὦ» e ^ ^ 5 M 
ἀν᾽ ἔτος ἕχαστον πενταχοσίας λίτρας χρυσίου κατὰ τὸ εἰωθὸς 
χατατίϑεσθαι, ἃς Ἰουστινιανὸς ὃ βασιλεὺς ταῖς συνϑήκαις διω-- 
, , ? « - ^ € x LJ 
μολόγησεν, οἷά περ ἀπαξιοῦντας φορολογεῖσϑαι ὑπὸ Περσῶν βα- 
σιλέως. ὃ δ᾽ ἦν οὐ τοῦτο, ἀλλ᾽ ἐπὶ φρουρᾷ τῶν ὀγυρωμάτων 
: κι P sire quovoc ; χυρωμαξ 
^ I: 
ἐδέδοντο τῶν εἷς κοινὴν σύστασιν φρουρουμένων, ὅπως μὴ σχοίη 
τὴν εἰσροὴν τῶν ἀπείρων ἐϑνῶν καὶ ὁμόρων ἡ ἀκατάσχετος δύνα-- 
pag, καὶ βασιλείας ἑκατέρας ἐπιγένηται λύσις. 
ἊΝ - 3594 ^ - - , 
10. Διαχεθϑείσης ovv τῆς εἰρήνης καὶ τῶν σπονδῶν ἀνα- 
f , € , ' , 2 - € -€ *- 
τετραμμένων Pouoloig τε xoi Πέρσαις, ᾿Ιουστῖνος 0 τοῦ Ῥωμαΐ- 
χοῦ βασιλεὺς εἷς τὴν ἕω ἐχπέμπει ΠΠαρκιανὸν στρατηγόν, ἐν τῷ 
χαταλύγῳ τῶν πατρικίων ὄντα, περίβλεπτον ἄνδρα, οὐκ ἄπο 
τοῦ γένους τοῦ βασιλείου τυγχάνοντα. ὃ τοίνυν Π]αρκιανὸς τὸν 
Ὁ Εὐφράτην διαπεραιωθεὶς καὶ χατὰ τὴν ᾿ Οσροηνὴν γεγονὼς ἤδη 
χοῦ ϑέρους παρηβηχότος καὶ παρακμάσαντος, xol τῶν βαρβά- 
ρων οὐδὲν διανοουμένων πρὸς πόλεμον, τρισχιλίους ἐκ τοῦ ὅπλι- 
τιχοῦ συμφραξάμενος κατὰ τὴν ᾿ρζανηνὴν καλουμένην χώραν 
« - , - 
ἐξέπεμπεν. εἰσβαλοῦσα τοίνυν 7, δύναμις, καὶ ἀδοκήτου τῆς 


cumulos machinati sunt: nam belli gerendi cupiditas nihil ipsis utilitatis 
peperit. contra Persae Romanos belli auctores proclamantes, causas 
huiuscemodi edebant, quod Romani Armenios Persarum proprios in fidem 
auctoritatemque suam recepissent, tyrannidemque Surena Climatarcho, 

. quem in Armeniam rex misisset, interfecto exercuissent; praeterea quod 
Komani noluissent in annos singulos quinquaginta libras auri consuetas 
persolvere, quas lustinianus imperator in foedere faciendo spoponderat, 
quia videlicet tributa Persarum regi pendere alienum a dignitate sua 
ducerent. quod non ita erat, verum ad alenda praesidia castellorum in 
commune custodiendorum aurum illud erogabatur, ut plurimorum finiti- 
morumque populorum effrenata licentia collectis copiis ne irrumperet et 
utrumvis imperium everteret. 

10. Violata igitur pace ac foedere utrinque conculcato, lustinus 
Marcianum patricium genere ac propemodum de familia imperatoria, vi- 
rum excellenti fama, ad exercitum gubernandum in Orientem destinat, 
Marcianus transito Euphrate cum in regionem Osrhoenam marcente ac 
senescente jam aestate venisset, barbarique de bello nihil cogitarent, 
tria millia de exercitu separata in Arzanenam, quae dicitur, regionem 
immittit, quorum improvisa irruptione insanisque depraedationibus, de- 


λέμου Ῥωμαίους χηρύττοντες αἰτίας ταύτας προυτίϑεσαν, 0 


P 75 


184 THEOPHYLACTI 


ἐπιστασίας γενομένης τοῖς Π]ήδοις, πάσχει τέως τὰ τῆς Περσί- 
B δὸς δεινά" προνομεύεται γὰρ καὶ ληΐζεται καὶ λαφυραγωγεῖται 
οὐχ ἀναξιόλογον λείαν. τοῦ δ᾽ ἐπιόντος ἐνιαυτοῦ τῆς βασιλείας 





"Iovotívov τοῦ αὐτοχράτορος, ἸΠαρκιανοῦ τὰς δυνάμεις ἀγείραν- 
τος καὶ ἐκ τοῦ ΖΔάρας ποιησαμένου τὴν πρόοδον. xci τῶν βαρ- 5 
βάρων στρατοπεδευσαμένων περὶ τὴν Νίσιβιν, γίνεται συμπλοκὴ 
“Ῥωμαίων τε xoi Περσῶν πλησίον τοῦ Σαργαϑόν, οὕτω καλου- 
μένου χωρίου Περσῶν, καὶ πταίουσι Miror καὶ κρατοῦσι τῆς 
"nc Ρωμαῖοι. διὰ τοῦτο περικαϑήμενον τὸ Θεβοϑὼν ἐνεχεί-- 
gov» ἑλεῖν: Περσικὸν δὲ τουτὶ τὸ φρούριον. ἡμέρας τοίνυν τὸ 1 
φρούριον πεπολεμηκότες πολλάς, καὶ οὐ κατὰ σκοπὸν συμβεβη- 
κότων τῶν πραγμάτων αὐτοῖς, ἐπὶ τὸ Zlágag ἐπανέζευξαν. 
C εἶτα εἰσβάλλουσιν εἷς τὴν πολεμίαν αὖϑις, καὶ τὴν Νίσιβιν τῆς 
ἸΠυγδονίας διεγνώκασι παραστήσασϑαι" τοῦτο γὰρ αὐτοῖς ὑπὸ 
τοῦ αὐτοκράτορος προσετάττετο. ὃ δὲ τῶν Περσῶν βασιλεὺς 1 
Χοσρύης ὃ πρεσβύτερος, ἄρας ἐκ Βαβυλῶνος ἅμα ἸΠηδικῷ 
V 187 στρατοπέδῳ, Τίγριν διανηξάμενος, εἰσβαλών τε περὶ τὴν ἔρη-- 


» , 
μον καὶ δι᾿ ἐχείνης στρατοπεδευσάμενος, ἵνα μὴ Ρωμαίοις κατά- 
€ , ' 
δηλος ἐπιστρατευσάμενος γένηται, ἧκε πλησίον ᾿βάρων, χω- 
^ ν - -€ 
piov τινὸς Περσικοῦ" ἀπῴκιστο δὲ τοῦτο Κιρκησίου τοῦ Ῥω- 
/ ^ 7 , CX c - S CN T.» , 
μαίων πολίσματος πέντε 000v ἡμερῶν. καὶ τὸν μὲν ““!δορμαά- 
u , 
γὴν οὕτω χαλούμενον. στρατηγόν, τὸν Πὐφράτην διαπεραιωσά-- 
&€vov ποταμὸν ἐχπέμπει τὴν Ρωμαίων ληϊσόμενον, ἕξ δ᾽ αὐτῷ 
Hu , L u i L 2/:004 , D 
c - € - - 
χιλιάδας ὅπλιτικοῦ συνεξέπεμπεν" αὐτὸς δ᾽ ὁ τῶν Περσῶν βα- 
σιλεὺς παραμείβων τὸν ᾿ββορὰν ποταμὸν ἐξαπιναίως ἐπιστῆναι 95. 
- M € 
τοῖς τὴν Νίσιβιν πολιορχοῦσι “Ῥωμαίοις ἐπαλαμήσατο. ὃ μὲν 


, 
opulationibus et expilationibus male tunc Persidi factum est, lustini 
imperatoris anno sequenti, Marciano delectus habente et ex oppido Dara 
prodeunte, barbarisque iuxta Nisibim tendentibus, praelium prope Sar- 
gathum (locum a Persis ita nominatum) committitur: Persae Romanis 
dant manus, qui deinde Thebothum castellum Persicum cingentes , cum 
per dies multos continuata oppugnatione nihil proficerent, Daram se re- 
tulerunt. post rursum in hostium terras invadentes Nisibi Mygdoniae 
urbe potiri constituunt, quemadmodum in mandatis ab imperatore acce- 
perant. Chosroes autem senior, Persarum rex, cum copiis Babylone 
discedens, traiecto 'Tigri solitudinem ingressus, ac ne in Romanos du- 
cere conspiceretur, per eam progrediens, ad oppidum quoddam Persi- 
cum, Ábarum nomine, quinque dierum itinere a Circesio Romanorum 
urbe distans devenit. inde Adormaanem ducem superato Euphrate ad 
Romanorum provinciam cum sex millibus proficisci iubet: ipse Aborram 
flumen praeteriens Romanos Nisibim obsidentes repentino adventu op- 


"mM 


HISTORIARUM III. 10. 11. 135 


ἊΣ , - 
οὖν ᾿ἡδορμαάνης πλησίον τοῦ Iugxnolov γενόμενος xol τὸν Eó- 
φράτην διαβὰς ποταμὸν τὴν Ῥωμαίων γῆν προενομεύσατο" οὐ- 
δενὸς δὲ τῇ Τερσικῇ ἐνδημία ἀντίπεριισταμένου σοφίσματος, 
ὕπως ἐγχοπὴν προχυπῆς τὰ τῶν βαρβάρων σχοίη κινήματα, ὃ 
δ Πδυρμαάνης ἀφικνεῖται εἷς τὰ περὶ τὴν ᾿Αντιόχειαν πόνων ἐχτός, 
τά τε τῶν οἰκοδομημάτων πρὸ τῆς πόλεως κάλλη διαφϑείρας, 
c € ^ 3 , 3:4 * , 2 € π᾿ 

ὡς ὃ καιρὸς ἐχαρίζετο, ἐπὶ τὴν κοίλην ἀφικνεῖται Συρίαν. πλη- 
σίον δ᾽ ᾿“παμείας περιβαλλόμενος χάραχα, καὶ τῶν τῆς πόλεως 
πρεσβευσαμένων μετὰ δώρων λαμπρῶν λύτρα τε διωμολογηκχό-- 
10z0v, ὃ μὲν βάρβαρος τῆς ὑποσχέσεως μόνης ἐπεχάμπτετο μέχρι, 
οἱ δὲ φενακίζονται ἐξαπατηϑέντες δόλοις βαρβαρικοῖς. τρίτη δὲ 
ἡμέρα ὶ τὴν πόλιν ἀν δίζ ἐς δὲ xal τῷ 
Ἱμέρα, καὶ τὴν πόλιν ἀνδραποδίζεται. ἐς ὕστερον δὲ καὶ τῷ 

πυρὶ παραδοὺς εἷς τὴν ἑαυτοῦ ἐπανῆχεν. | 
11. "End δὲ Ρωμαίοις ἁπαίσια τοῦ πολέμου ἐγεγόνε: 
Ἱεπροαύλια, διηπορεῖτο ὃ τοῦ Ῥωμαϊκοῦ μοναρχῶν, καὶ διετα-- 
, , : 3 - - 2 , 3 , 2. * 
ράττετό τε ἐπὶ τοῖς βαρβαρικοῖς ἐπιτεύγμασιν, ἀσχάλλων τε ἐπὶ 
- 2 3 , » * 2 , 2 , ^ 
τοῖς ἐξ ἀβουλίας περιστοιχίσασιν αὐτὸν ἀτυχήμασιν “κάκιον τὸν 
ἀάρχελάου ἐς τὴν Νίσιβιν ἔστελλεν ἀποχειροτονήσοντα τῆς στρα-- 
τηγίας Π]αρχιανόν. ὃ μὲν οὖν Π]αρκιανὸς χώραν τῷ βασιλικῷ 
φοπαρεχόμενος δόγματι ἀπολιμπάνει τὴν Νίσιβιν " τοῦ δὲ 'Pouct- 
χοῦ ἐπὶ τὸ Πάρδες γεγονότος, ὃ τοῦ Περσιχοῦ βασιλεὺς λαίλα-- 
πος δίκην ἐς τὸ Ζάρας γεγονὼς καὶ μῆνας ἕξ καταπολεμήσας τὸ 
πόλισμα, λόφους τε χαὶ χάρακα τῇ πόλει περιγραψάμενος, τό 
τε ὕδωρ μετοχετεύσας τοῦ ἄστεος, πύργους τε ἀντιϑέτους ἀν-- 











primere meditatur. Adormaanes cum Circesium pervenisset Euphratem- 
que íraiecisset , Romanae ditioni populando, incommodabat. sed cum 
Persis irruentibus nullo ingenio occurreretur, quo minus ultra ultraque 
prodirent, Adormaanes citra laborem Antiochiam usque fertur, pulcher- 
rimaque aedificia suburbana pro tempore diruens, in Coelesyriam vadit, 
et iuxta Apameam castris munitis, cum cives legatione missa splendidis- 
que muneribus redemptionis pretium se daturos paciscerentur, barbarus 
promissis tenus flexus barbarica eos fraude ludificatus est: nam die ter- 
tio urbem occupavit, et postridie flammis traditam relinquens in Persi- 
dem revertit. 


11. Quoniam vero belli primordia et quasi praeludia Romanis infe- 
licia contingebant, varias in partes rapere animum et barbaricis succes- 
sibus conturbari coepit imperator; moerensque ob adversam fortunam, 
qua propter temeritatem ducis circumdaretur, Acacium Archelai filium 
Nisibim legat, per quem dignitate exuatur. Marcianus decreto impera- 
iorio cedens Nisibim deserit, Romanis apud Mardes agentibus, Persa- 
rum rex haud secus quam procellosus turbo Daram urbem munitissimam 
invadens, ubi eam mensibus sex oppugnavit aggeribusque et vallo cinxit, 


P 76 


B 


136 TEEOPHYLACTI 


, A. , , - ^ , 
τοιχοδομήσας χαὶ ἑλεπόλεις περιστησύμενος χειροῦται τὴν πόλιν 
καὶ λίαν χομιδῇ ἐχυρὰν χαϑεστῶσαν. τούτων ὃ αὐτοχράτωρ 

- - d - - 
"Iovevivog ἀκηκοώς, καταπλαγεὶς ἐπὶ τῇ ῥύμῃ τῆς συμφορᾶς, 
οὐ μετὰ πολὺ δὲ καὶ νόσῳ παραφορᾶς βεβλημένος καὶ τὴν ἐς 

- - " , 3 M i] - 
ὕστερον τῶν χακῶν δεδιὼς ἐπικύησιν, ἀναχωχὴν μὲν τοῦ ἐνε-- 5 
στῶτος ἔτους ἐποιεῖτο πρὸς Πέρσας, τῆς νύσου δ᾽ αὐτῷ ἐπετι-- 
, €. » 2 » - , € , 
ϑεμένης λίαν ὡς &noc εἰπεῖν γεννιχῶς, δλῤέριθὴ υἱοϑεσίᾳ χοσμη- 

- * : Li 
cac καὶ τῆς βασιλείας κοινωνὸν ποιησάμενος ἀνηγόρευσε Kaloa- 

' c - - 

D ρα" ἡγεμὼν δ᾽ οὗτος ἐτύγχανεν ὧν τῶν τοῦ βασιλέως σωματο-- 
- * - , 
φυλάκων xol ὑπασπιστῶν, ὃν κόμητα ἐξχουβιτώρων τῇ συνήϑει 1 
-— » - ς , 

φωνῇ ἔϑος Ρωμαίοις καλεῖν. παραϑήσομαι δὲ καὶ τὰς ὑποϑή- 
τοῦ αὐτοκράτορος, ἃς Τιβερίῳ τῷ Καίσαρι κατὰ τὸν καιρὸν — 

κας ρθάτορος, ἄς πῶ 9 , 9 i 

^- , - 3 ^ - 2 
τῆς ἀναρρήσεως δημηγορῶν παραδέδωκεν, οὐ καλλύνων τὸ τῆς — 
λέξεως ἀκαλλές, οὐδέ τι μεταμορφῶν τὸ μὴ κεχαλλιεπημένον τῆς | 
φράσεως, ἀλλά που γυμνὴν τὴν τῶν ῥημάτων ἔκϑεσιν ὑποστο- 4 

^ - , - 

θέσω τοῖς ἀφηγήμασιν, ἵνα τῷ ἀναμφιάστῳ xol ἀπαραχαράχτῳ — 
Ρ 77 τῆς λέξ 0c & j Ó τῶ λουϑηχότων ngocÀ-  — 
τῆς λέξεως, ὡς ἔχει φύσεως, τὸ τῶν παρηκολουϑή πρ ᾿ 

- - ς 

ϑοι ἀνόϑευτον. τῆς τοίνυν συγκλήτου βουλῆς ἐς ἑαυτὸν yevo- — 
ἫΝ αὐ ἊΣ -— 
μένης, τοῦ τε ἱερατιχοῦ χαταλόγου συναϑροισϑέντος ἅμα τῷῥῪ 

E! - * dee tee ^ , ὔ , c E 
ἐπιστατοῦντι καὶ τὰ τῆς ἐχκλησίας πηδάλια διιϑύνοντι, ὁ αὗτο- M 
κράτωρ ὥσπερ ἑστὼς ἐπὶ βήματος Τιβερίῳ τάδε παρέϑετο. “ἰδέ, 
| 
E 
3 
13 
^ 

ἐ 







γε 


| 
, 
L^] 
νἶ 


ὃ ϑεὸς ὃ ἀγαϑύνων σε. τοῦτο τὸ σχῆμα ὃ ϑεός σοι δίδωσιν, 
1. παραστησάμενος ΤΡ. 


et aquam alio derivavit, turresque turribus oppositas construxit, et ex- 
pugnatorias machinas (quae helepoles dicuntur) adhibuit, tandem sub 
otestatem subiecit. his nuntiatis, lustinus imperator calamitatis vi et 
impetu perculsus, nec multo post mente alienatus, formidansque ne alia 
insuper mala existerent, praesentis anni indutias cum Persis facit. vitio 
mentis audacius, ut ita dicam, progrediente, 'Tiberium honoribus or- — — 
nandum suscipit, et filium sibi adoptans imperiique consortem allegens 
Caesarem renuntiat. hic custodum corporis satellitumve imperatoris 
raefectus erat, quem usitata voce excubitorum comitem Romani appel- 
itant. hoc loco praeceptiones, quas lustinus 'liberio, sermone ad eum, 
uo tempore Caesar salutabatur, habito, tradidit, inseremus, dictionis 
simplicitatem non expoliemus; nec quod minus eleganter prolatum est, 
in formam aliam commutabimus: sed nuda eius verba his narrationibus 
intexemus, ut quod inquirendo assecuti sumus et intelleximus, id non 
elocutione festiviore veluti convestitum aut signo falso adulteratum, sed 
ut per se et natura sua est, ad posteros sincerum germanumque proda- 
mus. accito igitur senatu et clero una cum principe suo, qui ecclesiae 
clavum tenebat, imperator ceu pro concione stans "Tiberium hisce verbis 
admonuit. *en, deus beneficium in te confert. haec insignia deus tibi do- 





HISTORIARUM II. 11. 137 


, , - A - 
οὐκ ἐγώ, τίμησον αὐτό, ἵνα καὶ τιμηϑῆς ὑπ᾽ αὐτοῦ. τίμα 
3 , 
τὴν μητέρα σου τήν ποτε γενομένην cov δέσποιναν" οἶδας ὅτε V 188 
Led - —- 5 -Ὁ ^ 
πρῶτον δοῦλος αὐτῆς ἧς, νῦν δὲ υἱός. μὴ ἐπιχαρῇς αἵμασι, B 
μὴ κοινωνήσῃς φόνων, μὴ xaxóv ἀντὶ κακοῦ ἀποδῷς, μὴ εἰς 
A c » 
Siy9oav óuowo97c ἐμοί. ἐγὼ γὰρ ὡς ἄνθρωπος εἰσωδιάσϑην 
1 ^ ^ 2 , Y as. ^ ^ c 
(xoà γὰρ πταιστὸς ἐγενόμην) xol ἀπέλαβον κατὰ τὰς ἁμαρτίας 
μου. ἀλλὰ δικάσομαι τοῖς ποιήσασί μοι τοῦτο ἐπὶ τοῦ βήματος 
τοῦ Χριστοῦ. μὴ ἐξεπαιρέτω σε τοῦτο τὸ σχῆμα ὡς ἐμέ. οὕτω 
M ^ — 3 - 
πρόσχες πᾶσιν ὡς σεαυτῷ. γνῶϑι τί ἧς xol τί & νῦν. μὴ 
1οὑπερηφανήσῃς, καὶ οὐχ ἁμαρτάνεις. οἶδας τί ἤμην καὶ τί ἐγε- 
, , - 
γόμην καὶ τί εἶμι. ὅλοι οὗτοι τέκνα σού εἶσι καὶ δοῦλοι. οἶδας 
ὅτι τῶν σπλάγχνων μου προετίμησά ot. τούτους βλέπων ὅλους 
τοὺς τῆς πολιτείας βλέπεις. πρόσεχε τῷ στρατιώτῃ σου. μὴ 
, ? φ 79k , ce tc Li - e 
 σύχοφάντας προσδέξη. μὴ εἴπωσί σοί τινες ὅτι ὃ πρὸ σοῦ οὕτως C 
i : E ^ 3535 ^ eA € Y» 2 
15 διεγένετο" ταῦτα γὰρ λέγω ἀφ᾽ οὗ ἔπαϑον. οἱ ἔχοντες ἀπολαυέ- 
- - » 
τῶωσαν αὐτῶν τοῖς δὲ μὴ ἔχουσι δώρησαι." καὶ μετὰ τὸ yevé- 
σϑαι τὴν εὐχὴν παρὰ τοῦ πατριάρχου, καὶ λεχϑῆναι παρὰ πάν- 
τῶν τὸ ἀμήν, καὶ πεσεῖν τὸν Καίσαρα elg τοὺς πόδας τοῦ βασι- 
λέως, λέγει αὐτῷ ὃ βασιλεὺς ““ἐὰν ϑέλῃς, εἰμί" ἐὰν μὴ ϑέλῃς, 
c t , ^- 
$0ojx dul. ὃ ϑεὸς ὃ ποιήσας τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, πάντα 
Pu ] , 2 BBC: ; 3 ' [ .» 
ὅσα ἐπελαϑόμην εἰπεῖν σοι, αὐτὸς ἐμβάλῃ εἰς τὴν καρδίαν cov. 
- 25 2... x , c . ἢ c , er 3 
ταῦτα ἐλέγχϑησαν μηνὶ Ζεκεμβρίῳ, ἑβδόμης ἡμέρῳ ἕκτῃ, iv- 


4. φόνῳ IP. 


nat; quae honora, uf illa vicissim te honorent. matrem tuam (Sophiam 
Augustam) aliquando dominam tuam venerare, scis te tunc eius esse fi- 
lium, cuius antea servus fuisti. noli gaudere sanguine, nec caedibus 
communica. ne malum malo compensa. ne te imitatione mei odiosum 
redde. ego enim ut homo ingressus sum ad peccandum proclivis, et se- 
cundum peccata mea recepi. veruntamen apud tribunal Christi iudicio 
cum his contendam, qui hoc mihi fecerunt. ne te habitus iste, ut me, 
extollat. omnibus perinde ut tibimetipsi attende. nosce qui nuper fue- 
ris, et qui in praesentiarum sis. ne superbus esto, et non peccabis. 
quid fuerim et quid factus sim, vides. universi isti οὐ servi et filii tui 
sunt. nosti quomodo te plus visceribus meis dilexerim. hos cum vides, 
rem publicam totam vides. studiose prospice militi tuo.  obtrectatores 
aversare. ne eo tibi quidam persuadeant, quia decessor tuus his mori- 
bus fuerit: haec enim edoctus malo meo te hortor. quibus suppeditant 
facultates, iis fruuntor: quibus desunt, tute largitor." deinde cum pa- 
triarcha precationis carmen finisset, omnesque subiecissent amen, 'l'i- 
beriusque ad pedes imperatoris sese prostravisset, ait ei imperator **si 
volueris, sum, si nolueris, non sum. deus qui creavit coelum et ter- 
ram, quaecunque tibi oblitus sum dicere, cordi tuo infundat." atque 
haec mense Decembri, sexta die hebdomadis, indictione nona prolocutus 


138 THEOPHYLACTI 


» 


D δικτιῶνος ἐννάτης. (12) ἐπεὶ δὲ τὰ τῆς διαλαλιᾶς ἀπεπερα- 
τοῦτο τῷ αὐτοχράτορι, ὃ μὲν κρότος παρὰ τῶν ὑπηκόων ἐπή- 
γαγε, xol τὰ τῆς εὐφημίας ὥσπερ ἐπομβρίας τινὸς λαβροτέρας 
χύσιν ἐλάμβανε" τῷ ὄντι γὰρ οὐκ ἀναξιόλογος ἡ χειροτονία τῷ 
Καίσαρι ἐξηρτύετο. ὃ μὲν οὖν Καῖσαρ αὐτοχρατορικῆς νόμονδ΄ 
πληρῶν ἀναγορεύσεως ἐνεχάραττε γράμματα, καὶ ταῦτα τῷ 
Περσῶν βασιλεῖ παρεπέμπετο. ἦρος δ᾽ ἀρχομένου πρέσβεις 
ἀπέστελλεν, ἀπεκηρυκεύετό vt τὸν πόλεμον, παγκάλου τινὸς ὁρε- 
γόμενος πράγματος" ἐκεχειρία γὰρ ἡ ἀξίωσις ἦν" οὐδὲν γὰρ τῆς — 

P 78 εἰρήνης καϑέστηκε τιμαλφέστερον τοῖς γε νοῦν ἔχουσι καὶ με- 10. 
μνημένοις τῆς ϑνητῆς τε λήξεως τῆς τὲ πρὸς τὸν βίον βραχυτά- 
τῆς παρόδου. ἐστρατολόγει δὲ καὶ πλήϑη μαχίμων, καὶ τῇ —— 
δύσει τῆς χρυσῆς διαδόσεως φιλοκινδύνους τὰς τῶν στρατολογου- — — 
μένων ψυχὰς ἐτεκταίνετο, αἰδοῖ τοῦ μισϑώματος τὸ ϑανατᾶν 
'παρ᾽ αὐτῶν ἐξωνούμενος. ἔσβεσε τοίνυν τῶν βαρβάρων τὴν λύ- 15. 
μὴν τὸ τῆς τοῦ Καίσαρος μεγαλονοίας φιλότιμον, zal χαλινοῦν- — — 
ται μὲν οἵ κίνδυνοι, ἀποφλεγμαίνουσι δὲ τὰ δυσχερῆ, ἀναχό- 





πτονται δὲ αἵ κατὰ τὸν πόλεμον συρρεύσασαι συμφοραί, καὶ τὸ 
Ἁ 2 , J ν 2 , 3 L N m 
xaxov ἄϑροᾳ προμηϑείᾳ τινὶ ἀπόδημον ἐγνωρίζετο. κατὰ zplis 
- ^ ' ^ 
B τὸν δῆτα τὸν ἐνιαυτὸν στρατηγὸς προχειρίζεται ᾿Ιουστινεανὸς 020 
- -“ , ^ L^ 
τοῦ Γερμανοῦ υἱός, τοῖς κορυφαιοτάτοις τῶν ἐν τέλει συναρι- 
, c E πὰς , 
ϑμούμενος. ὃ μὲν ovv στρατηγὸς τὴν πάλαι τῶν στρατευμάτων 
3. 7 « - 
ἀνάσκητον ἔκταξιν δι᾿ ἐπιμελείας ἠνόρϑου, διατυπῶν τὸ ἀτέπω-- 
' , ^ 2 , v c 2 2 
τον χαὶ μεταπλάττων πρὸς εὐσχημοσύνην τὸ ἄτακτον. ὃ δ᾽ αὖ- 


est. (12) ubi imperator conficuit, subditi plausum dederunt, faustae- 
que acclamationes tanquam irriguus de coelo imber valide diffusae sunt. 
vere enim honorem illum Caesar 'l'iberius merebatur; qui creationis au- 
gustalis morem tenens, litteras ad regem Persarum mittit. sed veris 
initio missis legatis petitisque indutiis bellum deprecatur. id erat desi- 
derare rem honestissimam : nihil est enim pace honorabilius apud homi- 
nes quidem prudentes et conditionis humanae, brevissimorumque spatio- 
rum huius vitae non immemores. delectus interim agebat strenuorum 
militum , auroque liberaliter distribuendo in eorum animis qui nomina 
dedissent periculorum despicientiam excitabat, mercedisque reverentia 
alacritatem moriendi ab ipsis redimebat. Caesaris itaque gloriae studio 
incensa magnanimitas barbaros iniuriis tam foede inferendis prohibebat, 
pericula coercebat, odiosa quaeque et gravia imminuebat, calamitates 
belli tempore confluere solitas retundebat; et omne demum genus in- 
commodorum solida illius providentia exulare cernebatur. eo anno lusti- 
nianus Germani filius, unus de optimatum primoribus, dux deligitur, 
qui diligentia sua inveteratam exercitus inertiam correxit; quod informe 
erat, de integro conformavit, quod perturbatum, et confusum, ad de- 


A wet 


3 





HISTORIARUM 1H. 12. 139 


᾿τοχράτωρ ἔτι δυνάμεις συνήϑροιζε xol τὸ συμμαχικὸν ἀπὸ τῶν 
ἐϑνῶν ἠρανίζετο, μεγάλαις χρημάτων ἀποβολαῖς τὰς ἐπιβολὰς 
τῆς παρατάξεως ἀνανταγωνίστους ἐμπορευόμενος " οἷδε γὰρ χρη- 
μάτων δλκὴ οἰκονομουμένη μετὴ φρονήσεως καὶ τοῖς προσφαλεῖσε 
τὴν πρὸς τὸ κρεῖττον ἀνάζευξιν πραγματεύεσθαι. ἐπεὶ δ᾽ ὃ και- 
᾿ ρὸς τῆς ἐκεχειρίας ἀνάλωτο καὶ ὃ τῆς ἀναχωχῆς ὅρος Ῥωμαίοις 
σε gal Πέρσαις διέσβεστο, ἀφικνεῖται τὸ Περσικὸν πρὸς ἐχόμενα 

τοῦ Ζάρας, tig τοῦτο ἰδόντος τοῦ τὰς στρατηγίδας ἡνίας ἰϑύ-- 
. wovroc Ταμχοσρώ, ἄνδρὸς παρὰ Πέρσαις μεγατιμίου. στρα- 
10 τοπεδεύονται δὲ κατ αὐτὸν xol Ρωμαῖοι πλησίον. τῆς δὲ ovu- 
᾿ πλοκῆς οὐδετέρα δύναμις γέγονεν ἔξαρχος. ἐπὶ πολὺ δὲ βλεπού- 

σῆς τε καὶ ἀντιβλεπομένης ἑκατέρας ἰσχύος, εἷς λόγους συμβά-- 

σέως δρῶσι τὰ μάχιμα. γίνονται τοίνυν σπονδαὶ ἐφ᾽ ᾧ πρὸς 

τὸ ἕω ἐπὶ χρόνους τρεῖς γαλήνην ἄγειν τὸν πόλεμον καὶ φιλοσο-- 
15 φεῖν τὸ ἀπομαχεῖν, ἐπὶ δὲ τῆς ““ρμενίας τὴν ἀγωνίαν ἐνδαψιλεύε- 
οσϑαι. οὐκοῦν ὃ Ῥωμαίων στρατηγὸς ᾿“μιδὰν παραμείψας τὴν 

πύλιν ἐν τοῖς τῆς ᾿“Δρμενίας στρατοπεδεΐεται χλίμασι. συνεί- 

zéro δὲ χαὶ ὃ Περσῶν βασιλεύς, xal σὺν πλήϑει πολλῷ τὸν Εὐ- 

φράτην διαπορϑμεύεται. ὅπηνίκα δ᾽ ἐξάκουστος γέγονε τῷ Ῥω- 
90 μαϊκῷ ὃ τῶν Περσῶν βασιλεὺς αὐτουργήσων τὸν πόλεμον, ἔκλυ-- 
- τοι γίνονται τὰς ψυχὰς οἱ Ῥωμαῖοι, καὶ οὐκ ἄπο τοῦ δέοντος " 
ἡ γὰρ βασιλικὴ ἐνδημία τὴν τῶν προὐπαρξάντων χληρωσαμένη 
Πέρσαις ἐπίτευξιν πολλὴν τὴν τῆς ἀδρανικῆς ῥοπὴν τοῖς Ῥω- 
μαίοις παρείχετο. διά τοι τοῦτο ἐπί τινος Aóqov ὃ τοῦ Ῥωμαϊ- 







centerà speciem composuit. imperator porro "Tiberius adhuc militem et 
a populis auxilia conquirebat, magnisque pecuniarum impensis efficere 
conabatur ut suis in hostem incumbentibus nulla vi resisti posset. novit 
enim grandis pecunia prudenter posita, in quo prius peccatum est, id 
ad statum meliorem corrigere. postquam ab armis pacta vacatio cessa- 
vit et indutiarum tempus exivit, Persae finitima Darae oppidi infestant, 
ducente eo 'lamchosro, viro inter Persas honoratissimo, penes quem 
exercitus moderamen erat.. eodem versus illum Romani castra movent. 
cumque neutri pugnam ordirentur alterique alteros diu intuerentur, ad 
extremum ad verba de foedere ineundo ventum est, initur foedus, ita 
ut Oriens triennium a bello quiete et otio perfruatur, in Armeniam ar- 
ma effuse transferantur. ergo dux Romanus Amidam urbem praetergres- 
sus Armeniae campos ingreditur, quem Persarum rex cum frequentibus 
cope secutus, Euphratem eas transducit. ubi Romani regem per se 
bello praefuturum compererunt, animis ceciderunt, non sane aliter quam 
decuit, nam cum praesentia illius ad ea quae vellent facile obtinenda 
Persis multum prodesset, Romanis facultatem quae ipsi optarent effi- 
ciendi auferebat. quocirca dux Romanus tumulo conscenso ad circum- 


Cc 


V 189 


D 


140 THEOPHYLACTI 


κοῦ στρατηγὸς ἐπιβάς, τό τε ὁπλιτικὸν ἐξ ἐπιπέδου περιστησά-- 
μενος, τῶνδε τῶν λόγων ἀπήρξατο. 

Ρ 79 18. ““Ἡ παροῦσα νῦν ἡμέρα, Ῥωμαῖοι, μεγάλων ἡμῖν 
ἀγαθῶν ἄρξει, τοῖς ἐμοῖς εἰ πεισϑείητε ῥήμασιν. ὅπλίσατέ μοι 
τὰς ψυχὰς πρὸ τοῦ σώματος " αἵ καρδίαι πρὸ τῶν χειρῶν πολε- 5 
μείτωσαν. ἕτερος ἑτέρου προχινδυνευέτω, xol σώσεσϑε. ἄν- 
δρὲς φιλόσοφοι (φιλοσόφους γὰρ ὑμᾶς ἢ στρατιώτας ἀποκαλῶ" 
μόνοις γὰρ ὑμῖν ὃ ϑάνατος ἄσκησις), ἀϑάνατον τοῖς βαρβάροις 
τὴν προϑυμίαν ἐνδείξασϑε. ἀκατάπληκτοι γίνεσϑε τὰς ψυχάς. 
δοκεῖτε βάλλειν ἢ βάλλεσθαι, ὡς ἐν ἀλλοτρίῳ τῷ σώματι τὰς 10. 





cài ar Maa p m pi 


" 
“Ὁ 


B τῶν ἀντιπάλων βολὰς προσιέμενοι. ἔστωσαν μάρτυρες τῆς — 
£143 - c E , ' , 2 
ὑμῶν ἀρετῆς ot πολέμιοι πίπτοντες" διηγείσϑωσαν καὶ τεϑνηχό- 
τὲς τὰ τρόπαια. ἄνδρες κοινωνοί, καὶ πόνων ἡμῖν xowcvol —. 
καὶ κρότων διὰ τὸν πόλεμον, ἀρετῆς καὶ κακίας 7j συμπλοκὴ κα-- P 


ϑέστηκε βάσανος, καὶ διαιτητής ἐστι ψυχῶν" ἢ γὰρ τὸ OqAv-15 
πρεπὲς τῆς δειλίας ἐξελέγξει, ἢ τῆς εὐτολμίας τὸ ἀρρενωπὸν μετὰ 


Xv 


στεφάνων xol ϑριάμβων λαμπρῶν ἀναγορεύσει τὸ τήμερον. μὴ : 
πάϑητέ τι φιλοσωμάτου ψυχῆς, τὰ νῶτα τοῖς βαρβάροις παρέ- 1 
C χοντες. ὕπνος τίς ἐστιν ὃ γλυκὺς οὗτος καὶ μεμελετημένος ὑμῖν — 
ὁσημέραι ϑάνατος " ὕπνος τοῦ μὲν συνήϑους τούτου μακρότερος, 20 ἥ 


pit 


πρὸς δὲ τὴν μέλλουσαν ἡμέραν βραχύτατος. ἀδοξίαν μετὰ σω- 
» E] , - , Eon 28 ἢ 

τηρίας, ἄνδρες, αἰσχύνεσϑε. τοῦτο ϑάνατός ἐστιν ἀϑάνατος, 

καὶ τάφος κακίας μηδέποτε περικαλύπτων τῆς ἀσχημοσύνης τὸν 


TS 


fusam in plano suorum multitudinem huiuscemodi verbis concionari ag- 
gressus est. 

18. **Hodierna lux, Romani , eximiorum bonorum principium nobis 
fütura est, si dictis meis obtemperare volueritis. armatote mihi pectora 
prius quam corpora; animi ante quam manus in hostem pugnent. alter 
pro altero discrimen ne metuat, quodsi faxitis, vitam incolumitatemque 
retinebitis. viri philosophi (tales enim vos libentius quam milites ap- 
pellabo: soli quippe vos mortem meditamini), alacritatem barbaris im- 
mortalem ostendite. animos imperterritos gerite. existimate vos dare 
vulnera, non accipere, velut in corporibus alienis plagas hostium exci- 
pientes, illorum strages virtutis vestrae testimonium esto. etiam mor- 
tui vestros triumphos praedicent. O socii, laborum, inquam, bellicorum 
et plausuum socii, virtutis et ignaviae explorator animorumque censor 
conflictus est. aut enim timiditatem femineam hodiernus dies coarguet, : 
aut viris decoram audaciam cum praemiis ac triumphis illustribus palam ! 
demonstrabit. ne de corpore servando laborantes hostibus terga vertite. ὃ 
somnus quidam dulcis haec vobis assiduo meditata mors est. somnus 
hoc quidem consueto, et quotidiano diuturnior: si ad diem quam ex- 
pectamus comparetur, brevissimus, «cum incolumi corpore ignominiam 
erubescite, haec enim mors immortalis est, et sepulcrum quoddam igna- 
viae, nunquam cooperiens eum qui se dedecore contaminavit. cavete 


gomma. arg, BR tan nicis ppc n M. ὯΝ 








HISTORIARUM III. 13. 141 


 "xhyoooéutvov. μὴ ταραττέτω τοὺς ἀριστέας ὑμᾶς ὃ Περσῶν 
βασιλεὺς ἀναλκέστατα πλήϑη περιποιούμενος, καὶ μεγαλαυχῶν 
καὶ τὰς ὀφρῦς ἀνασπῶν ὑψαυχενιζόμενός τε, καὶ μέχρι τῶν λό-- 
γῶν χεχτημένος τὸ φύσημα, οἷον γαῦρον τὸ ἔϑνος καὶ σοβαρὸν 
5 καὶ τῷ κόμπῳ τῆς μεγαληγορίας τὸ κράτος ἐμπορευόμενον. ἀμνη-- 
μονεῖτε τῶν πρόσϑεν ἀτυχημάτων, τῆς ἐπιβολῆς τῶν συμμαχι- 
χῶν δυνάμεων λαβόντες ἀνάμνησιν. ἀμνημονεῖτε τῆς πρὶν ἀπο-- 
τεύξεως, ἣν ὥδινεν ἄνοια στρατηγοῦ, καὶ τῶν ἰϑυνομένων üza- 
Ela κακῶς ἐμαιεύσατο. οὐδὲν ἀριστεῦσι πέφυκε φοβερόν. τού- 
10 vo«c οἷα μὲν χόρτος ἐστὶν ὃ σίδηρος, αἱ δὲ τῶν βελῶν ἀλγηδόνες 
ὄρεξις ὑπεκκαίουσα μειζόνων κινδύνων ἐφάπτεσθαι. οὐκοῦν 
ἀνιστόρητα τὰ νῶτα τοῖς πολεμίοις φρουρήσατε" ἀμυήτους αὐὖ- 
τοὺς τῶν μεταφρένων ἐνδείξασϑε. πηγὰς ϑριάμβων οἷδε τὰ 
τραύματα. δουλαγωγοῦσιν αἵ διαφυγαί, καὶ οὐ σώζουσιν " οὐκ 
15 οἷδε γὰρ κακίας ὑπόϑεσις σωτηρίας σώζειν ὑπόσχεσιν. ἀποδύ- 
σασϑε πρὸ τῶν ϑωράκων τὰ σώματα, πρὸ τῶν ἀσπίδων τὸ ζῆν. 
τοῖς ὅλοις μάχεσϑε μέλεσι" μηδὲν ἔστω μέλος τῶν κινδύνων ἀμέ- 
TOyOV. τῇ συννεύσει τῶν ὅπλων τειχίσατε τὴν παράταξιν, τῇ 
συμμίξει τῶν ἵππων τὰς φάλαγγας χαρακώσατε, τῷ συμφώνῳ 
φρο τῆς στάσεως στεγανῶν λίϑων δίκην οἰχοδομίας ἑαυτοὺς περιφρά- 
ξατε. μὴ ἐξαλλέσϑω τῆς παλάμης τὰ δόρατα" βάλλετε τῶν βε- 
λῶν μὴ στερούμενοι. οὐκ ἔστι Πέρσαις φύσις ἀϑάνατος" οὐκ 
ἔστι τύχη ΠΠήδοις ἀκίνητος. οὐκ εἰσὶ βαρβάροις χεῖρες ἀκάμα-- 
τοι. οὐ πλεονεχτοῦσι Πάρϑοι τοῖς μέλεσιν" οὐ διδύμους ἔχουσι 





strenuitatem vestram rex Persarum labefactet, qui quas conscripsit co- 
piis imbellissimis sese iactat , supercilium tollit, cervicem erigit, ac ver- 
bis tenus insolescit, ut gentis superbia fastuque turgentis inanique ma- 
gnificorum verborum crepitu potentiam suam venditantis mos est. prae- 
teritos casus obliviscimini; impressiones auxiliariorum recordamini. pri- 
stinae infelicitatis memoriam deponite, quam ducis temeritas parturivit, 
tumultuatio militum quasi quaedam obstetrix eduxit. nihil viris fortibus 
perhorrescendum accidit, quibus ferrum pro cibo est, et a telis inflicti 
dolores maiorum discriminum subeundorum desideria incendunt. qua- 
propter curate uti terga vestra hostes ne aspiciant: dorsa vestra iisdem 
ut mysteria profanis occultate. vulnera sanguine manantia, mihi credite, 
triumphorum fontes sunt. fuga servitutem, non salutem parit: nescit 
enim timiditatis argumentum salutis praestare promissum. pro loricis 
corpora , pro scutis vitam exuite. universis artubus dimicate; membro- 
rum nullum periculo vacet. densatis armis aciem ceu muro communi- 
te. equorum constipatione phalangas tanquam vallo cingite. concordi 
statione ut aedificio e duro lapide vos circumsepite. ne hasta manum 
fugiat. ne tela non incidentia proiicitote, non est Persarum natura in- 
dissolubilis, non fortuna immutabilis, non manus indefessae. non illis 


D 


P 80 


V 190 


B 


142 THEOPHYLACIT 


^ ἢ ΠΡΟΤῚ / , s , - | 
τὰς ψυχάς. οὐκ ἀδαμάντινα τούτοις τὰ σώματα. μυοῦνται 

' J , , , , , c , 
xoi Πέρσαι ϑανάτου μυστήρια. ἐν τούτῳ δίκαιός ἐστιν ὃ nó- 
λεμος" οὐ γὰρ ἀϑανάτους χατὰ ϑνητῶν ἐπεστράτευσεν. οἵ 
€ - * , 5 , , ^ EN, zx 
Ῥωμαῖοι τὴν δίχην ἐμισϑώσαντο σύμμαχον, τὴν εἰρήνην καὶ αὖ-- 


ϑις ἐπιζητήσαντες. τὸ Πηδικὸν ἀντίϑετον ἑαυτῷ τὸ δίκαιον 5. 
ἐπεστράτευσεν " ἀεὶ γάρ nov τὸ εἰρηναῖον βδελύττεται, καὶ οἷα | 
ϑεὸν ἐπιδέξιον γεραίρει τὸ φιλοπόλεμον. οὐκ ἔστιν ἡμῖν ἔψευ-- 
, E uu » , ^ € Li , 
σμένη ϑρησκεία " ov νόϑους ϑεοὺς ἡγεμόνας προεστησάμεϑα. 
οὐκ ἔστιν ἡμῖν ϑεὸς μαστιζόμενος" οὐ γὰρ ἵππον χειροτονοῦμεν 


C εἷς λάτρευμα. οὐ προσκυνοῦμεν 9:0» πρὸς τέφραν μετατιϑέ- 10) 


μένον, σήμερον φλεγόμενον καὶ μετ᾽ ὀλίγον μηδὲ φαινόμενον. 
οὐ καπνὸς καὶ ὕλη τὴν ϑεολογίαν συνίστησιν, ὃ δὲ μαρασμὸς 
τὴν ψευδωνυμίαν διήλεγξεν. χομᾷ ταῖς εὐθυμίαις ὃ βάρβαρος " 
ἀλλ᾽ οὐκ οἶδεν εὐπραγία μένειν ἐφ᾽ ἐαυτῆς, ἀδίχων βωμῶν ἐπι- 


T 


βαίνουσα. καὶ τὸ μὴ δίκαιον πολλάχις κρατύνεται, ἀλλὰ καὶ 15. 


πρὸς φϑορὰν μετατίϑεται. χωρεῖτε τοιγαροῦν ἀξίως τῆς ὑμετέ- 
ρας προσηγορίας πρὸς πόλεμον, ἵνα μὴ μετὰ τῶν πραγμάτων 
ζημιωθῶμεν καὶ τὰ ὀνόματα. μὴ προδῶμεν τὰς συμμάχους 
D ἀσπίδας, ἀλλ᾽ ὥσπερ ἐρωμένας τινὰς ὡρικὰς ταύτας περιπτυξώ-- 


v PA s , , - , c / xo 
μεϑα, και OLO. πατρίδων συνεχδήμων τινὼν τουτῶν Uztguaoyn- 20. 


, , ce » 
σωμεν. λακωνίσατε συμπλεχόμενοι" ἅπας ἔστω Κυνέγειρος, 
εἰ καὶ μὴ νηὺς ἐπιβέβηκεν. οὐδὲν τοῦ διαδρᾶναι καϑέστηκε ϑη- 


plura membra quam nobis, non duae animae, non corpora adamantina. 
et ipsi mortis initiati sunt sacris. in hoc certe iustitiam servat bellum, 
quod non immortales adversum mortales pugnatum mittit. Romani ius 
fasque pro praesidio asciverunt, rursus pacem desiderantes: Persae ius 
fasque ipsis contrarium armis oppugnandum susceperunt. semper enim 
pacificationem exosi, belli studium velut numen sibi propitium veneran- 
tur. non commentitiis sacris imbuti sumus, non deos adulterinos prae- 
sides nobis delegimus. non adoramus deum qui scutica caeditur: nec 
enim equum divinis honoribus colendum suffragiis constituimus. non 
concipimus preces deo qui in cineres redigitur, et modo ardet, paulo 
post nusqam apparet, haud sane fumo et lignis theologia nostra couti- 
netur. ipsa huiusmodi rerum tabefactio atque corruptio, quam falso di- 
vinitatis nomine honorentur, declarat. securissimus animi est barbarus: 
atqui aras impias scandens felicitas consistere nequit. iniustitia robur 
saepe validum nanciscitur, sed ad extremum languescit atque interit. 
quamobrem ita ut vestrae appellationi consentaneum est, ad certamen 
aggredimini, ne et res et nomen ipsum a fortitudine deductum perda- 
mus. ne adiutrices peltas aliquando prodamus, sed ut amicas, aetate 
et forma florentes amplexemur, ac pro iis non secus quam pro pere- 
grinationis nostrae a solo patrio comitibus dimicemus. Lacedaemoniorum 
exemplum vobis in acie proponite. unusquisque vestrum Cynegirus fiat, 








PORE TT SU" CUUK-——— Ux TX 


HISTORIARUM HI. 13. 14. 143 


λυχώτερον, οὐδὲ τοῦ ἁλῶναι πέφυκεν ἀπευχτότερον. οὐκοῦν ἢ 
τεϑνάναι προσήκει ἢ νἱκηφόρους τὰς ἐλπίδας τεκταίνεσϑαι. ἐνο-- 
πτρίσασϑε τὰς νεοφύτους ἐπιστρατείας τοῦ Καίσαρος. οὐδὲν 
ἀπόλεκτον τοῖς ἀϑροίσμασιν ἐγκατέσπαρται, ἀκηλίδωτός ἐστιν 
ρὴ ἔκταξις" οὕτω γὰρ ηὐδόχησε τὸ τοῦ βασιλέως φιλότιμον. 
χειρουργήσω τοίνυν ὃ δημηγόρος ἐγὼ πρῶτος τὸν πόλεμον. τὰς 
πάντων χεῖρας τῇ προϑυμίᾳ μισϑώσομαι, παϑεῖν τὸ μὴ παϑεῖν P 81 -- 
αἰσχυνόμενος. προχόπτει δέ μοι τῶν ῥημάτων ἡ ἔφεσις, xol; í 
πρᾶξις τῆς ϑεωρίας γίνεται πρόδρομος" οἷδε γὰρ ζέσις ψυχῆς 
ἸΟχαὶ τοῖς τῆς φύσεως ϑεσμοῖς ἀντιτάττεσϑαι. σήμερον ὑμᾶς 
στρατολογοῦσιν ἄγγελοι, καὶ τὰς τῶν τεϑνεώτων ψυχὰς ἀναγρά-- 
φονται, οὐ μισϑὸν ἰσοστάσιον αὐταῖς παρεχόμενοι, ἀλλ᾽ εἰς τὸ 
ἀπειροπλάσιον ὑπεραίροντες τῇ ὁλκῇ τοῦ δωρήματος. μηδεὶς 
φιλήδονος τρυφῆς ὀργίων μετεχέτω πολέμου" μηδεὶς μέγα φρο-- 
45 vàv ἐπὶ χτήμασι κοινωνείτω τοῦ ἐγχειρήματος. ἐραστὰς κινδύ- 
— ψῶν ζητεῖ τὸ μεταίχμιον. ἄγε δή, πέρας τοῖς λόγοις ἐπιϑήσω-- 
μεν ἔργοις, καὶ πρὸς παράταξιν τὴν ϑεωρίαν μετοχετεύσωμεν.᾽ 
14. Τῶν τοιούτων τοίνυν κατηχηϑέντων ταῖς δυνάμεσι B 
λόγων, ὀργῶσιν αἱ φάλαγγες πρὸς παράταξιν, καὶ πάντα πα- V 191 
βοϑεῖν ἀσμενίζουσι, καὶ προχινδυνεύειν τῆς ἀρετῆς παροτρύνον-- 
᾿ς χαι᾿ συγνδιετίϑεντο γὰρ τὰς ψυχὰς ταῖς τοῦ στρατηγοῦ παραινέ- 


Lr 









quamvis, ut ille, navim non invadat. fuga nihil est effeminatius, ne- 
que servitute quidquam aversandum magis. ergo restat ut aut morti 
occumbere aut spem victoria solari oporteat. novas hasce Caesaris Ti- 
berii expeditiones ut in speculo contemplamini: nihil in iis non selectum 
reperitur; sine labe est exercitus. sic etenim complacitum est novo im- 
peratori, qui id sibi decori futurum existimavit. itaque ego orator ve- 
Ster, princeps praelium ciens, alacritate mea omnium manus quasi mer- 
cede pacta ad pugnandum obligabos et hoc ipsum pudori mihi ducam, 
Si patiar me non pati. plura dicendi desiderio provehor: sed me plura 
cogitantem dicere actio ipsa antevertens vetat. fervor quippe animi 
etiam ipsis naturae legibus imperare consuevit. hodie nos angeli in 
suam militiam conscribunt, oppetentiumque animas in tabulas referunt, 
non quidem ita praemium par ipsis rependentes, sed magnitudine doni ad 
innumeros labores perferendos eas exsuscitantes. nemo cui voluptas 
foeda cordi est, hastam quatiat; nemo deliciarum appetens belli sacris 
intersit; nemo opibus superbus simul cum caeteris Martem capessat. 
periculorum contemptores pvgna quaerit. verum age, finem orationi fa- 
ctis imponamus, et theoriam; ad congressum. dimicationemque transfe- 
ramus. 

14. Oratione hac in aures militum illapsa omnium animi ad certa- 
men exardescunt, seseque ad quaevis exhaurienda . cupidos atque ad 
ostentandam in discrimine virtutem concitatos demonstrant, eo scilicet, 
quo ducis cohortatio vocat, cogitationes et consilia sua accommodantes. 


144 THEOPHYLACTI 


σεσι. τοῦ δὲ Π]ηδιχοῦ ἀκηκοότος τῆς τῶν Ῥωμαίων ἀλκῆς τὴν 
προαίρεσιν, εὐθετίζεται πρὸς τὸν πόλεμον. καὶ κοσμεῖται μὲν 
ἵππος καπφαλάροις τε καὶ τοῖς ϑώραξι, σιδηροφορεῖται δὲ καὶ 
τὸ μάχιμον. ἐπιβάντες v6 τῶν ἵππων συμπεφραγμένῃ τάξει τινὲ — 
€ ἐπήεσαν ἠρέμα Ρωμαίοις μετὰ σοβαροῦ τοῦ βαδίσματος. τοίνυνδ᾽ 
καὶ τοῦ Ῥωμαϊχοῦ φραξαμένου ἤρϑη τὰ σημεῖα, ἀτὰρ περιλα- | 
λοῦσιν αἱ σάλπιγγες, ἐς ὕψος ἡ κόνις ἐχόρευεν. ὃ δὲ ϑρύλλος 
διεχεῖτο πελαγίζων τὸν χῶρον, zal τῷ ψόφῳ χυμαίνων τοῦ χρε-- 
μετίσματος τῇ τε δονήσει τῶν ὅπλων περιρρεύμενος ἅπασαν εἶχό-- 
τως φωνὴν μετέβαλλε πρὸς τὸ ἄναρϑρον. τὸ μὲν οὖν Bágfagov10 
ἐπὶ μήχους διατείνει τὴν τάξιν, φαντασίαν ἀπείρου πλήϑους ἐν-- 
D τεῦϑεν οἰόμενον ταῖς ἀντιπαλαμωμέναις ποιεῖσϑαι δυνάμεσιν" τὸ 






δὲ Ῥωμαϊκὸν βαϑεῖαν τὴν σύνταξιν ποιησάμενον, πυχγότητιε 
βοίϑουσαν, ὡς μόνον οὐχὶ δοκεῖν στερεμνίαν καὶ ἀντίτυπον σι ὁ 
δήρῳ πατταλευϑεῖσαν καὶ ἀντικεχαλκευμέγην ἑστάναι παράταξιν, 15. 
δίκην ἀνδριάντων ἀκινήτως ἐχόντων xal μόνον τοῖς σχήμασι δο-- 
, ,ὔ 3 , , - d ^ , 
κούντων πολέμων ógéyso9ot, κατέπληττέ τε τῇ ϑέᾳ τὸ βάρβα- 
€ c - - - 
ρον, ὡς ὑποδαίνεσϑαι διὰ τὴν ὄψιν ἐντεῦϑεν τὰς τῶν ἸΠήδων 
ψυχὰς πρὸς τὰ μαλϑακώτερα τῆς ἀνανδρίας κινήματα. οἵ μὲν 
3, - "P p i 
P 82 οὖν Βαβυλώνιοι κατὰ τῶν Ρωμαϊκῶν ἀϑροισμάτων ἐπετοξάζοντο, 90 
ὡς τὰς ἡλιακὰς ἀποχρύπτειν ἀκτῖνας τῇ ἐκπομπῇ τῶν βελῶν, καὶ 
- € ^ , 2 , / LOCUM, 2 PEL ΜΝ 
τῇ ῥαγδαίῳ τῶν δονάκων ἐκχύσει τέγος ὑπόπτερον ἐν τῷ ὑπὲρ xt- : 
- ^ - , - 3 
φαλῆς ἀέρι κατεστορέσϑαι δοχεῖν, τῇ πτήσει τῶν ἀχοντίων σχε-- ; 
διαζόμενον. Ῥωμαῖοι δὲ πρὸς τὴν κατασυστάδην συμπλοχὴν — 
-- , ^A 
ἐνεχείρησαν, δόρασί τε καὶ ξίφεσι τὸ βάρβαρον ἀμυνόμενοι, τῆς 95 





1 
^ 


Persae Romanorum fortiter concurrendi ardorem intelligentes certamini 
se aptant, et equites quidem galeis ac thoracibus, pedites ferro in- 
Struuntur. equestris acies undique communita sensim in Romanos inso- 
lentius graditur. Romani contra obarmati signa sustollunt. «clangunt 
íubae, stat pulvere coelum; ingeminat tota regione diffusus clamor im- 
mensus, strepituque hinnient&ium equorum οὐ armorum concussorum sSo- 
nitu tanquam fluctibus intermistus atque confusus merito auribus articu- 
late percipi nil sinit. barbari suos in longum disponunt, rati hoc modo 
adversariis multitudinem infinitam visum iri. Romani aciem latam ipsa- | 
que densitate firmam struunt, ut tantum non solida ad vim omnem con- 
stanter repellendam ferreis fixa clavis et aenea plane acies ex adverso : 
stare crederetur, instar statuarum immobilium soloque habitu et figura ; 
Martem spirantium. stupere spectaculo barbari, sic ut hinc motus pa-. — - 
rum viriles eorum corda sentiscerent. crebras igitur sagittas in Roma- 
nos iaciunt, adeo ut coelum umbra obtegeretur, et arundinum effusarum 
volatu rapidissimo , cristae de galeis subito excussae per aérem ferri i 
cernerentur, Romani cominus pugaare instituentes, hastisque et gladiis — 


Penn uM 


HISTORIARUM III. 14. 145 


imqopüc τῶν βελῶν τὴν ἐπιβολὴν διατέμνοντες. ἐντεῦϑέν τε 
ἐχλύτους τῶν σοφισμάτων τοὺς ἀντικαϑεστῶτας διατιϑέμενοι 
προτερεύουσιν εἷς τὸν πόλεμον. τοιγαροῦν ἀξιολογωτάτης Pu- 
quio; τε καὶ Πάρϑοις γενομένης τῆς μάχης, τῆς τὲ Περσικῆς B 
ϑπαραλυϑείσης ἐκτάξεως διὰ τὸ μὴ πρὸς βάϑος συνεστάναι τὸ 
στῖφος, οὐραγούσης τε δυνάμεως διηπορημένης τῆς Βαβυλωνίας 
παρασχευῆς, τοῦ ἀντερείδοντος μὴ ὑπόντος, εἶτα ἐπιβριϑούσης 
τῆς ἀντιϑέτου δυνάμεως, πρὸς ὄλεθρον εἶδε τὸ βάρβαρον, ἀπο-- 
χλίνει τε πρὸς φυγήν. καὶ μειοῦνται μὲν Πέρσαι τὰ τῶν ivav- 
10 τίων ἐλπίδων, παιδεύονται δὲ τῷ παραδείγματι μὴ μέγα φρονεῖν 
ἐπὶ τοῖς ἀδικήμασιν. οἱ μὲν οὖν Βαβυλώνιοι jj ποδῶν εἶχον 
ἀπεδίδρασκον ἡττηθέντες, Ῥωμαῖοι δ᾽ ἐχόμενοι τῆς ἐπιϑέσεως C 
τῶν χαχῶν τοῖς Πάρϑοις πεῖραν ἐδίδοσαν. οὐ μὴν ἀλλὰ πρὸς 
ἐπὶ τούτοις καὶ τὸν Περσικὸν ληΐζονται χάρακα, τά τε σκηνοπή-- 
Ἴδγια τοῦ βασιλέως προενομεύσαντο, καὶ πᾶσαν τὴν ἀποσκευὴν 
λαφυραγωγοῦνταε λαμπρῶς. τῶν τὲ ἐλεφάντων κρατήσαντες 
ἅμα τοῖς σχύλοις τοῖς Περσικοῖς παραπέμπουσι πρὸς τὸν Καί- 
σάρα. ἐπεὶ δ᾽ ἡττήϑη ὃ τῶν Περσῶν βασιλεὺς καὶ τὴν ἀνάζευ-- 
Ew οἴκαδε ἐπονείδιστον ἐπεποίητο, ἐπὶ τὴν Πελιτηνὴν γεγονὼς 
20 ἐνεπίμπιρα τὴν ὧραν τοῦ ἄστεος, ἄφρακτον οὖσαν εὑρὼν ἠρεμίας 
τε πάσης κατάχομον. Εὐφράτην τε διαβὰς διὰ τῆς ““Ιρζανηνῆς 
τὴν ἀναχώρησιν ἐποιήσατο, νόμῳ τὴν αἰσχύνην στηλιτεύσας 
τὸῦ ἀτυχήματος" ϑεσμοϑετεῖ γὰρ μὴ τὰς ἐπὶ πόλεμον ἐξόδους 
προσήκειν ἐς τὸ λοιπὸν βασιλέα Περσῶν ἐμπορεύεσϑαι. 


rem gerentes, violentos telorum iactus ab se prohibent: itaque hostium 
vafritie dissipata priores in pugna partes obtinent. praelio igitur inpri- 
mis memorabili inter hasce duas gentes edito, Persicoque agmine, quia 
quadratum ac densum non erat, disiecto, et extremis non instructis, 
nec habentibus quo reniterentur atque obsisterent, cum et hostis a fronte 
vehementius urgeret, videntes iam actum esse, ad fugam efferuntur; ac 
spe melioris eventus delusa, praesenti exemplo de maleficiis et iniuriis 
ante illatis non sibi placere discunt. Persae victi superatique, quantum 

edibus valent, in fugam se conferunt; quos per vestigia inhaerentes 

omani malo mactant. quin etiam castra eorum exinmaniunt, et tentorium 
regis diripientes, omniaque impedimenta libere ac palam auferentes , ele- 
phantum ibi repertum cum ornamentis Persicis ad Caesarem mittunt. 
victus Persarum rex et cum turpitudine abscedens, Melitenen urbem 

uleherrimam, custodibus vacantem et quiete securissimam, in itinere 
incendit, traiectoque Euphrate per Arzanenam regionem reversus, lege 
lata velut in columna inscriptam cladis suae ignominiam omnibus prodit. 
tulit autem ut ne quis de caetero Persarum rex Romanis arma inferre 
vellet. 

Theophylactus. 10 


446 -. . THEOPHYLACTI 


D 15. Οὕτω μὲν οὖν τῷ νόμῳ ϑριαμβεύσας ὃ τῶν Περσῶν 
V 192 


P 83 


b 


βασιλεὺς τὸ ἀπαίσιον, διηπορεῖτο ὃ τι xol πράξειεν. τὸ δὲ Ῥω- 
μαϊχὴν ταῖς Περσιχαῖς συνεπετίϑετο συμφοραῖς, καὶ πρὸς τὰ 
ἐνδόμυχα τῆς Βαβυλωνίας ἐχώρησε, χεραΐζεταί τε καὶ περιτέμνε-- 
ται πάντα τὰ ἐν ποσί, καὶ τὰ ἐντυγχάνοντα τῆς διαφϑορᾶς C. 
vero παρανάλωμα. τῆς τοίνυν “Ὑρχανικῆς ϑαλάττης ἐπιβάται 
γενόμενοι, πλεῖστά τε δράσαντες καὶ χειρουργήσαντες τοῖς Πάρ-- 
ϑοις ἀπαίσια, εἷς τὴν ἑαυτῶν οὐκ ἀνέζευξαν" χειμῶνος γὰρ ὥρα 
τοῖς πράγμασι συνεκύρησε, καὶ τὰ τῶν ἀτυχημάτων τῇ Περσίδι 
κατελιπαίνετο. ἦρος δ᾽ ἐνδημήσαντος ἐπανῆκον Ρωμαῖοι, inii 
φερόμενοι καὶ τὴν ἀνδραγαϑίαν συνέκδημον. οἱ μὲν οὖν ΠΠῆδοι 
τὰ συμβεβηκότα φέρειν ovx ἔχοντες εἷς τὸν βασιλέα τὸν σφῶν αὖ- 
τῶν γυμνῇ τῇ κεφαλῇ ἐβλασφήμουν ἀσχάλλοντες" παρελύπει 
yàg αὐτοὺς ἐς τὰ μάλιστα ἡ τοῦ πολέμου τριβὴ καὶ τὰ εἰς ὕστε- 
ρον ἐλπιζόμενα δυσχερῆ. οὐ γὰρ ἔχουσι Πέρσαι ἐκ πρυτανείου 1 
σιτήσεις, καϑάπερ Ῥωμαῖοι ἰόντες elg πόλεμον" ἀλλ᾽ οὐδὲ κατὰ 

κώμας τε xol ἀγροὺς συναγείρονται" ἀλλ᾽ ἐστὶ νόμος αὐταρχείας 

αὐτοῖς τὰ παρὰ τοῦ βασιλέως κατὰ τὸ εἰωθὸς διανεμόμενα,, καὶ 





- - , 
tig ὅσα ἀποζῆν οἰχονομοῦσι và τιαρεχόμενα, καὶ διατρέφεσθϑαι 
»" T - M e j 
ἐντεῦϑεν καταναγκάζονται ἅμα τοῖς κτήνεσι, μέχρις ἂν ὅτου ἐς 5 


j3 - - Ν 
τὴν ἀλλοτρίαν ἐμβάλωσι. — xol οὖν ὃ τοῦ Περσικοῦ βασιλεὺς 


τὰς στάσεις τοῦ ὅπλιτιχοῦ δεδιὼς διενοήϑη ἐς λόγους περὶ τῆς 
εἰρήνης κοινολογήσασϑαι Τέβερίῳ τῷ Καίσαρι. ὃ δὲ Καῖσαρ 
ταῦτα πυϑόμενος ἐς διαλλαγὰς προιέναι διέγνω. ἐχπέμπει γοῦν 
volg περὶ συμιιβάσεως λόγους δυνατοὺς καϑιδούσασϑαι κεχειροτο-- 3 


15. Hac lege infeliciter triumphans Persarum rex, quid consilii 
caperet nesciebat, cum Romani Persicas calamitates adaugentes ad in- 
teriora penetrant, et proxima quaeque devastant ac disperdunt, occur- 
rentiaque disperditionis additamentum faciunt. conscenso porro Hyr- 
cano mari, ubi damna Persis quam plurima dederunt, hieme oppressi 
in sua non redierunt. Persidis ergo clades cumulabantur. vere ipso 
Romani comite fortitudine in ditionem suam se recipiunt. Persae even- 
torum impatientes aperto capite regi suo indignabundi convitiantur, mi- 
rifice siquidem eos cruciabat tantum tempus in armis consumptum, et 
quas adhuc metuebant miseriae cruciabant. nec enim Persae Romanorum 
instituto e prytaneo annonam capiunt, quoties militatum eunt; neoue ex 
agris et vicis conscribuntur: verum quadam frugalitatis lege apud eos 
rex illam distribuere solitus est, qua ad vitam quomodocunque susten- 
tandam utuntur. hinc ipsi et iumenta vivere coguntur, donec aliena 
forte populabundi invaserint. quapropter seditionem a militibus timens 
Persarum rex cum Tiberio de pace agere decrevit. quo audito Tibe- 
rius et ipse ad rerum compositionem descendens legat paci faciendae 





HISTORIARUM III, 15. 147 


γηκὼς πρεσβευτὰς Ἰωάννην καὶ Πέτρον, ἐν τῇ κορυφαίᾳ τῆς ovy- 
λήτου βουλῆς τελοῦντας ἀξίᾳ (πατρίκιοι δ᾽ ἄρα ὄντες ἐτύγχα- 
q^7j bit e S δὰ λό, οι : 9 S 7χ 
- 2 - EN. 
ov), Θεύδωρόν τε τῇ μαγιστερίᾳ ἀρχῇ παρὰ Ῥωμαίοις τιμώμε-- 
Li 

γόν τὲ καὶ γεραιρόμενον. ναὶ μὴν χαὶ Χοσρόης Σαρναχοργάγην, 

δ ἄνδρα τῇ Περσικῇ πολιτείᾳ διὰ τὴν ἀξίαν ἀπόβλεπτον, πρὸς ézé- 
'ροις ἀξιολογωτάτοις ἀνδράσι, τῷ πολέμῳ δὲ αὐτῶν παραδοὺς 
τὴν ἀνάπαυλαν. συστάσης τοίνυν περὶ τὴν ZAouevíav κατ' ἐκεῖνο 
'χαιροῦ καρτερᾶς μάγης Ῥωμαίοις τε καὶ Πάρϑοις Ταμχοσρῷ 
ροῦ καρτερᾶς μάχης Ῥωμαίοις ρϑοις Ταμχοσρῷ 

- , 2 - - 

ἐφεστηχύτος τῆς Βαβυλωνίας δυνάμεως Ἰουστινιανοῦ τε τῆς Po- 

ἐ; ““«}ὦἷ o t. , , , , 4€ Nx - 
"40 μαϊχῆς ἐξηγουμένου πληθύος, γίνεται κατόπιν τὸ ἹΡωμαϊκὸν τῆς 

b , , - 2 , - - 2 
προτέρας εὐκλείας. διά τοι τοῦτο ἀπειρήκασι Π]ῆδοι τῶν εἰρη- 
γαίων σπονδῶν, καὶ πάλιν αὐτοῖς ἀναζωπυροῦται τὸ φιλοπόλε-- 
μον, μετριοπαϑεῖν ἐπὶ τοῖς ἔναγχος οὐ χωρήσαντες ἐπιτεύγμασιν. 
j3 - - 
ot μὲν οὖν πρέσβεις μέχρι λόγων τὰ τοῦ σχοποῦ διανύσαντες χω- 
45 ροῦσι πρὸς τὰ οἴκοι, ὀρφανὰς τὰς πρεσβείας τῆς εἰρήνης κατα-- 
λείψαντες" Τιβέριος δ᾽ ὃ Καῖσαρ τῶν οὕτω συντετυχηκότων 
€- , - 
. αὐτῷ Π]αυρίχιον στρατηγὸν προστησάμενος, τότε δὴ τῶν σωμα- 
- ς ^ - 
τοφυλάχων τοῦ βασιλέως ἡγούμενον, ἐν τοῖς κλίμασι τῆς “Ζρμε- 
γίας ἐξέπεμπεν. ὃ δὲ τοῦ βαρβαρικοῦ Σαρναχοργάνης στρατίαρ-- 
"90x0c, ἔτι τοῦ χρόνου τῶν σπονδῶν ἐνδαψιλευομένου τῶν περὶ τὴν 
ἕω προελϑουσῶν Ῥωμαίοις τε καὶ Π]ήδοις, παρασπονδήσας κατὰ 
ἹΚωνσταντίνης καὶ τῆς Θεοδοσίου πόλεως τὸ τάχος ἀπέστελλεν. 
ς ' jy ^ ^ σ U / 2 , 

ὃ uiv οὖν στρατηγὸς τῶν Χαλδαίων τὴν δύναμιν ἀναλαβόμενος 
τὰ περὶ τὴν Κωνσταντῖναν καὶ τὴν Θεοδοσίου πόλιν ἐλυμαίνετο. 

e ΄ ^ ^ 1 ? 2 J - , M 
25 Ταμχοσρῶ τῶν μὲν ἐν “ρμενίᾳ Περσικῶν στρατευμάτων τὴν 
ἡγεμονίαν ἠφίετο, ὅτε nov νῦν τὰς συνελϑούσας δυνάμεις Ῥω- 





idoueos, viros patricios et senatus principes, Ioannem et Petrum , prae- 
terea ''heodorum, qui ob dignitatem magistri, quam gerebat, apud Ro- 
manos in honore ac veneratione erat. Chosroes item praeter alios am- 
plissimos viros Sarnachorganen inter Persas clarissimum , qui bello pau- 
8am darent, per id tempus atroci praelio inter Persas Romanosque, 
ilic ''amchosro, hic lustiniano duce, in Armenia perpetrato, Romano- 
rumque gloria priore obscurata, Persae recenti fortuna ebrii resuscitata 
bellandi aviditate foedus recusant. quare legati verborum tenus voti 
compotes, unde venerant redierunt, legationemque a pace desertam et 
orbam reliquerunt. 'fiberius Caesar in hisce eventibus Mauricium , tum 
praetorianorum praefectum, praetorem ab se creatum in Armeniam 
transmittit, Sarnachorganes autem barbarorum ductor foedus super 
Oriente inter Persas et Romanos in triennium percussum perfidiose 
rumpit, festinatoque ad Constautinam et '"Theodosiopolim copias mittit, 
quae effusa in circuitu populatione omnia miscent. 'lamchosro ubi se 
Komanis multitudine longe inferiorem cognovit, praefectura Persici in 


C 


D 


148 THEOPHYLACTI 


μαίων πολλῷ πλείους τῶν οἰκείων οὔσας διέγνωκε" καὶ τὴν ᾿4ρ- 
μενίαν ἀπολιπὼν τό τε Κιϑαρίζων τὸ Ρωμαίων φρούριον napa- 
μείψας, ἐπιπίπτει χωρίοις τε καὶ κώμαις πλησίον ᾿“μιδῆς γενό- 
D μενος. εἶτα διὰ τῆς LAglavnvüg εἰσβαλὼν ἐχώρει dg τὰ οἴχοι. 
ὃ δὲ ἸΠαυρίχιος 0 τοῦ Ῥωμαϊκοῦ στρατηγὸς τοὺς βαρβάρους κα- 5 
ταλιπόντας τὴν “ρμενίαν ϑεώμενος τά τε εἷς τὴν ἑῴαν κείρειν 
διαχειρήσαντας, ἄρας πανστρατιᾷ τῇ Περσῶν ἐνεδήμησε χώρῳ, 
ϑέρμης τε τῷ σώματι ἐπιγενομένης αὐτῷ καρτερᾶς εἴχετο τῶν 
πόνων νοσηλευόμενος. ἐμβαλόντες οὖν τῇ ᾿Ἱρζανηνῇ oi Po- | 
μαῖοι, xal οὐκ ὄντος τοῦ ἀπαμύνοντος, τὸ ᾿ἀφούμων, οὕτωϊο, 
καλούμενον φρούριον, ἐρυμνότατον ὃν παρεστήσαντο, φρούριά 
τε ἕτερα κατεσχάψαντο ἄττα, φόνον ve πολὺν τῇ Περσῶν πολι- 
vig ἐνεπορεύσαντο. ζωγρήσαντές τε τοῦ Περσικοῦ ἐνενήκοντα 
πρὸς ταῖς δέκα χιλιάσι, τούτων τὴν τρίτην ἀπόμοιραν Πῆαυρι-- 
κίῳ τῷ Ῥωμαίων στρατηγῷ οἱ τοῦ ὁπλιτικοῦ δωρησάμενοι, οὐκ 15 
ἀνήκεστα τοῦ πολέμου τὰ ἐπίχειρα ἐπεποίηντο. ὃ μὲν οὖν στρα 
τηγὸς τῶν ζωγρηϑέντων τὴν ἐνδημίαν παρεδήλου τῷ Καίσαρι, 
ὃ δὲ Καῖσαρ ἀνὰ τὴν Κύπρον τὴν λείαν διέχεεν. 

Β 16. Οὕτω τοιγαροῦν τῆς ᾿Ἰρζανηνῆς ὑπὸ τοῦ Ῥωμαϊχοῦ 
δόρατος παϑούσης κακῶς μεταβαίνει ὃ στρατηγός, καὶ τοῖς τῆς 20 
“Ἱραβίας χωρίοις ἐνέβαλεν οὐ πόρρω τῆς Νίσιβι ἱδρυμένοις 2m- 
τομώτατα. εἶτα μέχρι τοῦ Τίγριδος καταστρεψάμενος ποταμοῦ, 
ἐς τὸ ἀντιπέρας τὸν Κοὺρς καὶ τὸν ἹΡωμανὸν ἐξεπέμπετο τὴν πο-- 
λεμίαν ληΐζοντας ἅπασαν" αὐτὸς δὲ τὸ Σιγγαρὼν φρούριον κα-- 


6. ϑείρειν IP. 


Armenia exercitus dimissa ipsaque Armenia relicta, Citharizum Roma- 
norum arcem praetergressus, locis et vicis iuxta Amidam direptionem in- 
fert. deinde per Arzanenam praedabundus domum discedit. Mauricius 
dux barbaros Armenia egressos et Orientem pervastare aggressos cogno- 
scens, totis copiis in Persidem ruit, et ex calore immodico morbum ac 
dolorem nactus est. irruptione igitur in Arzanenam facta, Romani, 
quia deerat qui vim arceret ac propulsaret, Aphumos castellum natura 
et operibus firmissimum occupant, aliaque insuper castella evertunt, 
multaque strage in Persas debacchantur, et captis decem miilibus ac 
nonaginta, tertiam partem Mauricio, honesta belli praemia offerunt. de 
captivis imperatorem Mauricius certiorem facit, a quo per Cyprum dis- 
tribuuntur. 

16. Sic itaque Árzanena Romanorum armis male mulcata, dux inde 
excedens Arabiae loca, non procul a Nisibi, summo velut compendio 
incursat. deinde usque ad "Tigrim vastitate illata, Cursium et Roma- 
num trans flumen mittit, qui hostium regionem depraedentur, ipse Sin- 
garo castello subacto, quoniam hiems appetebat, cum copiis in hiberna 


HISTORIARUM III. 16. 149 


ταστρεψάμενος, ἐπεὶ χειμῶνος ὥρα παρέχυπτε, τὰς δυνάμεις 
ἀναλαβόμενος τοῖς Ῥωμαϊκοῖς ἐνεδήμησε. κατὰ τοῦτον δῆτα 
τὸν χρόνον ἄπέσχλη ὑπὸ τῆς νόσου Ἰουστῖνος ὃ τοῦ Ῥωμαϊκοῦ 
στρατηγός, μεγάλαις τῶν βεβιωμένων αὐτῷ ἐντετυχηκὼς ἀντι- 

5 δόσεσιν. ἀπόφοιτος γοῦν τῶν ἐντεῦϑεν ὅσον οὔπω γενόμενος, 
κύριον τῆς μοναρχίας συνίστησι Τιβέριον τὸν αὐτοχράτορα, ἄν- 
δρα πρᾶον ὁμοῦ καὶ φιλάνθρωπον, κρείττονά τε λήμματος καὶ 
χρημάτων ἀφρόντιδα, τοῦτο μόνον εὐδαιμονίαν ἡγούμενον, τὸ 
τεϑηλέναι τε xol ἐς μέγα πλούτου κομᾶν τὸ ὑπήχοον, τὴν κοινὴν 

1οτῶν ἀνθρώπων μακαριότητα πάγκαλον καὶ ἀσυλότατον ϑησαυ- 
ρὸν λογιζόμενον " ὃς τὸν ὄγκον τῆς τυραννίδος μισήσας, ἕλετο 
συμβασιλεύειν αὐτῷ τὸ ὑπήκοον ἢ τοὺς ἰϑυνομένους τυραννικώ- 
τερον ἀνδραποδίζεσθαι, πατὴρ ἐθέλων ἢ δεσπότης ὑπὸ τῶν 
ὑπηκόων ἀναγορεύεσθαι. ἐπεὶ 0^ ἀχαπηλεύτως αὐτῷ τὸ τῆς ἐξου- 

15 σίας olaxiLero σκάφος, εἰκότως καὶ ὃ πόλεμος μετὰ τῶν πραγμά- 
των τὴν πρὸς τὸ κρεῖττον μεταβολὴν ἐκληρώσατο. 

"Hoog δ᾽ ἀρχομένου νόσῳ σαγηνευϑεὶς Χοσρόης ὃ τῶν 
Περσῶν βασιλεὺς τὸν τῇδε κατεστρέψατο βίον, διάδοχον προστη- 
σάμενος Ὁρμίσδαν τὸν υἱόν, ἄνδρα τῇ χαλεπότητι τὴν πατρῴαν 

90 ὑπερηκοντιχότα τῶν τρόπων ἀνοσιότητα" ἦν γὰρ fcc τε καὶ 
᾿ τοῦ πλείονος ἐραστὴς ἀκόρεστος, ὃς ἐν οὐδεμιᾷ τὸ δίκαιον μοίρᾳ 
τιϑέμενος, ἀπάτῃ τὲ ἡδόμενος καὶ τῷ ψεύδει περιρρεόμενος, 
τῶν πολέμων, οὐ τῆς εἰρήνης ἐγλίχετο:. δυσμενέστατός τε 
πρὸς τὸ ὑπήκοον γεγονώς, ovc μὲν τῶν δυνατωτάτων ποδοχάχῃ 
95 χαὶ δεσμοῖς ἐς τὸ ἀεὶ καϑυπέβαλλεν, oUg δὲ ξίφει διέτεμνεν, 





21. ἀκορέστατος ἐν IP. 


concedit, hoc tempore lustinus Romanorum imperator tabe confectus, 
moriens, magnam rerum in vita gestarum mercedem est adeptus. iam 
jam igitur hinc demigraturus, 'liberium Augustum et monarcham de- 
claravit, virum mitem et humanum, a muneribus accipiendis alienum, et 
vacuitatem a pecuniaria sollicitudine solam felicitatem interpretantem, 
florereque et crescere opibus subditos, communem hominum beatitudi- 
nem honestissimumque et indepraedabilem thesaurum reputantem. qui 
regni fastum exosus, maluit secum regnare subiectos, quam quibus ipse 
praeesset, per tyrannicam importunitatem servitute multari, et pater ma« 
tis a suis civibus quam dominus audire. et quoniam navigium rei pu- 
blicae animo sincero gubernabat, non iniuria belli melior evasit conditio. 

Veris autem principio Chosroes Persarum rex morbo irretitus vitae 
modum imposuit, Hormisda filio successore appellato, qui morum sae- 
vitia paternam impietatem superavit, homo violentus ac furens et inex- 
plebilis avaritiae. «qui nullam iusti rationem ducens gaudebat fallaciis 
et scatebat mendaciis, nec ex pace sed bello voluptatem capiebat. ac 


C 


D 


P 85 


150 THEOPHYLACTI 


ἐνίους παρέπεμπε ταῖς λαγόσι τοῦ Τίγριδος, καὶ τάφος ἦν ὃ 

ποταμὸς ἀναμφίαστος" οὐ γὰρ ἀδημοσίευτος ἐτύγχανεν ὧν τῶν 

παρὰ τοῦ βασιλέως παραπεμπομένων ἐς ϑάνατον. χρηματισϑῆ- 

vat γὰρ τὸν ρμίσδαν διὰ τῶν μάγων φασὶν ὑπὸ τῶν ὑπηκόων 

B χαταστασιασϑέντα ἀποβολὴν τοῦ κράτους ποιήσασϑαι, ἐπονει- 5 

δίστως τε χκαταϑέσϑαι τῆς ἐξουσίας ὁμοῦ xol τῆς βασιλείας τοὺς 

οἴακας. δείλαιοι τῆς ἀσεβείας οἱ τούτοις πειϑήνιοι" ἃ γὰρ οὐκ 

ἤμελλε συμβαίνειν ἴσως τοῖς πράγμασι, πολλάκις τερατολογοῦσε 

δαιμόνια, ἵνα δέει τῆς τούτων προαγορεύσεως σχοίη που πάντως 
συμπέρασμα τῶν χρησμολογουσῶν-ἀνοσίων δυνάμεων τὰ βουλή- 10 

V 194 ματα τῷ τῆς πονηρίας πανουργικωτάτῳ σοφίσματι. ἐντεῦϑεν 

γὰρ ἐπιτίϑησι καὶ πρὸς τὸ πλῆϑος αὐτὸ Ὃρομίσδας τὴν μάχαιραν, 

xal διαφϑείρας δέει τοῦ μέλλοντος ἐκ τοῦ πλήϑους χιλιάδας πολ- 
λὰς ἀπεϑησαύριζεν ἑαυτῷ παρὰ τῶν ὑπηκόων δυσμένειαν ἀδιάλ-- 
λαχτον.  üntÓtxürov δὲ καὶ τὰς στρατιωτικὰς ἐπιδόσεις, καὶ 15 

πρὸς κινδύνους μεγάλους χωρεῖν τὸ ὁπλιτικὸν κατηνάγχαζεν, ὅπως 

τῇ διαφϑορᾷ τῆς Βαβυλωνίας δυνάμεως ἀστασίαστον αὐτῷ ὃ 

C βασίλειος ϑρόνος σχοίη τὴν ἵδρυσιν. (17) περιβαλόμενος γοῦν 

ὃ 'Ogulodug τὸ τῶν τυράννων διάδημα περιαυτίζεταί τε καὶ αὖ- 
ϑαδίζεται, καὶ περιχείρει τὸ εἰωϑός, τὰ τῆς ἀναρρήσεως σή-- 90 

μαντρα ἀποστέλλειν ὥσπερ οὐκ ἀξιῶν Τιβερίῳ τῷ αὐτοχράτορι. 

ὃ μὲν οὖν αὐτοκράτωρ ἀποχηρυκεύεται πρὸς Ορμίσδαν τὸν πόλε- 

μον, τὴν εἰρήνην ἐν ἴσῃ μοίρᾳ ἑκατέροις γενέσϑαι ἐξαιτούμενος " 


malevolentissimus in subditos, potentissimorum quosdam aeternis vinculis 
ac cippo mandabat, quosdam gladio trucidabat, nonnullos in "Tigrim de- 
mergebat, eratque sepulcrum fluvius quod non indueretur aut cooperi- 
ret: neque enim ab rege iniectos non publicabat. fertur autem Hor- 
misdae responsum ab ariolis, ipsum seditione subiectorum adversus se 
excitata oppressum imperium amissurum, et cum probro potestatem at- 
que gubernacula regni positurum. miseri et impii mortales, qui his 
auscultant. quae namque re ipsa forsitan non evenient, saepe ut mon- 
stra daemones praedicunt, ut propter huiuscemodi vaticiniorum formidi- 
nem consilia improbissimorum spirituum vaferrima calliditate meditata 
effectum sortiantur. hinc adeo factum ut in vulgus ferro saeviret Hor- 
misdas, et futurorum metu perculsus multisque millibus de populo iu- 
gulatis inexpiabile omnium in se odium accenderet. praeterea commea- 
tum restringens, militem ingentia adire pericula compellebat, ut militia 
Persica attrita et imminuta, thronus sibi regius nulla seditione concus- 
sam stabilitatem retineret. (17) suscepto igitur diademate regio Hor- 
misdas superbia et contumacia elatus consuetudinem significandae inau- 
£urationis negligit, ut qui "Tiberium honore hoc non dignaretur. 'Ti- 
berius illi bellum renuntiat, orans uti pax aeque ab utraque parte co- 
leretur.  Hormisdas legationem insolenti fastigio aspernatus, aperte Ro- 





HISTORIARUM HI. 17. 151 


c ? ^ : , * " 

ὃ δ᾽ ἐπὶ τῇ πρεσβείᾳ καταγαυρούμενος ἠξίου φορολογεῖσϑαι ἐς 

c ' 
τὸ φανερὸν τοὺς Ῥωμαίους, “«Φρμενίους τε xoi Ἴρηρας ἐν ὑπηκόοις 

E ε - - 
τελεῖν, Ρωμαίων τοῦτο παρεχομένων αὐτῷ, τό 7t Zlágag μὴ 
ἐπιζητεῖσθαι λοιπὸν ὑπὸ τοῦ Καίσαρος, καίτοι Xoogóov τοῦ 
5 πατρὸς ἐπὶ τοῖς ἴσοις βουληϑέντος τὰς διαλλαγὰς ἀντιδοῦναι τῷ 
E , P - - 
Καίσαρι, τό τὲ “Ιάρας οὐκ ἀπαξιώσαντος ἀποκαταστῆσαι τῇ 

- € - - 

τῶν Ρωμαίων ἀρχῇ. ἐπεὶ δὲ τὰ τῆς ἀλαζονείας Ορμίσδου κατα- 
φανῆ Τιβερίῳ τῷ αὐτοχράτορι γέγονε, ϑέρους ἐπιγενομένου ná- 
Aw lMavgíziog τὰς δυνάμεις ἀϑροίσας ἐνδημεῖ τῇ Περσίδι, ἐς 
10 τὸ ἀντιπέρας τοῦ Τίγριδος Ῥωμανόν τε καὶ Θεοδώρικον, ναὶ μὴν 
καὶ Π]αρτῖνον πεπομφώς, τὰ «ἐνδόμυχα τῆς ΠΠηδικῆς xavaoxá- 

3 - - 
ψοντας. οἵ μὲν ovv εἰσβαλόντες ἅμα τῇ τοῦ στρατοπέδου nÀq- 
ϑύϊ, xol τῶν Περσῶν ληϊσάμενοι τὸ γόνιμόν τε καὶ εὐθαλέστα- 
τον, καὶ πᾶσαν τὴν τοῦ ϑέρους ὥραν τοῖς Περσικοῖς ἐνδιατρί- 

^" , - 
15 ψαντες φόνοις, τὰ τῶν Πῆήδων ἔχειρόν τε καὶ διωλύϑρευον λίαν 
RJ - € LAC S , € , - , b] 
ἐγχρατῶς. ὃ δὲ Ῥωμαίων ἡγούμενος χειμῶνος ἐπελθόντος εἷς 
τὴν Καππαδοκῶν Καισάρειαν γίνεται. ϑέρους δὲ περιιόντος αὖ-- 
Sue κατὰ τὴν ἑῴαν ἀφίκετο εἴς τε Κιρχήσιον πόλισμα Ῥωμαίων 
πανστρατιᾷ. εἶτα διὰ τῆς ἐρήμου τὸ λοιπὸν τῆς “ραβίας εἰς 
φοτὴν Βαβυλωνίαν ἠπείγετο γῆν ἀφικέσθαι, εἶτα τὸν πόλεμον 
παρακλέψαι τῇ ἀγχινοίᾳ τοῦ ἐγχειρήματος. συνείπετο δὲ τούτῳ 
c ^ , , € , 3 , ^ » 
0 τῶν νομάδων βαρβάρων ἡγούμενος, ᾿Δλαμούνδαρος ovoua 
, -". e Pv - - ^ ^ - € , 
αὐτῷ" ὃν φασι κατάδηλον τῷ Περσῶν βασιλεῖ τὴν τῶν Ρωμαίων 
ἐπιστασίαν ποιήσασϑαι" ἀπιστότατον γὰρ καὶ ἀλλοπρόσαλλον τὸ 
95 Σαρακηνιχὺν φῦλον χαϑέστηκε, πάγιόν τε τὸν νοῦν καὶ τὴν γνώ-- 
- * * 

μὴν πρὸς τὸ σῶφρον ἱδρυμένην οὐκ ἔχον. καὶ οὖν ἐκ τούτου ὁ 


: 


manos tributa poscit, Armenios et Iberas Romanis annuentibus sibi sub- 
iectos cupit; Daram a "Tiberio non repeti amplius, tametsi Chosroes 
pater aequis conditionibus cum Caesare in gratiam redire et Daram im- 
pn Romano restituere non detrectaverit. ubi de arrogantia regis Ti- 
erius comperit, aestate proxima Mauricius contractis iterum copiis Per- 
sidem ingressus ex adverso '"ligridis castra locat, Romanumque 'T'heodo- 
ricum et Martinum ad interiora regni divexanda dimittit. illi florentis- 
simam agrorum copiam et universain aestatis amoenitatem depopulantes, 
ac caedibus grassantes, Persarum rebus vastitudinem pestiferamque cla- 
dem invexerunt. Mauricius sub adventum hiemis Caesaream Cappado- 
ciae discedit: aestate sequenti in Orientem rursus et ad Circesium Ro- 
manorum oppidum toto cum exercitu advenit. inde per Arabiae solitu- 
dinem in Persidem proficisci maturavit, ut sollerti ausu hostes falleret. 
eum Alamundarus Nomadum barbarorum dux comitatur, quem regi Per- 
sarum de Romanorum adventu indicasse perhibent: Saracena quippe na- 
tio infidissima iam huic iam illi solet adhaerescere, animumque stabilem 


P 86 


B 


152 THEOPHYLACTI 


τῶν Περσῶν βασιλεὺς ἐπὶ ἹΚαλλίνικον πόλιν τὸν πόλεμον μετε- 
φύτευεν, ᾿Αδορμαάνην χειροτονήσας τῆς ἐκτάξεως κηδεμόνα 
οὐκ ἀφυέστατον. ἐπεὶ τοίνυν ὃ ᾿“λαμούνδαρος κηφῆνος δίκην 
τῆς μελίττης τοὺς σίμβλους ἠφάνισεν, εἰπεῖν δὲ ταὐτὸν τὰ Πῆαυ-- 
ρικίου ἐπίχειρα ἀνετρέψατο, ἀνόνητα γίνεται Ρωμαίοις τὰ τῆς 5. 
xarà Ἰήδων ἐπιστρατείας κινήματα" παλινδρομοῦσε γὰρ τὰς 
οἴκοι συμφορὰς ἀποσβέσοντες. καὶ δῆτα ὃ στρατηγὸς τὰς μὲν 
οιταγωγοὺς δλχάδας, oV κατὸ τὸν Εὐφράτην συνείποντο αὐτῷ 
ποταμόν, φλοξὶ πυρὸς ἀνατέϑεικεν" αὐτὸς δὲ σὺν τοῖς ἐκκρί- 
τοις τοῦ στρατοπέδου ὡς τάχιστα γίνεται πρὸς τὴν πόλιν Καλλέ- 10. 
γιχον, εἷς χεῖράς τε τῶν συνταγμάτων γεγονότων τῶν Πάρϑων, 
ὑπεροχὴν τὸ Ῥωμαϊκὸν ἀπεφέρετο δόρυ. φυγῆς τοίνυν τῶν 
Περσῶν γενομένης ἀνακωχὴν τὰ τῆς ἐπηρείας ἐλάμβανεν. 

" des 18. Τῷ δ᾽ ἐπιόντι ἐνιαυτῷ Ταμχοσρὼ ὃ τοῦ Πηδικοῦ 
στρατηγὸς μεγάλας τοῦ Περσικοῦ δυνάμεις περιαγόμενος πρὸς 15 
τῇ Κωνσταντίνῃ χωρεῖ. καττύεται δῆτα ἐν τούτῳ τῷ ἐνιαυτῷ. 
μέγας καὶ ἐξακουστότατος πόλεμος Ῥωμαίοις τε καὶ Πάρϑοις. 

ὃ μὲν οὖν τοῦ Π]ηδικοῦ στρατηγὸς ἐν τοῖς πρώτοις τῆς ἀγωνίας 
γενόμενος τὸν βίον κατέστρεψε δόρατι, πλημμελεῖ δὲ τὸ βάρβα-: 
ρον xol νικῶσι Ῥωμαῖοι. οἱ δὲ βάρβαροι πείϑονταε ἐς τὴν éav- 20. 
τῶν ἀποχλίνειν, ἅμα τῷ παϑεῖν καὶ τὰ τῆς αἰσχύνης οἰκειωσά-- 
μένοι. καὶ οὖν ὃ στρατηγὸς τὰ καίρια τῶν ὀχυρωμάτων περι-": 

P 87 φραξάμενος ἐς Βυζάντιον ἄνεισι. τοῦ κοινοῦ δὲ' τέλους συντε-- 

τυχηκότος Τιβερίῳ τῷ αὐτοκράτορι τῆς ἹΡωμαϊχῆς ἀρχῆς, ὥσπερ 





12, ὑπερφέρετο ΤΡ, 


et voluntatem probitate firmam constantemque minime gerit, íum rex 
δὰ urbem Callinicum molem belli transtulerat, et Adormaanem, natura 
ad id munus aptissimum, ducem creaverat. posteaquam igitur Alamun- 
darus perinde ut fucus aliquis apum cellas depastus est et hoc ipsum 
nuntiando Mauricii consilia evertit, in nihilum recidit adversus Persas 
Romanorum expeditio, domesticas siquidem calamitates depulsuri recur- 
rerunt. itaque naves frumentarias se per Euphratem sequentes exussit; 
ipse cum delectis cohortibus ad oppidum Callinicum properavit, ubi col- 
latis signis res Romana longe superior fuit. quocirca Persis fugientibus 
hostium impetus conquievit. 

18. Anno sequenti 'lamchosro Persarum dux ingentes copias Con- 
stantinam admovit, quo maximo et fama admodum celebri praelio con- 
cursum est. ipse dux in prima acie pugnans occubuit, infeliciterque 
praeliati barbari Romanis victoriam concesserunt ac domos refugerunt. 
sic ad acceptam cladem etiam dedecus adiunxerunt. Mauricius, castel- 
lis quae munitione egebant communitis, Byzantium revertitur. cumque 
Tiberio Romauorum imperatori communis omnium huius lucis terminus 


HISTORIARUM ΠΙ. 18. 153 


ἄϑλον ἀριστείας εὐγενῆ xol περίδοξον τὸ βασίλειον κράτος ὃ 
στρατηγὸς ἔννομιόν τε περιβάλλεται, καὶ τὴν δευτέραν ἀπημ- 
φίαστο τύχην. τὰ μὲν οὖν μετὰ τοῦτο πραχϑέντα 'Ῥωμαίοις τε 
χαὶ Πέρσαις ἀναγέγραφα ἐν τοῖς ἔμπροσϑεν. οὐχοῦν iréov ἐπὶ 

5τὰ συνεχῆ τῆς διηγήσεως, τὴν ἱστορίαν ἔξω nov μιχρὸν διαϑέου-- 
σαν εἰσκυχλήσαντες ἐπὶ τὴν ἀκόλουθον xoi εὐσύνοπτον νύσσαν, 
ὅϑεν καὶ πρὸς βραχὺ ἀπεκλίναμεν, τὰ περὶ τὸν Βαρὰμ κατ᾽ 
ἐχεῖνο παρηχολουϑηχότα καιροῦ προτιϑέντες ἐν μέσῳ. ἀλλ᾽ 

 εἰρήσϑω μὲν πρότερον ἣ τε πατρὶς καὶ τὸ γένος Βαρὰμ οἵ τε τῆς 
1οτύχης βαϑμοὶ at τε κατ᾿ ὀλίγον πράξεις διὰ βραχέων, ἵνα náv- 
τοϑὲν ἐναρμόνιον εἴη καὶ ἐντελὲς τὸ περὶ τὴν ἱστορίαν ἀχρύαμα. 
Ἤκχουσά του λέγοντος ἀνδρὸς Βαβυλωνίου ἱερομνήμονος, 
μεγίστην ἐμπειρίαν ἀπειληφότος τῆς περὶ τὰς βασιλικὰς διφϑέρας 
ἀναγραφῆς, ἀπὸ μὲν τῆς ᾿“ρζανηνῆς οὕτω καλουμένης óguü- 
156σϑαι μοίρας τὸν Βαράμ, οἰχαρχίας δὲ τῆς τοῦ Π]Πιρράμου γεγο-- 
γέναι τὸν Πέρσην ἐκεῖνον τὸν τύραννον, ὃς ἀφορμὴ τῆς καταλύ- 
σεως Ὃρμίσδᾳ τῷ τυράννῳ γεγένηται. δήμοις γὰρ παρὰ τοῖς 

ἸΠήδοις ἑπτὰ τῶν πράξεων τὰ ἀγχίνοά τε καὶ τιμιώτατα διανυο-- 

μένοις, νόμῳ πρεσβύτῃ κληροδοτουμένοις, μὴ ἄλλους ἔχειν τὰ 

φοπράγματα ἔφασκε, καὶ τὸν μὲν ᾿Ἰρταβίδην ἐπιλεγόμενον δῆμον 
τὴν βασιλείαν κατέχειν, καὶ τοῦτον ἐπιτίϑεσθαι τῷ βασιλεῖ τὸ 
διάδημα, ἕτερον τῆς πολεμικῆς προεστάναι συντάξεως, ἄλλον δὲ 
τὰς πολιτικὰς περικεῖσϑαι φροντίδας, τὸν δὲ ἕτερον τὰς διαφο-- 





6. nonne εὐἰσκυκλήσαντας 7 23. ἕτερον] immo τέταρτον. 





adesset, Mauricius dux nobile inclitum et legitimum virtutis suae prae- 
mium, Romanum imperium, adipiscens inferiorem conditionem exuit. 
jam vero quae post haec inter Romanos Persasque acciderunt, supra a 
nobis litterarum memoriae commendata sunt. quamobrem ad ea quae a 
superiore narratione apta videntur regrediendum est, et historia ex me- 
diocri digressione ad consequentem perspectuque facilem scopum redu- 
cenda; quaeque illo tempore circa Varamum amplius contigerunt, in 
medium proferenda, sed ante de patria illius, de genere, de felicitatis 
gradibus, de his quae paulatim patravit, quo historia undique connexa 
et absoluta sit, paucis explicemus. 

Persam ego quendam a sacrarum memoriarum commentariis et in 
libris acta regia continentibus exercitatissimum memorantem audivi, Va- 
ramum tyrannum illum Persicum, cuius opera Hormisdas tyrannus inter- 
iit, in regione Arzanena principe domo Mirrhami oriundum fuisse. re- 
rum enim graviorum et illustrissimarum administrationem apud Persas 
antiqua lege septem tribubus seu familiis sortito distributam esse, caete- 
ras nihil negotii habere aiebat. familiam Artabisdae cognominatam ha- 
bere ius regni et regi imponere diadema, aliam praeesse conficiendis 
exercitibus, aliam rebus urbanis, aliam seditiones et controversias diiu- 


B 


C 


154 THEOPHYLACTI 


ρὰς διαλύειν τῶν περί vt καταστασιαζόντων xoi διαιτητοῦ δεομέ- 

γῶν, τὸν δὲ πέμπτον ἡγεῖσθαι τῆς ἵππου, τὸν δὲ μετὰ τοῦτον 

φορολογεῖν τὸ ὑπήκοον χαὶ τῶν βασιλικῶν ταμείων ἔφορον πεφυ- 
D χέναι, τὸν δ᾽ ἕβδομον κηδεμόνα τῶν ὅπλων καὶ τῆς natia 
Pere ἐπιστατεῖν, Ζ4]αρείου τοῦ Ὑστάσπου τουτονὶ τὸν νόμονδ᾽, 
ἐν τοῖς βασιλείοις ἐ ἐκτεμενίσδνεοξι τὸν δὲ Βαρὰμ τῆς τοῦ IMig- 
ράμου οἰκαρχίας γενόμενον, δήμου δ᾽ ᾿Τρσακίδου, καταλεγῆναέ 
φασιν ἐς τὸ πρότερον τοῖς τοῦ βασιλέως σωματοφύλαξι, μικροῦ 
δ᾽ ὕστερον στρατιωτικῆς ἴλης ἡγησάμενον συστρατεῦσαι Xoogór 
τῷ Καβάδου παιδί, ὅπότε oí Βαβυλώνιοι τὸ ΖΙάρας παρεστή- 10. 
σαντο, "lovozivov τοῦ νεωτέρου τὴν Ρωμαίων σκηπτουχίαν ἐπέ- — 
χοντος. ὃ μὲν οὖν Βαρὰμ ἐσβαλὼν ἅμα Χοσρόῃ τῷ Περσῶν 
βασιλεῖ τῷ πρεσβύτῃ, καὶ εἷς τὰς ἁρμονίας αὐτὰς καὶ κατὰ τοὺς 
πολέμους ἐπιφανέστατος γεγονώς, στρατηγὸς μετ οὐ πολὺ καὶ 
τοῦ Περσικοῦ abeatis ἀϑροίσματος. οὕτω δὲ xav ὀλίγον 15. 
ἐξαιρούσης τῆς τύχης αὐτὸν ὡς καὶ δαριγμεδοὺμ τῆς βασιλικῆς 
ἀναδεῖξαι (ἔστι δὲ ὃν δὴ κουροπαλάτην Ρωμαῖοι κατονομάζουσιν), 
ἐς μέγα ἀπονοίας ἐλήλακε, καὶ ἐπὶ ταῖς xarà Τούρκων νίχαις 
μεγάλα καὶ ἀκάϑεκτα πνέων τὰ τῆς τυραννίδος ὠδίνει χυήματα. 
ὃ μὲν οὖν ὥσπερ σπινϑῆρα ἐν σποδιᾷ τὴν τοῦ βασιλέως Ὁρμί- 90. 
σδου à ἀποκχρύπτει τῆς λύπης ὑπόϑεσιν, τὸ δὲ πλῆϑος ἐξέμηνε φε- 
νάχῃ συσκευασάμενος ὡς οἷα δὴ κατὰ τοῦ δπλιτικοῦ τοῦ Περσῶν 
χαλεπαίνοντος βασιλέως, καὶ προσαπειλοῦντος χαὶ φόνον τοῖς 
Βαβυλωνίοις στρατεύμασι διὰ τὰ περὶ τὴν Σουανίας τῆς ovu- 
πλοχῆς ἀτυχήματα. προσεφέρετο δὲ καὶ ἐπίπλαστα τοῦ Ορμίσδα 95. 


V 196 


dicare atque componere , quintam praesidere equitatui, sextam tributa 
collügere et aerarium regium curare, septimam arma et vestitum milita- 
rem providere; et hanc "legem inter alias leges regias Darium Hystaspis 
filium sacrosanctam condidisse. Varamum vero in principe domo Mir- 
rhami, familia autem Arsacidarum procreatum, principio e custodibus 
sive satellitibus regiis unum fuisse praedicant. paulo post cohortis du- 
cem lectum Chosroae Cabadis filio militasse, cum Persae Daram Iustino 
iuniore Romani imperii sceptra tenente subigerent, is igitur cum Chos- 
roe seniore in militia versátus , eiusque familiaritate intima et bello cla- 
rissimus, non multo post Persici exercitus imperator summus renuntiatur. 
cumque fortunae favor gradatim ita hominem evexisset ut etiam Darigme- 
dum regiae faceret (quem Romani Curopalatam , hoc est palatii curato- 
rem et praefectum appellant), in magnam pr olapsus est vecordiam, ac 
propter reportatas de "Turcis victorias incredibilem in modum sese amans 
dominatum invasit, velut scintillam igitur sub cinere Hormisdae exagi- 
tandi voluntatem occultans, milites veteratorie circumducit, atque efferat, 
quasi rex illis succenseat et mortem minitetur, quia in Suania fusi fu- 





HISTORIARUM IIT. 18. 155 


προστάγματα, ἀποχολοβοῦντα τὰ κατὰ τὸ εἰωθὸς τοῖς συντά- 
γμασι [τῶν] ὑπὸ τῶν βασιλικῶν πρυτανείων διανεμόμενα. κἂἄν-- 
τεῦϑεν παραδριμύττεται ἣ πᾶσα πληϑύς, καὶ ἐς ἀνάστατον 

ἀπροσεξίαν ἐχώρησεν. 


 gatique sint. profert item σοπιπιοπεϊ ἴα Hormisdae mandata, quibus 
de annona e regio prytaneo praeberi consueta demi iubebatur. hinc 
totus exercitus exacerbatus omnia sursum. ac deorsum miscuit atque 
confudit. 





0. IR UD. ILIA E 
p^ go msg puecposaqquim 
AOrOos A. 


THEOPHYLA OO T4 
HISTORIARUM 
LIBER IV. 


PONTANI ARGUMENTUM. 


(1) V. aramus contra Hormisdam  erercitum colligit, eius promissa 
illecebrosa. in Chubriadanem  inspectorem regium Persarum immanitas. 
Nisibis diripitur. ibidem de Hormisda regno eruendo coniuratur. le- 
gati militum ad Faramum.  Zaba fluvius. Varami in legatos benigni- 
tas. Hormisdae ex adverso casu ira et insania. (2) Faramus per hie- 
mem castella oppugnat. Zadespras peculator carcere solutus ad hostes 
transfugit. Pherochanes regis dur Varamo cum precibus dona incassum 
offert. "Varami inventum, quo copias adversarias ad se traducit , dum 
Hormisdam in summum apud eas odium inducit. (3) Pherochanes a 
suis occiditur; eius tentorium diripitur. e militum reliquiis Hormisdas 
custodes sibi facit. civium per urbes regias super gestis admiratio. 
Bindoem, virum illustrem, frater e carcere eripit. Hormisdas in regia 
invaditur. eius ornamenta sumptuosissima,  Bindois in illum maledicta. 
de throno abstractus in vincula datur. Chosroes filius periculi metu fu- 
git: accepta fide in regnum redit. Hormisdas ad principes Persarum 
de republica dicendi facultatem exorat. (4) concio Hormisdae. de in- 
iuria sibi facta expostulat. conditionem pristinam cum praesenti, illius 
delicias cum huius miseriis et squalore comparat. ingrcios et impios 
in se illorum animos increpat. a iyrannis c dum monet. Chosroen 
propter mores sceleratissimos regno excludendum, fratrem creandum sta- 
tuit. acta sua commendat. (5) Bindoes orationem FHormisdae irridet, 
et in eum ut multimodis sceleratum dirius invehitur. refutat etiam ex 
quibus sese commendaverat. tandem capite puniendum pronuntiat. 
(6) conventus ira percitus in Hormisdam , ante oculos eius filium necat, 








PONTANI ARGUMENTUM. - 157 


reginam uzorem in frusta dissecat, ipsum pupillis adustis caecitate 
mullat. per digressionem res Cabadae interseruntur, | quemadmodum 
scilicet erepto sibi regno in carcerem missus, inde uxoris beneficio eva- 
serit regnumque recuperaverit. (7) Chosroes in solio cum acclamationi- 
bus locatur. eius in patre captivo alendo liberalitas; qui tamen omnia, 
addita verborum asperitate, reiicit. iussu filii usque ad. necem. fustibus 
contunditur. Hypocrisis Chosroae.  Varamum donis et. pollicitationibus 
frustra tentat, a quo per epistolam cum fastu scriptam. de seditiosis 
in carcerem revocandis monetur. (8) rex ad procerum consessum de lit- 
leris Varami rcfert. ad iram ab iisdem extimulatur. eiusdem cautio. 
litterae Chosroae ad. Varamum, quibus fastum eius excusat, culpam ín 
scribum facete transfert , negat se facturum quae. postulet, spiritus re- 


ὦ gios ostendit. (9) Chosroes contra Varamum delectus agit, duces prae- 


ponit. copiae fluvio separantur. frustra collocuti ad. velitationes ve- 
miunt. Chosroae timiditas, Farami fidentia. Chosroes suspectos inter- 
ficit. noctu invaditur. multa caedes editur. multi ad Varamum defi- 
ciunt. eliam ipse Chosroes fugam init. (10) consullat Chosroes quo 
se vertat. christianorum deum invocat. fraeno dimisso equi gressum 
sequitur. Circesii a Probo humaniter accipitur. Comentiolo duci eius 


. advenius, et. quid ab imperatore petat, significatur. mittitur cum epi- 


stola nuntius ad Mauricium, quem ingens inde laetitia occupat. (11) lit- 
terae Chosroae ad Mauricium. duo esse imperia omnium mazima , Ho- 
manum et Persicum. accusatio Farami, contra quem concitatur impe- 
rator et auxilium rogatur. (12) Persis proceribus blanditur Varamus: 
Chosroen quaeri ac vinctum sisti iubet. Bindoes vinculis adducitur. 
Varami im regno occupando astus. semet regem instituit. ad praesi- 
diarios Martyropoli eius mandatum. « Mauricio per ducem Comentio- 
lum Chosroes honoratur. ciusdem impostura. (13) Chosroes ut vafer 
et malae fidei reprehenditur: eum ad se venire Mauricius non vult. 
legati Chosroae ad. imperatorem. principis legati oratio, qua interesse 
Romanorum , Persicum stare imperium , praeclara disputatione probat. 


- multa de Alexandri Magni ambitione disserit, et imperatorem αὐ suc- 


currendum regi vehementer incitat. (14) dicta placent, auxilium de- 
cernitur. Mauricii ingenuitas. captivos Chosroae remittit, eumque per 


- Melitenensem et Antiochenum episcopos donis et solatio prosequitur. 


Chosroae ad. Nisibenos de officio legati. Warami legati ad imperatorem 
cum promissis reiecti. Satrapae Faramo, eius moribus importunissimis 
irritati, necem struunt, et in palatium irruentes coepto frustrantur, 
misereque occiduntur. (15) Bindoes evadit; copias Andrabigano educit 5 
Mystaconem de statu Chosroae docet, quem armis iuvandum imperator 
Mystaconi commendat. | Varami casus cum laetitia narrantur et audiun- 
tur. Bindoes regiam pecuniam in militem erogat. JNisibim obsidentes 
αὐ Chosroae partes accedunt. Ατανία et urbes usque ad "Tigrim Chos- 
roae traduntur. Martgropolis Romanis opera. Domitiani episcopi dedi- 
tur. Chosroes ut ingratus castigatur. Sittas proditor ignibus crema- 
tur. perfidi Romani puniuntur. Domitianus festum diem indicit, con- 
cionem. gratulatoriam habet. (16) festivissima Domitiani concio ob re- 
ceptam. Martyropolim, qua populus ad laetitiam invitatur, clementia 
imperatoris eximie commendatur, exemplum humanitatis lesu Christi 
Servatoris nostri inducitur , Persisque hostibus insultatur. | applausus 
populi , et prae gaudio lacrimae erumpentes. 





158 THEOPHYLACTI 


32 3 
V im 1. FEisa δ᾽ ὕρχοις τὰ τῆς τυραννίδος ἀπετειχίζετο καὶ Guov- 
δαῖς ἡ στάσις ἐπῳκοδόμητο, ἐπαϑροίζει συμμαχικὸν ὃ Βαράμ, 

xui ὃ ἐπιχώριος Πέρσαις ἐχρατύνετο πόλεμος. ᾿ἐπεστρατολόγει 





^- - 3) ἈΝ} 3. - ^ , 
δὲ καὶ ἢ περὶ τὸν Ορμίσδαν δυσμένεια τῷ Βαρὰμ πρόσϑετον καὶ 
» ^4 * - 

ἐπίχουρον δύναμιν" Πέρσαι γὰρ οἵ πρὸς τῇ Νίσιβι στρατοπε- 5 
ς , 
δεύοντες ἄρτι που ὑπὸ Ῥωμαίων καταπολεμηϑέντες δημοσίᾳ ἐχτά-- 
tu, τὰ περὶ τὸν Βαράμην ἀκηχοότες παράδοξα, ἀποκλίνουσε, 

* 34 3 ^ - , , t , 

πρὸς ἀπόστασιν, ἀδελφὰ τῶν ἐχείνῳ διεγχειρηϑέντων ὑποζηλω-- 

, 2 , ^ , 2 - 

P 91 σαντες. τούτων δὴ ἀγγελϑέντων τῷ Βαρύμ, πρέσβεις ἀπὸ τῆς 
περὶ αὐτὸν πληϑύος ἐκπέμπεται πρὸς τὴν Νίσιβιν, καὶ τῷ ἐπα- 

γωγῷ τῶν ὑποσχέσεων καρτερώτερος Πήδοις ὃ ἐμφύλιος κατατυ-- 

x " ) 
ρεύεται πόλεμος. οἱ μὲν οὖν τοὺς πρέσβεις δεξάμενοι πρὸς τὴν 
πόλιν χωροῦσι τὴν Νίσιβιν. περὶ τὴν πύλην δὲ γεγονότες τοῦ 
x , "i , e^ - ? 3«-, , 
ἄστεος συνεχύρησαν Χουβριαδάνῃ, ὃς τῶν ἐν ἀξίαις τελούντων - 
παρὰ Πέρσαις ἐδόχει, ἐπόπτης τε τῶν δρωμένων κατὰ τὸν πόλε-Ἶ: 
μον ὑπὸ Οομίσδα προεχεχείριστο. τοῦτον καταβαλόντες τοῦ ἵπ-- 

Β που ἀχροτομήσαντές τε τὸν δείλαιον, τὴν χεφαλὴν τῶν ἐν τῷ 
τραχήλῳ σφονδύλων ἀποχοψάμενοι σύμβολα ταῦτα Ὁρμίσδᾳ 
ἀδιαλλάχτου τινὸς παρέπεμπον στάσεως. κατεργασάμενοι δὲ τὸν 
ΕΝ - N ^ ^ , 3 , Ἁ - 
ἄνδρα δεινῶς, καὶ κατὰ τὴν πόλιν εἰσφρήσαντες, πρὸς διαρπα- 9ι 
γὴν τῶν ἐχείνου χρημάτων ἐτράποντο. γίνεται τοίνυν κατὰ τὴν 

, J 2 ur peg Tulip -i & E , 2 : , 
Νίσιβιν διωμοσίω καρτερὰ ἐφ᾽ ᾧ τὸν Oguícdav ἀποχειροτόνητον 


1. dbsanitde sacramentis constabilita defectioneque foederis interpo- 
siti religione confirmata, Varamus auxilia conquirit, civileque bellum 
inter Persas ingravescit, cum ipsa quoque communis omnium adversus 
Hormisdam invidia ad eas copias accessionem subsidiumque afferret, 
etenim Persae prope Nisibim castra metantes et nuper aperto Marte a 
Romanis devicti, inopinatis super Varamo nuntiis exciti, deserta fide - 
eius ausus imitandi studio concitabantur. id postquam ille rescivit, de 
exercitu suo legatos cum promissionum illecebris Nisibin mittit, quibus 
deliniti cives contra cives atrocius miscere et agitare arma coeperunt, 
admissis itaque legatis Nisibin procedunt. ad portam urbis ut venerunt, 
in Chubriadanem, unum de Persicis magistratibus, ut apparebát, inci- 
dunt, qui ab rege ad rem castrensem inspiciendam veniebat. huic ab 
equo deturbato summas corporis partes miserabiliter detruncant, caput 
resecant, et haec implacabilis odii sui argumenta Hormisdae transmit- 
tunt. cum hominem tam crudelem in modum confecissent oppidoque re- 
cepti essent, facultatibus eius diripiendis involant, coniurantque acer- 


E 


HISTORIARUM IV. 1. 2. 159 


εἶναι καὶ ἰδιώτην ἀντὶ βασιλέως τεχταίνεσϑαι. καὶ γοῦν τούτων 
οὕτως προκεχωρηχότων τοῖς πράγμασι, πρεσβεύονται Πέρσαι. 
πρὸς Πέρσας καὶ ἡγεμόνας πρὸς τὸν Βαρὰμ ἀποστέλλουσι κατὰ 
τὴν τοῦ Zoflü διάβασιν διατρίβοντα. ποταμὸς δ᾽ οὗτος, ὃς ix C 
στῶν ὑπερανεστηχότων ὀρῶν ἐχχεόμενος xal ἀπὸ τῶν βορείων ἀρ- 
᾿ χόμενος οὐ πολύς ἐστι τὴν πρόοδον, εἶτα πρὸς νότον φερόμενος 
xul ὑπὸ πολλῶν χειμάρρων χαταρδευόμενος ναυσίπορος γίνεται 
καὶ χοιγωγοῦται τῷ Τίγριδι. ὃ δὲ Βαρὰμ τοὺς ἀγγέλους εἴσῳ-- 
χίζετο, καὶ λαμπρᾷ τῇ φιλοφροσύνῃ τούτους περιαυτίζεται. προσ-- 
Ἰοτάττει δὲ καὶ δεξιολάβοις δυνάμεσιν ἰχνηλατεῖν καὶ τὰς ἀτρα- 
ποὺς πάσας κατασφαλίσασϑαι, ὕπως μηδ᾽ ἄγγελος Ὁρμίσδῳᾳ τῶν 
ἀτυχημάτων γενήσεται. ὃ δὲ βασιλεὺς χαλεπαίνων τε καὶ vtvQu- 
γὼς τοὺς ὀδόντας, καὶ οὐκ ἔχων ὅπῃ αὐτοῦ τὰ τοῦ σκοποῦ σχοίη 
διέξοδον, ὑπὸ τῆς ἀπορίας παράφορος ἦν καὶ τοῖς δαιμονῶσιν 
15 εἰχάζετο. (2) Κομεντιόλου δὲ τοῦ Ρωμαίων στρατηγοῦ ἐν ταύ-- D 
ταῖς δὴ ταῖς ἡμέραις 10 ᾿᾿κβᾶς φρούριον ἡρηκότος καὶ ὥρᾳ χει- A ER 
μῶνος διαλελυχότος τὸν χάρακα, ὃ Βαράμης τὸ κατὰ μικρὸν τοῖς 
τῆς ἸἩΠηδίας χωρίοις προσέβαλλεν. ὃ δὲ Ὁρμίσδας ἐκ τῶν πε- 
ριοίκων δυνάμεις συναϑροισάμενος αὐτοκράτορα τοῦ πολέμου 
φῃ προεστήσατο (ϑΦεροχάνην τὸν Πέρσην" τὸ δ᾽ ὄνομα τὴν τοῦ μα-- 
γίστρου ἀξίαν τῇ Ῥωμαϊχῇ ἐνσημαίνεται γλώττῃ. ὃ μὲν οὖν Φε- 
ρφοχάνης ἠξίου τὸν βασιλέα Ζαδέσπραν, ὃν ἐν εἱρκτῇ δεδεμένον 
ὋὉρμιίσδας ἀπέϑετο, τῶν δεσμῶν ἀφαιρεθῆναι καὶ συστρατεύειν 
αὐτῷ. τούτου δὲ καταδιαιτήσας ἐτύγχανεν ὧν ὃ Περσῶν βασι- 





rime, Hormisdam regia dignitate spoliatum in ordinem redacturos, se- 
cundum haec Persae ad Persas, et quidem duces ipsos ad Varamum le- 
gant, qui tum ad Zabae fluminis transitum forte consederat. hic in se- 
ptentrione ab excelsis montibus erumpens alveo labitur exiguo; deinde 
versus austrum procurrens multisque torrentibus auctus fit. navigabilis, 
et 'lipridi undas suas intermiscet. Varamus legatos in tabernaculum in- 
troductos omni benevolentia et humanitate complectitur, iubetque post- 
modum eos a stipatoribus suis deduci, et obsideri vias omnes, ut ne 
quem calamitatis suae nuntium Hormisdas possit accipere. qui furore 
et stomacho exardescens et dentibus stridens, nec reperiens qua tandem 
ratione consilia sua perficeret, prae angore animi de potestate mentis 
decedit, eorumque qui a daemonibus exagitantur similis evadit. (2) cum 
per illos dies Comentiolus dux Romanus arcem Acbas cepisset militem- 
que in hiberna dimisisset, Varamus castella Persidis paulatim adoritur. 
Hormisdas e locis circumiectis manum conflat, cui Persam nomine Phe- 
rochanem («quo magistri apud Romanos dignitas exprimitur) praeponit, 
orat regem Pherochanes uti Zadespram, qui Martyropoli publicam pecu- 
niam eamque grandem averterat, et ea de causa in custodiam et catenas 


s 


$60 . —THEOPHYLACTI 


^ , Φ , , 
P 98 λεὺς τὴν φρουράν" κατάφωρος γὰρ οὗτος ἐγεγόνει χρήματα ἱκανὰ, I 
ἐχ τῆς Π]αρτύρων ἐγκολπωσάμενος πόλεως. “Ὁρμίσδου δὲ δυσα-- 
γνασχετοῦντος ἐπὶ τοῖς ῥήμασι, καὶ τοῦ Φεροχάνου καταλιπαί- 
M 3« - c - , ^ , 
vovroc τὴν ἀξίωσιν, νικᾶται ὃ τοῦ βασιλέως σκοπὸς καὶ διαζεύ-- 
» - rj . ) - 
γνυται τῶν χειροπεδῶν ὃ Ζαδέσπρας. συνεκστρατεύσας οὖν τῷδ᾽ 
^ - , - ἢ 
(εροχάνῃ, καὶ τοῦ τυραννικοῦ πλησίον γενόμενος οὐ πόρρω τοῦ 
- - -“ , , 
Ζαβᾶ ποταμοῦ, αὐτομολῶν παραυτίχα ὡς τὸν Βαράμην ἐχώ-- 
V 199 ρησεν, τὴν ἀντίδοσιν τῆς ἐν εἱρκτῇ κακώσεως ἀντιταλαντεύσας 
Ὅ , à , , , » ) 5 ἐ € 
Quícóq. τούτου τοίνυν συντετυχηχότος ἤρϑη ἐπὶ μέγα ὃ Ba- 
ράμ,. καραδοκῶν καὶ ἅπασαν αὐτῷ τὴν ἀντίϑετον προσχωρῆσαι 10 
€ ' , , ^ ^ , 3 
στρατείαν. ὃ μὲν (Φεροχάνης πρέσβεις πρὸς τὸν Βαράμην ἀπέ- 
A 2597 ^ , , A καὶ . - 
B στελλε, xol ἐζήτει τὴν γνώμην μεταβαλλόμενον ἀνάπαυλαν τῇ 
- , 
τυραννίδι παρέχεσθαι, κατελιπάρει δὲ τοῦτον καὶ δώροις βασι-- 
λικοῖς" οὕτω γὰρ προσετέτακτο ὑπὸ τοῦ Περσῶν βασιλέως. ὃ 
: íi - - - fn P" 
μὲν οὖν οὐκ ἐπρίατο τὴν ἔχϑραν, ὃ δὲ μᾶλλον ἐντεῦϑεν ἐξωνεῖτο 15 
τὸν τύραννον. τὴν τοίνυν διάβασιν προκατειληφότος Φεροχάνου 
τοῦ lléooov, xol τοῦ τυραννικοῦ ἐπὶ πολὺ τοῖς τόποις ἐνδιατρί- 
, * 
βοντος, τὰ σιτία ἐξέλιπεν. ὃ μὲν ovv Βαρὰμ παλαμώμενος τὰ 
- j, J 7 2 3 * , , M 2 
τῆς ἐπηρείας κρατύνεσϑαι οὐκ ἀναξιολόγῳ σοφίσματε τοὺς ἀντι-- 
τεταγμένους ὑπέχλ ἐξέ 1g τῇ ἀντιϑέτῳ δυνά ; 
γμένους ὑπέχλεπτεν. ἐξέπεμπε γὰρ τῇ ἀντιϑέτῳ δυνάμει 90. 
E] , , c 2 ^ ^ - A oam 
ἀγγέλους διαγορεύοντας ὡς οὐ xarà σχοπὸν δρᾷ τὸ ἀντίϑετον, 
et A - , ) , € , ^ 
C ὅπλα κατὰ τῶν ἠδικημένων περιβαλλόμενον, ὑπομιμνήσχων τὸ 
Περσικὸν τῆς Ὁρμίσδου τραχύτητος, τό τε τῶν ἐγχειρημάτων 
- , - - ἢ 
αὐτοῦ χαλεπώτατον, τά τε τῆς δυσσεβείας ἀϑέμιτα, παρεδήλου 


ab rege datus erat, absolutum expeditionis socinm et collegam sibi per- 
mittat. Hormisdas quanquam petitionem inique ferens, Pherochane ma-. 
gis magis urgente expugnatur, et Zadespras vinculis levatus cumque illo 
in expeditionem profectus Varami exercitu haud procul a Zaba flumine 
conspecto, ad eum, Hormisdae pretium par pro vexatione carceris re- 
pendens, fuga transit. ea transitione Varamus elatus animo vehementer 
etiam totum adversariorum exercitum ad se transiturum confidebat. Phe- 
rochanes rogatum obtestatumque mittit ut istam mentem exuens tyran-  - 
nidi. finem imponat, et regia dona, quemadmodum a rege mandatum 
fuerat, insuper proponit. verum ille inimicum atque hostem placatum. 
efficere nequibat; et hic ista occasione in tyrannide magis obdurabat. 
quoniam igitur Pherochanes fluminis transitum interceperat et hostes diu 
in locis illis sedentes annona deficiebat, Varamus maiora semper detri- 
menta bellica meditans, non incallida et memoratu digna ratione ho- 
stium animos subiit, misit quippe monitum, non recte eos facere qui 
arma contra se iniuria laesum capesserent, et Hormisdae morum saevi- 
tiem ipsis in memoriam revocabat. de facinoribus item eius immanissi- 
mis, de impietate nefaria, de summa perfidia admonebat, et omnino sce- 





HISTORIARUM IV. 2. 3. 161 


, A ? , UN -. - -- € ’ f 
τε τούτου τὸ ἀπιστότατον, καὶ ἁπλῶς τῶν ἡμαρτημένων 'Og- 
μίσδᾳ μέγαν τινὰ καὶ πιϑανώτατον κατάλογον συνετάττετο" ἐσαεὶ 
γὰρ τὸ δυσμενές ἐστι φιλαίτιον, καὶ μικραῖς τισὶν ἀφορμαῖς με-- 
γάλας οἶδε κορυφὰς ἐγχλημάτων τεχκταίνεσϑαι. ἐπεὶ δὲ τούτων 
τὰ περὶ τὸν Φεροχάνην ἠκηκόει στρατεύματα, τὴν γνώμην με-- 
 φτέϑετο καὶ νεωτερίζειν ἐγλίχετο. καὶ ἀϑετεῖ τὸ τιμώμενον, καὶ 
γεραίρει τὸ κακιζόμενον. καὶ ἦν αὐτοῖς οὐχέτε λοιπὸν τὰ τῆς 

2 , 3442 ὦ » , €. 
τυραννίδος ἐγχλήματα, ἀλλ᾽ ὥσπερ £vvouóg τις 7" ἐγχείρησις, 
? ^ - , 3 - ^ , ^ ^" 
ἀφορμὴν τῶν δρωμένων ἀπολαβοῦσα τὸ δίκαιον. — (3) καὶ γοῦν 
" * ^ ““ῶ 

ποῦ Ζοανὰβ (sig δ᾽ οὗτος τοῦ Ζιλιμνιτικοῦ ἔϑνους ἡγούμενος), οὐ 
μὴν ἀλλὰ καὶ Σαράμης ὃ νέος, τὸ τηνικαῦτα μὲν καιροῦ τοῖς δο-- 
ρυφόροις τοῦ στρατηγοῦ καταλεγόμενος, ὕστερον δὲ τῶν τοῦ 
βασιλέως Χοσρύου σωματοφυλάκων ἐπιστατῶν, ἑτέρας ὀρεγόμε- 
| vot λήξεως τῆς τε μεταβολῆς τῶν πραγμάτων λίαν ἐχτόπως γλι- 
45 χόμενοι συγωμοσίαν διέϑεντο, ἐξαπιναίως τε ἐπελϑόντες ἄγαι-- 
ροῦσι τὸν (Φεροχάνην νυχτός, ἄμύνοντος παντελῶς οὐδενός. οὗ 
δὴ γεγονότος ἐς ἁρπαγὴν τῶν τοῦ στρατηγοῦ χρημάτων πάντες 
* - c » - - - 
ἐτράποντο. ἧκε γοῦν πέμπτῃ ἡμέρᾳ ἀγγελία τῷ Περσῶν βασιλεῖ 
τούτων δὴ τῶν ἔναγχος συμβεβηκότων τῷ στρατηγῷ. καταπλα-- 
|9oyelg τοιγαροῦν ἐπὶ τῇ τῶν καχῶν ἐπιδόσει Ορμίσδας ἀπῆρε τῆς 

P [4 - - 
|. Μηδίας, iv ἢ τὰς διατριβὰς ἐπεποίητο, καὶ τῇ Κτησιφῶντι 
προσομιλεῖ, τάς τε περιλοίπους δυνάμεις ἀναλεξάμενος τῆς ἐς 
SX - / M 2. ^ c L] 
αὐτὸν περιφρουρᾶς διετίϑετο, ὡς ἐνῆν, τὴν φροντίδα. οἱ δὲ 
τῶν βασιλείων οἰκήτορες ἀστέων τούτων δὴ τῶν πεπραγμένων ἐν 





8. τὸ deest IP. 


lerum ipsius longum veroque maxime consentaneum catalogum contexe- 
bat. malevolentia enim semper querula e$t, et ex occasionibus parvis 
magnas accusationum moles construere consuevit. haec ubi Pherochanis 
exercitus audivit, mutato consilio res novas incipit; quodque honorem 
meretur, id reiicit et vilipendit, quod vituperationem , id amplectitur et 
veneratur; nec iam tyrannidem in crimen vocat, sed pro molimine legi- 
timo ducit, quae iustitiam pro rerum agendarum Occasione arripiat. 
(3) igitur Zoanab e ducibus Dilimnitarum, itemque Sarames iunior, qui 
ium in satellitibus Pherochanis numerabatur et postea Chosroae satelli- 
tum praefecturam obtinuit, alius sortis appetentes novique rerum status 
percupidi, conspirationem ineunt, ac de nocte Pherochanem omni defen- 
8ione nudatum repente adorti obtruncant; moxque ad eius suppellectilem 
agendam ferendamque omnes convertuntur. caedis huius nuntius die 
quinto ad regem perfertur, qui hoc malo ad caetera nuper addito con- 
sternatus e Perside, ubi habitabat, Ctesiphontem petit, collectoque 
quidquid militum supererat, custodiam sui, ut dabatur, instituit, indi- 
"Theophylactus. 11 





D 


P 93 


B 


162 THEOPHYLACTI 


γνώσει γενόμενοι τὰς ψυχὰς ἐξεπλήττοντο, καὶ τῷ νεωτερισμῷ 
τῶν πραγμάτων ἐς τὰ μάλιστα τεϑηπότες οὐκ εἶχον 0 τι ol δρά-- 
σωσιν" οἷδε γὰρ παράδοξον ἄκουσμα ϑολὸν ταῖς ψυχαῖς ἐξεργά-- 
ζεσϑαι, καὶ τῇ ἀϑρόᾳ ἐνδημίᾳ ταῖς ἀκοαῖς ἐνιέμενον ἅπασαν 
ἀνατροπὴν λογισμῶν ἐμπορεύεσϑαι. ἡμέρα δὲ τρίτη, καὶ Βιν- 5. 
δόην τὸν δέσμιον, τὸν ᾿“σπαβέδου μὲν υἱόν, πρὸς γένος δὲ ovv-— 
ἡμμένον Χοσρόῃ τῷ Περσῶν βασιλεῖ, iv χειροπέδαις τὴν εἷρ-- 
κτὴν ἐνοικοῦντα καὶ ὑπὸ Ὁρμίσδου εἰχῇ ποινηλατούμενον ὃ Βε- 
στάμι, ὃς ἀδελφὸς τούτου ἐτύγχανεν ὥν, τῆς φρουρᾶς ὑπεξῆγεν, 

C ὑπόντος οὐδενὸς τοῦ κωλύοντος. ἐπεὶ δὲ γαλήνη τῶν ἀτυχημά- 10. 
τῶν γέγονε τῷ Βινδόῃ, πλήϑος ἐκ τῶν περὶ τῶν (Φεροχάνην εἶσ-- 
βάλλει πρὸς τὰ βασίλεια τρίτῃ ὥρᾳ τῆς ἡμέρας, καὶ ἐντυγχάνει 

V 900 Ὁρμίσδᾳ. οὗτος δὲ τὸν βασίλειον ϑρόνον περιεκάϑητο, ἐσϑὴς 
δ᾽ αὐτῷ τύραννος ὑμοῦ καὶ βαρύτιμος, ἣ τε τιάρα χρυσῆ τε καὶ 
λιϑοκόλλητος, ἐνέρσει ἀνθράκων ἀπολάμπουσα τῇ λαμπρότητι. 15 
περιερρεῖτο δ᾽ αὐτῇ καὶ ὃ μαργαρίτης εἷς τὸ δαψιλὲς τό τε κρά- 
vog χαταυγαζόμενος, τήν τε σμαραγδόχλοον ὥραν ἐχύμαινεν, 
ὡς puxgoU δεῖν συναπολιϑοῦσϑαι τὸν ϑεατὴν ὀφϑαλμὸν τῷ ἀκο- 

D ρέστῳ τῆς καταπλήξεως. ἀναξυρίδες δ᾽ αὐτῷ χρυσοποίέκιλοι, 
ἔργον ὑφάντου χειρὸς μέγα τιμίας. καὶ τοσαύτην εἶχεν 7j στολὴ 20. 
τὴν τρυφὴν ὁπόσην ἐβούλετο 7 τῆς σοβαρότητος ἔφεσις. ἤρετο 
οὖν ὃ βασιλεὺς Βινδόην ὅπως τε αὐτῷ 7j τῆς φρουρᾶς ἀπήντησεν. 
ἀναχώρησις, τά τε τῆς τόλμης κινήματα, τῆς τε περιπόλου δυ-- 


20. μεγάλης IP. 


£enae porro urbium regiarum his intellectis percelli, et novitate rerum 
attonitis animis quid sperent non habere. solet enim inexpectata audi- 
tio commovere mentem, et tota simul auribus infusa cogitationes omnes 
disturbare atque evertere. tertia luce Bindoem Aspabedi filium, Chos- 
roae Persarum régi propinquitate iunctum, quem Horinisdas inconsulto 
osi subdiderat et in carcerem compacto brachia vinculis astrinxerat, 

estamius frater eius nemine prohibente subducit. ubi ex rebus turbi- 
dis Bindoi serena tempestas est reddita, Pherochanis agmen hora diei 
tertia in regiam impetu facto in Hormisdam irruit. sedebat is in solio 
regali, veste regia et pretiosa coopertus. caput velabat tiara ex auro, 
gemmis distincta et insertorum splendore carbunculorum rutilans et unio- 
nibus florens largiter, qui et ipsam illustrabant et smaragdini viroris 
pulcritudinem candore suo perfundebant, ut propemodum ipsi quoque 
spectantium oculi prae insaturabili pretiosissimorum lapidum stupore col- 
lapidescerent. femoralia sumptuosa auri subtemine picturata cerneban- 
tur. tunica tam luxuriose delicata erat quam fastui ac superbiae colli- 
buerat. percunctabatur itaque Bindoem rex, quinam e carcere evasis- 
set; unde illi tanta audacia tamque subiti stipatorum greges. ille pro- 
bris et maledictis regem coram liberrime et uberrime conscindere , quod 


HISTORIARUM IV. 3. 163 


νάμεως Tl ἂν εἴη τὸ αὐτοσχέδιον. ὃ δ᾽ εἷς εὐήκοον τοῦ βασιλέως 
ἐλοιδόρει τε καὶ ἐβλασφήμει ἐς τὸν Ὃρμίσδαν, οὐκ ἐχούσης τὸ 
λοιπὸν πύλην τῆς γλώττης διὰ τὴν ἐκ τῆς ἀκοσμίας παρρησίαν 
2 ' , , , » c , 
.. ἀκίνδυνον. μηδενὸς τοίγυν χατασυρίττοντος Βινδόου, ἢ vnov- 
rog τοῦ ἐπιπλήττοντος φειδοῖ τῆς βασιλικῆς τιμιότητος, ἤρετο 
: * 2c, - c 2 , e ^ 
τοὺς ἐν ἀξίᾳ τελοῦντας “Ορμίσδας εἰ τούτοις ἥδεται τὸ παρεστη-- 
χός. πάντων δὲ καταβοώντων Ὁρμίσδου, ὃ Βινδύης ἑλόμενος 
- ^ ^ € , * - - , 3 ’ 
τῆς χειρὺς τὸν Oguícóav ἐξανιστῷᾷ τοῦ ϑρύνου, ἀπεγύμνου τε 
τὴν κεφαλὴν τοῦ διαδήματος, καὶ τοῖς σωματοφύλαξιν ἐς φρου-- 
Ἰορὰν παρεδίδου. καὶ οὕτως τῆς τύχης τῆς περὶ τὸν Βινδόην ἀν-- 
γ ΄ 
—— τιμεταβαινούσης ὃ Ὃρμίσδας ἐξ ὧν ἔδρασεν ἔπασχε, μαϑὼν ὡς P 94 
2 ^ , ^ 2 Π 2 , c A , ^ 
οὐ δεῖ λυμαίνεσϑαι τοὺς οὐδὲν ἀδικήσαντας. ὁ δὲ τούτου παῖς 
ὃ Χοσρύης καϑαιρεϑέντα τῆς βασιλείας τὸν Ὁρμίσδαν ἀκηκοώς, 
᾿ τοὺς ἠἡϑάδας χώρους ἀπολιπὼν ἐπὶ τὸ ᾿δραβιγάνον τὴν ἀπόδρα-- 
45 σιν ἐπεποίητο δέει τῶν συμβεβηκότων Ὁρμίσδᾳ κινδύνων, ὕποτο-- 
πάσας μή πού γε καὶ ἐς αὐτὸν τὰ τῆς συμφορᾶς σχοίη διάβασιν. 
ὃ uiv oiv Βινδόης ἰχνηλατεῖ τὰ τοῦ Χοσρύόου κινήματα" ἐπεὶ δ᾽ 






ἀνερευνωμένῳ κατὰ νοῦν ἐχώρει τούτῳ τὰ πράγματα τοῦ τε Χοσ- 
Qóov γέγονε κάτοχος, ἠξίου ἐπαναζεῦξαι τὸν βασίλειον ϑρόνον B 
δι x - 
Θοληψόμενον. ὃ μὲν οὖν Χοσρόης ἐνέχυρον ὅρκου λαβὼν τῆς zu- 
᾿ στώσεως ἐπανῆχεν ἐς τὰ βασίλεια. τῇ δ᾽ ὑστεραίᾳ Ὁρμίσδας ἄγ-- 
- LI , r , ᾿ ς 20./ 
γελον ἐκ τῆς φρουρᾶς ἀποστειλάμενος παρεδήλου ὡς ἐθέλοι τὰ 
, - - , , , 3. 

συνοίσοντα λέξειν τῇ Περσῶν πολιτείᾳ, τούς τε σατράπας ἠξίου 

ὡς αὐτὸν παραγενέσϑαι xol τοὺς ἐν ἀξίαις τελοῦντας καὶ ὕπερο-- 
95 χαῖς, τούς τε τοῦ βασιλέως σωματοφύλακας ἅπαντας" μηδὲ γὰρ 


20. an ὅρκους 7 


erturbatus rerum status tutam ei licentiam largiebatur. quem quia nemo 
interpellabat aut verbis castigabat pro tuenda regali excellentia, Hor- 
misdas magistratus interrogat num qui astarent haec libenter audirent. 
illico omnium clamore coorto Bindoes eum a throno abstrahit, et ab!ata 
ἃ capite tiara satellitibus in custodiam abducendum committit, sic affli- 
cta Bindois fortuna vicissim ad alium migrante, Hormisdas facta sua 
luit, discitque non esse lacessendos, qui iniuriarum ipsi nihil fecerint. 
Chosroes filius, parentem regno motum accipiens, cum timeret, ne se 
quoque paterna calamitas involveret, e locis ubi habitare consueverat, 
. Adrabiganum fugit: fugientem Bindoes sequitur. sed ubi secum de re- 
publica diligentius cogitavit, eumque est adeptus, ut in paterno solio 
collocando revertendum illi censuit. qui fide cum sacramento data pi- 
gnori accepta, in regnum se recepit. postridie Hormisdas e carcere 
mittit, cupere se Persarum communi suadere salutaria, oratque uti sa- 
trapae, et qui fungantur honoribus, quique in altiore gradu sint, cu- 





104 THEOPHYLACTI 


περὶ μιχρὰν τῶν λόγων ὑπεῖναι αὐτῷ τὴν ὑπόϑεσιν. τούτων τοι- 
γαροῦν διαγγελϑέντων τοῖς ἐξέχουσι τῶν βαρβάρων, ἐκκλησία 
πρὸς τὰ βασίλεια γίνεται. ὑπεξάγεται δὲ τῆς φρουρᾶς καὶ ὃ Ὅρ- 
μίσδας, ὕπως τοῖς ἐπηγγελμένοις αὐτῷ πέρας προϑήσοιτο, τοῦ 
τοίνυν ξυλλύγου συγχεχροτημένου πρὸς τὰ ἀνάχτορα, 'Ogulodac 5 
ἐς μέσον ἑστὼς τῶνδε τῶν λόγων ἀπήρξατο. 

C 4. “Ἄνδρες ϑεαταί, ἀλλ᾽ εἴϑε μὴ βασιλικῶν ἀτυχημά-- 
τῶν δημιουργοί μοι γεγόνατε" οὕτω γὰρ οὐκ ἂν ἐχληρώσασϑε 
βασιλέα δημηγόρον ἅμα xol δέσμιον. ἄνδρες νυνὶ μὲν γαῦροι 
πολέμιοι, τὸ δὲ πρότερον ὑπήχοοι καὶ μετὰ δέους πειϑήνιοι. ἄν-- 10 
ὃρες ϑεαταί, ἀλλ᾽ εἴϑε μὴ τηλικούτων κακῶν προήλϑετε σήμερον. 
ὑπηρέται καὶ μάρτυρες. εἶ συγχωρήσοι τὸ δάκρυον, φωνὴν 
ἀφήσω προξενοῦσαν αὖϑις τὸ δάκρυον " ὁρῶ γὰρ ὑμᾶς ἐπεντρυ-- 
φῶντας τοῖς ἀδικήμασι καὶ χροτοῦντας τὼ χεῖρε, τοῖς ὑδοῦσι δὲ 

D τετριγότας, τοῖς δὲ προσώποις μυχτηριζομένους ὅμοῦ καὶ φενα- 15 
κίζοντας, ἐκχύτους τῷ γέλωτι, ἀσχέτους τοῖς ὀνειδίσμασι, καὶ 
& μὴ σφάλλομαι, παιγνίων ὑπόϑεσιν ἔχοντας βασιλείας νόμον 
αἰδέσιμον. πάρεστιν γὰρ ὑμῖν ἐν μέσῳ προκείμενος ὃ πρὸ μι- 
κροῦ καϑάπερ ϑεὸς προσχυνούμενος αἰχμάλωτος ὑπὸ τῶν πολλῶν 

-Qurzulóusvoc, ὃ ταῖς ἁλουργίσι περιρρεόμενος νῦν σεσηπότα Qux 90 
V 901 περιβαλλόμενος, ὃ ϑρούψει χρυσοῦ xol μαργαρίτου κατακοσμού- 
μένος νῦν σχοίνῳ σιδηροτεύκτῳ ταλαιπωρούμενός τε καὶ xuxov- 
P 95 χούμενος, ὃ τὰς τρίχας εὐθετιζόμενος καὶ τοῖς μύροις καταπνεύ-- 


stodes etiam regii universi ad se conveniant: non enim de re parvi mo- 
menti verba facturum. haec ubi barbarorum principibus nuntiata sunt, 
conventus fit in regiam, educitur e custodia Hormisdas, promissa prae- 
stiturus. coetu igitur in palatium coacto, stans in medio, sic est pro- 
fatus. 

4. **Viri spectatores ( utinam vero mihi regi vestro harum calamita- 
tum non etiam architecti fuissetis, sic enim regem concionatorem, et 
eundem vinctum non habuissetis.) viri, nunc superbi hostes, paulo ante 
subditi, et non sine timore obedientes. viri spectatores (utinam vero 
tantorum malorum etiam auctores mihi, atque testes hodie non essetis) 
nisi vocem lacrimae intercludant, vocem mittam, quae rursum provocet 
lacrimas. video enim vobis nihil esse iucundius, quam iniuste laedere, 
et plaudere manibus, et frendere dentibus, et subsannare simul ac ludi- 
ficari, et effuse irridere, et impotenter maledicere: ac, nisi fallor, pro 
lusu puerili veneranda regni legitima ducere. adest enim nunc in medio 
vestrum captivus, et ab infimis fuste mactatus, qui paulo ante tanquam 
deus adorabatur, qui purpurá induebatur, nunc pannis putrescentibus 
tegitur. qui auro et margaritis in deliciis collucebat, modo in catena 
ferrea aerumnam exigit. qui capillum scite eleganterque componebat, et 


HISTORIARUM IV. 4. 165 


μένος νῦν αἰσχίστως σχληραγωγούμενος xol τῷ ῥύπῳ xol τῇ κόνει 
τῇ τε λήμῃ τῶν ὀμμάτων καὶ τῇ συμπλοχῇ τῶν βοστρύχων κατη- 
γριώμενος τὴν πρόσοψιν. ὃ τοῖς μυρίοις γένεσι τῶν ἐδεσμάτων 
χολαχευύμενος νῦν ἀπόσιτος καὶ μιχροῦ δεῖν καὶ τῶν τυχόντων 
δσπανιζόμενος ἄρτων, ὃ τοῖς χρυσοφόροις ϑαλάμοις ἐνδιαιτώμε-- 
vog χλίναις τε χρυσαῖς ἐμιβλαχευόμενος καὶ σισύραις λαμπραῖς ἐν- 
τρυφῶν καὶ ἐφεστρίσι μεγαλοπρεπέσιν ἐγχαλινδούμενος νῦν ἐν 
εἱρχτῇ στενοχωρούμενος χαὶ πρὸς τοὔδαφος χατερριμμένος, μήτε 
λείψανα εὐτελῶν ἀμφιασμάτων περιφερόμενος. δρῶ δὲ καὶ τῶν 
Ἰοπροπατόρων τὸ κλέος προπηλακιζόμενον σήμερον ἐξ ὧν elg ἡμᾶς B 
ἀνοσιουργοῦντες ἐδράσατε, οὺὃς ἐχρῆν ἀϑανάτων τιμαῖς ϑερα- 
πεύεσϑαι ἐκ τῆς περὶ τοὺς ἀπογόνους ἰσοϑέου δορυφορίας προσα- 
γομένης ὁσημέραι. ἐπεὶ δὲ χαὶ φύσεως παρ᾽ ὑμῖν θεσμὸς ἄνα-- 
τέτραπται καὶ νόμοι κράτους ἠϑέτηνται καὶ τάξις μοναρχίας xa- 
δ ταπεπάτηται καὶ δίκης ἠφάνισται πρυτανεύματα καὶ ἀντίδοσις 
τῶν βεβιωμένων φροῦδος καϑέστηκεν, οὐκ ἐπιλήσομαι τῆς βα- 
σιλικῆς ἀρετῆς, ἀλλ᾽ εὐνοίᾳ τῆς τοῦ γένους συστάσεως τὰ συνοί- 
covza τῇ Περσῶν πολιτείᾳ διέξειμι. ἄνδρες σατράπαι, καὶ ὅσοι 
περὶ τὸν βασίλειον τουτονὶ συνηϑροίσϑητε χῶρον, κοινὰ χατὰ € 
φοτῆς τυραννίδος στρατολογήσατε δόγματα, μὴ περιορῶντες ἐς τὸ 
λοιπὸν ἐπηρεάζεσϑαι βασιλείαν ὑπερφυᾶ τε καὶ δυνατωτάτην, 
πρεσβύτιδά τε xai φοβερωτάτην τοῖς τὴν οἰχουμένην οἰκοῦσιν &y- 






unguenta spirabat, nunc tractatur foedissime et durissime, sordibusque 
| ac pulvere, et oculis lacrimarum ac pituitae profluentia pene concretis, 
. et implicatione crinium totus horridus et efleratus redditur. qui mille 
. ferculorum generibus fovebatur, nunc victu caret et tantum non cibario 
/. pane eget. qui in thalamis versabatur inauratis et in lectis iacebat au- 
reis molliter, gaudebatque stragulis fulgentibus, et enervabatur in sum- 
ptuosis amiculis, nunc in carcere coartatur, humi cubat, nec illi saltem 
vilium vestimentorum frusta ad velandum corpus suppeditant. quin etiam 
maiorum meorum decus et gloriam hodie per ea, quae in nos impie de- 
signastis, contumeliose despici video, quos honoribus colere sempiternis 
oportebat, ut eorum nepotibus quotidiana et augusta satellitum atque 
custodum praesidia constitueretis. sed «quanquam apud vos et naturae 
. jus eversum est, et potestas legum nihil valet, et status monarchiae 
.. sub pedes subiectus et iustitiae profligata administratio et rerum in vita 
bene gestarum relegata remuneratio, non obliviscar tamen virtutis re- 
. giae, sed benevolentia et amore erga Persici generis universitatem im- 
.. pulsus, quae communiter in rem fore intelligo, iam nunc explicabo. viri 
/ principes, et quotquot in hanc domum regiam pedem attulistis | commu- 
nia adversus tyrannidem decreta sancite, nec regnum longe nobilissi- 
mum, potentissimum, vetustissimum, totique terrarum orbi in primis for- 
midabile ullis de caetero damnis ct incommodis vexari sustinete, alioqui 
principatum eximium destructis, multorum triumphorum monumenta con- 


. λαχοῦσα τὴν γένεσιν. αὕτη τὴν πολυαρχίαν ὠδίνουσα τὰ προῦ- 


P 96 


166 THEOPHYLACTI 


ϑρώποις. εἰ δὲ μή, μεγάλην ἀρχὴν καταλύσητε, καὶ πολλῶν 
τροπαίων ὑπόϑεσιν ἀνατρέψητε, καὶ μεγίστης δόξης ἀχρώρειαν 
καταβάλητε, μοναρχίαν τε δυσχαταγώνιστον διαρρήξητε, κἀν- 
τεῦϑεν τῆς εὐδαιμονίας στερηϑήσεσϑε Πέρσαι, τῆς ἐξουσίας — 
ἀναιρεθείσης ὑμῖν, τῶν περὶ τῆς βασιλείας νόμων ἀϑετηϑέντωνθ - 
διὰ τὸ τύραννον. ἀταξίας γὰρ στάσις πέφυκε πρόυδος, τὸ Ó' | 
ἄτακτον ἄναρχον, ἀναρχία δὲ λύσεως ἀφορμή, ἐκ τυραννίδος 1 








^ - - - , 
πηργμένα καλῶς κακῶς διατίϑησι, καὶ τῷ ἀνωμάλῳ τοῦ κράτους — 
- - ^ , ^ 2 - 
τῷ τε ἀσυμφώνῳ τῆς στάσεως τὸ ἑνιαῖον καὶ σύντονον τῆς ἀρχῆς 10. 
- Ju 
διαλύσασα πάντα πάσχειν ἢ δρᾶν τοὺς φιλοτυράννους ἠνάγκασε. | 
^ ^ , , 
βασιλείας γὰρ σκάφος πολλοῖς τοῖς πηδαλίοις οακιζόμενον μικρά 
τις σπιλάδος ἐπιδρομὴ κατεβάπτισε, περισχιζομένης τῆς xvfteg- | 
γήσεως πρὸς τὰς τῶν πολλῶν ἀντιϑέτους ἐπιβολάς, ἄλλοτε ἄλλου | 
πρὸς τὸν οἰκεῖον σκοπὸν ἐπειγομένου κυβερνᾶν τὸ ἀκάτιον. οὐχ- 15. 


| 


οὖν & μὴ τοὺς τυράννους ἀπολιχμήσετε, τὴν βασιλείαν δουλα- Ὁ 


γωγήσετε καὶ παίγνιον τοῖς ἔϑνεσιν ἔσεσϑε, τῷ ἀσυμφώνῳ τῆς 
τοῦ βίου διαγωγῆς κατακληρωσάμενοι τὸ εὐάλωτον. ἔτι Βαρὰμ — 
» Y, PE Y Y T. 0 Y. 
ἐν ποσίν, ἔτι τοῖς ὕπλοις ἀκχίζεται, ἔτι τῆς ὕβρεως ἔχεται,. 

E. 
στρατεύσας κατὰ τῆς Περσίδος τὴν μάχαιραν. τεθνάτω παρα- 90. 
γάλωμα ϑηρίων γενόμενος. μὴ τιμάσϑω ὃ τούτου νεχρὸς τῇ 
ταφῇ, ἵνα μὴ ταῖς λαγόσι τῆς γῆς σηπεδόνα ψυχῆς βδελυρᾶς 


9. τῷ deest IP. 


1 

1 

- 
velletis, et amplissimae gloriae altissimum fastigium deiicietis, monar- | 
chiamque pene invictam dissipabitis. hinc adeo felicitatem vestram amit- 
tetis, cum per tyrannum legibus de regno abrogatis potestatem in po- | 
sterum nullam obtinebitis. seditio enim est ad confusionem et tumultum 
via. ubi confusio, ibi contumacia et imperii detrectatio. detrectare au- 
tem imperium, et nolle agnoscere dominum, rerum labefactationem pro- ] 
ducit, a tyrannide sumpto principio, quae ipsa multorum dominationem ὦ 
pariens bene habentia corrumpit, et imperii inaequabilitate seditionisque 1 
discordia unitatem et continuum perpetuumque tenorem principatus dis- | 
solvens tyrannidem arripientes omnia facere aut pati compellit. navim | 
quippe regni multis gubernaculis gubernatam saxum aliquod non magnum 
e mari prominens occursu suo fractam demcergit, divisa gubernatione ac 
propter multorum oppositos inter se flexus alio aliter, pro suo scopo, 
in eius rectionem animum intendente. «quocirca nisi tyrannos contriveri- 
Üs, servitute regnum mutabitis et gentibus ludibrio eritis, cum vos pro-  - 
pter dissimilia vitae instituta subactu faciles praebebitis. adhuc Vara- 
mus ante pedes est; adhuc armis lascivit; adhuc districto in Persidem — | 
tladio male facere perseverat. moriatur ac belluis devorandus obiicia- 
tur. ne sepulcro honestetur, ne in viscera terrae detestabilis animae 





———M τυ δι 


HISTORIARUM IV. 4. 167 


(3 , - 
xüraonilo5te. ἀπογυμνούσϑω τὴν κεφαλὴν καὶ Χοσρόης τοῦ 
, 5: A * L 2 E - 
dund pasos. δὲν igi βασιλικὸς Fr ψυχήν, οὐκ ἀρχιχῇ διανοίᾳ Β 
« ᾿ ^ 
χεχύσμηται, οὐκ ἐξουσιαστικὸν τούτου τὸ φρόνημα. ἀκάϑεκτός 
, ἀν ἢ - L 
ἔστι ταῖς ὁρμαῖς, λυσσώδης πέφυκε τὸν 9uuóv , ἀφιλάνϑρωπον 
2 - , 
5 αὐτῷ περιχέχυται βλέμμα, οὐκ οἷδε νόμοις προνοίας σεμνύνεσϑαι, 
^ , 4 
τὸν τρόπον ἐστὶν ἀγέρωχος, τὴν ὄρεξιν φιλήδονος πέφυκε, πάντα 
, - - ^ 
δεύτερα τίϑεται τοῦ βουλήματος, οὐ χαραδοκεῖ τὸ συνοῖσον, 
^ 2 , VAT. J ^ , 3 - 
τὴν ἐηβυνλίω; οὐκ ἐγουπρβ δίκαι» τὸ φιδοτιμον ἀποπέμπεται, τῇ 
φιλοχρηματίᾳ προσπλέχεται, φίλερις ὧν καὶ φιλοπόλεμος καὶ τῆς 
10 εἰρήνης ἀνόρεχτος. χειροτονήσω δὲ τῷ λόγῳ. βασιλέα σήμερον 
- Nor C9 , 
ὑμῖν τὸ μειράκιον, ὃς παῖς ἐμὸς πέφυκεν ἀγαϑός, ἀδελφὸς Xoo- C 
, ^ uL 3 2 Ε] 2 ^ ^ , bl 3 5 
900v τὴν φύσιν, ἀλλ᾽ ovx ἀδελφὸς τὴν προαίρεσιν. ἢ ovx elc V 202 
: DL - L H- - Ἐ Ω 
μέγα τὰ Περσῶν περιήγαγον τάξεως, τῷ τῆς μεγαλοφροσύνης 
olux: τὸ Βαβυλώνιον διιϑύνων πολίτευμα; βάσανος δὲ τῶν λό- 
15γων Τοῦρχοι φορολογούμενοι, οἱ Ζίιλιμνῖται καταϑέντες κατὰ 
- t ^ 2 C o € - , 2 wc 
τῶν ὅπλων τοὺς αὐχένας ἡμῖν, “Γωμαῖοι πόλεις ἐπιφανεῖς ἀποβαῖ-- 
, - - 
λόμενοι χαὶ τὰς δευτέρας τύχας τῇ ἐχπτώαει τῶν πρώτων δα-- 
, - 
χρύοντες. ταῦτα μὲν ἐγὼ ὃ πάντα δράσας xol πεπονθὼς διὰ τὸ 
-" , ^ ἀ 
τῆς τύχης εὐμετάβολόν τε xal ἄστατον. ὑμῖν δὲ ἐν ἐξουσίᾳ τὸ 
» - » v ^ 
20 ἔχεσθαι τὴν τοῦ συνοίσοντος ἔφεσιν, ἢ καταμελήσαντας τοῦ xa- 
- ^ , j ) , 3 - , 
λοῦ τὰς δευτέρας φροντίδας ἀποδοχιμάζειν, καὶ τῷ μεταμέλῳ D 





15. μετὰ interpres. 20. καταμελετήσαντας IP. 


putidum cadaver condatur, et Chosroae caput ne cingatur diademate. 
non esi in eo regius animus, non ingenium principe dignum, non impe- 
ratorii spiritus, cupiditatum est iucontinens, ira et rabie furit; trucu- 
lento est aspectu, ad providentiae praescriptum graviter se gerere ne- 
scit, moribus superbus, in voluptates praeceps, voluntatem suam rebus 
omnibus anteponit; quod profuturum videatur, non expectat; consilia 
bona non amplectitur, laudis et honoris studium aversatur. avaritiae 
est implicitus, litigiosus, belli cupidus, pacis inimicus. decernam autem 
verbo vobis regem hodie adolescentem, eundem filium meum, praesta- 
bili probitate praeditum, qui cum sit natura Chosroae frater, non est 
frater etiam studiis ac voluntate. an vero ego cum magnitudine animi 
regnum Persicum administrans bello magna non gessi? vera me loqui 
testes sunt 'llTorcae, qui nunc tributa nobis pendunt. testes Dilimnitae, 
qui cum armis cervices quoque nobis submiserunt. testes Romani, qui 
praeclaris urbibus amissis felicem sortem in adversam sibi conversam la- 
mentantur. haec ego sentio, qui propter fortunae mutabilitatem incon- 
stantiamque feci et passus sum omnia. in vestro situm est arbitrio id 
expetere quod cum rei publicae emolumento coniunctum existimabitis, 
aut neglecta utilitate secundas curas meas reiicere, et peccati poeniten- 


/ 


168 THEOPHYLACTI 


τῶν ἡμαρτημένων πρὸς τὰ ἐν ποσὶν 0 τι καὶ πράξετε διηπορηχό- 
τας ὑδύρεσϑαι.᾽ 

9. Ὅτε τοίνυν ἀπέρρει Ορμίσδᾳ τὰ τῆς διαλέξεως νουϑε-- 
τήματα, Βινδόης ὃ Πέρσης βρασματώδη συστησάμενος γέλωτα 
ἀπεσκοράκιζεν 'Ogulodov τοῦ διαλόγου τὴν ἔκϑεσιν, ἐς μέσον 025 
ἀνιστάμενος τάδε που τῷ ξυλλόγῳ παρέϑετο. 

“Ἄνδρες ὁμόφυλοι καὶ σύμμαχοι καὶ μισοτύραννοι, ἀλλ᾽ 
& μὴ νομοϑετούντων ἔτι τυράννων ἀνέχεσϑε. ἀδικεῖ καὶ νῦν 
ἰδιωτεύων ὃ τύραννος. ἔτι τῶν λόγων τὸ κράτος ἀμπέχεταε, χαὶ 
προστάττειν διεγχειρεῖ, καὶ βασιλεύει δημηγορῶν, καὶ ϑεσμοϑε- 10 
τεῖ ἐπὶ βήματος, καὶ κατηγορεῖ στρατηγῶν, ἀποδοκιμάζει τε βα-- 
σιλείαν, καὶ χειροτονεῖ τὸν μοναρχήσοντα, καὶ πάντα πάρεστιν 
αὐτῷ ἐν ποσὶν ὁπόσα οὐδὲ τὸ τῶν ἐνυπνίων φιλότιμον δωρεῖσϑαε 
τοῖς ἀπατωμένοις δεδύνηται, μήτε τοσοῦτον ἐννοηθϑῆναι δυνά- 
μένος, ὡς οὗ πέφυχεν ἐν συμβούλων μοίρᾳ γνωρίζεσϑαι τοὺς μὴ 15 
τὰ περὶ ἑαυτῶν διαϑεμένους ἐπιδεξίως τοῖς πράγμασι. πόϑεν 
οὖν ἡμῖν ἐνέχυρον τῆς εἰσηγήσεως καταϑήσει λίαν ἑδραῖον καὶ 
ἀξιόχρεων; ἢ τὴν ἑαυτοῦ τύχην κατεγγυᾶν ἡμῖν ἐσοφίστευσεν, 
ἐθέλων ἡμᾶς συνδεσμίους ϑεάσασϑαι καὶ τῶν αὐτῶν παϑημάτων 
κοινωνοὺς ἀνευϑύνους; οὐ γὰρ τῶν ἐχείνῳ πεπλημμελημένων με- 20 
τέσχομεν τυραννούμενοι. πῶς δὲ κατὰ τυραννίδος γλῶτταν χε-- 
κίγηκεν ὃ μηδένα νόμον Περσῶν καταλιπὼν ἀτυράννητον, ὃ λῃ- 





12. μοναρχήσαντα IP. 


tia ductos, quia quid faciendum esset in rebus manifestissimis dubitave- 
ritis, in luctum vos dare." 

5. Ubi Hormisdae admonitio finem habuit, Bindoes immodico risu 
diffluens Hormisdam cum sua concione in malam crucem abire iussit. 
ipse in medium surgens concilium sic est affatus. 

* Viri cives atque socii et tyrannidis osores (si tamen tyrannos 
etiam nunc vobis leges imponere conantes non toleratis), etiam privatus 
nobiscum iniuste agit tyrannus iste. adhuc imperiose loquitur, et iubere 
audet, et concionando regnat, et quasi e tribunali leges praescribit, 
duces accusat, statum regni improbat, monarcham creat, et omnia ei 
prompta ac parata sunt quae nec somniator ullus unquam per quietem 
sibi falso donata videre potuit. nec istuc saltem apud se cogitare pot- - 
est, non solere pro consiliariis agnosci qui res suas ipsi male procura- 
verunt. quod igitur suasionis suae pignus adeo firmum et idoneum da- - 
turus est? fortunamne suam sponsione obstringere nobis veteratorie me- — 
ditatus est, volens nos una secum vinculis oneratos eorundemque casuum 
socios quanquam innocentes aspicere? nec enim cum eius tyrannidi sub- 
essemus, paria cum illo delicta conscivimus. quomodo autem adversus 
tyrannos linguam movere non dubitat, qui nullam Persarum legem tyran- 


HISTORIARUM IV. 5. ὁ 169 


, » , ^ 
στρικώτερον ἄρξας, xol τὴν ἐξουσίαν κιβδηλεύσας τῇ βίᾳ, 2nou- 
^ , , - 
βρήσας δὲ τοῖς φύνοις παρὰ πάντα τὸν τῆς ἡγεμονίας καιρόν, zal 
μικροῦ δεῖν τὸν Τίγριν ἀποχερσώσας τοῖς σώμασιν, ὃ τοῖς τά-- 
φοις εὐθηνίαν πραγματευσάμενος, καὶ τοῖς αἵμασι χαταπιαίνων 
, , 
στὴν μάχαιραν, xol σπάνιν ἀνθρώπων ἐκπορευόμενος, ἵνα τὴν C 
χαχίαν ἐξ ὀλιγανδρίας ὦ évog ἀϑά i [δ 
γανδρίας ὠχυρωμένος ἀϑάνατα τὰ τῆς τυραννίδος 
, ^^— - 
ἀποχληρώσηται. παίδων γνώμης ἐχδιαιτητὴς ὃ μὴ ταῖς ἑαυτοῦ 
, - 
πράξεσι δεδικακὼς τὰ συμφέροντα. ἄπαγε τῆς ἀτοπίας, 'Og- 
μίσδα. οὐ σοφιστεύουσι μετὰ καϑαίρεσιν τύραννοι" οὐ νομο-- 
- , c MEN , . 
10 ϑετοῦσι γεγονότες ὑπήκοοι" οὗ συμβουλεύουσι κατακριϑέντες τὸν 
ϑάνατον. ἐπεὶ τοίνυν τῶν ὑπηκόων οὐ πρόσεστί σοι τὸ λοιπὸν 
τυραννεῖν, ἐπήρειαν κατὰ τῶν παίδων ó δείλαιος ἐμμελετήσας 
ἀδιχεῖν τῷ νεωτέρῳ τὸν πρεσβύ ἵλου, ἵνα μὴ σχοί ἐ Ὁ 
: ῇ QQ τὸν πρεσβύτερον &Àov, ἵνα μὴ σχοίη ποτὲ 
τὰ τῆς σῆς ἀδικίας ἀνάπαυλαν. τὸ Τουρκικὸν ὑποφόρους τελεῖ. 
15 ἀλλ᾽ οὐ τῆς σῆς ἀγχινοίας ταῦτα πέφυκε μελετήματα " ταῦτα 
προνοίας ἔργα xol ϑανατῶντες Πέρσαι ἀρεταί τε στρατηγῶν κα-- 
λῶς ἐτεχτήναντο. πόλεις καὶ ἄστεα τὸ Ῥωμαϊκὸν ἀπεδύσατο. 
ἀλλ᾽ οὐ πεισϑήσονται ἸΤέρσαι" οὐ γὰρ τὰ πράγματα τοῖς λόγοις 
συνδιατίϑενται. ἢ οὐχὶ ϑυραυλοῦσιν ἡμῶν τὸν πόλεμον παίζον-- 
τες, xol φιλεπίδημον φόνον κατασπιλάζοντες περὶ τὴν Περσικὴν 
ἀναχέονται φάραγγα, καὶ τὸ κωλῦσον οὐκ ἔστι διὰ τὸ σὸν φιλο-- V 908 
, : - “ - 
πόλεμον; πλήρεις oi col ϑησαυροὶ τοῦ χρυσοῦ. ἀλλὰ καὶ τῶν 


nidis suae expertem reliquit? qui regnavit ut latro, potestatemque vio- 
lentia corrupit ac depravavit. «qui per omne regni sui spatium caedibus 
multo creberrimis debacchatus; 'ligrin iniectis a se iugulatorum corpori- 
bus propemodum ionavigabilem effecit. qui sepulcris omnia replere con- 
tendit, gladium sanguine pinguefaciens et raritatem hominum importans, 
ut ex paucitate vivorum quaesito improbitati suae tutamento tyrannidem 
exercere immortaliter posset. filiorum indolem mentesque diiudicat, qui 
quid ipse utiliter agere deberet iudicare omisit. apage, Hormisda, cum 
ista tam insolenti novitate. non philosophantur post abdicationem ty- 
ranni; non dant leges ipsi redacti sub leges; non dant consilium damnati 
capitis. et quia posthac cives iniquo imperio discruciare non potes, ad- 
versum filios tuos, miser, contumelias comminisceris. in seniorem per 
iuniorem iniurius esse voluisti, ne unquam a $celere vacares. "Turcas 
tributa pensitare fateor, verum non hic industriae solertiaeque tuae la- 
bor est. haec providentiae opera et Persae ferro corpora sternentes et 
duces virtute sua moliti sunt. urbes et oppida Romani perdiderunt. at- 
qui ut istud credant Persae, sero adducentur: nec enim cum verbis res 
ipsa consentit. an non foris in stativis permanent, arma nostra irriden- 
tes, atque a stragibus hostium in sua provincia edendis refugientes ca- 
stra Persica circumfundunt, quique eos propter divinum tuum bellandi 
studium prohibeat, nemo est? thesauri auro pleni sunt tibi: sed et ple- 





170 THEOPHYLACTI 


^ , $54 9 
ὀδυρμῶν a£ πόλεις τε καὶ oí ϑάλαμοι ἀγροί τε καὶ αὐλῶνες καὶ 


P 98 γήδια. καὶ μιᾶς συμφορᾶς πᾶσα κεχοινώνηχε τύχη, ἵνα δυστυ-- 


Cc 


, 3.4 γ , ki MM ^ , | 
χεστάτης αὐτὸς εὐδαιμονίας ἐμφορηϑείης, ὑπὸ τῶν χρημάτων | 
- - , | 
καταρδευόμενος. ἄπιϑι λοιπὸν ἐκποδών, τῶν σῶν ἀδικημάτων — 
παρασχόμενος δίχην. ἑνὸς ἀνθρώπου φϑορὰ σωφροσύνης 105 — 
διδάσκαλος, καὶ τοῦτο νύμος ἔστω λίαν ἐπιεικὴς τοῖς μετὰ ταῦτα 
χαὶ σωτήριος" οὐ γὰρ ἀλαζονείας τρυφήν, ἀλλ᾽ ἀνεπονείδιστον 
3 , c XL OE o ) 2 L 3-2. UK 37 
οἰχονομίας ὑπεροχὴν 17) τῆς βασιλείας ἀναγόρευσις ἐπαγγέλλεται. 
« € 
G. Ὁ μὲν οὖν ξύλλογος κατεχελάδει Ὁρμίσδου, ὑβρίζον-- 
τες ἐς αὐτόν, καὶ τῶν λύγων τὴν παρρησίαν ἀπεφαυλίζοντο, 10. 
ἐτράποντο δ᾽ ἐς τὰ μάλιστα ἐς ϑυμόν, κυνοφϑαλμιζόμενοί τε 
παρεδριμίττοντο, τοῦ ϑράσους ἀγάμενοι τὰ φυσήματα. καὶ 
πολλῇ τῇ ἐχχύσει τοῦ ἐρεθίσματος ἄγουσιν εἷς μέσον τὸν παῖδα 
Ὁρμίσδου, τὸ μειράκιον ἐκεῖνο τὸ δύστηνον, εἶτα ἀποσφάττουσέ 
€ τιῳ € , , - )5 - , ιν Ἁ , 
τε ὁρῶντος Ὁρμίσδου, πάντα τῇ ὀργῆ χαριζόμενοι. ἀτὰρ p15. 
μέχρι τούτου τοῖς κακοῖς ὑπόϑεσιν παρεχόμενοι, καὶ τοῦ Ὁρμί- 
σδου τὸ γύναιον ἐς μέσον παραστησάμενοι ἀπὸ τῆς κύστεως τεμα-- 
χίζουσι, κακῶς δικαζούσης τῆς μαχαίρας! τοῖς μέλεσι. τὸ μὲν 
3 , e - , Y ὦ ^ 2 
οὖν γύναιον ἅμα τῷ κατηϑλιωμένῳ παιδὶ οὕτω τὸν βίον ἐν ἐπι-- 
σήμῳ ϑεάτρῳ χατασ ἔμεν δίας $a; ὑπόϑεσις "30. 
ἥμᾳ ϑῳ καταστρεψάμενον τραγῳδίας ὑπῆρχεν ὑπόϑεσις 30. 
ἐπεὶ δὲ τῆς δυστυχοῦς ἱστορίας γέγονεν 'Ogulodac ἀπαράγραφος 
^ - 3 - 
μάρτυς, χληροδοτεῖται τὴν τύφλωσιν, καὶ τοῦτό πως ἦν αὐτῷ 
τῶν συμφορῶν ἐπιμέϑιον. περόνας γὰρ σιδηρᾶς ἀνθρακεύσαν- 


nae lamentorum urbes, thalami, rura, convalles, agelli. et ut tu pecu- — — 
niis coacervatis infelicissima felicitate ingurgitarere, fortuna et status 
omnis unam et communem calamitatem accipere debuit, quainobrem te — - 
hinc aufer, tuorumque scelerum poenas persolve. unius hominis interi- — 
tus caeteros sapere doceat; et hoc in legem pósteris aequam valde et — — 
salutarem esto, siquidem non delicatam arrogantiam et ostentationem, 
sed administrationis omni probro vacantis excellentiam regum declaratio — — 
pollicetur. ἢ 

6. Concilium igitur contra Hormisdam tumultuari, voces ignominio- 
sas iacere, eius sermonis libertatem flocci pendere ac pro nihilo ducere. 
succenduntur ira incredibili, et irreverenter plane virum intuentes exa- 
cerbantur, tam inflatos confidentiae spiritus admirantes. deinde filium 
ipsius adolescentulum illum miserum, certatim capto illudentes, in me- 
dium adducunt, et omnimode furori suo gratificantes in conspectu patris 
morte afficiunt, ultraque saevitia progressi coniugem producunt et ab 
imo ventre in partes haud aequas dissecant. ita mulier cum miserando 
filio in celebri theatro vita cum sanguine finita tragoediae argumentum 
praebuit. Hormisdas postquam calamitosi spectaculi testis omni exce- 
ptione maior factus est, utroque lumine orbatus hoc suorum casuum au- 
ctarium habuit. nam acus ferreas in mediam prunam coniectas et igni- 


πω TA Nur. wr 





“ἕδος im ρα aio RIT VS HI Pre NRI I, RET 


UE Der dir T 7H 


HISTORIARUM IV. 6. 171 


- , - 
τες χαὶ μάλα χαρτερῶς ταύτας συνουσιάσαντες τῷ πυρὶ ἐπὶ τὰς 
ὅρας τῶν ὀμμάτων ἐπέβαλλ ὃ 2 μύδ v Ὁομί. 
χόρας τῶν ὀμμάτων ἐπ ον, οὕτω τε τῷ μύδρῳ τὸν Ὁρμί- 
σδαν μετὰ βασάνων τιβίζοντες, νύχτα κατ᾽ αὐτοῦ τὸ λοιπὸν διὰ 
2x aee abad 
παντὸς ἔψηφίζοντο, ὑποτοπάσαντες μή πως διαδράσειε καὶ πρά-- 
δγματα παράσχοιτο τῇ Περσῶν πολιτείᾳ, ἔναυλον τὴν μνήμην κα- 
τέχοντες τῶν ὑπὸ Καβάδου τελεσιουργηϑέντων, ὅπηνίχα và Περ-- Ὁ 
ὰ " 
cix σχῆπτρα κατέϑετο. ὃ Καβάδης γὰρ οὗτος πατὴρ μὲν àyc- 
γόνει Χοσρύου τοῦ πάλαι Περσῶν βασιλεύσαντος, ἐπεὶ δὲ παλα-- 
-, - 4 , j 7 * , b] 
pvoioc τις ἣν τὴν τε ἐξουσίαν πρὸς βίαν περιεβάλετο καὶ ἐς vv- 
10 ρανγνίδα τὰ τῆς βασιλείας μετέβαλε, τῆς ἀρχῆς αὐτὸν παραλύουσι 
Πέρσαι, ἐν εἱρκτῇ τε ἐναποϑέμενοι τοῖς τῆς ταλαιπωρίας τιϑη- 
γεῖσϑαι χόλποις᾽ παρέδοσαν. τούτου τὸ γύναιον τὰς εἰσόδους 
2 2.2 , - ς , , , 
παρ᾽ αὐτὸν ϑαμά τε xol συχνῶς ἐπεποίητο ὁσημέραι, ἐϑεράπευέξ 
τε διαχονούμενον, xol ταῖς εἰσηγήσεσιν ἔψυχαγώγει ἐμφρόνως 
15 φέρειν τῆς ἀπαισίου τύχης τὰ δράματα. ὃ μὲν οὖν ἐφεστηκὼς Ῥ 99 
- * - 
τοῦ φρουρίου, ὃς ταγματάρχης τε ἦν καὶ στίφους στρατιωτικοῦ 
᾿ - Ej 
ἐπιστασίαν ἐκέκτητο, τοῦ γυναίου καταπίπτει ic tora. ὃ ovv 
 ΜΚαβάδης τοῦτο ἀκηκοὼς παρενεγγύα τῇ γυναικὶ ἐς ταὐτὸν εὐνῆς 
τῷ φρουράρχῃ γενέσϑαι xol φέρειν τῆς τύχης ἅπασαν σπιλάδα 
^ ’ » j3 c , , 
30 προσπίπτουσαν. ov δὴ γεγονότος ἔκλυτος ἣν ἡ φρουρά, τό τε 
σύντονον τῆς διαφυλαχῆς ἐχεχαύνωτο, καὶ δουλαγωγεῖται τῇ 
ῥαθυμίᾳ τὸ ἄγρυπνον. ἐντεῦϑεν ὃ Καβάδης μεταβολὴν τῶν 
ἐνοχλούντων ἐιμιπορευσάμενος, καὶ τὴν ἐσθῆτα τοῦ γυναίου ἀμι-- 
, - - D 
φιασάμενος, τῆς εἱρχτῆς ἐξεχώρησε, χαταλείψας τὸ γύναιον τὴν 
* ΕἸ » 2 ; wu , , 
9501021» αὐτοῦ ἀμπεχόμεγον. Σεώσην τοίνυν δοκιμώτατον φίλον B 


tas pupillis cum cruciamento intruserunt, nocteque perpetua illum damna- 
verunt. timebant enim ne forte aufugiens Persarum rei publicae ne- 
£otium facesseret, cum adhuc alta mente repostum maneret, quid Caba- 
des sceptrum Persicum deponere coactus perpetrasset. Cabades namque 
hic Chosroae olim Persarum regis pater fuit. quoniam autem homo san- 
&uinarius erat et potestatem vi occuparat tyrannicisque moribus regnum 
deformabat, principatu deiectum Persae custodia claudunt et aerumnae 
alumnum donant. ad quem uxor saepius quotidie ventitans officiose ma- 
—. Fito inserviebat, et ad trisüs fortunae ludum sapienter perferendum ad- 
monitionibus suis permovebat. hinc castelli idemque turmae militaris 
praefectus mulieris amore captus, eam ut sibi obsequeretur rogavit. 
quod ubi Cabades ex ea cognovit, hortatur uti quamcunque a fortuna 
. labem ne recuset et hominis complexum admittat. re perfecta et custo- 
.. ia fit solutior, languescunt excubiae, et insomniae vigiliarum socordia 
| dominatur. itaque Cabades incommodis suis mutationem inveniens, ve- 
.. Stem uxoris indutus, illamque sua vicissim veste indutam relinquens, e 
.. custodia egreditur, et ascito Seose amico probatissimo ad Hunnos acce- 


»»»»“Ὁ 


: censuerunt. (7) postquam conventus per omnia iram suam explevit, 


172 THEOPHYLACTI 


L7 L4 - , 
παραλαβὼν τοῖς ἔϑνεσι τῶν Οὔννων προσομιλεῖ, otc Tovoxovg - 
πολλαχοῦ που 1; ἱστορία ἐγνώρισεν. εἶτα ὑπὸ τοῦ βασιλέως τῶν 
᾿Εφϑαλιτῶν φιλοφρονώτατα ξενισϑείς, δυνάμεις τε ἀξιόλογωτά- 

, , We ’ DET: 
V 204 τους περιβαλόμενος, μάχῃ τῶν ἀντιπάλων χεχρατηκὼς ἀπολαμ- 

, ^ , : E LE ^ 3 L c L] ; ) 
βάνει τὸ χράτος, ἀναζεύξας πρὸς τὰ βασίλεια. ὃ μὲν οὖν Ka-5. 
βάδης ἀντιταλαντεύων Xeon τῷ τῆς φιλίας ϑεσμῷ τὴν ἀντίδο-- 

sitit tinis Eon aia je Pep 
- M - - - , - 
σιν ταῖς ὑπεροχαῖς τῶν ἀρχῶν τοῦτον ἐλάμπρυνε, δίκας ὑπὸ τῶν 
ἠδικηκότων ὠμότατα εἰσπραξάμενος. ταῦτα γοῦν, ταῦτα οἱ 

- - , , / * € 
τῶν Περσῶν σατράπαι διανοούμενος ἐχκορακίζουσε τὸν 'Ogui- 

e - “Ὁ ETC * ΡΣ ARES b i 
C σδαν. (7) ὅτε γοῦν τῷ ξυλλόγῳ ἅπαντα τὰ πρὸς ὀργὴν ἐπεπέ- 10 
κι / - ^ 

Quovro, ἀνάγεται Χοσρόης ἐπὶ τὸν βασίλειον ϑρόνον, τῇ ve ἄψῖδι 
τῇ χρυσῇ παρεστώς, ὡς ἔϑος Πέρσαις ἀναγορεύεσθαι, προσε- — 
-. - x RI 
κυνεῖτο βασιλικώτατα xol ταῖς εὐφημίαις τὰ ὦτα περιεκλύζετο. — 
x : - 1 
ὃ μὲν οὖν ἄχρι τινὸς τὸν πατέρα negl τὴν φρουρὰν ἐφιλοφρονεῖτο Ὁ 
παρηγορούμενος, τῆς τε βασιλικῆς ἑστιάσεως μέτοχον ἐπεποίητο, 15 
πέμπων ὡς αὐτὸν iv λεκανίσι χρυσαῖς μυττωτοὺς καὶ χῶλα ϑή- 
D ρὰς βασιλικῆς, βουβαλίδων τε καὶ δορκάδων καὶ ὄνων ἀγρίων i 
τῶν μελῶν τὰ ἐπίσημα, ἀνϑοσμίας τε οἴνους καὶ ποικίλων προ-- 
πομάτων κατασκευάς, ἄρτους ve εὖ πεπεμμένους καὶ γάλα καὶ ] 

, T Ἷ 
λάχανα, xol ὅπόσα ἄλλα γαστριζομένοις τυράννοις Jopegogtii qu 

, c - 
ἐς τραπέζης πανήγυριν. ὃ δ᾽ 'Ogulodac ἀπεδοκίμασε τὸ τοῦ βα- 
Li 


T 


) 


σιλέως φιλότιμον, xol λίαν χενταυρικῶς ἐλοιδορεῖτο τοῖς διακο- — 
γουμένοις αὐτῷ" ὠβέλιζε γὰρ εἰκότως οἰκτειρμὸν᾽ ἐπονείδιστον, 


8. νεφϑαλιτῶν ΤΡ, 





dit, quos esse 'lurcas multis locis monuimus. ab Ephthalitarum rege 
benevolentissime acceptus copiisque instructissimis adiutus victis certa- 
mine inimicis regnum postliminio recepit, et in regiam reversus ex ami- 
citiae legibus pares gratias retulit, cum eum summis honoribus illustra- 
vit: de persecutoribus poenas crudelissime sumpsit. hoc igitur, hoc, 
inquam, Persarum satrapae formidentes Hormisdam oculis privandum 


Chosroes in thronum regium extollitur, stansque sub fornice aureo, ut 
apud Persas more receptum est cum reges proclamantur, adoratur rega- 
lissime, et omnium aures fausta acclamantium vocibus circumsonant. hic 
aliquandiu patrem in carcere solatiis mulcet amanter et regio victu 
sustentat, mittens ad eum intrita in patinis aureis, ac de venatione regia 
bubulorumque caprearum et agrestium asinorum partes praecipuas, vina 
item odorata et propinamenta variorum generum, panes praeterea exqui- 
site coctos, lac, olera, et quaecunque alia regibus ventri et abdomini 
deditis ad mensam panegyricam subserviunt, caeterum Hormisdas stu- 
dium regis erga se contemnens, ut Centaurus aliquis (id est, ferum et 
agrestem in modum ), quae sibi ministrabantur vituperabat. non imme- 


HISTORIARUM IV. 7. 173 


ἀποπομιπούμενος ὕβριν ὑποκριναμένην εὐσέβειαν. τοῦτό τοι καὶ 
ἀποτερματίζει τῷ Ὁρμίσδᾳ τὸν ϑάνατον" τυμπάνοις γὰρ κατὰ 
τῶν λαγόνων παιόμενος καὶ ῥοπάλοις τοὺς ἐν τῷ τραχήλῳ σφον-- 
δύλους συνϑλώμενος καταλύει τὸν βίον πικρότατα. ὃ δὲ Χοσ- 
δρύης τηλικούτῳ μίσει τὰ τῆς βασιλείας βεβηλώσας προαύλια ἐπι-- 
βατήρια τοῦ κράτους ἐπανηγύρισε, χρυσῷ τε πολλῷ ἐφιλοτιμεῖτο 
τοὺς ἐπιφανεστάτους τῆς Περσῶν βασιλείας, τῆς τε φρουρᾶς 
ὑπεξῆγε và πλήϑη, κατειρωνευόμενος ἐντεῦϑεν οὐκ ἔσεσϑαι τῆς 
πατρῴας ἀπανϑρωπίας διάδοχος. ἕκτη δ᾽ ἡμέρα, καὶ δι᾿ ἐπι- 
10 στολέως μετεπέμπετο Βαρὰμ γενέσϑαι ὡς αὐτόν, καὶ δώροις βα- 
σιλιχοῖς μεγατιμίοις ἐπιϑάσσευε τοῦτον καταϑέσϑαι τὸ τύραννον. 
ὑπισχνεῖτο δὲ καὶ τὴν δευτέραν τοῦ κράτους ἀπονεῖμαι ἀξίαν αὖ-- 
τῷ, τοῖς τε προημαρτημένοις διαλύσασθαι, ἐνέχυρόν τε τῆς ὅμο- 
λογίας ὅρκον μεσίτην παρέχεσϑαι. ὃ δὲ Βαρὰμ ταῖς βασιλικαῖς 
15 ἐντετυχηκὼς συλλαβαῖς τοῖσδε τὸν Xoogónv ἠμείψατο γράμμα-- 
σιν. ἤδη γὰρ παραϑήσομαι xol αὐτὴν τὴν τοῦ Βαράμου ἐπὶ 
“λέξεως σύμφρασιν. 
“Βαρὰμ φίλος τοῖς ϑεοῖς, νικητής, ἐπιφανής, τυράννων 
ἐχϑρός, σατράπης μεγιστάνων, τῆς Περσικῆς ἄρχων δυνάμεως, 
80 ἔμφρων, ἡγεμονιχός, δεισιδαίμων, ἀνεπονείδιστος, εὐγενής, εὖ-- 
τυχής, εὐεπήβολος, αἰδέσιμος, οἰχονομικές, προνοητιχός, πρᾶος, 
φιλάνϑρωπος Χοσρόῃ τῷ παιδὶ Ὁρμίσδου. τὰ γραφέντα παρὰ 
τῆς ἐλλειποῦς ὑμῶν καὶ μικροτάτης συνέσεως ἐδεξάμην, xol τὰ 
 σταλέντα παρὰ τῆς σῆς τολμηρᾶς ἐγχειρήσεως οὐκ ἀπεδεξάμην * 








rito eutem misericordiam illaudabilem aversabatur, et simulatam pieta- 
tem ut apertam iniuriam excludebat; id quod exitium ei peperit: fustibus 
enim in ilia impactis et collo ictibus clavarum confracto acerbissime vi- 
tam exuit. Chosroes cum tam inexpiabili scelere primordia regni sui 
contaminasset, pro adepto imperio laetitiam publicam instituebat, et in 
Persarum nobilissimos quosque largitiones auri prodige faciebat: cater- 
vas e carcere dimittebat, quo a paterna crudelitate longius abfuturus 
«crederetur. die sexto per epistolam accitur Varamus, donisque pro ma- 
gnificentia regia ad tyrannidem abiiciendam invitatur. proximi item ab 
rege honores in regno, admissorum condonatio, pactique huius pignus 
iusiurandum intercessurum, promittuntur. Varamus lecta regis epistola 
hunc in modum rescribit ad verbum. 

** Varamus deorum amicus, victor insignis, tyrannorum inimicus, 
satrapa megistanum sive procerum, Persicarum copiarum imperator, sa- 
piens princeps, religiosus, inculpabilis, nobilis, beatus, voti compos, 
venerandus, oeconomicus, providus, mitis, humanus, Chosroae Hormis- 
dae filio. quae ab imperfectione parvissimaque prudentia tua mihi scri- 
pta sunt, recepi, munera confidenter abs te missa repudiavi: nam ne- 


P 100 


C 


V 205 


P 101 


174 THEOPHYLACTI 


ἔδει γὰρ μήτε γράμμασι μήτε δωρήμασι βασιλικοῖς χρήσασϑαι 
ὑμᾶς πρὸς ἡμᾶς, καὶ μάλιστα οὕτως &rüxrov τῆς σῆς χειροτο-- 
víag προελϑούσης κατὰ τὴν Περσικὴν πολιτείαν, καὶ μήτε τῶν 
εὐγενῶν καὶ ἀξιολόγων συμψήφων γενομένων τοῖς ἀταχτοτέροις 
καὶ δυσγενεστέροις ἀνθρώποις. ἵνα μὴ οὖν τοῖς πατρῴοις ἐπι- 5 
πέσῃς κινδύνοις, τὸ μὲν διάδημα ἐν ἱεροῖς ἀποϑέμενος τόποις 
τῶν βασιλιχῶν τόπων ὑπέξελϑε, τοὺς δ᾽ ἐπὶ πταίσμασιν ἕξαλω-- 
κύτας ἐν εἱρχτῇ αὖϑις ἀποϑέσϑαι τοὺς τὰ ὅμοιά σοι τετολμηκό-- 
τας ἀψαγκαῖονε οὐδὲ γὰρ μετὰ τῆς σῆς δυνάμεως ἴδιον ἀνεξετά- 
στως τοὺς κακούργους ἀνϑρώπους παραλῦσαι τῆς πρεπούσης αὖ- 10 
τοῖς παρὰ τῶν νόμων ἐπεξελεύσεως. ταῦτα δὲ ποιήσας ἐλϑὲ Ἷ 
πρὸς ἡμᾶς, καὶ χλιματάρχης τῆς Περσικῆς πολιτείας παραυτίχα 
γενήσῃ. ἔρρωσο, αὐ aidgis τὰ συμφέροντα. εἶ δὲ μή, προγο-- 
γικῶς διαφϑάρηϑι. " 

8. Τοῦ δὲ γ γραμματοφύρου συντόνῳ κινήσει τινὶ ϑᾶττον 15. 
παραγεγονότος εἰς τὰ βασίλεια καὶ τὸ πυχτίον τῶν ὑπὸ Βαράμου 1 
συγγεγραμμένων τῷ βασιλεῖ παρακομισαμένου, τῇ ἐπαύριον 
ἅπαντας εἰσχαλεσάμενος ὃ τοῦ Περσικοῦ βασιλεὺς εἰς ὑπήκοον 
τῶν συνεληλυϑότων παρὲξ) ὕμνου τὰ ὑπὸ Βαρὰμ σοβαρῶς γεγραμ- ἢ 
μένα. οἱ δὲ σατράπαι καὶ οἵ ἄλλοι ταῖς τῶν ἀξιωμάτων τύχαις Ἵ 
καταλαμπόμενοι ἐδεινοπάϑουν ἐπὶ τοῖς ἐχτόπως τετολμημιένοις 








cos. δ 


τῷ Βαράμ, τὸν δὲ βασιλέα πρὸς ὀργὴν ἐξεβάκχευον, xowóv τῆς 


ἱ 
ἹΠερσοίδος τύραννον ἐς τὸ φανερὸν ἐχεῖνον αὐτὸν τὸν Βαρὰμ γρά- 


B φοντες. ὃ δὲ βασιλεὺς ὃ Βαβυλώνιος δεδιὼς μὴ ταῖς ἀπειλαῖς 


1 
τῶν λόγων ἐχτραχύνῃ τὸν τύραννον πρὸς τὸ ἀπειϑέστερον, κρύ- 1 


que litteras neque dona regalia ad nos mittere conveniebat, cum prae- 
sertim te rege creando tanta sit in rem publicam Persarum "invecta per- 
turbatio, et neque nobiles neque alicuius pretii homines cum turbulentis 
ilis ac plebeis societatem coiverint. ne igitur paterna te calamitas ex- 
cipiat, deposito in sacris locis diademate regia excede. qui porro deli- | 
quisse convicti sunt, qui, inquam, paria tuis sceleribus ausi sunt, eos 
de integro in carcerem trudi oportet. non enim potestatis tuae est ho-- 
mines maleficos citra discrimen legum poenis eximere. haec ubi feceris, 
te ad nos confer, et statim climatarcha Persidis (hoc est, tractus ali- 
cuius terrarum seu regionis praefectus) creabere. vale, et conducibi- 
lia fac cogites. sin minus, cum patre tuo male peri. 

8. Cum tabellarius magnis itineribus celeriter in regia affuisset ta- 
bellasque a Varamo conscriptas regi tradidisset, die postero convocatis 
ad unum optimatibus magistratuumque honore illustribus ad se Varamo 
superbe scripta commemorat. illi inusitatam viri audaciam graviter et 
iniquo animo ferunt, regique faces irarum subiiciunt, Varamum commu- 
nem Persidis tyrannum esse palam decernunt. rex metuens ne verborum 


dai 9o aic d 


TOC NC SPORE ERTRSPTLQUPRPCS EP 


HISTORIARUM ΤΥ. 8. 175 


^" ^" c ? 
ac& μὲν nag. ἑαυτῷ τὸ δοκοῦν, καὶ ὥσπερ ὑπὸ παραπετάσματι 
- - - c 
τῷ ἐπιπλάστῳ τῆς κολακείας τὴν τοῦ Βαρὰμ ὑποχλέπτων δευτέ- 
ραις ἀξίωσιν καϑυφεῖναι τοῦ ὄγκου τὸν ἀντιπράττοντα, τάδε 
πως ἐν βιβλίῳ ἐγχαράξας αὐτῷ. οἶμαι δ᾽ οὐκ ἄναξιόλογον καὶ 
^ LJ D - ^ 
δαὐτὴν τὴν συνϑήχην προϑεῖναι τῆς λέξεως, ἵνα τῷ ἀμεταμόρφῳ 
- - , 2 , 3 , ^ - 2 , 5 . 
τῆς τῶν πραγμάτων ἐκϑέσεως ἀϑόλωτα τὰ τῆς ἀληϑείας ἀρύ-- 
σοιντο οἵ ξένων καὶ ἀκορέστων ἀφηγημάτων κατορεγόμενοι. 
““Χοσρόης βασιλεὺς βασιλέων, δυναστευόντων δεσπότης, 
κύριος ἐθνῶν, εἰρηνάρχης, τοῖς ἀνθρώποις σωτήριος, ἐν ϑεοῖς 
τὸ μὲν ἄνθρωπος ἀγαϑὸς καὶ αἰώνιος, ἐν δὲ τοῖς ἀνθρώποις ϑεὸς 
ἐπιφανέστατος, ὑπερένδοξος, νικητής, ἡλίῳ συνανατέλλων καὶ 
τῇ νυχτὶ χαριζόμενος ὄμματα, ἐκ προγόνων ἐπίσημος, βασιλεὺς 
μισοπόλεμος, χαριστιχός, ὃ τοὺς 'σωνας μισϑούμενος καὶ τὴν 
βασιλείαν Πέρσαις διαφυλάττων, Βαρὰμ στρατηγῷ Περσῶν, 
ἡμετέρῳ δὲ φίλ b v τῇ λυϑρυλλή ὑμῶν ἃ 
ἡμετέρῳ δὲ φίλῳ. ὑπομνηστιχὸν τῆς πολυϑρυλλήτου ὑμῶν &v- 
* , € 
δοείας ἐδεξάμεθα, xal γνόντες ὅτι ὑγιαίνετε, ἐχαροποιήϑημεν. 
θειᾶς / , y FW νὴ 
- - , , e ^- - 
τινὰ δ᾽ ἐν τῇ ἐπιστολῇ ῥήματα παρετέϑηκας, ἃ ἐκ τῆς σῆς οὐκ 
s € - /, 
ἐγεννήθησαν καρδίας. ἄλλ᾽ ἴσως ὃ τοῦ γράμματος ὑπουργὸ 
ψευγήν ἢ θεὰς : 
» - ^ 3 ch 2 A] 
οἴνῳ πολλῷ μεϑυσϑεὶς καὶ ὕπνῳ ἀμέτρῳ περιβληϑεὶς μάταια καὶ 
, ^ WW M ^ ) & P 
àAAóxota ἐνύπνια συνεγράψατο. ἀλλ᾽ ἐπειδὴ τὰ δένδρα ἐν ταῖς 
ἡμέραις ταύταις τὰ ἱμάτια ἀπεδύσαντο καὶ οὐκ ἰσχύουσι τὰ ἐνύ-- 
ὃ ^ - κι , , 9. c - δὲ χαὶ ^ /) 
z»u& , διὰ τοῦτο οὐκ ἐταράχϑημεν. ἡμεῖς τὸν βασίλειον 
- , 
ϑρόνον χαλῶς ἀπελάβομεν, καὶ τὰ νόμιμα Πέρσαις οὐκ ἀνετρέ- 





17. an παρενέϑηκας 7 


minis tyrannum exasperatum ad officium praefractiorem redderet, sen- 
tentiam suam occultam habet, et ficto velatoque blandimento eum ca- 
ptans, ut ad secundam saltem petitionem de arrogantia remitteret, hunc 
ei libellum scribit; quem ad verbum apponere, non alienum fore opi- 
nor; quo expositione rerum nihil variata veritatem puram ac liquidam 
- hauriant, qui novarum narrationum delectatione satiari non possunt. 

* Chosroes rex regum, dominantium dominus, gentium dominus, 
princeps pacis, hominum salus; inter deos quidem homo bonus et aeter- 
nus, inter homines autem deus illustrissimus; victor longe gloriosissimus, 

eum sole exoriens, nocti oculos (stellas) largiens, a maioribus nobilis, 
rex belli osor, bene merens de omnibus, Asonas mercede conducens et 
regnum Persis custodiens, Varamo Persarum duci, amico nostro. sche- 
dam multorum sermonibus praedicatae fortitudinis vestrae suscepimus, 
intellectoque vos bene valere gavisi sumus. reperiebantur autem verba 
gen intexta epistolae, quae ab animo tuo haud profluxerunt: sed 
ortasse amanuensis probe appotus altoque somno demersus vana et mon- 
$irosa somnia sua litteris exaravit, quoniam vero diebus istis arbores 
suas vestes ( frondes) deposuerunt et somnia non valent, ideo res nihil 
nos perturbavit, qui in sedem regiam honeste successimus, et Persarum 


C 


D 


P 102 ὡς ἐλπίζειν ἡμᾶς, καὶ εἴπερ ἄλλοι εἰσὶ χόσμοι, κἀκείνων βασι-- 


Β 
V 206 


176 THEOPHYLACTI 


ma pta ia E 


ψαμεν, τοὺς δ᾽ ἐκ φυλακῆς διασωϑέντας πάλιν φυλαχῇ οὐκ ἐπι- 
ϑῶμεν" 03 γὰρ πρέπει βασιλέως δωρεὰν χηρεύειν δυνάμεως. τὸ 
μὲν οὖν διάδημα ἐπὶ τοσοῦτον τεϑαρρήκαμεν μὴ ἀποτίϑεσθαι, 


λεύειν, ἐρχόμεθα δὲ πρὸς σὲ βασιλικώτερον, ἢ λόγοις πείσον-- 5 
τες ἢ τοῖς ὅπλοις καϑυποτάξαντες. ἐὰν ϑέλῃς εὖ ἔχειν, φρόνει 
τὰ δέοντα. ὑγίαινε, ἐσόμενος ἡμῶν ἄριστος σύμμαχος. 

9. Ὅτε γοῦν ταῦτα ἐπεπόμφει ὃ βασιλεὺς τῶν ΠΠήδων 
τῷ τυράννῳ Βαράμ, αἱ δυνάμεις πάντοϑεν ἠρανίζοντο. συλλέ-. 
y& τὲ τὸ ὁπλιτικὸν τούς τε περὶ τὸ ““δραβιγάνων, τούς τε ἐπι- 
καϑημένους τοῖς μέρεσε τοῦ Ζαβᾷ ποταμοῦ. οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ 
τοὺς ἀνὰ τὴν Νίσιβιν στρατοπεδευομένους ἀνελέξατο ὡς τάχος. . 
καὶ δῆτα ὁπηνίκα τὰς ἐπισωρευϑείσας αὐτῷ δυνάμεις εἷς ἕνα ins. ὦ 


à 
3 
| 
|] 


do ACID mid e cmt cl a SP Li 2 o a die ns SIME, τ. 


5 


στοίχισε χῶρον, χρήμασι φιλοφρονησάμενος, ταῦτ᾽ ἄρ᾽ ἡγεμό- — 
γας προΐστησι, τὸν μὲν Σαράνην τοῦ δεξιοῦ ἐπιστατεῖν παρα--ἴ 
κελευσάμενος στίφους, Ζαμένδην δὲ τοῦ εὐωνύμου χλίτους προσ- 


τάττει ἡγήσασθαι, τὸν δὲ Βινδόην τὴν μέσην περιβάλλεσϑαι - 





, - , , 
C φάλαγγα τῶν τε ὑπισϑοφυλάκων ἀντέχεσθαι παρεχελεύετο. zd 


ρας τοίνυν ἐκ τῶν βασιλείων ὃ Περσῶν βασιλεὺς προσομιλεῖ πε- | 
δίῳ τινί, ἐν ᾧ ποταμὸς περιεχέχυτο ἑκατέρας δυνάμεως διαρρέων 
μεσαίτατος. ἐπὶ τῶν ὕχϑων τοίνυν τοῦ ποταμοῦ ἑκατέρας στϑα- 
τιᾶς ποιησαμένης τὴν σύστασιν, καὶ πολλῶν λόγων ἀπό τε 
Χοσρύου καὶ Βαρὰμ διαπορϑμευομένων ἀπὸ πρώτης ἕω μέχρις — 





Mis" 


iura non evertimus, et custodia liberatos iterum non includemus: debent 
enim regis dona vim et robur obtinere. diadema denique nos adeo non 
deposituros confidimus, ut potius, si alii mundi extant, eorum nos fore 
reges speremus. veniemus autem ad te regaliter, ut aut verbis tibi per- 
$uadeamus aut armis te subigamus. si bene vis habere, recta sape. 
vale, futurus socius noster optimus." 
. .9. Hac epistola ad tyrannum delata copiae undique corrogantur, 
et miles ex .Adrabiganis et ex accolis Zabae fluminis conscribitur. ad 
Nisibim quoque castrametati sine mora aggregantur. ergo postquam - 
contractas a se copias unum in locum conduxit, distributo benigne con- : 
giario duces praeficit. Saranem cornu dextrum, Zamendem sinistrum 
curare iubet: Bindoi medios et triarios committit. profectusque e regia : 
in planitiem quandam venit, quam fluvius interlabens utrumque exerci- 
tum dividebat. super ripas igitur utrisque constitutis, ac multis sermo- - 
nibus ultro citroque a principio diei usque in vesperum habitis, manda- | 
1 
1 


To" — — P0 CPI ἡ. 





tisque et colloquiis in ventum effusis, et nulla ex parte ullo modo pace 
composita, praelium capessitur et pugna ingentia mala parturit, . excur- 
siones fiebant, et missilibus res praetentabatur; quae solent esse certa- 
minum militarium praeludia. Varamus vallum circumdat, et alia ad suos 


| 


HISTORIARUM IV. 9. 177 


ἑσπέρας ἐπιστολῆς, καὶ τῆς διαλέξεως εἰς ἀέρα χεϑείσης xal μη- 
δαμῇ μηδαμῶς εἰρηναίων λήξεως κληρωσαμένης ἀποπεράτωσιν, 
ὃ ἠόλεμος ἐχαττύετο 5| τὲ μάχη ἐχυοφύρει μεγάλων κακῶν ἔπι-- 
φοίτησιν. τοίνυν ἐχδρομαΐί ve ἤδη ἐγίνοντο ἀκροβολισμοί τε, 
5 καὶ ταῦτα δὴ ταῦτα τὰ τῆς παρατάξεως προπύλαια φιλοπόλεμα. 
ὃ μὲν οὖν Βαράμης τάφρον περιεβάλετο, τά τε ἄλλα τὰ εἰς 
ἀσφάλειαν τῆς μαχίμου δυνάμεως ἐτεχταίνετο" ὃ δὲ Χοσρύης οὐ 
ϑαρρῶν χάρακα ἐν πεδίῳ περιστοιχώσασϑαι n ἡμέρας μὲν διατε-- 
᾿λούσης πολεμησείων ὥσπερ πως ὑπεφαίνετο , νυκτὸς δ᾽ ἐπιούσης 
0 doo τῆς πόλεως τὰς δυνάμεις περιεφρούρει ἀνγυλείσαρ: ἐντεῦ-- 
Sev οὐχ εἷς ὀλίγην καταπεπτώκει ἀϑυμίαν τὰ περὶ τὸν Χοσρόην 
στρατεύματα. ὃ δὲ Βαράμ, ὅτε κατάδηλος ἡ τῆς ἀντιϑέτου 
δυνάμεως γέγονέ πον δειλία, ἐθάρρησε λοιπὸν μὴ κλέψαι τὸν 







/ ^ ^ » , 2 ^ , , 2 
πόλεμον  οὐς γὰρ ἐνῆν βιάσασθαι écg τὸ φανερὸν, τούτους ovz 
5 ἐδοκίμαζε τὴν ἀπάτην καταιτιάσασϑαι καὶ ϑολὸν τοῖς ϑριάμβοις 
διὰ τὸν δόλον παρέχεσϑαι. ὃ δὲ Χοσρύης ὑπολαβών τινας συν- 
διατίϑεσθϑαι τοῖς ὑπὸ τοῦ τυράννου διεγχειρουμένοις φόνῳ διε-- 
χρήσατο τούτους. δευτέρᾳ δ᾽ ἡμέρᾳ τὰς περὶ αὐτὸν δυνάμεις 
, ^ ^ c , , - ^ ? , 
χαταβεβλημένας τὰς ψυχὰς ἑωράκει. διά τοι τοῦτο πρὸς ἀπό- 
γδρασιν εἶδε, τήν ve ἀποφυγὴν τοῖς ἀμφ᾽ αὐτὸν γυναίοις προκα-- 
, «t * - , , c , c 
τειργάζετο. οὕτω δὴ τῶν πραγμάτων διακειμένων, ἑβδόμῃ ἡ- 
p. , c M ἄντ , s E 3 2 - 
μέρᾳ ὃ Βαρὰμ οὐκ ἐϑέλοντος Xoogóov πρὸς παράταξιν ἀπαντῆ- 
σαι νυκτομαχίαν ἐν σκοτομήνῃ συνίστησιν, ἐπιπίπτει τε τοῖς περὶ 
τὸν £Xoopón» στρατεύμασι. φοβερᾶς τοιγαροῦν οὔσης τῆς κα-- 
, , , 5" , - 
πταπλήξεως, μεγάλου τὲ ϑορύβου ἐξαπιναίως φοιτήσαντος, τῆς 
τε ϑρουύσεως πρῶτα τοῖς νωτοφόροις ζώοις ἐπιφερομένης ὑπὸ 
- s? 
τῶν πολεμίων, εἶτα καὶ πρὸς τοὺς συμμάχους Xoogóov μετα- 


1. an ἐπιστολαῖς ἢ 


tutandos molitur. Chosroes exercitum vallo cingere in campo non au- 
dens die quidem toto bellaturire videbatur, adventante autem nocte co- 
p in urbe securitatis ergo claudebat; ex quo milites ponebant animos. 

aramus ex hostium timiditate factus animosior de caetero tectius agen- 
dum non putavit: quos enim vi aperta liceret devincere, ab iis fraudein 
Sibi obiectari ac triumphis suis propter dolum adhibitum maculam asper- 
gi, probare non poterat. Chosroes ratus quosdam e suis tyranno fave- 
| re, eos vita privat. die sequenti copias suas. desperatas animadvertens 
po uxoríbus ad fugam spectat. rebus sic affectis, luce septima: 





*em facere instituit, stupore igitur horribili ac iode τὰ i desubito 
Eruüc»te, primumque iumentis onerariis occisis, deinde ad milites ipsos 
Theophylactus, 


aramns, Chosroe conflictum detrectante, nocturnis tenebris impressio 


D 


P 103 


V 207 


178 THEOPHYLACTI 


βεβηχότος τοῦ φόνου, πολλῶν τὲ ἀναιρεϑέντων, μετατίϑεται 


τὴν γνώμην τὸ μάχιμον, αὐτομολεῖ τε πρὸς τὸν Βαρὰμ καὶ ταῖς 


5 , 
ἀμφ᾽ αὑτὸν δυνάμεσιν ἀναμίγνυται:. ὃ μὲν οὖν Χοσρόης τὴν 
i ^ , T - 
ἀκρώρειαν τῶν δυστυχημάτων φέρειν oix ἔχων, ἣ ποδῶν εἶχε 


KL 


a 
; 

^ 
J 
; 
^ 


r 
5 


- , [ 
δυνάμεως, διαδιδράσχει τὸν μέγαν τοῦτον καὶ παραδοξότατονδ. 


B χίγδυνὸν μετά τινων εὐαριϑμήτων ὑπασπιστῶν. (10) καὶ οὕτω 
τῆς βασιλείας ἐχπεπτωκώς, τὴν Κτησιφῶντά τε καταλιπὼν καὶ 
τὸν Τίγριν διανηξάμενος ποταμόν, διηπορεῖτο 0 τι καὶ δράσειε, 
τῶν μὲν πρὸς τὸ Σκυϑικὸν τὸ ἑῷον, οὗς Τούρχους λέγειν εἶώ-- 


c v y , 
σίοις ἢ ᾿Δτραποϊκοῖς διασώζεσϑαι ὄρεσιν. οὕτω μὲν οὖν ἠμηχά- 
P ΕΣ M , ^ - - 
vet ἐχεῖνος ἐπὶ τῇ βασάνῳ τῶν παραινέσεων. τοιγαροῦν κομιδῇ 
- - - c - , 
ἐπιεικῶς ἀνατίϑησι τῷ ἐπὶ πάντων ϑεῷ τὰς ἡνίας τῆς ἀποδρά-- 
σεως" εἴς τὲ τὸν οὐρανὸν ἀποβλέψας καὶ τοῦ δημιουργοῦ εἰς ἔν-- 


1 
| 
j 
Oousv, γενέσϑαι εἰσηγουμένων αὐτῷ, τῶν δ᾽ iv τοῖς Kavxa- 1 
1 
i 
1 


δ᾽ 
, 2 - * , , ΕΝ 
C γοιῶν γεγονώς, ἀγνωμονῶν τε τοὺς ἐπιπλάστους 9tovc, τῷ τεῖδ 


Ἰηίϑρῳᾳ μηδέν τι τῆς ἐλπίδος προσενεγκάμενος, εἰκότως ἠμαύ-- 
Quos τὸ τῶν κινδύνων ὀξύρροπον, καὶ τὴν πίστιν μεταβαλλόμε- 
γος μεταβάλλει καὶ τὴν τύχην πρὸς δεξιότητα. τῷ μὲν οὖν χα- 
λινῷ χαίρειν εἰπών, τάς τε εὐθετιζομένας ἡνίας παρακρουσάμε-- 
vog, ἠξίου ὑπὸ τῆς ἵππου ἰϑύνεσθϑαι τόν τε ἐπιβάτην ὑπὸ τοῦ 
ἐποχοῦντος χυβερνᾶσϑαι πρὸς τὰ συμφέροντα, ϑεῷ καὶ ἵππῳ 
τὰς κρίσεις πεπιστευχὼς τῶν ἐκβάσεων" οὕτω γὰρ εὐδόκησεν ὃ 
καιρός, μεγάλην ἀποσχεδιάσαι τῷ κόσμῳ πραγμάτων ὑπόϑεσιν. 
D Z μὲν οὖν ἵππος ἐχείνη ἢ βασίλειος ἦγε τὸν ἐπιβάτην φυγάδα 
ἀνὰ τὴν ἔρημον. ταύτην δὲ διανύσας, καὶ τὸν Εὐφράτην ποτά- 






progressa caede, nec paucis interfectis, reliqui mutata mente cum Va- 
ramo sese coniungunt. Chosroes huic gravissimae cladi perferendae im- 


par, summa usus celeritate cum paucis quibusdam satellitibus magnum 
et inexpectatissimum discrimen effugit. (10) cum sic regno excidisset, - 
Ctesiphontem reliquisset 'lTigrimque traiecisset, peudebat animi quo se ^. 


verteret, consulentibus aliis uti ad Scythas Orientales, quos "Turcas no- 
minare solemus, proficisceretur, aliis, ut Caucaseis aut inviis montibus 


salutem suam mandaret. sic ille rationum momenta examinans perplexus . 


haerebat. itaque supremo omnium deo aequissime arbitrium fugae suae 
permittit, sublatisque in coelum oculis et opificis universorum recorda- . 
tus, deosque commentitios abominatus ac de Mithra (sole) omni spe ab- - 
lecta, merito impendens capiti suo periculum amolitus est, et cum re- 


ligione fortunam quoque feliciter mutavit. itaque dimissis habenis scite - 


compositis, equi: gressum ultroneum sequi, atque ab eo ipse rector, deo. 
et animanti commisso eventus iudicio, ad utilitatem suam dirigi voluit. - 


sic enim visum est tempori, magnum ex tempore mundo praebere admi- - 


rationis argumentum. equus igitur ille regius sessorem suum fvgicvum 


* 
T. ὩΣ 


πὶ ΝΠ a 


5 


HISTORIARUM ΤΥ. 10. 119 


μὸν παραμείψας, τῶν ᾿Ἵβορέων καὶ νόθων πλησιάζει qpov- 
οίοις " ταῦτα δ᾽ ὑπὸ τὸ Περσικὸν ἐφορολογεῖτο πολίτευμα. ἀπά- 
ρας δ᾽ ἐντεῦϑεν Χοσρόης ἀφικνεῖται ἐπὶ τὰ Κιρχησίου ἐχόμενα 
πόλεως. δέκα δὲ σημείοις ἀγραυλιζόμενος ἀπεχπέμπει ἀγγέλους 
εἰς τὸ Κιρκήσιον, παραδηλῶν τὴν ἄφιξιν καὶ τὰς νεωτέρας τύ- 
χας καὶ τὴν ἐς τὸν Καίσαρα καταφυγήν, τήν τε ἐς τὰ οἴκοι χά-- 
ϑοδὸν ἐξαιτούμενος ἠξίου συμμαχικὸν ἀπὸ Ρωμαίων ἀποίσεσϑαι. 
τρίτη γοῦν φυλακὴ τῆς νυχτός, καὶ οἱ ἄγγελοι πρὸς ταῖς πύλαις 
ἐχώρησαν. ἐπεὶ δὲ τοῖς πυλωροῦσι τὰ τοῦ. τειχίου διεξοδευόμενα 


[0 ὑπὸ τῶν πρέσβεων. διεγνωρίζετο, ὑπὸ τὸν ἡγεμόνα ϑᾶττον τῆς 


] 
| 
| 








πόλεως οἵ τὴν φρουρὰν τῶν πυλῶν ἐγχειρισϑέντες προΐεσαν, τῷ 


τε ἡγεμόνι μετὰ συντόνου σπουδῆς τὴν περιπέτειαν ἀνετίϑεσαν. 


τῷ δὲ φρουράρχῃ ἦν ἄρα Πρόβος ὄνομα. ὃ μὲν οὖν Πρόβος ἐξ 
ἑωθινοῦ τὸν Χοσρόην πρὸς τὸ ἄστυ εἰσάγει, δεξιότητι δὲ καὶ 


δφιλοφροσύνῃ τοῦτον ἐξένιζε, τὰ δὲ τούτου γύναια, παῖδας 


ὑπομαζίους περιαγόμενα, λίαν εἷς τὰ μάλιστα φιλανθρωπίας 
ἠξίου. τούς τε ὑπασπιστὰς καὶ περιπόλους (τριάκοντα δ᾽ ἄρα 
τῷ Χοσρόῃ ὑπῆρχον) εὖ ἐποίει κάρτα ἐπιεικῶς. δευτέρα δ᾽ ἡ- 
μέρα, xal Χοσρόης ὃ τῶν Περσῶν βασιλεὺς ἐζήτει τὸν Πρόβον 
διὰ γράμματος πρεσβεύειν παρὰ τὸν Καίσαρα, καὶ ἐγχαράξας 
βασιλείους κεραίας διὰ Πρόβου τῷ αὐτοκράτορι ἔστελλε, τῇ δ᾽, 
ὑστεραίᾳ Κομεντιόλῳ τῷ στρατηγῷ κατὰ τὴν Ἱερὰν πόλιν ἐνδια-- 
τρίβοντε κατάδηλον τὴν Xoogóov ἐνδημίαν ὃ Πρόβος πεποίηται, 
πέμψας ὡς αὐτὸν καὶ τὰ παρὰ Xocgóov ἐν ἀξιώσει γεγραμμένα 


τῷ Καίσαρι. ὃ δὲ Κομεντίολος τῶν ὑπὸ τοῦ Πρόβου διαγνω-- 


25. an διαγωρισϑέντων ἢ 


per solitudinem et iuxta Euphraten ad Aboreorüm et Anathorum castella 
Persis tributaria perducit. inde discedens in fines Circesiorum defer- 
tur, e£ adhuc ad decimum lapidem distans, nuntium in urbem super ad- 
ventu suo recentique calamitate ac deliberato ad Caesarem perfugio 
mittit, cuius adiutus auxiliis redire domum desideret. tertia noctis vi- 
gilia nuntii ad portas affuerunt; qui ut custodibus de ingressu signifi- 


carunt, ili continuo ad urbis ac praesidii praefectum accedunt, de con- 
versione rerum certiorem faciunt. Probus (hoc praefecto nomen erat) 


Chosroen mane in urbem introductum urbane et humaniter tractat, eius- 
que mulieres, quae lactentes adhuc infantes gestabant, satellites quoque 
et custodes, qui triginta numerabantur, habet benignissime. die sequenti 
Probum Chosroes orat ut per eum litteras ad Caesarem mittere sibi li- 
ceat. annuit epistolamque regis transmittendam suscipit. postero die 
Comentiolo duci Hierapoli degenti Chosroen ad se venisse scribit, et 


iristolam quam ille imperatori supplicem conscripserat adiungit. his 
i 


! «Probo significatis,, Comentiolus uni de cursoribus Hicrapolitanis 


P 104 


-- dum 


“ὃ —- 


180 THEOPHYLACTI 1 


σϑέντων αὐτῷ κατὰ τὴν Ἱερὰν πόλιν τοῖς ταχυδρομοῦσιν ἄγγελον 

« , 
παρεδίδου ἥξοντα ἐς βασιλέα. ὃ δ᾽ αὐτοχράτωρ ἸΠαυρίκιος τού-- 
C των ἀκηκοὼς περιγάννυται, καὶ ταῖς χρείττοσιν ἐλπίσι κατάχο-- 


—RERETOUTT m 


* , , ^ II. ^ λό et » 
poc ἤν. τά τε Onucovigu τὰ Περσικὰ περιελόμενος, Ὁ τι ἄν 


καὶ ταῖς δέλτοις ἐνεκεχάρακτο, διηρευνᾶτο ἀνελέσϑαι τε καὶ ἀνα--5 
- - * - - - , 
γνῶναι. 5 δὲ τῆς ἀξιώσεως τοῦ τῶν Περσῶν βασιλέως ἐν τού-- 
τοις που συνετέτακτο" ἐπὶ λέξεως γὰρ προϑήσω τὴν πρέσβευσιν, 
? , , €t - 2 , - ^ ^ 
ἀκαλλώπιστον φράσεως, ὕπως τῇ ἀμαϑίᾳ τῆς λέξεως τὸν νοῦν 
τῆς ἀξιώσεως ἀνεπίπλαστον ἐνοπτρισώμεϑα. 
- - - , 
V 208 11. ““Χοσρόης Περσῶν βασιλεὺς τῷ ἐμφρονεστάτῳ fa-1 
^ - - - , 
D σιλεῖ τῶν Ρωμαίων, &yaSonou), εἰρηνικῷ, δυνάστῃ, φιλευ-- 
- AP. , - Ej " 2 , 
γενεῖ, καὶ τοῖς ἀδικουμένοις σωτῆρι, εὐεργετικῷ, ἀμνησικάχῳ 
^ , 
χαίρειν. δύο τισὶν ὀφϑαλμοῖς τὸν κόσμον καταλάμπεσϑαι πάντα 
ἄνωϑεν χαὶ ἐξ ἀρχῆς τὸ ϑεῖον ἐ "ματεύσατο, τουτέστι τῇ δυ-- 
ρχῆς τὸ ϑεῖον ἐπραγμα ; ἢ 


ΝΣ τ E M E «ὅν ον σα δὲν σὰ 


νατωτάτῃ τῶν “Ῥωμαίων βασιλείᾳ καὶ τοῖς ἐμφρονεστάτοις σχή- 15 
πτροις τῆς Περσῶν πολιτείας" ταύταις γὰρ ταῖς μεγίσταις &g- - 
- ^ 2 - ^ , »f, c - 3 
χαῖς và ἀπειϑῆ καὶ φιλοπόλεμω ἔϑνη λιχμίζονται καὶ ἡ τῶν ἀν-- 
ϑρώπων διαγωγὴ καταχοσμεῖται καὶ κυβερνᾶται διὰ παντός. καὶ 
ἔστι λαβεῖν τὴν τῶν πραγμάτων ἀκολουϑίαν τοῖς ἡμετέροις ῥή- 


μασι συμφωνοῦσαν. ἐπεὶ τοίνυν oxouot τινὲς xol πονηροὶ ἐν τῷ 
κόσμῳ ἐπιπολάζοντες δαίμονες πάντα τὰ ὑπὸ τοῦ ϑεοῦ καλῶς 
P 105 συντεταγμένα συγχεῖν μὲν ἐπείγονται, εἶ καὶ μὴ ἔκβασιν 7j τού-- 
των λαμβάνει ἐγχείρησις, πρέπει τοὺς ϑεοφιλεῖς καὶ εὐσεβεστά- 


11. post φιλευγενεῖ Exc. καὶ μισοτυράννῳ , ἐπιεικεῖ, δικαιοπραγεῖ. 


nuntium ad imperatorem perferendum iniungit. qui ex auditione miri- 
fica voluptate perfusus, melius de caetero res ituras vehementer confi- 
debat, detractoque signo Persico, quid tabulae continerent, legendo 
Scrutabatur. continebant autem petitionem regis, quam ego, ut est, 
inornatam et simplicem hic subiiciam, quo in imperitia dictionis sinceri- 
tatem petitionis ceu in speculo «contemplemur. 

11. *Chosroes Persarum rex imperatori Romanorum sapientissimo, 
benefico, pacifico, potenti, nobilitatis amanti, inique afflictorum libera- 
tori, ad bene de omnibus merendum propenso, iniuriarum immemori sa- 
lutem. duobus quibusdam oculis universum mundum illustrari, iam olim 
et ab initio deus optimus maximus curavit, hoc est, Romanorum impe- 
rio potentissimo et prudentissime temperata Persarum re publica. his 
namque principatibus amplissimis rebelles e& Mavortiae gentes compescun- 
'tur, humanaeque instituta vitae ornantur et reguntur semper. quarum 
rerum consequentiam verbis nostris suífragantem videre licet. quoniam ὦ 
ergo infausti quidam perversique daemones, inter homines vagantes, 
omnia a deo recte constituta confundere ac perturbare connituntur, tam- 
etsi eorum conatus nihil proficiunt, deo caros pietatique deditissimos 





HISTORIARUM IV. 11. 181 


3 , , - 
τους ἀνθρώπους τούτοις ἀντιστρατεύεσϑαι , ἔχοντας ἀπὸ τοῦ 
ϑεοῦ σοφίας ϑησαυρὸν καὶ δικαιοσύνης βραχίονα xci ὅπλα. 

, 1 
xarà τοίνυν ταύτας τὰς ἡμέρας οἵ βλαπτικώτατοι δαίμονες κατὰ 
- - , 
τῆς Περσῶν ἐπιφοιτήσαντες πολιτείας δεινὰ χατειργάσαντο, καὶ 
δούλους κατὰ δεσποτῶν ἐπεστράτευσαν, κατὰ βασιλέως οἰκέτας, 
κατὰ τῆς τάξεως τὴν ἀταξίαν, κατὰ τοῦ χκαϑήκοντος τὸ μὴ πρέ- 
πον, χαὶ πᾶσι τοῖς ἐναντίοις τῶν ἀγαθῶν ἐχορήγησαν ὅπλα. 
^ c , ^ ^ , 
. Bagóp γὰρ ὃ κατάπτυστος δοῦλος ὑπὸ τῶν ἡμετέρων προγόνων 
2 , - LO 
αὐξηϑεὶς καὶ διαλάμψας xal μὴ χωρήσας τῆς δόξης τὸ μέγεϑος B 
10z:00c ὄλεθρον ἀπεσχίρτησε, xol βασιλείαν ἑαυτῷ μνηστευόμενος 
- , * b “ ) ' 7 ' , 
πᾶσαν διετάραξε τὴν Περσῶν πολιτείαν, xol πάντα xol πράττει 
καὶ διεγχειρεῖ, ἵνα μέγαν ὀφϑαλμὸν ἀποσβέσῃ δυνάμεως, καὶ 
TUER S per Juan 7 ueog , 
- , 
λάβωσιν ἐντεῦϑεν ἔϑνη ἀνήμερα καὶ xazongayéovava παρρησίαν 
χαὶ δύναμιν κατὰ τῆς ἡμερωτάτης τῶν Περσῶν βασιλείας, εἶτα 
^ » ^ - , ^ ^ - 3 c€ LÀ 
45 λοιπὸν ἐντεῦϑεν τῷ χρόνῳ xai κατὰ τῶν παρ᾽ ὑμῶν qogoAoyov- 
2 - , » - , 2 » 
μένων £9vàv χράτος ἄσχετον xol πολλῆς λύμης ovx ἄμοιρον. 
πρέπει τοίνυν τῷ εἰρηνικῷ τῆς προνοίας ὑμῶν στηλιτευομένῃ βα- 
ς , ^ ^ 
σιλείᾳ καὶ ὑπὸ τυράννων βιαζομένῃ παρασχεῖν χεῖρα σωτήριον, 
, - 
συστήσασϑαΐ τε μέλλουσαν ἀρχὴν καταλύεσθαι, xol τῆς σωτη- C 
ρίας τὰς αἰτίας ὥσπερ τρύπαια οἰκουμενικὰ ἐν τῇ Ῥωμαίων πολι- 
, » - - 
— τείᾳ ἱδρύσασϑαι, ἀναγορευϑῆναί τε ὑμᾶς κτιστὰς καὶ σωτῆρας 
καὶ ἰατροὺς τῆς Περσῶν πολιτείας. πάντα γὰρ τὰ τῷ δικαίῳ 











5. βασιλέας IP, βασιλείας Exc. 15. ὑμῖν Exc. 17. 4g- 
στευομένῃ Eixc. 


mortales, a deo sapientiae thesaurum iustitiaeque brachium et arma ha- 
bentes, iis obviam ire et contra pugnare decet. his itaque diebus per- 
niciosissimi daemones in regnum Persicum sese inferentes atrocia desi- 
gnarunt, et servos adversum dominos, famulos adversum reges, confu- 
sionem adversus ordinem, indecorum contra decorum, et omnia demum 
bonitati contraria et inimica suppeditatis armis instruxerunt,  Varamus 
etenim, servus ille detestandus, a maioribus nostris evectus et honoribus 
illustratus, cum magnitudinem gloriae non caperet, ad pestem et perni- 
ciem nobis machinandam prosiluit; et regni habenas sibi despondens, uni- 
versam Persarum rem publicam conturbavit; apgitque et tentat omnia, ut 
magnum potentiae oculum extinguat, indeque nationes agrestes et ad 
malefaciendum promptissimae imperium Persarum mansuetissimum lace- 
randi licentiam potestatemque, ac tempore procedente contra vestras 
quoque gentes stipendiarias robur inexpugnabile et in primis exitiosum 
namciscantur. «erit igitur honestum pacificae vestrae providentiae, regno 
omnibus mortalibus notissimo et a tyrannis oppresso manum salutarem 
porrigere, ac principatum interitui proximum confirmare denuo atque 
. constabilire, salutisque nostrae causas ut tropaea universalia in re pu- 
Vica Romana figi, vosque rei publicae Persicae conditores servatores 


D 


P 106 
V 209 


᾿ τῆς Βαβυλωνίας ἐφιλοφρονεῖτο ϑεραπείας τε ἠξίου, ἀναλαβών 1t 


Β 


182 THEOPHYLACTI 


^^ , - j 
συμβαίνοντα πρέπει τοῖς δυνατωτάτοις βασιλεῦσι διὰ παντὸς 
ἀπεργάζεσθαι, καὶ ἐντεῦϑεν τῆς μεγαλονοίας τὰ ἐγκώμια καὶ τοῦ 

- , , » SN ^ 248 ! 
Tee μὴν "RerdAnUTRIOUPM DNE διὰ ces ἀδιάφϑαρτα, — 
παράδειγμά ve συστήσασϑαι ὡς οὐ δεῖ κατὰ δεσποτῶν δραπέτας 





δπλίζεσϑαι. τὸ τοίνυν ἀνώμαλον νῦν τῶν πραγμάτων τῆς Περ--5 
σικῆς πολιτείας προσήκει παρ ὑμῶν κυβερνᾶσϑαι" λαμπροτέραν 
^ 2 - c c δ ^ » u6 Ὁ ἐς, M. NS , 
γὰρ ἐντεῦϑεν ot Ῥωμαῖοι τὴν εὔκλειαν “δι᾽ ὑμῶν ἀπολήψονται. 
ταῦτα Xoogónc ἐγώ, ὡς παρών, γράφων προσφϑέγγομαι, Χοσ- — 
ρόης ὃ σὸς υἱὸς καὶ ἱκέτης " οὐ γὰρ διὰ τὴν τύχην τῶν συμβεβη- 1 
χότων ἀϑετήσεις τῆς ἀξίας ἢ τῆς προσηγορίας τὸ πρόσφορον. οἵ 10 
δοτῆρες τῶν ἀγαθῶν ἄγγελοι τοῦ ϑεοῦ ἀνεπονείδιστον καὶ ἄτυ-- 
, A RE ^ , , 22 4 
ράννητον ὑμῖν τὴν βασιλείαν διαφυλάξωσιν.ἢ 
19. Ἐν ὅσῳ δὲ τὰ τῆς πρεσβείας κατεξητάζετο παρὰ τὸν 
Καίσαρα, ὃ Βαράμης τούς τε σατράπας “καὶ τοὺς περιβλέπτους 






τε τὴν βασιλικὴν πᾶσαν ἀποσκευήν, ὅσην Xocgónc ὃ τῶν Περ-- 
σῶν ἐπεσύρετο βασιλεύς, ἀφικνεῖται πρὸς τὰ ἀνάχτορα" διαχρέ- 
-- ε - » 5 » , 2 - 
vac τε ἐκ τοῦ δπλιτικοῦ ἄνδρας εἰς ἔχταξιν λογάδας ἀνερευνᾶσϑαι 
ἽΧοσρύόην προσέταττε δέσμιόν τε ὡς αὐτὸν παραστήσασϑαι. οἵ 
5 - - 
μὲν οὖν διητυχηχότες τῶν ὑπὸ τοῦ Βαρὰμ προστεταγμένων αὖ-- 
- , , E 2 M , , 
τοῖς Βινδόῃ περιτυγχάνουσιν, ὃς ἔχαιρεν ἐς τὰ μάλιστα Xoopóg 
τῷ Περσῶν βασιλεῖ, τοῦτον δεσμοῖς καϑυβρίσαντες ἄγουσε 
παρὰ τὸν Βαρὰμ ἕβδομαῖον. ὃ δὲ Βαρὰμ τὴν Πευσῶν βασι- 


et medicos proclamari, omnia quippe iustitiae consentanea perpetuo 
praestare iustissimos imperatores convenit, atque hic quidem excelsi ani- 
mi praeconia, hinc autem emigrantes immortalia bona in omne aevum 
adipisci, exemplumque statuere, ne posthac fugitivi in dominos arma 
expediant. nunc igitur perturbatum Persidis statum ἃ vobis repi et 
corrigi par est, ex quo per vos Romanorum gloria splendescet magis. 
haec ego Chosroes, tanquam praesens praesentem alloquens, Chosroes 
filius et supplex tuus. non enim quia me miserum fortuna finxit, tu 
quoque hanc mihi conducibilem seu dignitatem seu appellationem dene- 
gabis. angeli dei, bonorum largitores, imperium vestrum probro et ty- 
rannis liberum custodiant." 


12. Interea dum super petitione regis consultatur, Varamus satra- 
pas et alios de Persis eminentiores comitate et beneficentia ad suas par- 
tes allectat, susceptoque comitatu et apparatu omni, quem post se 
Chosroes trahebat, ad palatium regale concedit; delectisque de exercitu 
bellatoribus egregiis, Chosroen indagari et sibi vinctum sisti imperat. 
qui mandatis frustra parentes, in Bindoen regis Persarum praecipue 
studiosum incidunt, eumque contumeliose vexatum cum vinculis die 
septimo ante Varamum statuunt. Varamus regnum Persicum sibi vendi- 


πα νσ EENUNCNORNNAU ὰ NERENENNNENT mer Kt ΝΟ T WI TUR TUS, ΤΠ RET OS 


HISTORIARUM IV. 12. 183 


λείαν σφετεριζόμενος, καὶ τῷ ταύτης καϑάπερ πολούμενος ἔρω-- 
τι, ἐς τὸ φανερὸν τὰς τῆς ψυχῆς ἐπιβουλὰς οὐ παρεδείχνυε, δε- 
διὼς μὴ τοῦγε ἕνεκα. φωραϑείη τέως τὴν ὅλην τῶν πεπραγμένων 
αὐτῷ ὑπόϑεοιν συστησάμενος. ἤρα δὲ δόγματι συγχλήτου τὴν 
δ ἀρχὴν ἐμπορπήσασϑαι, καὶ τὴν ἀνάρρησιν τοῦ χράτους περιβα-- 
λέσϑαι σὺν νόμῳ, οὐ βίᾳ τινί, ἐντεῦϑεν τὴν μὲν βασιλείαν ἄνε-- 
, πονείδιστον, τὴν δ᾽ αὖ πάλιν ἐγχείρησιν ἀνεπιβούλευτον ἑαυτῷ 
σοφιζόμενος. ἐπεὶ δὲ πάντα ὁᾳδιουργῶν καὶ παλαμώμενος ἀπί- 
ϑανος ἦν σοφιστὴς τυῦ βουλήματος, ἐχαλέπαινέ τε τοῖς μάγοις 
20τἀναντία φρονοῦσι. τῆς τοίνυν ὀρέξεως αὐτῷ μηδαμῶς ἀπολα-- 
βούσης τοῦ σχοποῦ τὴν βαλβῖδα, χωρεῖ ἐς τὸ φανερῶν. τῆς 
μεγάλης τοιγαροῦν καὶ ἐπιφανοῦς ἐνδημιούσης αὐτοῖς ἑορτῆς, ἣν 
ἑορτάζειν οὐρανῷ παλαιὸς καὶ πρεσβύτης νύμος Πέρσαις ἐθϑέσπι- 
Ue, τὸ βασιλιχὸν διάδημα ἀνελόμενος ἀνηγόρευεν ἑαυτὸν βασιλέα, 
157/j τε χρυσῇ κατηυγάζετο χλίνῃ, τοῖς ve κατὰ τὴν Π]Ίαρτύρων 
ἀναστρεφομένοις βαρβάροις ἔχεσϑαι ἐγχρατῶς τῆς φρουρᾶς ἐγκε-- 
λεύεται xal ἥκιστα τὸν νοῦν Χοσρόῃ παρέχεσϑαι. τοῖς τοίνυν 
τὸ ἄστυ πολιορκοῦσι Ρωμαίοις ἡ τοῦ Βαρὰμ διαγόρευσις δῆλος 
γίνεται" ἥλω γὰρ ὃ τὰ προστάγματα τοῦ τυράννου περιφερόμε- 
/20voc. μενοῦν γε Χοσρόης ἐπὶ τὴν λεγομένην Ἱερὰν πόλιν ἀφίκετο, 
. οὐδὲ μὴν Κομεντίολος ὃ στρατηγὸς ἀγέραστον καταλέλοιπε τὸν 
τέως τῆς βασιλείας χηρεύοντα" οὕτω γὰρ ἔδοξε Π]αυρικίῳ τῷ 
αὐτοχράτορι, καὶ τὸ δόγμα μετεχώρει πρὸς πρᾶξιν. οὐκοῦν ἐπὶ 
τὸ Βεδάμας, οὕτω χωρίον λεγόμενον, ἐς συνάντησιν γίνεται 









care nitens, et eius cupiditate nimia quasi expugnatus, quas animo co- 
quebat insidias, haudquaquam prodebat, metuens ne quae egisset hacte- 
nus, omnia huius rei gratia egisse deprehenderetur. verum consilii de- 
ereto'sibi imponi et illimgari quodammodo principatum, et legitima re- 
nuntiatione, non vi aliqua successionem in reguo capessere desiderabat. 
ita et regnum sibi non probrosum et molitionem tutam fore homo versi- 
pellis ratiocinabatur. sed ubi nihil non nefarie moliens, quod volebat, 
artificio suo persuadere non potuit, dominandique libido qua fervebat 
propositum minime tenuit, et magis quoque diversum sentientibus suc- 
censuit, in apertam audaciam prorupit, quamobrem magno et illustri 
die festo, cuius celebritatem Persis vetus et veneranda lex de coelo 
sanxerat, sumpto diademate semet ultro regem declarat, lectoque aureo 
insignis praesidiariis apud Martyropolim barbaris mandatum mittit, uti 
urbem constanter teneant et Chosroen neutiquam audiant, Romanis op- 
rat obsidentibus intercepto internuntio res paiefit — porro Chosroes 

ierapolim venit; nec Comentiolus tunc regno viduatum non honoravit, 
quando id Mauricius fieri iusserat, iussaque opere ipso praestabantur. 
^uare ad oppidulum usque Dedamas appellatum venienti prodit obviam, 


Cc 


D 


A. C. 593. 


184 THEOPHYLACTI 


Κομεντίολος Xoogón, τήν τε παρασχευὴν βασίλειον αὐτῷ συ- 
στησάμενος ἐδορυφόρει μεγαλουργῶς. ἐννάτη δ᾽ ἡμέρα, καὶ 
τοῖς ἐν Π]αρτυροπόλει φρουροῦσι Πέρσαις ἄγγελον ὃ 'Χοσρόης 
P 107 ἐξέπεμπεν ἄνδρα σατράπην ἸΠυραγδοῦν, οὕτω λεγόμενον, τάς 
τε νεωτέρας τύχας καταδηλῶν, xai ὡς οὐ μετὸν αὐτοῖς τῆς πό- 5. 
λεως ἔχεσϑαι, τῆς τοῦ αὐτοχράτορος μεγαλονοίας ἀπομάχους καὶ 
φίλους Πέρσας μεταπλαττούσης. Βεστὰμ δὲ τῶν παρὰ Πέρ- 
σαις διαφανῶν χατὰ τὴν “ ρμενίαν ἀπέστελλεν ἐς τὸ ᾿νδραβιγα-- 
γὸν ἐγκελευόμενος γενέσϑαι καὶ τοὺς αὐτόϑι ἐνδιατρίβοντας Πέρ-- 
σας ὑπηκόους αὐτῷ καταστήσασϑαι. καὶ ταῦτα μὲν οὕτω ἐς τὸ 10. 
Ἢ φανερὸν διεπράττετο. | (13) οἷα δὲ κέρκωψ πεφυκὼς τὴν διά-- 
γοιαν xol πάντα τοῦ δόλου τιϑέμενος δεύτερα, τὸν τῆς φιλοξε- 
γίας ἀϑετήσας ϑεσμὸν καὶ τοὺς ἅλας τῆς φιλοφροσύνης ὑπὸ τὰς 
πτέρνας χαταβαλόμενος, πεμπταῖον ἐξέπεμιπεν ἄγγελον τοῖς τὴν 
ἹΠαρτύρων πόλιν περικαϑημένοις Χαλδαίοις, ἐγκελευόμενος ἔχε--15. 
σϑαι τῆς φρουρᾶς χάρτα χομιδῇ, καὶ τοῖς ἐς τὸ φανερὸν προσ-- 
ταττομένοις αὐτῷ μὴ προσέχειν τὸν νοῦν" φαῦλον γὰρ τὸ Περ- 
σιχόν, καὶ βίος. αὐτῷ δόλος καὶ κόμπος ἀνέκαϑεν. ἀναβολῆς. 
τοίγυν τῆς περὶ τὴν βασιλείαν χαϑόδου τέως ἐγγινομένης αὐτῷ, 
ἐνεχείρει ἐς βασιλέα γενέσϑαι Ρωμαίων. ὃ μὲν οὖν IMavglxioc 207 
€ τὴν Xoogóov ἔφεσιν διαγνοὺς γράμμασι βασιλείοις τὴν ἐς αὐτὸν 
ἐνδημίαν ἐνέκοπτε, δόξης ὑπερορῶν, τήν τε τοῦ συνοίσοντος 
ἐπίδοσιν Χοσρόῃ πραγματευόμενος" διενοεῖτο γὰρ ὡς οὐ δεῖ 


d 





11. πεφυκὼς Exc. κεκυφὼς IP. 


omnia regia illi constituit, magnificamque comitantium catervam aítri- 
buit. die nona etiam Chosroes satrapam Myragdum vocabulo ad prae- 
sidium Martyropolim mittit, per quem fractas et abscissas res suas in- 
dicat, et monet uti urbem dedant, quando imperator magnanimus Persas 
bellicis viribus destitutos in amicitiam receperit. Bestamium vero, inter 
Persas virum honoratum, Andrabiganum in Armeniam ire morantesque 
ilic Persas sibi subiicere iubet. et haec quidem palam acta sunt. 
(13) caeterum ut cercops, hoc est, homo fraudulentus ac veterator, et 
ingenio pravo, fallaciis agere palmarium ducens, et hospitalitatis legi- 
bus multam salutem dicens, benevolentiaeque salem pedibus conculcans, 
quinto die per certum hominem praesidiariis Martyropolim edictum mit- 
tit, uti urbem summo studio et quam diligentissime custodiant, quaeque 
palam ipsis mandaverit, ea non curent, nequam est genus Persicum, 
cui vita dolus et iactantia inde usque a prima origine. interea dum re- 
ditus in regnum differtur, ad Romanorum imperatorem proficisci aggre- 
ditur. cuius voluntate cognita, Mauricius litteris imperatoriis eum ve- 
nire prohibe, honorem suum in eo negligens et commodis Chosroae 
adaugendis prospiciens, sic enim statuebat, non oportere illum longius 


HISTORIARUM IV. 13. 185 


















πόρρω τῆς Περσῶν πολιτείας μεταχωρῆσαι Χοσρόην, ἵνα μὴ 

- ^ , Ὕ ^ Ἁ - ; », 
τῷ Βαρὰμ mut ἐντεῦϑεν τὸ τῆς τυραννίδος καϑιδρυσϑείη 2y- 

ς - , , 
χείρημα. ἦρος δ᾽ ἀρχομένου ὃ Χοσρόης πρέσβεις ἐς βασιλέα 
c c ' 3 2 E , - 2 , , 
ἐξέπεμπεν, ὃ μὲν οὖν αὐτοχράτωρ βασιλικῶς ἐκχλησίαν τρίτῃ 
, c - A c » 
Βσυγκροτήσας ἡμέρᾳ ἐπιφανῶς προσκυνεῖται ὑπὸ τῶν πρέσβεων. 
σιωπῆς τοίνυν δαψιλευομένης τῷ συνεδρίῳ, καὶ τοῦ βασιλέως 
ἄδειαν λόγων ἐχϑέσεως ἀποδεδωκότος. τοῖς Πέρσαις, ὃ τῶν 
πρέσβεων ἐπιφανέστερος προπιαίνων τῷ δαχρύῳ τὸν λόγον, κἀν-- 
τεῦϑεν τοὺς βασιλικοὺς οἰχτειρμοὺς ἀποϑηρώμενος, τῶνδε τῶν 
λόγων ἀπήρξατο. 
- 3 « 

** Ej μὲν παρὰ τῶν προσφιλεστάτων ἦν ἡ ἀξίωσις, τρισμέ- 
γιστε βασιλεῦ, εἶχεν ἂν τὸ μὲν πρόσφορον ὃ καιρός, ὃ δὲ τρό- 
πος τὸ εὔλογον, ὃ δὲ λύγος τὸ πείϑειν, τὸ πάϑος τὸν ἔλεον, 

^ , c € , €. 3 , ^ ^ 3. 3« ἢ 
τὴν πρόφασιν ἢ ὑπόϑεσις, ἡ ἀνάγκη τὸ τῆς ἐπικουρίας ὀξύρρο-- 
570v, τὸ δ᾽ αἰδέσιμον 7) πρεσβεία, καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, τοσούτους 
εἶχον τοὺς οἰχτειρμοὺς τὰ παϑήματα ὑπόσας καὶ τὰς συμφορὰς 
3 , E M AL ' , , ^ - 0» c 
ῳκειώσατο. ἐπεὶ δὲ καὶ τούτων πάντων μετὰ τῶν ἄλλων ἡ Heo- 
σὶς διητύχησε, λείπεται ἢ φιλανθρωπίαν ἐκ τῆς σῆς ἀρετῆς περι- 

^ , » , e ux , , 2 ^ 
χεῖσϑαι Xoogon, ἢ Πήδους ὑπὸ τυράννων μεγάλην ἀρχὴν xa- 

1 * - 

Ὁταστρέψασϑαι. φαίη δ᾽ ἄν vig, εὖ οἶδα, τῶν μὴ συνέσεως 
μεμνημένων μυστήρια, λυσιτελεῖν τῇ Ῥωμαίων ἀρχῇ τὸ Βαβυ- 
λώνιον χαὶ ἡμέτερον φῦλον μαχρὰν οἰμώζειν ἐς χύρακας, βασι- 
λείαν καὶ χράτος xal ῥώμην μεγάλην ἀποβαλλόμενον, xol ἀντα- 
γωνίστῳ ἡσυχίᾳ τινὶ τὸ Ῥωμαϊκὸν κράτος καταλιπαίνεσϑαι, κα- 


a Perside discedere, ne hinc tyrannici conatus Varami robustiores eva- 
derent. vere ineunte, Chosroae oratores ad imperatorem adveniunt; 
qui more imperatorio tertio die conventu coacto, a legatis publice ado- 
ratur. silente igitur consessu dataque fandi copia princeps legationis, 
lacrimis orationem praecondiens indeque imperatoris misericordiam ca- 
ptans, sic disserere occoepit. 
*Siquidem, ter maxime imperator, homines tibi gratissimi et caris- 
simi petitum advenirent, haberet commoditatem tempus, rationem mos, 
misericordiae commovendae vim oratio, occasionem argumentum , auxi- 
^ lium celerrimum necessitas, reverentiam legatio; atque ut summatim di- 
cam, tot haberet fortuna nostra miserationes quot habet calamitates. 
- quoniam vero cum aliis etiam his omnibus Persia fraudata est, restat ut 
vel tua,virtus et humanitas Chosroen complectatur, vel adeo latum et 
| magnum Persarum imperium a tyrannis evertatur. dixerit quispiam, sat 
|. $cio, ex imprudentibus, expedire Romanorum imperio Persicam adeoque 
. nostram nationem diu plorare et ad corvos ire, amisso regno cum po- 
- tentia et viribus ingentibus, illos autem quiete, nullo obturbante, quo- 
. Üemaodo pinguescere ac saginari, nesciens utique quid Romanae poten- 
| 


P 108 


186 THEOPHYLACTI 


κῶς εἰδὼς τὸ μὴ συνοῖσον τῇ Ρωμαίων δυνάμει. οὗ γὰρ τὰς 
ἀπείρους φροντίδας τῆς περὶ τὸν κόσμον συντάξεως μέαν ποῦ r 
B μοναρχίαν δυνατὸν ἐγκολπώσασθαι, xci ἑνὶ πηδαλίῳ καρδίας, 
ὕσην ἥλιος ἐφορᾷ, διιϑύνεσϑαι κτίσιν. οὐ γὰρ χαϑάπερ τὸ 
ἑνιαῖον τῆς ϑείας καὶ πρώτης ἡγεμονίας ἔνεστι πώποτε καὶ τὴν 5. 
γῆν ἀπενέγκασϑαι, ἀντιϑέτως ἔχουσαν τῆς ἄνω ταξιαρχίας κα-- — 
τάστασιν, ὕπ᾽ ἀνθρώπων τὴν μὲν φύσιν δευστῶν, τὴν δὲ γνώ- 
μην ἀδοκιμωτάτων διὰ τὴν πρὸς τὰ χείρονα σύννευσιν, ἄλλοτε — 
ἄλλως χυβερνωμένην πρὸς τὸ ἐπίσαλον. οὐκοῦν εἰ καὶ Πέρσαι — 
τοῦ χράτους χαϑαιρεϑείησαν, μεταβήσεται παραυτέχα πρὸς ἐτέ- 10 
θους τὸ κράτος" οὐ γὰρ ἀἄνέξεταιχηρεύειν ἡγεμόνος τὰ πράγματα, 
ἢ ἢ τηλιχαύτη τύχη τοῦ ἐπιβαίνοντος. ὡς γὰρ λογισμῶν οὐκ 


ac war 2" 


€ ἔσονται φροντίδες ἀπόχοιτοι, οὕτως οὐδ᾽ αἵ μέγισται τῶν περὶ — 
, c - 
τὸν χύσμον ἡγεμονίαε ógqavat zov ἔσονται τοῦ κυβερνήσοντος. - 
M - 
ἢ οὐκ ἐκ Βαβυλωνίων ἸΠῆδοι, ἐκ δὲ Π]ήδων οἵ Πέρσαι, μετὰ 18 
Y , - : 
δὲ τούτους ot Πάρϑοι ὥσπερ τινὶ ἀκολουθίᾳ διαδοχῆς τὴν XaÀ- 
V 211 δαίων εὐδαιμονίαν ἐχτήσ - ὅτι γε οὐ μιᾷ τινὶ σύριγγε νόμιον 
t perm nn "e Quyt vog 
) " E 1 εἴ Kis 
μέλος πνεούσῃ οὐχ ἅπαν ποιεῖ τὸ ποίμνιον, ποιμέσιν ὁμοῦ καὶ 
, y - M 
αἴπόλοις προῦπτον τοῦτο χαϑέστηκε. τοιοῦτό Tt καὶ τοῖς ἄν-- 
ϑρωπίνοις πράγμασι συμβαίνειν φιλεῖ, ἱκανὴ δὲ τεχμηριῶσαι 20 
IMaztdovixo? παιδαρίου τινὸς ἦ μαινολὶς καὶ παράλογος ἔφεσις. | 
4 E x 
D τύχης γὰρ ᾿λέξανδρος ἄωρον γενόμενος παίγνιον, καὶ μικρὸς - 
παρ᾽ αὐτῆς κατ᾽ εἰρωνείαν ἱλαρυνόμενος, Εὐρώπης πρατεῖν 


tiae conducere videatur. haud enim fieri potest ut una monarchia in- 
numerabiles orbis terrarum rite atque ordine administrandi curas in se 
recipiat, unoque velut temone mentis, quantum hominum sol aspicit, 
&ubernetur. non enim licebit unquam terrae quoque supernis ordinum 
principatibus similitudine quadam respondentem statum et unitatem di- 
vini primique principatus, qualis in coelo est, consequi, cum ab homi- 
nibus natura fluxis et ob propensionem ad deteriora sequenda mente cor- 
ruptissimis aliter alias, propter rerum mobilitatem inconstantiamque pro- 
curetur. quocirca etiamsi Persae imperio depulsi fuerint, ad alios mox 
devolvetur: duce enim ac rectore tanta rerum fortunarumque moles ca- 
rere nequibit. nam sicut cogitationes nunquam seiungi a ratiocinatione 
poterunt, ita nec amplissima mundi imperia, a quo administrentur, un- 
quam desiderabunt. an non e Babyloniis seu Assyriis Medi, ex Medis 
Persae, ex his Parthi quasi quadam consequenti successione Chaldaeo- 
rum opes acquisierunt? et pastoritium melos una cantatum fistula gre- 
gem totum non facere, opiliones et caprarios haud latet. tale quiddam 
et in rebus humanis solere contingere, Macedonici cuiusdam adolescentis 
furiosa et insipiens cupiditas satis superque probaverit, fortunae siqui- 
dem immaturum factus ludibrium Alexander, paulumque ab ea simulate 
exhilaratus, de Europae ditione superbiebat, maris imperium ad se €a-, 


Mert Tm 


“τῆς. ái iam 


- Qmm γ᾿ 


τς: 


ως rug ME 


Mas a Tipi LEE i 


HISTORIARUM IV. 13. 187 
















ἐβρενϑύετο, ϑαλαττοχρατεῖν ἐγχειρῶν, καὶ Βαβυλωνίων ἤρα 
σχήπτρων ἀντέχεσθαι, τοῦ τε Ἰνδιχοῦ κράτους ἐγλίχετο, Jd 
βύην δ᾽ ὑπακούειν ἠπείλει, καὶ ἐς τοσοῦτον αὔξειν τὰ τῆς ἀρ- 
γῆς ἐβιάζετο, ἐς ὅσον μὲν χεῖται ἀήρ, ἡλίου δ᾽ ὄψεις ταῖς βο-- 
δλαῖς τῆς μαρμαρυγῆς καταυγάζουσιν. εἷς ἑνιαῖον τὸ κράτος xol 
μοναδιχὸν τὸν ὑπὸ σελήνην χύσμον δουλαγωγεῖν κατωρέγετο. 
ἀλλὰ τούτου ϑᾶττον ἀπέσβη μετὰ τῆς ἐξουσίας ἢ ὄρεξις, καὶ 
πρὸς τὴν πολυτύραννον ὡς ἔπος εἰπεῖν ἡγεμονίαν διαιρούμενα 
πάλιν προσεχώρει τὰ πράγματα" οὐ πέφυκε γὰρ συμφύεσθαι 
τοτοῖς ἀσυμφώνοις ποτὲ τὸ ὁμόλογον. εἰς τί τοιγαροῦν εὐδαιμο-- 
vlc Ρωμαίων περισταίη τὰ πράγματα, Περσῶν μὲν καϑαιρου- 
μένων δυνάμεως, ἑτέρῳ δὲ παραπεμπόντων φῦλα τῷ τυράννῳ ; 
εὐδοξίας δὲ τίνα χαρακτῆρα τὸ Ῥωμαϊκὸν περιβάλλοιτο γένος, 
ἱκέτην ἀπαναινόμενον βασιλέα τῶν ἁπάντων γῆς ἐπιφανέστατόν 
1δτε xal ἀλκιμώτατον; ἢ ποίαν εὐσεβείας ἀκρόπολιν ἕξετε, τοὺς 
ἠτυχηκότας ἐξουϑενήσαντες ; πότε δέ, βασιλεῦ, τοὺς ὑπὲρ δι- 
καιοσύνης ἀγῶνας ἀράμενος ὕπλα κινήσεις πρὸς πόλεμον, ταύ- 
τῆς που χηρεύων τῆς ὑποϑέσεως ; πότε δέ σοι τὸ τῆς θρησκείας 
κάλλος ὡραϊσϑήσεται, εἰ μή γε iy τῷ παρόντι καιρῷ; νῦν ἢ 
τοῖς πράγμασι τὴν προσηγορίαν κυρώσατε, ἢ τοῖς ἀδικήμασι 
τῆς χλήσεως τὴν ψευδωνυμίαν κληρώσησϑε. . τί δὲ δείξεις τούτου 
βασιλικώτερον παρὰ πάντα τὸν τῆς σῆς ἡγεμονίας καιρόν ; τοιάδε 
τίς ἄλλη τοῖς Ρωμαίοις μεγαλαυχημάτων ἀφορμὴ κατασταίη; τί 


hebat, sceptra Persica sibi asserebat, Indiae regna appetebat, Africae 
iugi sui minas intentabat, et imperium eo usque proferre nitebatur, 
D spirabilis haec natura diffunditur et solis oculi coruscam ra- 

iorum lucem proiiciunt. ad unicum et singularem dominum totum infra 
lunam imperium redigere concupiscebat. verum cito evanuit eius cum 
potestate desideratio, et in multos dominatus, ut uno verbo dicam, res 
divisae rursum concesserunt: nam quod consentaneum est, cum dissen- 
taneis coalescere et coagmentari nunquam solet. Persis igitur potentia 
sua spoliatis et alteri tyranno nationes suas permittentibus , quam, quae- 
80, felicitatem consequetur Romana res publica? quam autem gloriae 
celebritatem Romanum genus inveniet, si regem omnium orbis regum et 
clarissimum et fortissimum sibi supplicantem reiecerit? aut ad quam ar- 
cem pietatis confugietis, si infortunatos ac miseros despexeritis? quando 
tandem, imperator, susceptis pro iustitia certaminibus arma ad pugnam 
movebis, si occasione modo non uteris? quando religionis decus novo 
decore cumulabis, si hoc tempus praetermiseris? nunc aut inclitum no- 
men vestrum re ipsa ratum facietis et confirmabitis, aut iniuste factis 
falsum vos nomen: praeferre ostendetis. jam vero quod hoc tempore ma- 
— gis imperatorium tempus per omne imperii tui spatium habere poteris? 
Qj"eenam huic par gloriandi materia Romanis unquam dabitur? tibi au- 


P 109 


188 THEOPHYLACTI Ἶ 


δέ σοι, βασιλεῦ, τῆς σῆς ἐπιεικείας ἐνέχυρον ἔσται τοῖς ἔϑνεσι 1 
τούτου σεμνότερον ; νῦν ἀρύσῃ διὰ μικρᾶς συμμαχίας τὴν εἰρή-- 
νὴν ἀϑάνατον, καὶ ἃ τοῖς μυρίοις ἀγῶσι τῷ τε τῶν φροντίδων 


CT NP, ier Rye E 


, , ' - , - - , PR. - 
ἀπείρῳ xai τῷ ἐχχύτῳ τῆς τῶν χρημάτων καταβολῆς “Ῥωμαίοις 


, , - ὃ ^ M » , 8’. δ. ὲ ^ 
μήπου κατείργασται, νῦν διὰ ψυχῆς ἀρετήν, ὑπὸ μὲν τοῦ χαι- 5. 


ΣΝ 


ροῦ ζητουμένην, οἰκονομουμένην δὲ βασιλικῶς, ἀπραγματεύτως 


"ὑῶν 


2 , ' , H 34 ἢ 3 H , [s 
ἀποίσῃ, καὶ χκαρπώσῃ τὴν ἀλύπην ἠρεμίαν πόνων ἐχτὸὺς" οὐ τὸ 
ἂν γένοιτο Ῥωμαίοις λυσιτελέστερον; μηδέν τι τῆς Ὁρμίσδου 

, . M , , Y LC » 
χαχίας τὴν σὴν κατοιχείτω καρδίαν. ἔμαϑεν, ἐξ ὧν ἔπαϑε, 

, , - , 
Ο μὴ τὴν εἰρήνην βδελύττεσϑαι. οὐκ ἔστι Χοσρόης τῶν πατρῴων 10 
. , - - “ 1 
ἀδικημάτων διάδοχος" οὐ κληρονομοῦσι μετὰ τῆς οὐσίας οἱ παῖ- 


4 » φῶς Ων 


δὲς καὶ τῆς πατρῴας πάντως που προαιρέσεως. ἐκεῖνος δυσμε-- 1 
vic, οὗτος νῦν εὐμενής, οὐσιωμένην αὐτῷ τὴν σὴν εὐεργεσίαν ὦ 
περιαγόμενος, ἧς ἀμνημονεῖν αἰσχυνθήσεται, πολλοὺς τῆς εὖ- — 
σεβείας κεκτημένος τοὺς μάρτυρας. μὴ κρατείτωσαν τύραννοι, 15 
ἵνα μὴ καϑέξῃς τὸ παράδειγμα. ἢ οὐχὶ τὸ κακὸν τοῖς πολλοῖς -— 
ἐστὶ περίζηλον, καὶ πρὸς τὰς τῶν χειρόνων ἐφέσεις 7j τῶν ἀνϑρώ- 
πων καϑέστηκε φύσις, δυσανάγωγον πρὸς τὸ κρεῖττον τὴν δρμὴν 
D κεχτημένη; ἀκηκόαμεν «καὶ τὸν τύραννον πρέσβεις ὡς ὑμᾶς δια- 
πέμψασϑαι, ἕξειν κοινωνὸν ἀξιῶντα τὸν οὐδὲν ἠδικηκότα τοῦ 90 


] 


, E. 
πλημμελήματος, νεωτερίσαι τε δεσπότην μετὰ δραυπέτου uovo- 
* , € Pp» , c J 2 , , 1 » 
vovyi σοφιζόμενον. οὗ τί àv γένοιτο “Ῥωμαίοις ἀδοξότερὸν τε χαὶἩ 
ἀπευκτότερον ; ποίαν δέ σοι πίστεως χρηπῖδα ὑποστηρίσει ταῖς 
. 5 

K 

] 


tem quodnam pignus aequitatis ac bonitatis tuae apud omnes gentes hoc 
uno esse queat augustius? nunc si opem modicam tuleris, aeternam pa-  - 
cem redimes; quaeque mille praeliis, curis infinitis, profusa innumerabili —— 
pecunia nondum a homanis effecta sunt, ea nunc per animi tui virtutem — 
ab alienis temporibus requisitam et abs te pro dignitate imperatoria 
impensam ac dispensatam nullo negotio assequere, quieteque omni moe- 
rore soluta citra laborem perfruere. quo quid Romanis utilius accidere 
possit? ne quid mens tua Hormisdae improbitatem in filio reformidet ? 
docuerunt eum mala sua pacem non aversari. non est scelerum patris 
sui successor Chosroes: neutiquam enim cum facultatibus etiam institu- 
torum paternorum hereditas ad filios pervenit. ille malevolus, hic bene- 
volus, tuam beneficentiam pro divitiis ac fortunis suis circumferens; 
cuius memoriam deponere, cum pietatis erga se tuae testes adeo multos 
habeat, erubescet. ne dominentur tyranni; ne quo modo exemplum pro- 

K 

1 


1 
) 
, 
3 
y 


"wid win dod eit n 


ponas, multi siquidem malum facile aemulantur, et propter deteriorum 
appetitiones natura humana ad meliora difficile impellitur. audivimus 
et tyrannum legatos ad vos misisse, et innocentem delicti sui socium fa- 
cere voluisse, dominumque cum fugitivo pariter res novas molitum ne-  — 
n docere conatum quodammodo; qua auditione nihil Romanis in- 
iguius aut fugiendum magis. quale porro fidei suae apud te funda- 


HISTORIARUM IV. 13. 189 








ὑποσχέσεσιν ὃ μεγίστης ἀγνωμοσύνης ἔχων ὑπόϑεσιν xol κατὰ 
τῶν εὐεργετησάντων συστησάμενος φάλαγγα, ὃ πᾶσαν ἰδέαν κα- 
χίας περιβαλόμενος, ἵνα δεσπότην μηδὲν ἠδικηκότα βασιλείας 
χαϑέλῃ; οὐ πέφυκε κακίας ὑπόϑεσις φιλίας διασώζειν ὑπόσχεσιν. 
5 ἀφιλόσοφος ἔναρξις καὶ τὸ πέρας ἕξει πάντως ἀσύμφορον" τοῖς 
σπέρμασι γὰρ ἡ βλάστησις οὐκ ἐναντίαν ἔχει τὴν πρόοδον. δώ- 
᾽ z S Id » c X us , . DXA* 
ροις ἀγκιστρεύειν τὸ μὴ δίκαιον ἴσως ὁ Βαρὰμ ἐγχειρήσειεν " ἀλλὰ 
xaxüv ἄδωρα δῶρα κοὺκ ὀνήσιμα ἤκουσά του λέγοντος τῶν nag. 
C » ^ , - b 5 ,ὔ ^ J 
ὑμῖν ἐπὶ κομιψείᾳ σοφῶν. οὐκ οἷδε παροινίας μισϑὺς καρπίζε- 
οσϑαι τὴν ἀπόλαυσιν, οὐκ οἷδε κέρδος ἀδικίας φυόμενον αὔλαξιν 
ἀμεταμέλητον ἔχειν γεώργημα. πρὶν γὰρ ἡδῦναι, λυπεῖ, καὶ 
| do uc Ma , D $32 n 1 - 3 
πρὶν περιϑέλξαι, πρὸς ἀνίαν ἐκκλίνει " ξξεχωρησε γὰρ τῶν éga- 
στῶν προσαφαιρούμενα καὶ ἃ μὴ κακῶς τις ἐκτήσατο. ἡμεῖς δὲ 
τὴν ἸΠαρτύρων πόλιν ἀνταποδώσομεν, τό τε Ζάρας προῖκα 
παρέξομεν, τόν τε πόλεμον ταφῇ καϑιδρύσομεν, ἀπόμισϑοι τὴν 
, ΡῚ , - 2 Jj ὔ 3f 3 
εἰρήνην οἰκοδομήσαντες, τῇ vt “Τρμενίᾳ icelder sciaribe, δὲ 
- ^ , 
ἣν ὃ πόλεμος τὴν παρρησίαν δυστυχῶς τοῖς à»99o 7216 ηὐτύχησε. 
χαὶ εἰ μὴ τῆς ἀνάγκης ἐπάξια τὰ δωρήματα πεφυκεν, ἀλλ᾽ οὖν 
τοῦτο κἀλλιστόν ἐστιν ἡμῖν, τὸ μέτρῳ φιλοσοφεῖν τὴν ὑπόσχε- 
γσιν, ἢ μεγάλαις ἐπαγγελίαις τὴν ἀκοὴν ἐκλιπάναντας τῷ ἀτελε- 





P 110 


B 


σιουργήτῳ τοῦ συμπεράσματος ἀϑάνατον τὴν διαβολὴν ἐπιφέ- . 


ρέσϑαι, μεγάλας κακῶν ἀφορμὰς τῇ τῆς εἰρήνης ἐσύστερον εὖε- 
ξίᾳ κακῶς ϑησαυρίσαντας. ἱκανῶς ὑπὲρ τοῦ συνοίσοντος ὍῬω-- 


mentum promissis substruxerit, qui extremae iniquitatis convincitur et 
adversus bene meritos comparavit exercitum , qui omne malum facinus 
est ausus, ut immerentem dominum regno spoliaret ? non consueverunt 
improbi, ut amici, servare promissa. principium fatuum finem quoque 
penitus inutilem sortietur: quale enim semen, tale germen. donis for- 
tasse Varamus iniusta impetrare contendit, atqui improborum dona non 
esse dona nec utilia, audivi quendam dixisse de vestris scriptoribus, 
quos elegantia et festivitas orationis commendat. non sentit fructum vo- 
luptatis amentiae merces, nec lucrum sulco iniquitatis enascens absque 
poenitentia colonem dimittit. nam priusquam delectet, contristat, et 
priusquam demulceat, moerore afficit. abeunt enim a cupidis, simul 
ablata, etiam quae non malis rationibus quaesiverant. nos autem Mar- 
tyropolim restituemus, et Daram gratuito reddemus, bellum nulla mer- 
cede composita pace sepeliemus, Armeniaque cedemus, cuius causa bel- 
lum tanta licentia grassatum est. quodsi maior est necessitas nostra 
quam ut ei haec dona respondeant, tamen hoc vobis summae laudi erit, 
moderatas potius promissiones sapienter amplecti, quam magnis pollicitis 
—*elinitos fini imperfecto labem perennem aspergere, et non leves incom- 
modorum perferundorum occasiones bona in posterum pacis habitudine : 


Cc 


το το.-- 


190 THEOPHYLACTI 


μαίοις τε καὶ Πέρσαις ἀπολελόγημαι. εἶ δέ τι τῶν ἐντελεστέρων. 
- , * - «4 Y , λλὰ ^ 2 ὸ 
παρεῖται, σύνες, ὦ βασιλεῦ, τὸ λειπόμενον. πολλὰ γὰρ ἀπ 
τῆς ἀγωνίας τὸν λογισμὸν ἀποδιδράσκειν φιλεῖ" οὐκ οἶδε γὰρ 
ἀνάγκη μελέτης ἀνέχεσϑαι ἢ φροντίδος ἐπιβολαῖς πειϑαρχεῖν ἀεί, 
, ^ - - , - , 27 ὴ 
διαπορϑμευούσης τὸν νοῦν τῷ ταρύχῳ τῆς συγκυρήσεως. 5 
^ - 

D 14. Τούτων οὕτω ᾿διαλαληϑέντων ὑπὸ τῶν πρέσβεων, 
καὶ τῆς ἀξιώσεως τὸ πιϑανὸν καὶ ἐπίχαρε κληρωσαμένης τῇ εὑροίᾳ 
τοῦ λόγου, ὑπό τε τῆς βουλῆς καὶ τοῦ αὐτοκράτορος δογματί--: 
ζεται ἐπικουρήσειν τῷ Χοσρόῃ Ῥωμαίους, τῷ δὲ Βαρὰμ κάρτα 
κομιδῇ παρασχευάζεσϑαι πόλεμον, ἀνάξιον «Δατινίδος ἀρχῆς 10 
τοῦ αὐτοχράτορος χρίναντος ὅπλα τοῖς ἀδιχοῦσε παρέχεσϑαι καὶ 
προχινδυνεύειν τοῦ μὴ καλοῦ διὰ τὸν ὄγκον τῆς ὑποσχέσεως, καὶ 

Ῥωμαίους αἰσχίστην ἀναδεξαμένους ὑπόϑεσιν ἀϑανάτοις ὀνείδεσε 

D ' ; ^ ' 3 -S/ 3.3 
διὰ παντὸς στηλιτεύεσϑαι. τὰ μὲν ovv τοῦ δόγματος ἐπ᾽ ἐχείνῃ 
P 111 τῇ ἡμέρᾳ περὶ τὸ βασίλειον ἄστυ ἐξηχεῖτό τε καὶ ἐπεπόλαζε" πεμ-- 15 
πταῖοι δ᾽ οἱ πρέσβεις εἰσφρήσαντες πρὸς τὸν Καίσαρα καὶ δώροις 
διακοσμηϑέντες βασιλικοῖς ἔν γράμμασι τὸ παρὰ τοῦ βασιλέως 
2 , , D. iN , ας ς τ' i] ' 
ἀποφέρονται ψήφισμα. ἐπὶ τούτοις δὲ τόν τε Σαμὲν καὶ Xocgo- 
, 7 » EI » , ^ ^ ^ 
περόζην, τούς τε ἄλλους ovg ἤδη πρότερον κατὰ τὸν TOU πολέ- 
€ , Ke T] c 2 , , , c 
μου xaigóv ῃρήκει τὸ Ῥωμαϊΐχον, ὁ αὐτοκράτωρ ἐς IXoogonv ἁμαῖθο 
τοῖς πρέσβεσιν ἐξαπέστειλεν. ὃ μὲν οὖν Χοσρύης τὰ ἐν τῷ βι- 
βλίῳ τοῦ Καίσαρος διαναγνούς, τήν ve τῶν Ρωμαίων ἀγασϑεὶς 


7. εὐροίᾳ Exc, εὐνοίᾳ IP. 8. καὶ add. Exc. 19. τοὺς 
δὲ IP. “ 


quasi in thesaurum collectas habere. quid Romanis iuxta atque Persis 
profuturum arbitrarer, satis a me demonstratum est. si quid alicuius 
momenti praetermisi, tu id per te, imperator, intelliges. multa enim 
anxii cogitationes fugiunt, cum necessitudo meditationis impatiens sit, 
neque incursanti curae semper obtemperet, ubi accidens quippiam men- 
tem perturbatam alio avocarit." 


14. His ita dictis a legato, cum orationis gravitas fidem et gra- 
tiam petitioni conciliasset, benevole a senatu imperatoris Chosroae auxi- 
lium et in Varamum maximum gravissimumque bellum decreto sancitur, 
quod Latino imperio foedum iudicaret imperator arma sceleratis summi- 
nistrare, et propter magnitudinem promissorum pro turpitudine propu- 
gnare, Romanosque ignominiosissimo suscepto negotio sempiterna apud 
omnes infamia flagrare. decretum igitur illius diei per urbem imperato- 
riam omnium ora pervagabatur. ad Caesarem die quinto introducti et 
muneribus ornati diploma auferunt.  posthaec Samen, Chosroperozen, 
alios item a Romanis belli tempore captos ad Chosroen cum legatis re- 
mittit. Chosroes libello perlecto virtutem Romanorum suspiciens, Hie* 













HISTORIARUM IV. 14. 191 


ἀρετήν, τὴν μὲν Ἱερὰν πόλιν χαταλιπὼν ἅμα Ἱομεντιόλῳ ἐς 
ΜΚωνσταντῖναν τὸ ἄστυ ἀφίκετο. μιχροῦ τε ὕστερον καὶ ὃ τῆς 
- » γ » 
ΙΠελιτηνῆς προεστὼς (Δομετιανὸς δ᾽ ἄρα οὗτος) βασιλικαῖς ὕπο-- 
ϑήχαις γίνεται πρὸς Χοσρόην, ὃς πρὸς γένος συνῆπται τῷ βασι--: 
λεῖ ἸΠαυριχίῳ, τὴν τιμὴν ἱερεύς, τὴν δὲ περὶ τὸν βίον κατα-- 
σχευὴν ἱερώτερος, τὸν λόγον ἧδίς, τὴν πρᾶξιν ταχύς, τὴν 
! * ^ 2 , 7 2 2) et , 
συμβουλὴν ἐμφρονέστατος. συνείπετο δ᾽ αὐτῷ ὃ τε Γρηγόριος 
ὃ τῆς ᾿Αντιοχέων τοῦ ἱερατικοῦ ἐξηγούμενος" ἔδοξε γὰρ καὶ τοῦτο 
τῷ βασιλεῖ, καὶ κατεφοίτα πρὸς τὴν πρᾶξιν ὃ λόγος. παραγε- 
5 - €. € δ δ᾽ € 3. * , ' , 
ργνηϑέντες γοῦν οἱ ἱερεῖς ἐς Κωνσταντῖναν αὐτὴν λόγοις καὶ δώ-- 
oic παρηγόρουν Χοσρόην, ἐπιτεύξεις ἐλπίδων ἀϑυμουμένῳ δια-- 
E τῷ 
᾿τιϑέμενοι. ὃ μὲν οὖν Χοσρόης ἀνὰ τὴν Νίσιβιν πρέσβεις ἀπέ- 
λλ 3 , I - 2 , ^ » b 7! 
στελλεν, ἀναμιμνήσκων Πέρσας τῆς εὐνοίας τῆς ἐς τὸ βασίλειον 
γένος, παρακαλῶν τῷ ἠπίῳ τῆς παραινέσεως ὡς οὐ δεῖ τυράν-- 
ἰσνων ἐξουσίας ἀνέχεσθαι καὶ καϑυβρίζειν νόμον ἀρχαῖον καὶ πά-- 
- TOi0Yy , καλῶς γεγηρακότα τῇ Περσῶν βασιλείᾳ καὶ μηδέ ποτε 
᾿ - ^ E] , ^2 , t 
τῷ νεωτέρῳ τῆς καϑαιρέσεως ἀπενεγκάμενον τὸ ἀδόχιμον. τῷ 


|. δὲ Βαρὰμ ἐπεὶ κατάδηλον γέγονεν ὡς διεσώϑη μὲν ὃ Χοσρόης, 


ὅπως 7€ Ρωμαῖοι φιλοφρύνως αὐτὸν ἀνεδέξαντο, τὸ δ᾽ αὐτὸ καὶ 
- ^ , 
παρὰ τοῦ αὐτοκράτορος διὰ τῶν πρέσβεων ὡμολόγητο, πρέσβεις 


ii 


|. ἐξέπεμψεν, ἀξιῶν τὸν αὐτοχράτορα μηδαμῶς ταῖς Xocoóov zó- 


- xig ἐπιχουρεῖν, διισχυριζόμενος Νίσιβίν τε πόλιν παραδιδόναι 
“Ῥωμαίοις καὶ τὰ ἄχρι Τίγριδος ποταμοῦ. ὃ μὲν οὖν Βαρὰμ 
τηνάλλως ἐπλανᾶτο" o9 γὰρ οἷός v^ ἦν διαφϑείρειν τὴν τοῦ βα- 


[95 σιλέως ὁσιότητα. οὐ πολλαῖς δὲ ἡμέραις καὶ τὸ σοβαρὸν 2Eoy- 


rapo!i relicta una cum Comentiolo Constantinam petit. paulo post et 
Melitenes praesul Domitianus, genere Mauricium attingens, et cum ho- 
nore sanctus (sacerdos) tum vitae instituto sanctior, sermone suavis, 
actione solers, consilio prudentissimus, auctoritate imperatoria ad Chos- 
roen contendit; quem Gregorius Antiochenus antistes comitatur: nam et 
boc imperatori placuerat, et voluntati eius re satisfiebat. hi Constanti- 
nam ingressi alloquio et donis Chosroen consolantur, afflictumque ad 
bene sperandum exsuscitant. is legatos Nisibim mittens, Persis memo- 
riam veteris benevolentiae in genus regium redintegrat, leniter eos ad- 
monens ne tyrannicam potestatem patiantur, neve antiquam et patriam 





legem, quae probe in regno Persico senuerit et nunquam iuniori regem 
veterem loco movendi ius permiserit, cum insolentia abrogent. Varamus 
ut Chosroen servatum et a Romanis benigne exceptum didicit, idque 
ipsum ei imperator missis legatis confessus est, missis et ipse legatis 
rogat ne inclinatam atque iacentem Chosroae fortunam ullo modo respi- 
-*iat, paciscens se Nisibim, et quantum esset inde locorum ad Tigrim, 


B 


C 


V 213 


D 


Rormmais daturum. sed fallebatur multum: nec enim poterat imperatoris 





102 THEOPHYLACTI 


, 
χωσάμενος, τοὺς uiv συμμάχους ἀϑετούμενος χατάφωρος ἦν, 
τῷ δὲ Περσικῷ φορτικός τε ὑπῆν καὶ ταῖς ἐπιβολαῖς ἀκατάσχε-- 
τος, πρὸς τὸ χαλεπώτερον ἐξαγριαίνων τὸ τύραννον. καὶ οὖν 

. οἵ ἄξιολογώτατοι σατράπαι τῆς τούτου δυνάμεως ὑποσυρρέουσι 
, e J , c ' y » - 
συσχευήν, ὅπως δολοφονηθϑείη Βαράμ. οἵ μὲν ovv ἔξαρχοι τῆς 5 
περὶ τὸν Βαρὰμ συσκευῆς 0. τε Ζαμένδης καὶ Ζοάμβρης ὃ Πέρ-- 
σης" προσεταιρισάμενοι γοῦν οὗτοι καὶ ἑτέρους τῆς Βαβυλωνίας 
πληϑύος λογάδας, ὡς ἐνῆν, τὼ τῆς ἐπιβουλῆς ἐξελίπαινον. 
ὑποτοπάσαντες δὲ καὶ Βινδόην πρὸς χοινοπραξίαν αὐτοῖς εἶναι 
λυσιτελέστερον (οὗτος δὲ ὑπὸ τοῦ Βαρὰμ χατῴχει εἵρχτὴν) Gya- 1 
πληροῦσιν ἔργῳ τὸ βούλημα, καὶ ἀϑρόον εἰς τὴν φρουρὰν εἴσπη-- 
δήσαντες, τῶν δεσμῶν τὸν Βινδόην διαλυσάμενοι ταγματάρχην 
, , - ^ ^ ^ 
P 119 τε λόχου χειροτονήσαντες, οὔσης νυχτὸς εἷς τὰ βασίλεια τῷ 
Βαρὸμ ἐπιτίϑενται. ὃ μὲν οὖν Βαρὰμ δευτέρᾳ φυλακῇ τῆς 
- ^ , P 
γυχτὸς τῆς συσχευῆς ἐν γνώσει γενόμενος, ἐξοπλίσας τοὺς φύ-- 1: 
λαχας σιδηροφορεῖν ἐγκελεύεται, τούς τε ἔναγχος ἐκ τῶν ἐϑνῶν 
προσχεχωρηκότας αὐτῷ παρασκευασάμενος τοῖς ἐμπεσοῦσιν ἐς τὸ 
χαρτερὸν ἀντετίϑετο. xol τῆς νυχτομαχίας ἰσχυρᾶς γενομένης 
ὑπέρεσχε Βαράμ, καὶ ζωγρήσας τοὺς πατέρας τοῦ ἐγχειρήματος 
[4 , » , 3) m - - , ^ 
ἡμέρας ἤδη λαμψάσης ἀρϑροτομεῖ τῶν μελῶν τούτων τὰ πράκτε- 9C 
κώτερα, εἶτα ὑποστορέσας τὰ λοιπὰ σώματα τοῖς ἐλέφασιν εἴα 
πατεῖσϑαι καὶ τὸν πανώλεθρον τοῦτον ἐχείνοις ἀποφέρεσϑαι 
ϑάνατον. 





22. ἐκείνους praestat. 


sanctimoniam corrumpere. non multi effluxerunt dies, cum superbia 
turgidus socios manifeste aspernari coepit, molestusque et odiosus esse 
Persis, nec impetus cohibere, et ad tyrannidem crudeliorem efferari. 
quare principes satrapae de eius exercitu occulte coeunt, et insidias ei 
occidendo instruunt. harum antesignani Zamendes et Zoambres, ascitis 
insuper ad communionem facinoris quibusdam aliis de Persarum numero, 
eas ut poterant confirmabant; ratique Bindoem, quem Varamus in car- 
cerem dederat, coepto communi fore idoneum, deliberata opere com- 
plent, confertimque in custodiam irrumpentes solutum vinculis cohortis 
"suae ducem creant, eademque nocte Varamum in regia occupant adoriri. 
qui secunda iam vigilia insidiis sibi apertis, custodibus arma imperat. 
praeterea qui nuper ex gentibus ad eum accesserant, eos quoque ob- 
armat, et ita irruentibus summa ope resistit. totis viribus de nocte 
confligitur: Varamus vincit, captisque coepti huius auctoribus lucente 
iam sole membra actuosiora frustatim praecidit, reliquum corpus ele- 
phantis ad mortem crudelissimam inferendam substernit. à 





HISTORIARUM IV. 15. 193 


Ἰ τῆς συμφορᾶς παραδόξως τὸν κίνδυνον, καὶ ἐπὶ τὸ ““δραβίγανον 





ὡς τόχιστα γίνεται. ἐχεῖσε γοῦν στρατοπεδευσάμενος πλείστους 
τοῦ Περσικοῦ ἐπηγάγετο, καὶ τὰ Xoogóov φρονεῖν τοὺς ἀφεστη-- 
δ χότας πως ἐτιϑόσσευε. δεκάτη δὲ ἡμέρα, καὶ ὡς τὸν Ἰωάννην, 
ὃν ἸΠυστάκωνα Ῥωμαίοις ἔϑος ἦν κατονομάζειν, ἀπέστελλεν ἄγ- 
| yehov, τὰ νεώτερα δράματα γνωρίζων αὐτῷ, ἀξιῶν τε μαϑεῖν 
| ὕπως τῷ Xoogón ἀπήντησε τῆς εἷς Ρωμαίους προσχωρήσεως 7j 
| ᾿ ἐγχείρησις. ὃ μὲν οὖν Ἰωάννης γράμμασι τὸ ἄκουσμα παραπέμ-- 
ἔῦψας τῷ αὐτοκράτορι τοὺς ὑπὸ Βινδόου πρέσβεις παρακατεῖχε, 






| xagudoxüv τί ἂν παρασταίη παρὰ τῶν ἐγνωρισμένων τῷ αὖτο- 
ΤᾺ , c ᾿ ^ J -2 , , ^ 
|] χράτορι. ὁ δὲ βασιλεὺς Π]αυρίχιος τῷ ᾿Ιωάννῃ προσέταττε τοῖς 
ταὐτὰ τῷ Χοσρόη φρονοῦσι συμμαχεῖν τε ἐκϑύμως xol πᾶσαν 
" 2 ^ , , J e ^ $123 
αὐτοῖς χαλοχαγαϑίας πίστιν παρέχεσϑαι, ὕπως πρὸς τὸ ἀσϑενέ- 
y » - , τὴς ὧν 2. di Δ Σ 
στερον ἴδοι τοῦ Βαράμου τὸ τύραννον. τῇ δὲ προτεραίᾳ ὃ Βε- 
s ^ c M - , 2 3.202,54 ENSE - 
στὰμ ὁ παρὰ TOU .Xoogoov ἐς τὰς ZÍgucvíag σταλεὶς ἀφικνεῖται 
E CV WE ; € X DVD , , , 
παρὰ τὸν Ιωάννην, ὃ μὲν οὖν ᾿Ιωάννης τήν ve Bwóoov nogov- 
| elav τῷ Βεστὰμ παρεδήλου, τά ve τῷ Βαρὰμ συντετυχηχκότα ὡς 


LA 


|" ἀξιαφήγητα λίαν περιχαρῶς παρετίϑετο. καὶ ovv ὃ Βεστὰμ πε-- 


I 


Qry&ávvvvat τοῖς ἀχροάμασι, καὶ ἐς Χοσρόην ἐξέπεμπεν ἄγγελον 
ταῦτα δὴ γνωρισόμενον. ὃ δὲ Πινδόης πάλιν ἐγγελῶντα τὰ πρά-- 
| yu«zo. τῷ Χοσρόῃ ϑεώμενος μέγα περιβάλλεται ϑάρσος, καὶ χρή-- 
μασι βασιλικοῖς ἐντυχὼν τοῖς ἄμφ᾽ αὑτὸν διανέμει, ὡς εἶχεν éxá- 
| 01:9 εὐνοίας ἀλκῇ. ἐπεὶ δ᾽ οἵ τὴν ΝΙίσιβιν περικαϑήμενοι φίλον 
p αὐτοχράτορα Xoogóy διέγνωσαν, συμμάχους τε αὐτῷ δυνά- 


.15. Bindoes cum suis discrimine calamitatis praeter opinionem libe- 
|] ratus Andrabiganum properato venit; unde magnam Persarum manum in 
| expeditionem educens, desertores Chosroae ad officium praestandum bo- 
| nis verbis reducit. die decimo ad Ioannem cognomento Mystaconem mit- 
| tit, qui nuper acta eidem exponat, et vicissim discat quo pacto Chos- 
| rose conatus sese cum Romanis coniungendi processerit. loannes per 
| litteras imperatori audita perscribit, legatum apud se retinet , imperato- 
-ris de iis rescriptum exspectat. Mauricius Ioanni praecipit uti a Chos- 
| roa stantes prompte alacriterque iuvet, et ad enervandam ac debilitan- 
| dam Varami tyrannidem integerrimam eis fidem praestet. pridie porro 
Bestamius, quem Chosroes in Armeniam legarat, ad loannem venit; cui 
L loannes tum adventum ad se Dindois, tum quae Varamo evenerint, ut 
dignissima narratu, mira cum voluptate explanat. Bestamius et ipse ma- 
-jorem in modum recreatus ad Chosroen super iis litteras facit. cernens 
| Bindoes fortunam Chosroen iterum fulcire, ingenti impletur fiducia, pe- 
] -suniamque regiam suis pro benevolentia in unumquemque dilargitur. ad 
j$!bwa sedentes, ut imperatorem Chosroae amicum esse eique magnas 
Theophylactus, j 13 








|. 48. Ὁ μὲν οὖν Βινδόης ἅμα τοῖς σὺν αὐτῷ διαδιδράσκει B 


C 


D 
V 214 


194 THEOPHYLACTI 


P 113 uec μεγάλας κατεπομβρίσαντα, γίνονται εἷς Κωνσταντῖναν τὴν 
γνώμην μετακοσμήσαντες. ὃ δὲ πολιοῦχος ὑπὸ Xocgóov λιπαν-- 
ϑεὶς ταῖς ὑποσχέσεσι, χαὶ ταῖς ἐλπίσι χαριζόμενος πάντα, ἅπα- 
σαν "4ραβίαν τάς τε μέχρι Τίγριδος ποταμοῦ πρὸς τὸν Χοσρόην, 
ὡς ἔστιν εἰπεῖν, μετατίϑησιν. οἱ δὲ τῆς Τ]αρτύρων ἐχόμενοι 
πόλεως, καίτοι τῆς πολιορκίας ὑπὸ Ῥωμαίων ἐπιστατούσης, τοῖς 
ἐν παραβύστῳ τοῦ Xoogóov προστάγμασι πειϑήνιοί πως γινόμε- 
vot οὐκ ἐδίδοσαν τὴν πόλιν Ῥωμαίοις, ἀλλὰ καὶ μάλα χαρτερῶς 
ἀντετάττοντο. τοιγαροῦν ὅτε χατάφωρος πανουργῶν γέγονεν ὃ 
Χοσρόης, ΖΙομετιανὸς λογισμοῦ ἀγχινοίᾳ δυσκαταμάχητον ἀντι- 1i 

B στρατεύσας βουλὴν τοῦ Περσικοῦ δόλου δίκην πομφολύγῳν ἐκφύ- 
σεως διαλύει τὸ ὕπουλον. μεταπεμψάμενος γὰρ ὥς ἑαυτὸν τοὺς 
ἀξιολογωτάτους τῶν περιφρουρούντων τὸ πόλισμα, οὃς μὲν ὑπή-- 
yero λόγοις, otc δ᾽ ἐξωνεῖτο τοῖς δώροις, ἀναμιμνήσκων τήν τε 
τῶν Ῥωμαίων ἐπιστασίαν ἐσχειμένην τῇ πόλει, τόν τε Χοσρόην 1. 
τῆς τοῦ βασιλέως ἐπικουρίας δεόμενον, τόν τε Βαρὰμ ἀμφίβο-- 
λον περιχείμενον τύχην. καὶ τοσαύτην εἶχεν ὃ λόγος τὴν δύνα-- 
μιν ὡς διαιρεϑῆναι ταῖς γνώμαις τοὺς τὴν Π]Παρτύρων πόλιν χα-- 
τέχοντας ἑκὼν ἀέκοντι ϑυμῷ" ἔστω γάρ μοι νῦν τῆς ἐχείνου γνώ-- 
μῆς ζωγράφος δμηρίζουσα γλῶττα. καὶ δῆτα εὐνοῦχον τῶν εἰς 9ὶ 

€ τὴν βασιλικὴν δορυφορίαν συντεταγμένων αὐτῷ τὸν χορυφαιότα- 
τον, ὃν πραιπύόσιτον εἴϑισται Ῥωμαίοις ἀποχαλεῖν, ἀνὰ τὴν 
ἹΠαρτύρων πόλιν ἐξέπεμψε, παρακελευόμενος Πέρσαις τὸ ἄστυ 


H 


20. τῶν deest IP. | 


submisisse copias intellexerunt, immutati animis Constantinam procedunt. 
praefectus autem Nisibenus pollicitationibus Chosroae inescatus, et spei 
per omnia gratificans, universam Arabiam omnesque urbes ad Tigrim 
usque (prope dixerim) Chosroae transcribit. caeterum qui Martyropo- 
lim adversus Romanos tuebantur, clandestinis Chosroae mandatis morem 
gerentes ac deditionem minime facientes, viriliter admodum vim propul- 
sabant. proinde ubi astute agere Chosroes deprehensus est, Domitianus 
solerter excogitatum et labefactatu difficile consilium nequitiae Persicae 
Oopponens, tectam fraudem bullae instar exsufflando dissolvit. accersitis 
enim ad se praecipuis de praesidio, quosdam verbis inducit, quosdam 
donis pellicit, eos et Romanorum urbi capiendae insistentium. et Chos- 
roae imperatoris subsidio indigentis et ambiguae incertaeque fortunae 
Varami commonefaciens. ac tantum valuit Domitiani oratio, ut senten- 
tiis discordarent praesidiarii volentes nolentesque: liceat enim nunc mihi 
eorum sensum Homericis verbis depingere. quocirca eunuchum, satelli- 
tum regiorum principem, quem Romanis praepositum vocare mos est, 
Martyropolim mittit Chosroes, hortaturque Persas uti urbem tradant et 


HISTORIARUM IV. 15. 195 


t. s 
κἀτοαλιπεῖν καὶ περὶ τὴν Νίσιβιν àygavA(teoO9at, οἵ μὲν ovv Πέρ- 
σαι τοῦ βασιλέως Xocgóov μεταβαλόντος τὴν γνώμην σπονδὰς 

- , ^ € 
μετὰ τῶν πολιορχούντων συνθέμενοι τῆς πόλεως ἐξεχώρησαν. 
c - [4 M 
τῶν τοίνυν ἡγεμόνων ἐς Κωνσταντῖναν ἡκόντων, ὥφϑη καὶ Σίτ-- 
οὅτας ἐκεῖνος ἀναμεμιγμένος αὐτοῖς ὃ τὴν ΠΠαρτύρων πόλιν 'Og- 
j - E ω 3 
᾿ς μίσδῳ τῷ Περσῶν βασιλεῖ παρασχόμενος δόλῳ. ὃ μὲν ovv Zfo- 
μετιανὸς διεστείλατο Χοσρόῃ ὡς οὐχ ὕσια εἷς εὐεργέτας καὶ "Po- 
μαίους διεγχειρεῖ ἀνεχύμενος ἀνδρὸς προδότου πολλὰ εἷς Ῥω- 
^ , 2 , c ^ M * , 
| μιαίους κακὰ διανύσαντος, ἀναμιμνήσκων ὡς καὶ τῷ Βαρὰμ qi- 
B. τ ,ὔ ΔΨ ? - * ^ 
30206 itia quién, καὶ ἥκιστα Gio Ton αὐτῷ περὶ πολλρᾷ D 
ποιουμένῳ ἄνδρα παλαμναῖον καὶ ἀπιστότατον, μή πού γε τὰ 









Ρωμαίων πλήϑη συστραφέντα αὐτὸν Χοσρόην καὶ τὸν Σίτταν 
- διαχρήσονται, καὶ τὰ τῆς ἀγωνίας τῷ Βαρὰμ λάβοι ἀνάπαυλαν. 
A , ^ c Ld , i] ^ , ^A 
ἐπὶ τούτοις συνιδὼν ὁ Χοσρόης, xoi τὸν παρόντα xougóv κολα-- 
π᾿ 2 , » J v / 
Ἰοχείαις ἀποπριάμενος, ἔκδοτον Κομεντιόλῳ Σίτταν καϑίστησι- 
δευτέρῳ δ᾽ ἡμέρᾳ ὃ στρατηγὸς ἐπ᾿ ὄψεσι τοῦ ὁπλιτικοῦ αἰκισάμε-- 
γος τοῦτον τῷ πυρὶ παρεδίδου, κατανϑρακεύσας τε ταῖς φλοξὶ 
^ c Ἣν 
δίκην τῶν ἡμαρτημένων τὸν Σίτταν εἰσέπραττεν. ὃ μὲν οὖν Ζ1ο-- 
μετιανὸς ἱεροπρεπῶς ἐς τὰ περὶ τὴν ἀνάληψιν τοῦ ἄστεος διεπο-- 
€ LE - 
γεῖτο, ὡς ἐνῆν ἐς τὰ μάλιστα, τούς τε συνομοσαμένους τοῖς 
βαρβάροις Ρωμαίους ἐς τὴν τοῦ ἄστεος ἅλωσιν ομεντιόλῳ πα-- 
ρεδίδου τῷ στρατηγῷ. τούτων τοίνυν ἀξίας ὑποσχομένων δίκας Ῥ 114 
τῶν κατὰ τῆς πατρίδος διαπεπραγμένων αὐτοῖς, ὃ ἱερεὺς τῆς 
σωτηρίας τὴν ἑορτὴν ἐγκαινίζων τῆς πόλεως πανήγυρίν τε τοῖς 
᾿ - , - c 
95 χαλλιγίχοις συστησάμενος μάρτυσιν, ἐπὶ τῶν βημάτων τῶν ὕψη-: 


Nisibin concedant. Persae Chosroe immutato, pacta conventa cum ob- 
᾿ς sidentibus ineuntes oppido excedunt, ducibus ipsis Constantinam intran- 
.' übus, inter eos etiam Sittas, qui Hormisdae Martyropolim dolo prodi- 
" derat, apparuit. Domitianus Chosroae denuntiat illum adversus Roma- 
nos de se bene meritos iniustum videri, cum proditorem, deque Roma- 
nis ita meritum ut qui pessime, toleret, admonens eum Varamo quoque 

. amicum fuisse, et hominem pestilentissimum perfidissimumque benefactis 
᾿ς $uis male gratiam relaturum, ne forte coeuntes Romani ipsum et una 
. Sittam e medio tollant, bellumque cum Varamo terminetur, ob hanc cau- 
sam prudens Chosroes, et opportunitatem temporis praesentem obsequio 
emendam censens, Comentiolo Sittam addicit; quem ille postera luce in 
omnium conspectu flagris caesum rogo tradit, et flammis delictorum poe- 
nas ab eo reposcit. Domitianus igitor, ut sacerdotem decebat, et quan- 
tum maxime poterat, pro urbe recipienda laborabat. at Romanos, qui 
ad urbem occupandam cum barbaris male conspiraverant, duci tradidit; 
-quibus pro scelerate contra patriam perpetratis commerito supplicio mul- 
tatis, episcopus festum diem partae salutis civitati instaurans, martyri- 


* 


196 THEOPHYLACTI 


λῶν τῆς ἐκκλησίας γενόμενος, παιωνίζων ἄσμα καινὸν τῷ Χρι- 
στῷ ἐπινίκιον, τοῖς ὠσὶ τοῦ κατεκκλησιασϑέντος λαοῦ τάδε ποῦ 
διηγόρευεν. 

Β 16. “Οὐκ ἐν πολέμοις μόνον καὶ συμπλοκαῖς καὶ ἐχτά--: 

Mes ἕεσι ταῖς σάλπιγξιν ὃ Zleflió ἀλαλάζει, ἀλλὰ καὶ ἐν εὐσήμῳ ἡμέρᾳ 5 

ἑορτῆς τῷ ἐπὶ πάντων σαλπίζει ϑεῷ. πρέπεϊ γὰρ καὶ πολεμικοῖς 
ὀργάνοις ὑμνεῖσϑαι ϑεόν" ἀρχιστράτηγος γὰρ οὗτος ἐχτάξεως 
κραταιός τε καὶ δυνατὸς ἐν πολέμοις πρεσβεύεται. καὶ ἐξ ὧν ἡ 
εὐδόκησις πέφυκεν, ἔδει που πάντως προελϑεῖν καὶ τὴν αἴνεσιν. 
δεῦτε, xol ἡμεῖς ταῖς νοηταῖς ἀλαλάξωμεν σάλπιγξι, ταῖς δέεα- 10 
ψοίαις φημί, οὐ κερατίναις, ὡς Ιουδαίοις νενομοθέτηται" οὐ 

€ γὰρ ἀλόγων μέλεσι διὰ τὸ παχὺ τῆς διανοίας γεραίρειν ἡμεῖς ϑεὸν 
σιροσετάχϑημεν. συστησώμεϑα γοῦν ἑορτὴν μὴ ἕως τῶν κερά- 
τῶν τοῦ ϑυσιαστηρίου καὶ μόνον διήχουσαν, ἀλλὰ μέχρι τῆς ἄνω 
ἱεραρχίας αὐτοῦ τοῦ ϑεοῦ, ἧς ἀρχιερεὸς elc τὸν αἰῶνα κατὰ τὴν 15 
τάξιν ΠΠελχισεδὲκ 0 ἐκ δεξιῶν τῆς μεγαλωσύνης καϑήμενος καὶ 
ἔστε xol ὀνομάζεται. τῷ ὄντι γὰρ ἐν βραχίονι κράτος ἐποίησεν, 
ὄρη ταπεινώσας φρυάγματος, καϑελὼν ἀπὸ ϑρόνων δυνάστας, 
καὶ πάλιν στηλιτεύων ἐπὶ τῆς Βαβυλωνίας τὰ μεγαλεῖα τοῦ πνεύ-- 
ματος. δουλαγωγοῦνται γὰρ λέοντες, καὶ δράκοντες ἀποπνίέγον- 90 
ται, καὶ Βὴλ καὶ ΠΠίϑρας ἀνδραποδίζονται, καὶ μαλακεύεται 

p πῦρ, μήτε μαρτύρων ἐσϑῆτος τυραννῆσαι δυνάμενον, ὑπὸ νά- 
φϑας καὶ πίττης ἀφϑόνως καταρδευόμενον. πάλιν δεξιὰ κυρίου 


busque praeclaris victoribus panegyrin sive celebritatem instituens, e 
sublimi ecclesiae suggestu, ad gratulandam Christo victoriam canticum 
novum cantans, ad populum congregatum ita disseruit. 

16. **Non in bellis tantummodo atque in praeliis et congressibus, 
sed etiam in insigni die solennitatis David deo altissimo tuba canit: de- 
cet enim bellicis quoque instrumentis collaudare deum, qui primarius in 
pugna dux fortisque et potens in praelio colitur; et unde natum est de- 
cus, inde laudem quoque procedere plane oportet. agitedum, nos quo- 
que tubis, quae intelligentia percipiuntur, clangamus, animis, inquam, 
non coraeis tubis, quemadmodum lex ludaeis praescripta requirebat: nec 
enim nos, ut illi, propter mentium hebetudinem animantium brutorum 
membris venerari deum iussi sumus. constituamus itaque diem solennem, 
mon usque ad cornua altaris duntaxat, sed usque ad coelestem hierar- 
chiam pertinentem, cuius pontifex in aeternum, secundum ordinem Mel- 
chisedech, sedens ad dextram maiestatis dei et est et nominatur. pro- 
fecto potentiam fecit in brachio suo, montium fastum humiliavit, et de- 
positis de sede potentibus rursum magnalia spiritus super Babylone omni- 
bus prodidit. subiguntur enim leones, et dracones suffocantur, et Bel 
atque Mithras captivi abducuntur. flaccescit ignis, et quanquam naphta 

8c pice largiter imbutus, ne vestem quidem martyrum adurere potest. 


HISTORIARUM IV. 16. 197 


᾽ , ^" D» 
ἐποίησε δύναμιν, ἐπάρσεως καταδιαιτῶσα Χολδαϊχῆς, οὐκ ἐ, 
, 2 a. s γ ^ b , , ἌΜΑ ^ 
τοίχῳ ἀλλ ἐν οὐρανῷ τὴν προαγύρξησιν γράφουσας. «αὶ διαιρεῖ- 
ς - € , 
ται Βαβυλώνια σκῆπτρα, καὶ ὑβριστὴς καταβάλλεται θρόνος, 
, - 
| καὶ πάροινος βασιλεία συστέλλεται, καὶ τιμᾶται πάλιν τὸ ταπει-- 
- Bvoruevov xal κρατύνεται τὸ νικώμενον. πάλιν τὴν στεῖραν πόλιν 
& Bo ͵ ς , 34223 3 D » 
διὰ τὸν πόλεμον ὡς μητέρα δι᾽ εὐτεχνίαν εὐφραινομένην ἔστε 
1 , - - 
. St4ca00c. — μηδεὶς ἀμπεχέσϑω τῆς βασιλικῆς ταύτης πανηγύ-- 
ρέεως ἀναξίαν ἐσϑῆτα. πάντες τῇ καϑαρότητι τοῦ βίου λευχει- 
’ ,- - - - 
μονήσωμεν, ἵνα μὴ ἀνάξιον τῆς εὐωχίας τῇ ψυχῇ περιβαλόντες 
, , Le - - 
ἡ 1οστόλισμα ἀνάξιοι φανῶμεν τῆς μεταλήψεως xol τὰ ἀχόλουθα 
: - REC e » D , 2 ? 
χαταχριϑῶμεν τῆς ἀποτεύξειυς. ἐγχαινίζου, πόλις ἀγαλλιάσεως * 
«e , ^ - 1€ , j 3 2 , 
ἤχει γάρ σου τὸ φῶς, xol) δόξα xvolov ἐπί σε ἀνατέταλκε, τάδε 
por λέγει τὸ πνεῦμω τὸ ἅγιον, καὶ τὴν ἐπαγγελίαν ἀσπάζομαι, 
ς NS. FN M , , HH. 2 
᾿ καὶ ἢ νῦν ὑπὲρ τὴν προτέραν φαιδρότητα δόξα καϑέστηχεν. οὐ 
| 15729 δήμους μαρτύρων ἐν τοῖς ἔμπροσϑεν καὶ πρεσβυτέροις χρό- 
γοις ἐχέχτησο, πᾶσαν ἀτραπὸν καὶ λεωφόρον τῶν σῶν λαγόνων 
ἐπιχυμαίγοντας. ἐπιφανεστέρα σοι τῆς ἁλώσεως ἡ ἀνάζευξις " 
ἣν γὰρ ἔχλεψε δόλος, νῦν φόβος ἀπέδοτο, καὶ ἣν βασιλέως Bag- 
᾿ς βάρου πανουργία κακῶς ἀπεσύλησε, νῦν ἐπιφανεστάτη δουλα- 
s mM 2 L , - SH, 2 ; € y 
-90 yoyle καλῶς ἀντιδίδωσι. ταύτην oixérgg ἐσταλμένος ὑμῖν, ὦ 
χΥ , 
᾿ς μιάρτυρες, προσηγάγετο, συμμάχους ἐλέσϑαι ϑηρώμενος, ovg 
ἀντίϑεος τὸ πρότερον οὐκ ἐπρέσβευεν, ἐξ ἀποτεύξεως διδαχϑεὶς 
τὴν εὐσέβειαν, ἐπεὶ καὶ Φαραὼ ὃ πάλαι μαστιζόμενος ἢ νουϑε- 






v 


iterum dextra domini fecit virtutem, compressitque spiritus Chaldaicos, 
non in pariete, sed in coelo praedictionem scribens; et dividuntur sce- 
ptra Babylonica, et thronus insolens deiicitur, et regnum temulentum 
contrahitur; et quod humiliatum erat, denuo honoratur, et quod victum 
erat, corroboratur. rursus sterilem urbem propter bellum, ut matrem 
ob filiorum multitudinem laetantem aspicimus. nemo vestem hoc pane- 
gyrico festo indecoram induat: omnes vitae morumque candore ac puri- 
tote candidum gestemus habitum, ne si animam secus quam regale con- 
vivium deceat convestiverimus, qui ad id admittamur indigni iudicemur, 
et his damnemur quae ab eodem eiectos consequuntur. renovare, urbs 
exultationis: venit enim lumen tuum, et gloria domini super te orta est. 
— haec enim dicit spiritus sanctus, et promissa amplector, et quae nunc 
- est gloria, priorem claritatem superat. haud enim populos martyrum 
superiore memoria possidebas, omnem semitam et compita tuorum visce- 
: rum inundantes. plus tibi ad gloriam proficit ita liberatam quam ita 
captam esse. quam enim dolus subiugavit, nunc metus restituit; et 
uam regis barbari calliditas improbe pro spolio abstulit, nunc illustris- 
sima receptio probe rependit. hanc famulus vester missus vobis recon- 
ciliavit, o martyres, socios sibi conatus adiungere, quos dei adversarius 
ühtea non rogabat, ex infelici successu pietatem doctus, quoniam et 





P 115 


r 


198 . THEOPHYLACTI 


| 
τούμενος «ϑεὸν σέβειν ἠνείχετο. ταύτην ὑμῖν ἀνατίϑησι, μάρ- 
τυρες, Βαβυλώνιος τύρανγός τε καὶ ἔπηλυς, ὃ τῆς ἑαυτοῦ βα- 
σιλείας δραπέτης, ὃ νῦν “Ῥωμαίοις ἀντὶ πολεμίου πειϑήνιος " 
τοσαῦτα γὰρ ὑμεῖς τοῖς ἀνϑεστηχόσιν ἐπαλαμήσασϑε. ἐξέστη ὃ 
C τύραννος ἐπὶ τούτοις, ἔμφοβος καὶ ἔντρομος ἐγενήϑη ἡ γῆ. ἐπε- 5 
τίμησε γὰρ τοῖς ἔϑνεσιν ὃ ὧν ἀπ᾿ ἀρχῆς, καὶ τῆς δεξιᾶς αὐτοῦ 
ἡ ἀλλοίωσις αὕτη. m^ ἄκρου τοῦ οὐρανοῦ ἡ ἔξοδος αὐτῆς, xol 
τὸ κατάντημα μέχρι τῶν περάτων τῆς γῆς, καὶ ἐϑεασάμεϑα τὴν 
V 216 δόξαν αὐτῆς πλήρη χάριτος καὶ δυνάμεως. οἱ γείτονες ποταμοὶ 
προφητιχῶς χεῖρας χροτείτωσαν. φερωνύμως νῦν ó Εὐφράτης 10 
ἐπὶ τοῖς μεγαλείοις εὐφραινέσϑω τοῦ κτίσαντος. ὃ Τίγρις ueza- 
βαλέτω τὸ ϑηριῶδες πρὸς τὸ φιλάνθρωπον" 7) κραιπάλη γὰρ τῶν 
φόνων αὐτῷ καταλέλυται. ἄσωμεν δὴν τῷ χυρίῳ σωτήριον, 
ἄσωμεν αὐτῷ μετὰ τῶν μαρτύρων ἐπινίκιον ὕμνον. ἀναγγείλω-- - 
μὲν ἐπὶ τῶν πρταμῶν Βαβυλῶνος τὴν δόξαν αὐτοῦ, σκιρτῶντες 15 
D τῷ πνεύματι" οὐ γὰρ ϑρῆνον Ἰουδαϊκὸν χκατεχρίϑημεν, ἢ ai- 
σχύνην αἰχμαλωσίας ὑπὸ τῶν λαφυραγωγησάντων ὀγειδιζόμεθα. 
προτάξωμεν ἡγεμόνα τῆς εὐφροσύνης τὸν κύριον, ἵνα μὴ τῆς ἄνω 
“Ἵερουσαλὴμ ἐπιλαϑώμεθα καὶ ἡ γλῶσσα ἡμῶν χκολληϑῇ τῷ λά- 





ρυγγι ὡς καχῶς μὴ μεγαληγοροῦσω τοῦ ϑεοῦ τὰ παράδοξα. νῦν 90. 
7 ϑυγάτηρ Βαβυλῶνος κατὰ τὸ γεγραμμένον ὄντως ταλαίπωρος, 
7| τῶν ἀγερώχων ἐπιβαίνουσα σκήπτρων, καὶ μαχαρίζεται βασι- 
λέως εὐσέβεια οὐκ ἐπάγουσα ταύτῃ τὸν ἰσοστάσιον ὄλεθρον, ἢ 


Pharao quondam flagellates demum,, non admonitus deum coli passus 
est. hanc vobis consecrat Babylonius tyrannus et advena, e suo ipsius 
regno profugus, qui pro hoste nunc Romanis est subditus. talia quippe 
vos contra inimicos effecistis. tyrannus super his obstupuit, terra timuit 
et contremuit. increpavit enim gentes, qui est ab initio; et dextrae eius 
mutatio haec est. a summo coelo egressio eius, et occursus eius usque 
ad fines terrae. et vidimus gloriam eius plenam gratiae et potentiae. 
vicina flumina secundum prophetam plaudant manibus. nunc Euphrates 
nomini suo congruenter laetetur super magnalibus conditoris. "Tigris 
feritatem in humanitatem mutet: iam enim caesorum cadaveribus se am- 
plius non ingurgitabit. cantemus domino canticum salutis, cantemus ei 
cum martyribus hymnum de parta victoria. annuntiemus super flumina 
Babylonis gloriam eius, in spiritu exilientes: non enim ludaicis fletibus 
damnati sumus; nec a'praedatoribus captivitatis dedecus nobis expro- 
bratur. ducem laetitiae nostrae dominum praeponamus, ne supernae 
Hierusalem obliviscamur, et lingua nostra adhaereat faucibus, utpote 
quae male dei admirabilia non magnificet. nunc filia Babylonis, sicut 
Scriptum legimus, vere misera est, superborum sceptra ascendens, lau- 
daturque imperatoris pietas, perniciem illi non remetiens, nec retribuens 


" ume e 


HISTORIARUM IV. 16. 199 


ἀντεπιφέρουσα τὼ ἀνταπόδομα ὃ ἀνταπέδωκεν ἡμῖν, τελειοῦται 
γὰρ αὕτη διαϑήχη δευτέρα τῷ νοητῷ Ἰσραήλ, καὶ βασιλεὺς οὐκ 
| ἀποδοκιμάζεται σήμερον οἰκτείρων πολέμιον, οὔτε Zuuov 7 ἐπὶ 
^ τούτῳ διαπληκκίξεται, παντοχράτορι keel ζηλῶν. ὃ yàg Ἴη- 
b 503g ὃ Χριστός, ὃ παλαιὸς ἡμερῶν καὶ πρεσβύτερος, εὐσεβέ- 


χληροδοτεῖ τοῖς οἰχτείομοσι, καὶ φιλανθρωπίας ἔχων ὑπόϑεσιν 
t , 9 4 

Γ Ἢ à , , n "S δ , 

- «ul δούλου. λαμβάνει μορφήν, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συναναστρέ- 
[P φεται, xol τὴν φάτνην γνωρίζει, καὶ προσίεται σπάργανα, καὶ 
I. ? - - ἊΣ 
1ο φεύγει τυραγνοῦσαν τὴν μάχαιραν, καὶ τῇ «Ἰἰγύπτῳ προσομιλεῖ, 
5 »5 ^- ^ 

I|. εἶτα τὴν Ναζαρὲτ κατοιχεῖ, καὶ Γαλιλαῖος κηρύττεται, καὶ σο- 
ΤΟ gig προχόπτει, καὶ φϑόνῳ κακίζεται, καὶ ὑπὸ Σαδδουκαίων πει-- 

, - - , 
ράζεται, xol μετὰ τῶν ἁμαρτωλῶν συναυλίζεται, καὶ πρὸς πά- 
Soc ἐκδίδοται, καὶ σταυρὸν χαταδέχεται, καὶ μετὰ τῶν ἀνόμων 
| 35Aoyícezau , xol τάφον ἀσπάζεται , καὶ μετοφοιτῷ πρὸς ἀνάστασιν, 
xai πάντα παϑὼν χατησμένισεν, tv μόνον ἡμῶν ἀπολαύων, ὃ 
καὶ σωζόμεϑα. ἄσωμεν τῷ κυρίῳ, οὐκ ἐξόδιον Goua* ἐπιβα- 
, € , t. 

ξύφιορ γὰρ ἢ πανήγυρις, xai πόλις καὶ ναὸς ἐγχαινίζεται, xo 
»ύμος ἀνακαινίζεται πάτριος, χαὶ ῥώννυται πίστις ἀκίβδηλος, 
80 xai τὸν ἐγκαινίζοντα Ἀλέπῳ “Χριστὸν ἐ ἕν μέσῳ τῆς ἐκκλησίας τῶν 
j τροπαίων τὰ σύμβολα ἐ ἐπὶ τῶν ὥμων περιφερόμενον. ó δὲ ϑρίαμ-- 
.. Boc ὃ σταυρός, δι᾽ οὗ ξενηλατεῖται τὸ βάρβαρον, τὸ δὲ ἹΡωμαΐ- 
h * - L » τὸ , A c ?* δ 2 2c ; 
— κὸν εἰσοικίζεται. ἄσωμεν τῷ χυρίῳ xol ὕμνον ἐξόδιον " eSouxi- 








retributionem quam retribuit nobis, alterum siquidem testamentum ob- 

᾿ς servatar, Israeli intellectuali praecipiens ne malum pro malo reddat. 
.. hodie rex hostem miserans non reprobatur; nec Samuel omnipotenti do- 
mino zelans propter hoc altercabitur, dominus enim lesus Christus an- 
tiquus dierum, et omni aevo antiquior , misericordiam sacrificio religio- 
siorem ducit, et paternum regnum misericordibus impertit, et humani- 
tate victus etiam servi formam accipit, et cum hominibus conversatur, 

et praesepe noscit, et fasciis involvitur, et tyrannicum gladium fugit, et 

in Aegyptum emigrat, deinde Nazareth habitat, et Galilaeus proclama- 
iur, et sapientia proficit, et ex invidia vituperatur, et a Sadducaeis 
tentatur, et cum peccatoribus commoratur, et tormentis deditur, et cru- 
cem suscipit, et cum iniquis reputatur, et sepulcrum non refugit, et 

ad resurrectionem transit, et omnia libens patitur, unum hunc fructum 

ex nobis percipiens, quod salvamur. cantemus domino, non egressus 
canticum: est enim scansoria panegyris , et urbs et templum renovantur, 

et lex patria instauratur, et fides sincera confirmatur, cernoque Chri- 
stum in media ecclesia tropaeorum symbola humeris sustinentem. trium- 
pr autem crux, per quam barbari et peregrini et exteri abiguntur, 
omani ut. domestici introducuntur. cantemus domino etiam hymnum 
ἐξύδιον, id est, egressionis: nam perinde ut sus e silva glendifera, ex 


rt a 


P 116 


— eregov» ϑυσίας οἷδε τὸν ἔλεον, καὶ τὴν πατρῴαν βασιλείαν κατα-- 


€ 


P 117 
V 217 


200 THEOPHYLACTI 


ζεται γὰρ τοῦ ἄστεος ὥσπερ vc ἐκ δρυμοῦ τὸ Βαβυλώνιον φῦλον, 
τὸ καταπατεῖν τὰ ἅγια τοῖς ποσὶν ἐγχειροῦν, καὶ τοὺς μαργαρί- 
τας τῆς πίστεως τοῖς ὄνυξιν ὑποϑραύειν καταμαινόμενον. μιμή- 
σώμεϑα τοὺς ἐπὶ τῆς Βαβυλωνίας δοξολογήσαντας, καὶ τῆς ἐχεί- 
vov χοροστασίας ϑιασῶται γενώμεθα " ἀνενέργητον γὰρ καὶ "νῦν 5 
τῶν Χαλδαίων τὸ πῦρ καταφλέξαι τῶν μαρτύρων τὸ πόλισμα. 
εὐφραινέσϑωσαν οἱ οὐρανοὶ καὶ ἀγαλλιάσϑω 7 γῆ, καὶ τὰ πεδία 
χαιρέτωσαν" κατεβλήϑη γὰρ ἔϑνη τὰ φιλοπόλεμα. διέγνωσαν 
προφητικῶς ὅτι ἄνθρωποι καϑεστήχασι, καὶ τῆς ἑαυτῶν συντά-- 
ξεως νῦν τὴν φύσιν οὐκ ἠγνοήκασι, καὶ ἃ μαϑεῖν οὐκ ἐνῆν εὖ-- 10 
πραγήσαντας, τεταλαιπωρημένους διδαχϑέντας ἔστι ϑεάσασϑαι. 
ταῦτα ὑπὸ τῆς χαρᾶς ὑμῖν σχεδιάσαντες ὕμνον ὑμῖν ἀπαρασκεύα-- 
στον προστεϑείκαμεν, τράπεζαν ἀγγέλων, συμπόσιον ἁπλοϊκὸν 
καὶ ἀποίκιλον" φιλεῖ γὰρ τὸ ϑεῖον καὶ τοῖς ἀσυντάχτοις γεραέρε- 
σθαι, καὶ τὰ μὴ μεγαλοπρεπῆ τῆς δορυφορίας προσίεσϑαι ἐν 15 
καινίσει καρδίας, οὐκ ἐν ὄγκῳ δωρήματος ἐξετάζον τῆς εὔχαρι- 
στίας τὴν πρόοδον. τὸν πατέρα νῦν δοξολογεῖν οὐ παυσώμεϑα, 
τὸν υἱὸν προσκυνεῖν ὥς φύσει ϑεὸν o) χκαταλήξωμεν, τὸ πνεῦμα 
γεραίροντες ὡς ἕν πεφυκὸς τῶν τριῶν ὑποστάσεων οὐκ ἀποσχώ- 
μεϑα" ϑεὸς γὰρ τὰ τρία, ᾧ ἡ δόξα καὶ πρό γε τῶν ἀπείρων 90 
αἰώνων καὶ μετὰ τοὺς αἰῶνας ἀπέραντος. ἢ 

"End δὲ οὕτω mov τὰ τῆς διαλαλίας τῷ ἱερεῖ ἐπεφιλοσό-- 
φητο, λίαν ἐπαινετῶς ἐχρότει τὸ ἄϑροισμω τὸ μεγαλύνουν τῆς 





21. ἀπεράντους IP. 


urbe natio Persica expellitur, quae sancta pedibus conculcare audebat et 
margaritas fidei ungulis furiose conterebat. imitemur eos qui Babylone 
glorificarunt deum, illorumque choreae sodales fiamus: nam et hodie 
Chaldaeorum ignis martyrum urbem exurendi vim nullam habet. lae- 
tentur coeli, et exultet terra, et campi gaudeant. prostratae sunt gen- 
tes belli cupidae. cognoverunt, iuxta prophetam, quoniam homines sunt, 
et naturam coagmentationis suae nunc senserunt; quaeque rebus secun- 
dis utentes discere nequiverunt, adversis eruditi iam possunt intueri. 
haec prae gaudio ad vos ex tempore prolocuti sumus, et hymnum vobis 
imparati proposuimus, mensam angelorum, convivium simplex et varie- 
tatis expers: amat enim divinitas etiam non compositis donari, et ad- 
mittere cultus quamvis non magnificos, ex renovatione cordis, nom ex 
pondere et amplitudine doni gratiarum actionem aestimans, nunc patrem 
glorificare ne cessemus, filium adorare ut natura deum ne desinamus, 
spiritum ut unam de tribus hypostasibus venerari ne desistamus: deus 
enim haec tria sunt, cui et ante omnia saecula et post omnia saecula 
gloria infinita." 

Postquam episcopus haec sapienter disseruit, audientium multitudo 
orationem magnificam miris plausibus prosecuta est, magnamque lacri- 


HISTORIARUM IV. 16. 201 


᾿ διαλέξεως » καὶ πολὺ τὸ δάκρυον τῇ χαρᾷ ἀπθάμενον ὑπὸ τῆς 
grosse: τοῦ λόγου τῇ ἐκκλησίᾳ περιεκχέχυτο, καὶ φιλόδακρυς 
ἦν ἡ πανήγυρις , οὐχ ἔχουσα πάϑους ὑπόϑεσιν" οὕτω γὰρ ὃ και-- 
ρὸς παρεκάλει. τὰ δάκρυα, χηρεύων ἀλ γηδόνων χαὶ τοῦ λυπήσον-- 
δτος. ὃ μὲν οὖν ἱερεὺς σφαγιάσας τὸν ἄρτον τόν τε οἶνον ἱερουρ-- 
^ γήσας τοῖς aid μον μυστηρίοις τὸ συνελ ἤλυθὺς τῇ μεταλήψει 
ἡγίαζε. καὶ οὕτω που 7j πόλις ἡμέραις ἑπτὰ ταῖς ϑυμηδίαις κα-- 
 diedda 






x 


o 
7t 
31 
d 


marum vim gaudio permistam prae compunctione ex eius verbis enata 
effadit , eratque panegyris omnino lacrimosa, cum dolendi causa nulla 
subesset. sic enim tempus ad collacrimandum hortabatur, quamvis quod 
᾿ς ob molestiam doloremve ad id eos commoveret, nihil esset. antistes igi- 
— tur pane et vino solenni rita consecratis, mysteriis dei hominisque' con- 
ventum per communionem sanctificabat. et hunc in modum civitas dies 
Septem cum oblectamento in feriis consumpsit. 





ΘΕΟΦΥΛΆΑΚΤΟΥ 
»PUAC T "0" "PUupUBDWEME 
AOLOX E: 


TH EOSPHYTLS— A6 PI 
HISTORIARUM 
LIBER V. 





PONTANI ARGUMENTUM. 


(1) F. aramus re cum suis deliberata copias adversus Chosroen in 
diversm loca destinat. Nisibi conviciis incessitur. Zadespratae mun- 
lii pessime ibidem accepli ad Chosroen transmittuntur, qui in adversa 
fortuna Sergii martyris opem , cum promissione crucis aureae, lapillis 
distinctae, implorat. Zadespraten Hosas a. Salchone impulsus stratege- 
male quodam interficit. (2) Zadespratae caput et spolia ad Chosroen 
portantur. 4nathonum missi ducem occidunt, caput eiusdem Chosroae 
iransmittunt ; qui religionem Christianam praedicans, Mauricioque de 
secundis rebus suis significans, auxilium et pecuniam mutuam petit, 
Comentiolus rogatu Chosroae abdicatur, cui Narses ipsius stipator sub- 
slituitur. (38) Narses cum Homano milite et Chosroe Persidem ingre- 
ditur. Chosroes rex acclamatur , a Darenis honorifice excipitur. Domi- 
tiani antistitis ob ingressum illius in templum minae. veniam pctit rex. 
templo eiicitur. muneribus regiis a. Mauricio ornatur. Persae Faramo 
deserto ad eum desciscunt. Daram oppidum imperatori donat. lega- 
ium eius muneratur imperator, ipsumque filii appellatione cohonestat. 
(4) per Singarum Chosroae adversus Varamum delecta manus. re con- 
specia Faramus ad pugnam exit. procedit ultra cum auxiliis Chosroes. 
Domitianus milites ad. fortiter praeliandum atque ad mortem contemnen- 
dam. egregia concione inflammat. (5) militum pugnandi ardor. Chos- 
roae custodia Homana attribuitur. ex ^rmenia copiae exspectantur. 
Chosroes manipulos vires hostium exploratum dimittit. Bryzacius dux 
Persa a Homanis captus auribus et naso mutilatur. Chosroes prospe- 
vitate sua laetus ducem Romanum: acuit, duces Homanos atque Persas 






























PONTANI ARGUMENTUM. 203 


- eonvivio ercipit. adductus inter epulas Bryzacius illuditur et interfici- 
| dur. hilarilas epulantium. (6) Mebodis muntius ad praefectum pry- 
— danei de commeatu et pecuniis sufficiendis. "Phesaurorum custodis fuga. 
[ WSeleuciae conditor. Euphratis descriptio. Mebodes Seleuciam noctu ir- 
" rumpens caedibus promiscue grassatur. Ctesiphontei fama. conterriti de- 
— ditionem decernunt. Antiochiam Persarum condidit Chosroes. lustinia- 
|. mus eidem regiam extruxit. Mebodis Antiochiam litterae. — (7) epistola 
—momine Homanorum ad cives 4ntiochiae Persidis. fugitivos et Varami 
- factionem poscunt. in ducem et dedititios animadvertunt. Iudaeos quo- 
| que tyranni cdministros- trucidant. qua occasione in Persidem commi- 
|. grarint ludaei, eorumque aculeatior vituperatio. ZAlexandriana locus 
— ande dictus. (8) transitum fluminis Romani praeoccupant. unde auda- 
^ eim Faramo. eius speculatores capti rem produnt. in A4misenos irru- 
| ptio. ad lacum Varamus Homanmis occurrit. sine pugna abitur. Nar- 
- ses loannem monet ne separatim cum Persis in aciem descendat. 
(9) Chosroes nuntiis laetissimis afficitur. exercitus tres. in unum con- 
"junguntur. Chosroes et Varamus quantum exercitibus valuerint. Fa- 
— rami insidiae patent. barbarorum clamores et tumultus, Romanorum 
- quies. ad praelium acies dispositae, barbari in montem confugiunt. 
- Persarum temeritas. (10) Farami fuga ad loca varia, quem Ho- 
- mani persequuntur. certamen in campo paratur. Tessera Romanorum 
- Avg Mamn. pugna describitur, sex millia Persarum fugientium. in 
— eaptos Chosroae saevitia. "Turcae donantur Mauricio. in frontibus eo- 
— rum unde crucis signum. (11) tabernaculum Varami diripitur. bar- 
[| bari ex elephantis tela spargentes Romanis succumbunt. bestiae Chos-. 
— roae donantur. spolim leguntur. disceditur. Chosroae ob pariam wi- 
- etoriam laetitia. Romanos parum gratus domum remittit: ab iis de 
- officio admonetur. mille custodes corporis Mauricium rogat. (12) de 
- sancta femina Golinducha apud Hierapolim. genus, connubium, ecsta- 
- sis. quid a mcrito propler Christianismum perpessa sit. altera eius- 
" dem divinitus illustratio , et de morte mariti vaticinium.  Nisibim mi- 
- grat. a sacerdotibus Christianis mysteriis imbuitur. a magis quaeri- 
[. tur; im carcerem diuturnum traditur: inde per angelum liberatur. 
- Hierosolymis sancta adorat. Chosroae futura praedicit. Hierapoli vita 
- innocentissime exacta, in coelum abit. (13) Chosroes Sergio martyri 
| crucem auream et gemmatam dono fert. epistola eiusdem de voto suo. 
[ posthabita lege Persica, Siram feminam Christianam. ducit. reginam- 
- que renuntiat. (14) Chosroes prolem ὦ Sergio martyre contendit. cum 
— donis epistolam mittit, qua se voti compotem evasisse narrat, cum sin- 
— gulari erga sanctum reverentia , et Christiane prorsus. (15) tyranni- 
— dis.Varamo conscii morte plectuntur; Bindoes in Tigridem proiicitur. 
| foedus et paz inter Persas et Romanos ex aequo servatur.  Vaticinia 
— Chosroae de .Homanorum  Persarumque imperiis. quae item Probo 
—— episcopo Chalcidensium | praenuntiarit. ad. res Europaeas regressio. 
— (16) Mauricius er Oriente copias in Occidentem reducit. contra A4ba- 
— res se instruit. rogatur a proceribus et patriarcha et ipsa Augusta 
— tque liberis, ne ipse ductet erercitum. nihil impetratur. solis defe- 
— elio. wentorum rabies. ad legatum audiendum in urbem redit. ad ex- 
ἡ peditionem revertitur. pie sacra obit. pauperibus benigne facit. iter 
οὐ eius a Rompho. a speciro forma suis incursatur. 


P 120 
V 219 


B 


C 


204 THEOPHYLACTI 


RUNE 


uw "s adipe dran. 


3 
1. Ὁ δὲ Βαρὰμ τῆς Ῥωμαϊκῆς διητυχηκὼς εὐμενείας, i-/ 
κλησίας ἀγείρας καὶ περὶ τῶν ἐν ποσὶ κοινολογησάμενος ἐκ τῶν 
ἐπιφανεστέρων τοὺς ἐς ἀνδρείαν τὴν ὑπεροχὴν κεχτημένους ya - 
ροτονεῖ στρατηγούς, ὅπως τῇ ἀντιϑέτῳ προνοίᾳ τοῖς Χοσρόου 
πράγμασιν ἀντιταλαντεύσῃ πως τὸ ἀπρόσκοπον. καὶ οὖν T0v5 
ἸΠιραδουρὶν ἐς τὸ ᾿Ἱνάϑων φρούριον τὸ πρὸς τῷ Κιρχησίῳ παρὰ 
τὸν Εὐφράτην ὠκοδομημένον ἐξέταττεν μετὰ πλήϑους δυνάμεως. 
ἐξεπέμπετο δὲ καὶ ἐς τὴν Νίσιβιν τήν τε σύγχωρον ᾿“ραβίαν τὸν 
Ζαδεσπράτην τὸν ἄρτε που συστρατεύσαντα τῷ Φεροχάνῃ. ὃ 
μὲν οὖν Ζαδεσπράτης τὴν Βαβυλῶνα ἀπολιπὼν ἀγγέλους ἐς τὸν 1i 
Σολχάνην ἐξέπεμπε, προαγορεύοντας αὐτοῦ τὴν ἐς Νίσιβιν üqu- 
ξιν. μενοῦν ye ὃ Σολχάνης, ὅτε που ὑπὸ τῶν ἀγγέλων τὸ τῶν 
μεγαλαυχημάτων ὑπέρογκον τοῦ Ζαδεσπράτου διέγνωχε, τῇ ὕστε- 
ραίᾳ καϑίσας συνέδριον ἐς ὑπήκοον τῶν συνεληλυϑότων προσέ- 
ταττε τοὺς ἀγγέλους, ὃ τι ἂν εἴη αὐτοῖς ἡ ἀξίωσις, μηδέν τι! 
τῷ δέει συσταλέντας ἐκτίϑεσϑαι. οἱ μὲν οὖν ἐξυπηρετούμενοι 
τῷ προστάγματι διεξήεισαν ἅπερ ὃ πεπομφὼς αὐτοὺς διηγόρευσε. 1 
ϑολοῦ τοίνυν γεγονότος τῇ ἐκκλησίᾳ καὶ πάντων τῷ Βαρὰμ λοι- 
δορουμένων, ὃ Σολχάνης αἰχίσας τοὺς ἀγγέλους ἠτίμωσε, xol | 
δεσμοῖς ἀφύκτοις τισὶ καταταλαιπωρήσας ἐς Χοσρόην ἐξέπεμπεν, 9I 
ὃ δὲ Χοσρύης τὸν μὲν Σολχάνην ἐξελιπάρου ταῖς ὑποσχέσεσι πα- 
ροτρύνων εὖ διατίϑεσϑαι τὰς τῶν ἐντυγχανόντων φοιτήσεις, αὐτὸ 
τὸς δὲ Χοσρύης ἀπορίᾳ τὴν ψυχὴν χατεβάλλετο, τὰς ἐπιστρα-- 


, 


1. "Minis Romanorum gratiae benevolentiaeque repulsam passus, - 
coactis primoribus communicatoque de praesenti rerum statu consilio, - 
duces e nobilioribus enimi fortitudine excellentes legit, ut cura et pro- - 
videntia rebus suis integris Chosroae occurreret. ad castellum igitur - 
Anathan prope Circesium iuxta Euphratem situm Miradurinem cum agmine - 
expedito, Zadespraten, qui nuper adeo Pherochanis signa secutus fue- - 
rat, Nisibim et in Arabiam finitimam mittit. Zadesprates itaque Baby- - 
lonia digressus Solchani super adventu suo Nisibim significat. Solchanes (- 
ubi Zadespratae insolentiam: et iactantiam cognovit, postridie concilio ' 
convocato, ut in consessu, quid petitum advenissent, omni timore depo- - 
Sito eloquerentur, nuntiis imperat. illi dicto audientes mandata expo- - 
nunt. turbatur conventus, universisque Varamum maledictis laceranti- 

bus, Solchanes nuntios foede pulsatos et opprobriis affectos, insuper ar- - 
tissimis vinculis misere constrictos, ad Chosroen mittit; a quo etiam at- | 
que etiam rogatur, promissisque allicitur, uti de internuntiis bene pro- 








HISTORIARUM V. 1. 905 









| i - ἢ: ὑδι 
«dac τοῦ τυράννου μορμολυττόμενος. εἰσῆλϑε τοίνυν αὐτὸν δει-- 
b € , , ' , * ^ UN , 
σιδαιμονία ὁσίας ϑρησκχείας τινὸς, καὶ πάλιν πρὸς τὸν ἐπὶ πᾶγ-- 
eu ^ ^ - J : ἌΣ , 1 2 (δ » 
τῶν ϑεὸν τὸν νοῦν μετεχόμισε, καὶ ἠντιβόλει τὸν ἀοίθιμον ἕν 
τῷ ὁ , 3 , 
μάρτυσι Σέργιον, ὃν zal τὰ νομαδικὰ πρεσβεύειν ἔϑνη εἰώθασι, 
ἘΝ ^- - , 
συλλαμβάνειν τῶν πόνων αὐτῷ. ἀπαρχάς τε τροπαίων χαϑυπι-- 
A - “ » D 
σχνεῖτο προσφέρεσθαι, τοῦ xvQuuzoU πάϑους τὸ ἐπίσημον  σή- 
4 4 : 
| puvrpov (σταυρὸς δὲ τοῦτο ἀναγορεύεται), τεχτονεύεσϑαί τε 
Ἶ - ^ 2 ^ ^ 2 
τοῦτον χρυσήλατον, μαργαρίτην ve περιβαλεῖν αὐτῷ καὶ τῶν Iv- 
ι - s , ς 
δικῶν λίϑων τοὺς διαυγεῖς " εὐσεβέστερον γὰρ ποτνιώμενον ὑπὸ 
Le 4 c , 2: 
τῆς ἀνάγκης ὃ καιρὸς αὐτὸν ἐξειργάζετο. ἀτὰρ 0 Σολχάνης ἀξια-- 
᾿φηγητικώτατον xol παράδοξον ἔδρασεν ἐγχείρημα, βουλῆς τε 
ESSA 2 ς 2 , , ΟΣ ^ ᾿ ον 
ἀλχῇ τὸν ἀντιστράτηγον διεχρήσατο. οσᾶν γὰρ τὸν καὶ Ogut- 
^ - - et 7 € ^ 7" " Hs 
 σδαν παρὰ τῷ Περσικῷ οὕτω vay μενον ἱππικῇ περιφράξας ἰσχύϊ 
^ 34 
xarà τῆς ἀντιστρατευσαμένης πληϑύος ἐξέπεμιπε, μάλιστα δὲ 
-z -€ - € , , ^ , 2 , ^ , 
i870 "Poo ὑπετίϑετο δόλῳ τὰς ἐχβάσεις ἐπιτρέψαι τῆς ἐγχειρή-- 
c i] € E ^ - Ct , ^N ἢ J 2 é 
σεως. ὃ μὲν οὖν "Pooüc ταῖς ὑποϑήχαις τοῦ Σολχάνου μετ᾽ ἐπι-- 
ὔ RM" d , à ^ ,ὔ ὃ , ὁ € é c 
μελείας ἑπόμενος ἐχώρει πρὸς τὸ πολέμιον, δευτέρῳ δ᾽ ἡμέρᾳ o 
: - - “αἱ , 3 
 Ζαδεσπράτης ἐν τοῖς μέρεσι τοῦ Χαρχὰς παραγίνεται (χώμη ὃ 
αὕτη παμφορωτάτη ὅμοῦ καὶ πολύανδρος), καὶ νυχτὸς ἐπιγενο-- 
A Li € j 
0 μένης ἐχόμενα ταύτης ἠγραύλιζεν. ὑποτοπάσας δ᾽ ovrog πολε- 
μίαν ὄψιν, μή που ἐξαπιναίως αὐτῷ συγκυρήσειε, τῆς περὶ τῷ 
RN » - - , 1-73. 04 
σῶμα φρουρᾶς προμηϑίαν ἐτίϑετο. οὐχοῦν ἔν τῷ πύργῳ τῷ ἀνὰ 
^ » € 2 , J MI 
τὸν χῶρον ἱδρυμένῳ καὶ ἐκ λογάδων λίϑων NEMORE TN σύνϑε- 
- - , ^ 
σιν τῇ δοκήσει κατεπαννυχίζετο τῆς δειλίας ἀπόκοιτος. ὃ τοίνυν 





wideat. ipse angore et tyranni metu plenus, animum deiicitur, tandem- 
Me religiose in cuiusdam pietatis cogitationem ingreditur, iterumque ad 
deum principem rerum omnium sese convertit, ac venerandum Sergium 
martyrem , quem colere etiam barbarae nationes consueverant, supplici- 
ter rogitat uti laboribus ac miseriis suis ne desit: se illi dominicae pas- 
sionis illustre monumentum, crucem, inquam, ex auro puro confectam 
δὲ margaritis pellucidisque ex India lapillis variatam, victoriae suae pri- 
mütias oblaturum. ita illum necessitas pie orare obtestarique docuerat. 
«caeterum Solchanes admiratione, et memoria dignissimum facinus effecit, 
. valentique consilio ducem adversarium e medio sustulit, Rosam quippe, 
. alio nomine Hormisdam Persis, cum equestri robore contra infestam ad- 
ventantium manum emittens, auctor Rosae fuit ut dolo et insidiis rem 
transigeret. Rosas Solchanis auctoritati studiose pareus in hostem ten- 
dit. die sequenti Zadesprates Charchas, vicum omne genus fructuum 
efferentem et incolis frequentissimum, venit, et nocte proxima in eius 
sgro manet, constitutis circum se diligenter custodibus, ne forte impro- 
viso, quod formidabat, ab hostibus appeteretur. erat ibidem munitio 
electo constructa lapide, in qua citra timorem totam noctem cubare se 


Dp 


P 121 


B 


206 THEOPHYLACTI . 


[4 - ? , “ν᾿ , kJ * ὃ ' ^ - E 
Pocüc o? πόρρω στρατηγοῦ ἀφικόμενος, ἐπεὶ διεγίνωσχε τὸν χῶ-- 
M Se DI τ 

gov ὕπου δὴ οὗτος πάννυχος κατηυνάζετο, ποδηγὸν δεξάμενος ἐς, 
τὸ πρόσω ἐβάδιζεν; ἐπεὶ δὲ τῷ ἐχυρώματι προσεπέλασε, προ-- 
- , - EX 1 1 

ϑέειν προσέταττέ τινα τῆς δυνάμεως, λέξοντα τῷ στρατηγῷ ὑπὸ 
Βαρὰμ ἔσεσϑαι ἄγγελον, καὶ ἐπίϑετον αὐτῷ ἐπιφέρεσθαι δύνα- & 
μιν. ὃ μὲν οὖν ἐπὶ τὸ ὡσανεὶ φρούριον γεγονὼς μεσούσης νυ-- 
xióg, τῇ πατρίῳ φωνῇ τοὺς περιφρουροῦντας φεναχισάμενος,, 
ἠξίου τῷ στρατηγῷ δι᾽ αὐτῶν περιηχηϑῆναι τὸ ἄκουσμα. ἐπί- 
C / c ὃ , ^ H Al ὃ , 9. , Ϊ 

v 290 χάρι τοίνυν οἱ δείλαιοι τὴν ἐπαγγελίαν δεξάμενοι μεταπορϑμεύου-, 
σιν ἐπὶ τὸν Ζαδεσπράτην τὸν λόγον, ὡς οἷα δὴ περὶ δεξιοῦ τινὸς ἵ 










" 2... J c * Y , 1 
xol συντονίας ἀξίου κατεπειγόμενοι. 0 μὲν ov» Ζαδεσπράτης 
» Mec » ἂς € , €. A » 0 , : 
ἔτι ἔξοινος Qv xol ἡμιχραίπαλος, ὑπὸ τοῦ ὕπνου διαχοπτόμενος 

^ »^ € , » , ^ , Ψ , : 
ϑαρρεῖν ἔλεξε Τ]έρσαις, ἀταλαιπωρήτως τὸν Aoyov qoscu He 
^ ^ Ὁ $ 
γος, καὶ τὴν πυλίδα τοῦ φρουρίου διανοῖξαι προστάττει. τοῦτό 
zal γέγονεν αὐτῷ αὐ TT i αὐϑαίᾳ ϑά t 
τοι χαὶ γέγονεν αὐτῷ αὐτοσχέδιὸς τε καὶ αὐθαίρετος ϑάνατος, 
L - , 
ἀφορμὴν τοῦ κινδύνου τὴν ἀφροσύνην χρατησάμενος. οἱ μὲν 

2 - , - 
οὖν περὶ τὸν "Pocüv εἰσρεύσαντες περὶ τὸ φρούριον τῇ μαχαίρᾳ, 

* , 257 PST ᾿ 32$ , Ἵ 
τὴν παρρησίαν ἐδίδοσαν" 0 δὲ στρατηγὸς τὸ ἀδόκητον ϑεασάμε-- 

’ CA EN, 2,4 , 2c) V 
voc βάραϑρον, ἐπὶ τέγους οἰκίσκου γενόμενος ἠξίου παρὰ τῶν 
ς , T $3 rP - AMA ᾿ - ^d 
φρηκότων σωτηρίαν ἀρύσασϑαι. ἐπεὶ δὲ διηπειλεῖτο πυρὶ 09 
δωμάτιον ἀφανίζεσθαι, ἀφικνεῖται πρὸς τὸ πολέμιον. τοίνυν 
τοῦτον καρατομήσαντες οἱ ἀντίπαλοι, χαὶ πάντα τὰ ἐν τῷ φρου-- 

, Cr , ' 
ρίῳ λαφυραγωγησάμενοι, ἧκον παρὰ τὸν Σολχάνην τήν τε χεφα-- 


^ 


I$ 


14. διανοίξας IP. 


osse arbitrabatur. Rosas haud procul a Zadesprate distans, wt de | 
oco, ubi ile per noctem consopitus iaceret, cognovit, duce accepto | 
procedit, propior munitioni factus militem quendam praecurrere ac Za- - 
despratem monere iubet, a Varamo supplementum aífuturum et huius rei - 
nuntium se advolare. miles media circiter nocte castellum attingens, pa- 
triaque lingua ( Persica) custodes ludificans, rogat duci, quod a se au- - 
dissent, indicari. infelices illi promissa cum voluptate accipientes, ad - 
Zadespratem festinato, ut faustum aliquid et contentione dignum, audita . 
perferunt. quin etiamtum madidus, et crapula nondum exhalata, $0- - 
mno excussus bonum habere animum Persas iubet, nuntiata laetus com- 
plectitur, castellique portulam reserari mandat. quod illi extemporalem - 
et voluntariam quodammodo mortem, eius stultitia occasionem suppedi- 
tante, attulit. Rosae milites certatim irruentes gladiorum licentia sae- 
viunt. Zadesprates inopinatum ante oculos cernens exitium, sub tectum - 
domunculae confugiens, incolumitatem victores orabat. quibus aediculam | 
incendio se consumpturos minantibus, descendit, capite truncatur: diri- 


i HISTORIARUM V. 1. 2. 907 


λὴν τοῦ ἀρλουδοάτον ἐπιφερόμενοι καὶ ὅσα 7| τύχη τῷ δούλῳ 
δέδωχεν ἐγκολπώσασϑαι. 

9. ὋὉ μὲν οὖν Σολχάνης τοῖς προαυλίοις τῶν φροντίδων P 192 
᾿χαταγαυρούμενος εἷς τὴν Κωνσταντῖναν Xoogóy ἐξέπεμπε τήν τε 
᾿βχεφαλὴν τοῦ ἀντιμάχου στρατηγοῦ τόν τε πλοῦτον ὃν ἀπράγμα-- 
χφεύτως τὰ τῆς εὐβουλίας ἐσκύλευσεν. ὃ μὲν οὖν Χοσρόης τῶν 

ἀπαισίων ἐλπίδων μετανάστης γενόμενος τῇ ἀϑυμίᾳ διαζύγιον δέ- 
δωσι, καὶ πρὸς τὸ δεξιώτερον τὰς ἐκβάσεις τῶν ἐσομένων ἀντιμε-- 
τέβαλλεν. ἐν ταύταις δὲ ταῖς ἡμέραις καὶ οἵ κατὰ τὸ νάϑων 
|405z0 τοῦ Βαρὰμ ἐχπεμφϑέντες ἐπανίστανται καὶ ἀναιροῦσι τὸν B 
ἡγεμόνα, τήν τε τούτου χεφαλὴν παρὰ τὸν Xoogórnv ἐξέπεμπον. 
ὅτε γοῦν ὃ Χοσρύης τούτων δῆτα τῶν ἀνδραγαϑημάτων τὴν συμ-- 
φωνίαν στέφουσαν αὐτὸν ἐθεάσατο, ἐκ τῶν ἤδη φϑασάντων ἐνέ- 
χυρον τῶν ἐσομένων λαβών, ὡμολόγει μέγιστον εἶναι ἁπάντων 
5 ϑεὸν τὸν παρὰ Ῥωμαίοις Χριστὸν ϑρησχευόμενον καὶ τιμώμενον, 
xol ἀπυλώτῳ τῷ στόματι τὴν πάλαι ϑρησκείαν ὠβέλιζε. δεκάτη C 
δὲ ἡμέρα, καὶ ἐς βασιλέα ἸΠαυρίκιον τῶν ἑπομένων ἀρχόντων τι-- 
γὰς μετεπέμπετο, καὶ τὴν τῶν παρηκολουϑηκότων περιπέτειαν 
ἐνσημαίνεται, ἠξίου τε μελλήσεως ἐγκοπὴν ταῖς συμμαχικαῖς αὖ-- 
τὸν ἐπιϑεῖναι δυνάμεσι καὶ ὡς τάχιστα βοηϑεῖν, τήν ve τῶν χρη-- 
μάτων αὐτῷ παρὰ τοῦ βασιλέως γενέσϑαι περιβολήν, ἰσχυριζόμε-- 
γος τὴν οἰχείαν ἀπολαβόντα ἀρχὴν ἀντικαταβάλλειν Ρωμαίοις τὸ 
δάνειον. ὃ δὲ τοῦ ἹΡωμαϊχοῦ βασιλεὺς μετὰ τῆς συμμαχίας τῶν D 
ὕπλων xol τὴν τῶν χρημότων αὐτοῦ μεγίστην ῥοπὴν ἐχαρίζετο." 
σὺ τοίνυν Xoogónc χειρογραφήσας τὸ δάνεισμα καὶ ἐς Movglxio». 












piuntur omnia, et ad Solchanem 'reditur, simulque Zadespratae caput, 
€t quaecunque fortuna servo in sinum dederat, apportantur. 
2. Hisce curarum suarum prooemiis Solchanes se circumspiciens, et 
caput adversarii ducis et praedam nullo negotio, felici consilio acquisi- 
fam, Chosroae Constantinam mittit; qui a male ominato timore tristitia- 
e recedens, ad secundiora in posterum speranda incumbit. per eos- 
em dies Anathonum a Varamo missi similiter insurgunt, interfectoque 
duce caput eius Chosroae mittunt. qui ut horum facinorum consensione 
et convenientia sibi honorem parari animadvertit, ex praeteritis futuro- 
rum pignus capiens, deum qui a Romanis coleretur honorareturque, 
» emnium esse potentissimum confitetur, atque ore libero veterem super- 
stitionem condemnat, die decimo quosdam qui secum erant de proceri- 
bus ad Mauricium legat, fortunae suae mutatam faciem indicat, primo 
quoque tempore sibi opem ferri et pecuniam dari mutuam rogat, recu- 
perato regno se id nomen Romanis soluturum confirmat. imperator Ro- 
manus praeterquam quod armis ei succurrit, etiam pecuniae numerum 
maximum largitur. ita Chosroes se argentum accepisse mutuum chiro- 


2B 198 


V 221 


B 


208 THEOPHYLACTI 






ἀποστειλάμενος, τὸν πολυτάλαντον τῶν χρημάτων ἐχομίζετο - 
πλοῦτον, xal τοῦτον κατακερματίσας ταῖς περὶ αὐτὸν Περσικαῖς 1 
κατέσπειρεν δυνάμεσιν. ὃ uiv οὖν Γρηγόριος ὃ τῆς ἑῴας ἵερο-- ] 
σύνης προεστηχώς, τὴν Κωνσταντῖναν ἀπολιπών, πρὸς τὴν ν- — 
τιόχειαν μετεχιώόρησε. μετ᾽ οὐ πολὺ δὲ τῷ Σαράμῃ ἐς βασιλέα, 
γενέσϑαι Χοσρόης προσέταττε, καϑιχετεύων τὸν Καίσαρα Κο- . 
μεντίολον τῆς στρατηγικῆς ἐπιστασίας ἀποβαλεῖν, ὡς οἷα δὴ ὑπὸ 
τοῦ Κομεντιόλου προπηλακιζομένου, καὶ ταῖς ἀναβολαῖς τὰς ἐπι- ὦ 
κουρίας ὑποφϑείροντος. ὃ τοίνυν Σαράμης κατὰ τὸ προστετα- 
γμένον αὐτῷ ἐς Βυζάντιον ἀφικνεῖται, τήν τε πρεσβείαν διεξῆλθε 
τῷ αὐτοκράτορι. καὶ οὖν ὃ τοῦ Ῥωμαϊκοῦ βασιλεὺς ἀπόστρά- 
τηγον τῆς ἐπὶ τὴν Περσίδα καϑόδου ἸΚομεντίολον ποιησάμενος, —| 
Ναρσῇ, ὃς τοῦ στρατηγοῦ ὑπασπιστὴς ἐτύγχανεν ὥν, τὴν ἦγε- 
μονίαν ἐντίϑησιν. j 
9. Ἦρος τοίνυν ἀρχομένου ὃ νεώτερος στρατηγὸς Xoopórv 15 
παραλαβὼν (συνείπετο δ᾽ αὐτῷ ὃ ἐν Πελιτηνῇ ἱερατεύων κατ᾽ 
ἐχεῖνο καιροῦ, ὃν Ζομετιανὸν ὃ λόγος ἐδήλωσεν) ἐπὶ τὸ ΠΠάρδες 
μετεφοίτησε᾽ πόλεως δὲ Ζάρας ἀφεστήκει τὸ φρούριον παρα-- 
σάγγας τρεῖς. οἱ μὲν οὖν περὶ τὴν Νίσιβιν τῆς Mgofllacg, οἵ τε 
ἄλλοι δυνατώτατοι πάντες καὶ οἵ τῶν ταγμάτων ἡγούμενοι, ἄνα- 20. 
γορεύουσι Χοσρόην βασιλέα, xal τῆς δημοσίας ἐνέχυρα συγγε- | 
vtic παρασχόμενοι προκατήρτιζον τὴν ἐς τὰ βασίλεια τῷ Χοσρόῃ 
ἐπάνοδον. ὃ μὲν οὖν τῶν Περσῶν βασιλεὺς τούτους ὑπὸ Ῥω- 
μαίων περιφρουρεῖσϑαι συνέταξε. ἀπάρας τοίνυν ἐντεῦϑεν δ᾽ 
στρατηγὸς ἐπὶ τὸ Ζάρας ἐστρατοπέδευσεν. ὃ δὲ Χοσρόης τὰς 95. 


1 


grapho testificatus, scripturam ad Mauricium misit, talentorumque mul- 
torum reportatas ab se divitias, minoribus permutatas numismatis, inter 
milites suos dispertivit. Gregorius patriarcha Antiochenus Constantina 
Antiochiam discessit. non diu post .Chosroes Saramen ad imperatorem 
legavit oratum uti Comentiolo ducis munus abrogaret: quippe se illi esse 
ludibrio, ab eoque cunctando et differendo auxilii opportunitates cor- 
rumpi. Sarames iussa facessens Byzantium ivit, munus suum fungitur. 
imperator Comentiolum amplius in Persidem copias ducere vetat, lNarsi 
eius satelliti eas partes imponit. " 
3. Primo itaque vere novus dux cum Chosroe, sequente Domitiano 
per id tempus Melitenes episcopo, ut ante diximus, Marden accedit, 
quod castellum ab urbe Dara tribus parasangis abest, qui igitur cum 
in Arabia prope Nisibim, tum alibi opibus plurimum pollebant, ad unum 
emnes, simulque ordinum ductores, Chosroen regem consalutant, ac 
pro re publica consanguineos obsidum loco opponentes ei ad regnum 
recipiendum viam muniunt. obsides rex custodiri a Romanis iussit. inde- 
Narses ad oppidum Daram exercitum adducit. Chosroes Romanas copias 





HISTORIARUM Y. 3. 209 


συμμαχικὰς δυνάμεις τῶν Ῥωμαίων ϑεώμενος κομώσας ἀλκῇ τοῖς 
τε ὕπλοις καταχοσμουμένας, ἐχϑάμβων παρασκευῇ, πρὸς τὰς 
νεωτέρας μετεχώρει ἐλπίδας, μηδέν τι τοῦ πρεσβυτέρου πάϑους 
τῷ λογισμῷ νοσφιζόμενος. εἰσήρρησε τοιγαροῦν πρὸς τὸ ἄστυ 





56 βασιλεὺς ὃ βάρβαρος, καὶ ἐντεμενίζεται ἅμα τοῖς τειχίοις παρὰ 


τῷ περιφανεῖ τεμένει τῆς πόλεως, ἐν ᾧ Ῥωμαῖοι τὰ τῆς ϑρη- 
σχείας ἐτέλουν μυστήρια, λίαν κενταυρικῶς τε, καὶ ἐν ἐπισάλῳ 
᾿φύχῃ τῶν πραγμάτων διακειμένων αὐτῷ. οἱ μὲν οὖν Ζαρηνοὶ 

διηγανάχτουν ἐπὶ τῷ ἐγχειρήματι, Χοσρόου τοῦ πρεσβυτέρου 
10 ἡρηχότος τὴν πόλιν καὶ μηδέν τι πρὸς ὕβριν τοῦ σεβάσματος ἐγ-- 
χειρήσαντος. οὐχοῦν ὃ Δομετιανὸς τὴν βάρβαρον ὕβριν φέρειν 
οὐκ ἔχων, τὰς δυνάμεις ἀναλαβὼν παλινδρομεῖν ἐπὶ ΚΚωνσταντῖ- 





γαν ἠπείλει. ἠτιμωμένος τοίνυν 'Χοσρόης ἐντεῦϑεν, καὶ τῇ προ-- 
πετείᾳ μὴ χάριν ὁμολογῶν, ὡς vüv Ζομετιανὸν ἐκ τῶν παρ᾽ αὖ- 
τοῦ ἐπιφανεστώτων ἐξέπεμπεν, ἔλεον αὐτὸν ἐξαιτούμενος τῷ με-- 
€ ' X τος ^ € Ὁ8 » 
ταμέλῳ παρέχεσϑαι. ὃ μὲν οὖν ἱερεὺς ὁπόσον ἔδει προπηλακί- 
σας τὸν βάρβαρον, ἐπανῆχεν sig τὸ Zlágac ἐξοικίσας τοῦ τεμέ- 
γους Χοσρόην, ἕχτη δὲ ἡμέρα, καὶ ὃ αὐτοκράτωρ λιϑοχόλλη- 
Tov ζώνην χαὶ τιάραν βασιλικὴν κλίνας τε χαὶ τραπέζας χρυσᾶς 
ἐς τὸ Φάρας τῷ Χοσρόῃ ἀπέστελλεν, πομπήν τε βασίλειον αὐτῷ 
συγχροτῶν ἐκ τῶν παρ᾽ αὐτῷ δορυφόρων μεγαλοπρεπῶς μετεδί- 
δου, ὕπως μὴ βασιλικῆς χηρείων συντάξεως εὐκαταφρόνητος 
ἴῃ Ῥωμαί | Πέ ἐζ Üv má 
εἴη Ῥωμαίοις τε xol Πέρσαις. περιεστοιχίζετο γοῦν πάντοϑεν 
βασιλιχῇ δορυφορίᾳ Χοσρό ὑπόσῃ νόμος Ῥωμαί ὺ 
jj δορυφορίᾳ Χοσρόης, 07607 νόμος Ρωμαίοις αὐτοχρα- 


2. an ἐχκθάμβῳ 


viribus florentes et armis conspicuas cum apparatu stupendo cernens, in 
spes novas ingreditur, nec tamen prioris infortunii memoriam deponit, 
urbem itaque rex barbarus iniens, in templum magnificum, in quo Ro- 
mani religionis mysteria obibant, admodum ferociter et contumeliose, 
adhuc necessitati subiectus, et rebus eius a fluctibus fortunae iactatis, 
armatus se infert. Dareni factum indignari, praesertim cum Chosroes 
senior capto oppido nihil ad iniuriam divini cultus molitus esset. quam- 
obrem Domitianus barbaram insolentiam non sustinens, acceptis copiis 
Constantinam sese rediturum comminatur. Chosroes despectum se videus, 
 mutationemque istam parum gratam habens, ad Domitianum quosdam de 
nobilissimis suis.mittit, qui nomini suo illi satisfacerent. episcopus bar- 
baro quantum decuit ignominia multato, Daram revertitur ipsumque e 
templo eicit. die sexto imperator balteum insertis gemmis, tiaram re- 
- giam, lectulos et mensas aureas Daram illi transmittit, comitatumque 
regium ei conficit, et de suis doryphoris nonnullos honoris causa adiun- 
git, ne regio destitutus satellitio Romanis iuxta Persisqne vilesceret, 
Stipabant igitur eum undique regii satellites, quo pacto Romanis impera- 
Theophylactus. 14 


C 


D 


210 "THEOPHYLACTI 


- ^ L2 c LE | Gum i 
τοριχὰ σκῆπτρα γεραίρεσϑαι. ὁρῶντες γοῦν oí Πῆδοι ómóom 
-. , &£ - 2 , c, , ^ , 
P 194 τῷ Χοσρόῃ ὑπὸ τοῦ αὐτοκράτορος ρώμη περιεκέχυτο, τὴν γνώ-- 
, - , 
μὴν μεταναστευσάμενοι, χαίρειν φράσαντες τῇ τυραννίδι προσε-- 
χώρουν Χοσρόῃ. καὶ τοῦ μὲν Βαρὰμ ὕὅσημέραι τὸ συμμαχικὸν 
E - - , : 
χκατησϑένει, τῷ δὲ 'Χοσρόῃ κατὰ νοῦν ἐχώρει τὰ πράγματα, xa- 5 
ταλιπαινομένης αὐτῷ τῆς δυνάμεως. διανοεῖται γοῦν παραῦ-- 
τίχα 'Χοσρόης βασιλεῖ ἸΠ]Παυρικίῳ εὐνουστάτην πρᾶξιν ἐνδείξα-- 
δι τὰ - , M , ,ὔ €. f 3 LI 
σϑαι. διὸ ἐν βασιλιχῇ διφϑέρᾳ τὴν πόλιν ΖΙάρας ὑπήκοον &y- 
γρά προῖχα ἸΠαυρικίῳ τῷ αὐτοχράτορι, τόν τε ΖΙολαβζὰν 
γράφεται προῖχ Qui τῷ ράτορ , 
, » , 
τὸν. σατράπην, ἄνδρω ἀπόβλεπτον, ἐς Βυζάντιον στέλλει τὰς 14 
- - , € 
κλεῖς οἰσόμενον τοῦ πολίσματος τήν τε (v γράμμασι δωρεάν. ὃ 
μὲν οὖν πρέσβυς ἐπὶ τὸ βασίλειον ἄστυ γενόμενος παρεδίδου 
“Ῥωμαίοις τὸ πόλισμα, χαὶ ἐς λόγους πρὸς τὸν αὐτοχράτορα 
ἧχεν" ὃ δὲ βασιλεὺς τοῦ Ῥωμαϊκοῦ δώροις βασιλικοῖς μεγαλύνας 
^ 3 
τὸν 4ολοβζάν, τὴν τῶν προαπαγγελϑέντων ὠχύρον καὶ αὖϑις 18 
ὑπόσχεσιν, παῖδα Xoopónv ἀποκαλῶν. | 
B 4, Ὁ δὲ Χοσρόης εἷς τὸ Σιγγάρων (ΠΠ]ηδικὸν δὲ τὸ ἄστυ) 
96 
V 8M κέ γύναια καὶ τοὺς παῖδας κατησφαλίζετο" ἐχυρώτατον γὰρ 
τὸ ἄστυ καὶ ὑπὸ τῆς ἔριδος περιφρουρούμενον καὶ ἥκιστα τοῖς 
, c , E , - c / ^ M 
πολεμίοις isto τῷ χαταύχμῳ τῆς ?dosewteli nepoitte 90608 
πολιορκίαν ἀπρύσιτον. μετὰ τοῦτο Πεβόδῃ προστάττει, καὶ 
δισχιλίοις ἐκ τοῦ ὁπλιτιχοῦ περιφράξας αὐτὸν διὰ τοῦ Σιγγάρων 
ψομοϑετεῖ ἐς τὰ βασίλεια εἰσβαλεῖν, τόν τε ὑπὸ τοῦ Βαρὰμ γὲ-- 
C γόμενον φύλακα τῶν ἀνακτόρων διαχρήσασϑαι. ὃ δὲ τύραννος 
- , . 
σὺν τοῖς Ρωμαίων τάγμασιν ἐπιόντα Mfóogv μεμαϑηκώς, συν-- 25 
torem suum honorare mos est. intuentes Persae quam potentem impe- 
rator Chosroen reddidisset, a tyranno ad eius partes commutatis volun- 
tatibus accedunt, et Varami exercitu quotidianis defectionibus imminuto; 
"Chosroae adauctis copiis res ex sententia procedebat. mox quantam 
posset adversus Mauricium benevolentiam sibi declarandam statuens, in 
membrana regia Daram ei gratis transcribit, et Dolabzanum satrapam, 
virum illustrem , Byzantium cum clavibus oppidi instrumentoque donatio- 
mis mittit. legatus in urbem imperantem profectus Romanis oppidum 
addidit; cum imperatore collocutus, ab eo pro imperatoria magnificentia 
muneribus cohonestatur, pactorum praeterea fidem imperator denuo con- 
firmat, et Chosroen filium appellat. 
. ^ Chosroes Singarum (Mediae seu Persidis urbs est) mulieres ac 
liberos suos securitatis causa transfert. est enim munitissima, et quia 
Simul controversa, custodia nunquam vacat, minime hostibus expugna- 
bilis, ac propter paludes informes obsessoribus inaccessa. ' post haec 
Mebodi dat negotium ut sumptis duobus armatorum millibus, per Singa- 


rum in regiam facto impetu, custodes Varami trucidet. tyrannus ut Me- 
bodem cum Romanis cohortibus adventare comperit, coacto milite sui 


HISTORIARUM V. 4, ^ — 911 


αϑροίσας τὸ μάχιμον ἐξεδίδου πρὸς πόλεμον. ὃ μὲν οὖν M- 
βόδης δέει τῷ τοῦ βασιλέως προστάγματος πρὸς τὸ ἔργον ἐχώρει. 
ϑέρους δὲ ἀρχομένου χαὶ τῆς πόας παχυνομένης ἀκμῇ; τὸ “164-- 
γεν καταλελοιπὼς ἅμα τῷ συμμαχικῷ ὃ “Χοσρόης ἐς τὸ πρόσω 
don. ἐπεὶ δὲ πρὸς τῷ ἡδμμοδίων ἐγένοντο, τέταρσι καὶ δέκω 
διεστηχότι “Τάρας j “ΤἸομετιανὸς ἅμα τοῖς ἡγεμόσι τὸ Ῥωμαϊκὸν D 
συναϑροίσας καὶ πρός τι βουνίον ἀνείς, τοῖςδε τοῖς λόγοις τὰς 
Eee χατήχει. 
““Ὁ μὲν καιρὸς ὑμῖν μεγαλουργῶν ἀφορμήν, ἄνδρες, τε- 
Ἰοχταίνεται, ὃ δὲ τρόπος δικαίαν ὑπόϑεσιν. ὃ δὲ τόπος τὸ φιλο-- 
χένδυνον ἐκζητεῖ" ἡ αἰτία τὴν εὐσέβειαν ἀπαγγέλλεται καὶ λύμην 
φιλοτύραννον ἀπαναίνεται, γίνεσϑε γοῦν ἀξιόμαχοι" ἐς πολε-- 
μίαν γὰρ γῆν ἀναστρέφεσϑε, ἐν ἣ τὸ νικᾶν ὑπερένδοξον καὶ τὸ 
τῆς δευτέρας τύχης βαρὺ καὶ λεγόμενον. τοίνυν 4 παράταξις 
Ἰδεὐδοξίας ! ἔχέι τὴν πρύφασι» μεγάλης καὶ ἐπιφανοῦς ἀπάρχεσϑαι 
πράξεως. ἅπαντα γὰρ τὰ "iic οἰκουμένης ἔϑνη τὴν ὑμετέραν P 125 
iorogíav ταῖς διανοίαις ἐγγράφεται. ἐξάκουστον πέφυχε τὸ ày- 
χείρημα. ὃ πόλεμος ἀξιόλογος, oi ἀγῶνες ἀϑάνατοι. τὰ τρό-- 
παια ταφῆς οὐ παραπέμπονται λήϑης. οὐχοῦν πόντα παϑεῖν 








Ὁ λυσιτελὲς ἀγωνίσασϑαι, ἢ προέσϑαι μετὰ τῆς εὐκλείας τὰ σώμα- 
τὰ. τοῦτο πέρας τῶν πόνων ἀριστεύοντες ἕξετε, αὕτη τῆς εἰρή-- 
γῆς ἡ πρόοδος. μὴ στερηϑῆτε τοῦ βάλλεσθαι, ἵνα μὴ ζημιω-- 
ϑῆτε τοῦ σώζεσϑαι. ἐνστερνίσασϑε τὰς βολάς, ἵνα καὶ τοὺς 


9. μεγαλουργιῶν malim. 19. an ταφῇ 


defendendi prodit. Mebodes mandati quod ab rege acceperat respectu, 
rem aggreditur. aestate autem ineunte et pratis etiamtum herbescenti- 
bus, relicta Dara Chosroes cum auxiliis ultra progreditur. postquam 
Ammodium stadiis quatuordecim Dara dissitum advenerunt, Domitianus 
conscenso colle, ad duces et milites huiuscemodi verba babuit: 

*'Tempus, milites, mirificam vobis occasionem conciliat. mores vestri 
. Moneam pugnandi materiam, locus periculi despicientiam requirit; causa 
pietatem denuntiat exitiosamque tyrannidem respuit. dignos igitur cer- 
tamine vos praebetote: nam in hostili regione versamini, in qua vincere 
$ane quam gloriosum, vinci autem etiam dictu grave et odiosum est. 
habet ergo hic conflictus eximium quiddam et illustre incipiendo decus 
propositum, universae siquidem per orbem terrarum gentes, quae vos 
agitis, mentibus inscribunt.  exauditum est quod facitis, bellum est 
magnum, certamina immortalia, tropaea nulla oblivione sepelientur. 
quare non cedere malis, sed contra audentiorem ire, aut cum nominis 
sui gloria proiicere corpus expedit. hunc strenue dimicantes finem la- 
borum nanciscemini. hac via pax procedit. nolite plagas subterfugere, 
ne Simul salutem fugiats. adverso pectore iaculorum ictus excipite, ut 


212 THEOPHYLACTI 


ϑριάμβους ἐνὰαγκαλίσησϑε. μηδεὶς προσδέξηται νώτειον μώλω--: 
πα οὐκ οἷδε τὰ μετάφρενα νίκην ϑεάσασϑαι. ἑνοῦσϑε ταῖς 
ψυχαῖς ἢ τοῖς σώμασι συμπλεκόμενοι, χοινωνοὶ τῶν πόνων ἀλλ᾽. 

B οὐ τῆς δειλίας γινόμενοι. ἀποχήρυκτος ἔστω ὃ μὴ τὰ πρεσβεῖα 
τῶν κινδύνων ἀράμενος. τῆς νίκης ϑανατῶντες ὀρέγεσϑε. τραύ-5΄ 
μασι καὶ βολαῖς ἐξωνοῦνται τὰ τρόπαια. οὐδὲν ἐπίδοξον 4j ῥα- 
ϑυμία πορίζεται. οὐκ ἔστιν οὐδὲν ἐνυαλίου ϑανάτου γλυχύ-- 
τερον. εἶ γὰρ γηράσχειν ἀσύμφορον καὶ νόσων μαρασμοῖς κα- 
ταβάλλεσθαι, πάντως ποῦ μετὰ τῆς Tc τεϑνάναι παραταττό- 
μένον, ἐπιτάφιον δόξαν καρπούμενον, ὑμῖν τοῖς ἀριστεῦσε κα-- 10 
ταλληλότερον. οὐ γὰρ ἀπαϑανατίζειν οἶδεν 7j φύσις τοὺς ἀπο-- 
δράσαντας. ἀναμορμολύττεται τὸ τῆς ψυχῆς γυμνοῦσϑαι τὰ 
σώματα. οὐχ εὗρεν ὃ βίος τόπον ἀνώλεθρον. οὐδὲν τῶν τῇδε 

C τῆς ἀνίας ἀλλότριον. ἅπαντα τῇ λύπῃ συμμέμιχται. ἀνάγκη 
τις πολυτύραννος τὸν βίον οἰχονομεῖ τὸν ἀνϑρώπινον. μὴ 9av-18. 
μάσῃς προϑεσμίαν μικρὰν ὅρον ζωῆς ἐκλιπαίνουσαν, καὶ μεγά--ς 
Ag» ἀπ᾽ αὐτῆς παρεχομένην ὑπόϑεσιν, ἐξουσίαν μὲν τῇ ῥαϑυ- 
μίᾳ παρασκευάζουσαν, ἐπὶ δὲ τὰς ἡδονὰς τὰς πλανωμένας. ἄν- 
δρεῖοι γίνεσϑε τὰς ψυχάς, τὴν μεταβολὴν πραγμάτων ἀγάμενοι. 
ἥκει γὰρ nag ἡμῖν βασιλεὺς Βαβυλώνιος μετὰ τῆς Περσικῆς τύ- 20. 
χης δουλαγωγούμενος, καὶ μονονουχὶ μετὰ τοῦ σώματος ἡμῖν —— 
xai τὸ χράτος ἀπέδοτο, εὐσέβειαν ϑρησχείας và κορυφαῖα τῶν. 

V 223 ἐλπίδων τιϑέμενος. οὐκ ἀσμενίζουσε Πέρσαι τὸ τύραννον, ἀπί- 


triumphos quoque amplectamini. nullus vestrum sibi tergum concidi pa- 
tiatur: ignota enim dorso est victoria. consociamini animis magis quam 
corporibus coniungimini, et laborum, non timiditatis tenete consortium.: 
qui non summo sese discrimini obiectaverit, exauctoratus esto. victoriam 
moriendo concupiscite. ictibus et vulneribus tropaea comparantur. haud. 
quidquam laude dignum desidia parit. nihil dulcius quam in acie mor- 
tem oppetere. si enim senectute premi et morborum tabe consumi est 
inutile, viris fortibus vobis adhuc aetate vivida in certamine occumbere 
et post funera celebrari omnino magis est consentaneum. nec enim fu- 
gitoribus immortalitatem dare natura potest, quae animis nudari corpora 
metuit. non est in hac vita locus quem mors aequo pede non pulset. 
nihil rerum humanarum moestitia et dolore vacat, quibus permista sunt 
omnia. vita nostra magna et crudeli necessitate regitur. me diem ulti- 
mum aliquantum proferri et amplas inde rerum gerendarum occasiones 
offerri magnopere desiderate, cum et otio inertiaeque et vagis volupta- 
tibus perfruendis inde facultas pateat. viriles praestate animos, et mu- 
tationem istam rerum admiremini. confugit enim ad vos rex Babylonius, - 
cum potentia sua Persica in servitutem redactus, et cum corpore suo 
tantum non etiam regaum suum arbitrio potestatique vestrae commisit, ' 
in pietate sacrorum quae profitemur spe maxima sibi constituta. avere 


HISTORIARUM V. 4. 56. 213 


oro» ἐπιβαίνει βωμῶν ὃ Βαράμ" o) γὰρ βασίλειον ἐπιφέρεται 
γένος. νόμοις τοιγαροῦν ὕβρεως τὴν χρηπῖδα τοῦ χράτους περι- 
βαλόμενος καταστασιασϑήσεται Dürrov* οὐ γὰρ οἶδε τὸ βίαιον 
ἀφιλόνεικον ἔχειν τὴν ὕπαρξιν. ταῦτα τοῖς τῆς καρδίας ταμείοις 
“5 ἐναποτίϑεσϑε, γραφαῖς ἀτυπώτοις ἀπογραψάμενοι, καὶ μὴ διη- 
χεῖσϑε τοῦ λόγου τὸ καίριον εἷς ἀέρα διαλυόμενον, ἵνα μὴ τὴν 
αἰσχύνην τῆς ἀποτεύξεως λυπηροτέραν χληρώσησϑε. ἔστω προ-- 
πομπὸς ὑμῖν τῆς ἐκτάξεως ἀρχιστράτηγος κυρίου δυνάμεως, ὃ 
μονογενὴς παῖς τοῦ ϑεοῦ, ὃ πρὸ τῶν αἰώνων ϑεός, τὰς ἀποπε- 
ορατώσεις αἰσιωτέρας τῶν ἐλπίδων ὑμῖν παρεχόμενος. 
| 5. “Οπηγίχα οὖν ταῦτα τοῖς ὠσὶ τῶν δυνάμεων ἐνεβάλ- 
λετο, ϑείας ἐπιπνοίας τινὸς τὸ Ῥωμαϊκὸν ἐπεπλήρωτο ἄϑροισμα, 
τήν τὲ προϑυμίαν ἀνανταγωνίστῳ σϑένει φραξάμενοι ἐπ᾿ αὐτήν 
που λοιπὸν τὴν τελεσιουργὸν κατεβαχχεύοντο πρᾶξιν χωρεῖν, σα- 
15 φρονι μανίᾳ τινὶ ἐς συμπλοκὴν ἐξοιστρούμενοι" οἷδε γὰρ καὶ λό- 
γων ἀλκὴ ϑανάτου καταφρονεῖν. τοίνυν ἀπάραντες ἐντεῦϑεν 
εἰς τὸ πρόσω ἐχώρουν. ἢ δὲ φρουρὰ τῷ Xoogór ὑπὸ τοῦ Ῥω- 
μαϊκοῦ συνετέταχτο" οὐ γὰρ ἡ ἐπιχώριος τούτῳ ἀσφάλεια τὸ 
πιστὸν ἀνελάμβανεν. ὃ μὲν οὖν. Δομετιανὸς ἐς τὴν Ρωμαίων 
Ὁ πολιτείαν ἐπάνεισι, χυρώσας Ναρσῆν στρατηγὸν τοῦ πολεμικοῦ " 
τὸ δὲ στρατόπεδον πλησίον Π]ύγδονος ποταμοῦ χάρακα διεγρά-- 
Auro. ὃ δὲ Σαράμης προηγεῖτο τῆς στρατείας, τούς τε ἐπισι- 
τισμοὺς ἐρανιζόμενος εἷς ὅσον ἀποχρῆν τράπεζαν τῷ συμμαχικῷ 
παρεσκεύαζεν. τρίτῃ δὲ ἡμέρᾳ ἐς τὸν Τίγριν αὐτὸν. τὸ Ρωμαΐ- 







santur tyrannidem Persae. infido Varamus praesidio nititur, stirpe re- 
£ia minime procreatus. quapropter ab insolentiae et iniuriae legibus im- 
perium auspicatus, brevi seditionibus exagitabitur: nam ubi violentia, 
ibi res in tranquillo possideri non solet. haec in mentium vestrarum 
. penetralibus litteris inaspectabilibus inscripta recondite; et quae oppor- 
— tune a me dicta sunt, ea in ventos diffundi ac dissipari ne permittite, 
ne dedecus et ignominiam ipsa frustratione tristiorem reportetis. unige- 
nitus dei filius, ante saecula deus, princeps copiarum domini imperator, 
wos ad praelium deducat, exitumque spe ipsa faustiorem vobis largiatur." 

5. Posteaquam haec milites Romani auribus hauserunt, divino pleni 
afflatu, alacritateque et animi robore invicto communiti, de caetero ad 
opus ipsum peragendum furebant, et sobria quadam insania quasi oestro 
perciti ad arma fervebant. potest enim contemptum huius lucis ingene- 
rare etiam virilis et robusta oratio. ergo discedentes ultra pergunt. 
Chosroae indigenarum fidem suspectam habenti custodes de corpore Ro- 
manorum constituuntur. Domitianus Narse duce confirmato in Romanam 
ditionem regreditur, exercitus prope Mygdonum fluvium castrametatur. 
praecedit Sarames, conquisitoque commeatu mensam militi pro necessi- 
tudine parat. tertio die Romani "Tigrim attüngunt, exspectationeque. Ro- 


D 


P 126 


B 


214 THEOPHYLACTI 


κὸν παραγίγνεται, καὶ τέως ἐς τὸ πρόσω φορᾶς ἀνεχόπτετο, τὰς 
ἐκ τῆς ouslag Ῥωμαϊκὰς δυνάμεις ἀπεκδεχόμενον. ὃ δὲ 
Χοσρύης χιλίους ἐκ τῆς περὶ αὐτὸν φρουρᾶς κοσμίως ἐχτάξας ] 
διαπεραιοῦσϑαι αὐτοῖς τὸν ποταμὸν ἐγκελεύεται, καὶ ὅπως ἔχει — 








C δυνάμεως 7j ἀντικαϑεστῶσα ἀνιχνεύεσϑαιε δύναμις. — oi μὲν οὖν 5. 
τὸν ποταμὸν διανηξάμενοι πρὸς τῷ Ζαβᾷ γίνονται ποταμῷ" dx — 
χοότες τε Βρυζάκιον οὐ πόρρω στρατοπεδεύεσϑαι, ὃν ἐπὶ δια-- — 
σκοπῇ ὃ Βαρὰμ ἀπεστέλλετο τῆς Ῥωμαϊκῆς ἐπιφοιτήσεως σὺν 
δυνάμει πολλῇ, χωροῦσιν ἐς αὐτόν, καὶ ἀϑρόως περὶ πρώτην 
φυλακὴν τῆς νυχτὸς ἐπιστάντες, τοῦ πολέμου χρὰτήσαντες ἐζώ- 10 
γρησαν τὸν Βρυζάκιον, ὦτά τε καὶ ῥῖνα τῇ κοπίδι κατατεμόμε- 

D νοι ἐς βασιλέα Χοσρόην ἐξέπεμπον. ὃ δὲ Χοσρόης ἐπιδεξίου 
τῆς ἐπιβολῆς αὐτῷ γενομένης εἰς μέγα ἤρϑη χαρᾶς" διεγνωκώς 
τε τὴν τῶν ἐναντίων διάνοιαν, παραϑήγει τὸν τῆς Ρωμαϊκῆς 
δυνάμεως ἔξαρχον μὴ διαχεῖν τὸν καιρὸν παρεχόμενον αὐτοῖς 15 
δυσμαχωτάτην ἐπίτευξιν. διά τοι τοῦτο διαπορϑμεύονται τὸν 
ῥοῦν αἱ δυνάμεις, καὶ τῷ Διναβαδών, οὕτω καλουμένῳ χώρῳ, 
τάφρῳ περιστοιχίζονται. ἔνϑα δὴ Χοσρόης Ρωμαίων τε καὶ 
πήδων τοὺς ἡγεμόνας εἱστία. ἤδη δὲ τοῦ δείπνου μεσοῦντος 
ὃ Βρυζάκιος δέσμιος ἐς μέσον παράγεται, ῥῖνα καὶ ὦτα ἀνάπη-- 20 
Qoc. ὅτε δὲ παιγνίων τοῖς δαιτυμόσι παρανάλωμα γέγονε, ἐπι- 
δείπνιον ὃ βασιλεὺς ϑέαν τοῖς δαιταλεῦσιν ὥσπερ ἀξιόλογον χαρι-- 
ζόμενος, τοῖς ὑπασπισταῖς τοῖς περὶ αὐτὸν ἀσήμῳ προστάξας 
ϑεσπίσματι, τῷ σχήματι τῆς χειρός, ϑανάτῳ τοῦτον ἐκδίδωσιν" 





P 197 o? γὰρ εὐωχουμένοις ϑέμις τοῖς Πέρσαις διαλαλεῖν. οἵ μὲν οὖν 25 


23. πράξας ΤΡ, 


manarum ex Armenia copiarum itinere tantisper desistunt. Chosroes de 
suis mille ad fluvium traiiciendum hostiumque consilia indaganda deligit. 
transmittunt, ad Zabam flumen veniunt, Bryzacium, quem Varamus ad 
Romanorum adventum speculatum müserat, non procul tendere compe- 
riunt. valida vi in eum vadunt, confertimque circa primam noctis vigi- 
liam adorti certamine vincunt, vivum capiunt, auribus et naso amputatis 
ad Chosroen regem mittunt. qui de impressionis successu gaudio ingenti 
effertur; perspectoque quid hostes cogitarent, ducem Romanum hortatur 
ne difficillimam victoriam, quam in manibus habeant, elabi sinat. itaque 
fluvium transeunt, loco Dinobodum dicto castra vallo fossaque commu- 
niunt. illic Chosroes Romanorum Persarumque tribunos epulo excipit. 
quo procedente Dryzacius vinctus auríbusque et naribus abscissis intro- 
ducitur, in quem ut convivae satis illuserunt, rex iis quasi quoddam 
postcoenium et insigne spectaculum exhibens, obscuriore mandato (gestu 
inus) stipatoribus interficiendum praecipit: Persis enim convivantibus . 


HISTORIARUM V. 5. 6. 218 


βιεμιγμέγου τοίνυν τοῦ δείπνου καὶ αἵμασιν, ἀχροτελεύτιον 100- 
γὴν τοῖς ἐγχλίτοις ὃ Χοσρύης παρείχετο " μύροις γὰρ αὐτοὺς κα- 
" , “- 
. πομβρίσας, ἀναδήσας τε στεφάνους τοῖς ἄνϑεσιν, ἐπινίκιον πί- 
1 2 c ' 3: € , 2 - , 
vay set». οἱ uiv ovv τότε ἱλαρυνϑέντες ἐπὶ τῇ πανδαισίᾳ 
^ 2 M c - ^ 2: 4 - ' , ce 

tig τὰς ἑαυτῶν σχηνὰς ἄπήεσαν, ταῦτα δὴ διηγούμενοι ὅσαπερ 

2 ^ c 3 - - 
αὐτοῖς ἑστιωμένοις ἀπήντησε, καὶ ἣν Βρυζάχιος τῶν τοῦ λόγου 
pud» τὸ ἐπίσημον. ὶ i 

- , - , » 
— 6. Τῇ δὲ ἐσαύριον βασιλεὺς Χοσρόης τό τε συμμαχικὸν 
^ ^ 
τὸν Ζαβᾶν ποταμὸν διεπεραιώσατος — lMefóónuc δὲ ὃ Πέρσης ὃ 
Ἁ , - 
ἐς τὸ Συγγάρων σταλεὶς τῇ Βαβυλωνίᾳ προσέβαλλεν, καὶ y- 
 χιστα τῶν βασιλείων γενόμενος τῷ ἐφεστηκότε τοῦ βασιλικοῦ 
n » J - 
πρυτανείου ἐξέπεμπεν ἄγγελον, μεγάλην ἐπισιτισμοῦ παρασκευὴν 
αὐτὸν ἀπεργάσασϑαι, χρημάτων τε ἐπιδύσεις ἱκανὰς καταϑεῖναι, 
15 1239 λλὰ ὧν αὐτῷ í δυνά ivat 
ἤϑη πολλὰ συμμαχικῶν αὐτῷ συρρευσάντων δυνάμεων, εἶνα 
, , - € x - 
vt ϑύνατον τῆς ῥαϑυμίας ζημίαν. ὃ μὲν οὖν τοῦ πρυτανείου 
, - 

τὴν φροντίδα περιβαλλόμενος ἐπιδεικνύει τοῦ ΠΠεβόδου τὰ γράμ.-- 
ματα τῷ ἐπιστατεῖν τῶν βασιλικῶν θησαυρῶν ἐς τὰ βασίλεια 
€ - - 7, 
ὑπὸ τοῦ Βαρὰμ xoraüLaq9ívu. ὃ δὲ καταπλαγεὶς τὴν ψυχήν, 
Ὁ μεσούσης νυχτὸς τὸ περὶ αὐτὸν στρατιωτικὸν συναγείρας, εἷς 
oc)» K j ῖ λυκτὼν τὴν Σελεύ λέγεται δὲ 
τὴν Κτησιφῶντα χωρεῖ, καταλιπὼν viv Σελεύχειαν. λέγεται 
τὴν Σελεύχειαν τὸν ἐπίχλην Νικάνορα Σέλευκον μέσον τοῖν δυσὶν 
ἱ P 5 , " "d t ' , 1*4 ^ ^ 
᾿ς ποταμοῖν οἰχοδομήσασθϑοαι, ὧν ὃ μὲν Τἴγρις ἐπὶ τὴν Περσικὴν 
^ ϑάλατταν ἔγχυτός ἔστιν ὅλῳ τῷ ῥεύματι, ὁ δὲ Εὐφράτης περὶ 
᾿ - , " 
οτουτονὶ τὸν χῶρον γινύμενος διατέμνεται τρίχα, τό τε οἰκεῖον 














loqui nefas est. illi, ut iussi, Bryzacium confodiendo perimunt. ita 
coena etiam sangvine commista, summam accumbentibus iucunditatem 
Chosroes praebuit. unguentis namque perfusos ét floribus coronatos, 
victoriam gratulantes iubebat bibere. qui tam lautis epulis hilarati in 
tabernacula sua digrediuntur, quae inter epulandum accidissent memo- 
rantes; eratque Bryzacius narrationis caput. 

6. Luce altera Chosroes auxilia Zabam fluvium transducit, Mebo- 
des Persa Singarum missus Babyloniam invadit, iuxtaque regiam consi- 
Stens praefecto regalis prytanei per certum hominem mandat, uti sibi 
commeatum largiter ministret nec modicam insuper pecuniam numeret, 
cum magna ad se auxilia confluxerint: tarditatem morte luiturum.  cura- 
tor prytanei litteras Mebodis ei demonstrat, quem Varamus thesauris 
custodiendis in regia reliquerat. is perculsus animo nocte intempesta, 
coactis quos habebat militibus, dimissa Seleucia (quae et Babylonia) 
Ctesiphontem transfugit. fertur Seleuciam Seleucum cognomento Nica- 
norem aedificasse, inter duo flumina, quorum alterum 'ligris in mare 
Persicum pleno alveo exoneratur, alterum Euphrates, qui in eam regio- 


», LP M , 
ἐκχεντήσαντες τὸν Βουζάκιον ἀνεῖλον, ὡς προσετάχϑησαν. ἄνα- 


V 2924 


B 


C 


D 


210 ᾿ς ΤΗΕΟΡΗΥΓΛΟΤΙ 


ὄνομα ἀποβάλλει καὶ διαφόροις προσηγορίαις ὀνομάζεται. τού- 
του ἡ μὲν μία ἀπόρροια διώρυξι μεγάλαις καὶ τάφροις καταχερ- 
ματιζομένη πως ἀφανίζεται" τοῦτό τοι καὶ πάμφορον αὐτὴν 3 
ἐχείνην τὴν γῆν ἀπεργάζεται. ὃ δὲ ἕτερος ἀπορρὼξ elc τὴν Ba- 1 
βυλωνίαν προχέεται, καὶ và τῆς Moovglag ἕλη περιλιμνάζει δια--5. 
πειρόμενος. ἡ δὲ τρίτη διαρρεῖ τῆς Σελευκείας ἐχόμενα, καὶ 
εἷς τὸν Τίγριν εἰσβάλλει, καὶ δίδωσι τῷ πολίσματι δυσμαχωτά-- 
την ἀσφάλειαν, ταῖς λαγόσι τῶν ὑδάτων ὥσπερ στεφάνῃ ἕρχους — 
τινὸς τὸ ἄστυ χατοχυρώσασα. ἡμέρα δὲ δευτέρα, καὶ ὃ ΠΠεβό- 
δης ἄφρακτον ἀκηκοὼς τὴν Σελεύκειαν προσβάλλει ταύτῃ νυκτός, 10 
προστάξας τοῖς Ῥωμαίοις τῇ πατρίῳ φωνῇ ἀλαλάζειν τε καὶ δια- 
P 198 λέγεσϑαι, παίειν τε τῷ ξίφει εἰχῇ καὶ ὡς ἔτυχε τὸν ἐντυγχάνοντα, 
᾿ οἱ μὲν οὖν περὶ τὴν Σελεύκειαν καταπεπτωκότες τῷ φόβῳ ἀναν- 
ταγωνίστῳ εὐνοίᾳ τῷ ΤΠΠεβόδῃ τὴν πόλιν παρέδοσαν. ἐντεῦϑεν 
ϑορύβου ἐξαισίου ἐπιδημήσαντος ὡς καὶ τῇ Κτησιφῶντι μετῳ- 15. 
δοῦναι τῆς καταπλήξεως, λόγος εἰσήρρησε τοῖς τὴν γείτονα πό-- 
λιν οἰχοῦσι βαρβάροις ὡς Σελεύκεια ἥλω ὑπὸ πληϑύος Ῥωμαϊκῆς. 
πάντων τοίνυν ὑπὸ δέους εἷς ἕν ἐχκλησιασϑέντων, ἐδογματίζετο 
B αὐτοβοεὶ παραδώσειν Ρωμαίοις. ὃ μὲν οὖν καὶ τὴν αὐτόϑιε ἀπο-- 
λιπὼν καταφυγὴν εἰς τὴν πέλας ᾿“ντιόχειαν ἀφικνεῖται, ἣν Xoo- 90. 
ρύης ὃ Καβάδου ónzvixa τὴν ᾿Αντιόχειαν τὴν πρὸς τῇ Συρίᾳ ἥρεε —— 
φκχοδομήσατο, xoi τὸν ἐκεῖσε λαὸν ἐν ταύτῃ που μετεφύτευσεν. — 
ὃ δὲ ΠΠ]Πεβόδης τὴν Κτησιφῶντα καταλαβὼν τῶν βασιλείων 95- 
σαυρῶν ἐτίϑετο πρόγοιαν, τόν τε 'Χοσρύόην, ὡς ἐνῆν, βασιλέα 








nem delatus trifariam dividitur, amissoque proprio nomine diversis ap- 
pellatur. huius brachium unum magnis fossis et scrobibus intercisum 
quodammodo evanescit; atque idem regionem illam omni genere fructuum 
fecundat, brachium alterum Babyloniam currit, et Assyriae paludes 
stagnis dispertitum alluit. tertium continentes Seleuciae campos influit, 
et ligridi commiscetur, facitque urbem expugnatu difficillimam , aqua- 
rum suarum altitudine ceu septo quodam coronatam muniens. postridie 
Mebodes Seleuciam non custodiri animadvertens noctu irruit, iussis Ro- 
manis patria lingua clamores et voces laetabundas edere, et obvios quos- 
que indiscriminatim gladio ferire. Seleucienses pavore consternati summa 
benevolentia urbem Mebodi dedunt, inde trepidatione ae tumultu im- 
menso pervagante, quo et Ctesiphon urbs vicina barbarorum concussa 
est, sermo ibidem percrebuit Seleuciam a Romanis cohortibus occupa- 
tam esse. omnibus itaque prae timore in unum coeuntibus, urbem Ro- 
manis illico tradendam placuit, Mebodes eo discedere supersedens in 
fines Antiochiae venit, quam urbem Chosroes Cabadae filius capta An- - 
tiochia in Syria aedificavit, et ex illa in hanc coloniam deduxit. ac 
Ctesiphonte recepta thesaurorum regiorum curam gerebat, Chosroenque, 


HISTORIARUM V. 6. 7. 217 


' ἀνηγόρευέ τε xal διεκήρυττεν. 7j δὲ Κτησιφῶν μέγιστα βασί- 
Aaa τῇ Περσίδι χαϑέστηκε. λέγεται δὲ ᾿Ἰουστινιανὸν τὸν αὐτο- € 
κράτορα λίϑον “Ἑλληνικὴν Χοσρόῃ τῷ Καβάδου παρέχεσϑαῖ, 

τούς τε περὶ τὴν οἰχοδομίαν δεινοὺς scies τε ὀρύφων ἀγχίνους, 

τϑχαὶ βασίλεια ὀμμδῦϑαι τῷ “Χοσρύῃ τέχνῃ Pagus οὗ πόρρω 
τῆς Κτησιφῶντος τὴν daovouw à ἔχοντα. οἱ μὲν οὖν τὴν Βαβυλω- 
vla» χατοικοῦντες βάρβαροι τῆς μεταβολῆς ὀρεγόμενοι τὰ Xoc- 
|» Qóov φρονεῖν προετίμησαν" ὁ δὲ Πεβόδης ἐς ᾿Αντιόχειαν τὴν 
lied» πυχτίον ἐξέπεμπε γραμμάτων Ῥωμαϊκῶν. ἡ δὲ δέλτος 

10 εἶχεν ἐπὶ λέξεως τάδε" καλὸν γὰρ οἶμαι “καὶ αὐτῆς τῆς συνθή- 
χης τῶν ῥημάτων τὴν ἔκϑεσιν, ὡς ἔχει φύσεως, πρ δενἐγζασϑηα, 
(7) “Ρωμαῖοι πιστοὶ ἐν ἐδσμβ, Ἰησοῦ τῷ κυρίῳ ἡμῶν τοῖς is 295 
τὴν ᾿Αντιόχειαν τῆς Tisóeléoc χαίρειν. οὔτε ácido κελεύσεσι 
πειϑόμενοι τὸν τοιοῦτον κύμοτον χατεδεξάμεϑα" ἀλλ᾽ ἵνα ἐν 

16 τολαιπιώρίᾳ γηράσαντας ὑμᾶς καὶ τῆς κοιλίας τῆς die fc Pie δια- 
σώσωμεν, ἤλϑομεν elg miel τὴν γῆν: ἵνα οὖν καὶ ὃ σχοπὸς 
ὃ ἡμέτερος πέρας ἀπολάβη xol ἡ ὑμετέρα ἀδελφὴ ἐπιϑυμία εἰς 
χαρὰν χαταντήσῃ, τοὺς προσφυγόντας εἰς ᾿4ντιόχειαν τὴν πόλιν 
τὴν αὐτόϑι ἔκδοτε ἡμῖν, καὶ τοὺς φρουροῦντας τὰ Βαράμ. 9έ- 

poe γὰρ ὑμᾶς ἐπίστασϑαι ὅτι ἐὰν τούτου τοῦ PME diiit 

μελήσητε, οὐκ ἔχετε τῷ ἀποτελέσματι εὐχαριστῆσαι. ταύτης 
γοῦν τῆς ἐπιστολῆς τοῖς τὴν ᾿Αντιόχειαν οἰκοῦσιν ἀποδοθείσης 
καὶ ἐς χοινὸν γενομένης γνωρίμου, εἰς ἕν ἦλϑε τὸ πλῆϑος τοῦ 
ἄστεος, καὶ τὸν ἄνδρα ξυλλαβόντες τοῖς παρὰ τοῦ IMeffódov στα- 





uti licebat, regem publice appellabat ac promulgabat. Ctesiphon porro 
sedes regum Persicorum maxima est, aiunt lIustinianum Augustum Chos- 
roae Cabadae filio lapidem Graecum et peritos architectos ac fabros ca- 
merarum industrios sollertesque curavisse, et Romanorum in morem re- 
giam illi non procul Ctesiphonte construxisse. ergo Babylonii, novarum 
rerum cupidi, a Chosroe stare maluerunt. Mebodes Antiochiam Persa- 
rum tabellam litteris Romanis conscriptam mittit, in qua ad verbum haec 
inerant, recte enim facturum opinor, si eum ipsum verborum contextum, 
ut per se habet, inseruero. (7) * Romani fideles in Christo lesu do- 
mino nostro, civibus Antiochiae Persidis salutem. non ut imperatori 
praecipienti obediremus, hunc laborem suscepimus, sed ut vos in ae- 
rumna consenescentes a Persidis sentina liberaremus, in hanc regionem 
venimus. quare ut proposito nostro eventus respondeat et vos eadem 
cupientes gaudere possitis, in urbem vestram perfugas et fautores Va- 
rami nobis dedite, hoc si neglexeritis, scitote vos non habituros cur 
propter eventum gratias agatis.' hac epistola Antiochensibus reddita 
publiceque recitata, populus concursu facto ducem et Varami studiosos 
comprehendit et a Mebode missis tradit, Mebodes ad unguem consiliis 


218 THEOPHYLACTI 





λεῖσι παραδεδώχασιν, o) μὴν ἀλλὰ xal τοὺς ἡδονῇ τὰ Βαρὰμ 1 
ἀσμενίζοντας. ὃ δὲ ΠΠεβόδης ἐξ ἐπιλέπτου τὰ τῶν ἀντιπάλων — 
P 129 ὑπὸ τῶν δημίων μεμαϑηκώς, αἰκισάμενος τούτων τὸν ἔξαρχον — 


- , - 4 
τήν τὲ ῥῖνα xal τὰ ὦτα ἀποτομῇ λωβησάμενος ἐς τὸν Xoogónv — 


, * 1 “Ἐκ , e : 
παρέπεμπε, τοὺς δὲ λοιποὺς ῥομφαίας παρέδωκε στόματι. ἕχτη 5. 
δὲ ἡμέρα, καὶ πολλοὺς τοῦ Ἰουδαϊκοῦ ἱκανῶς μετεσχηκότας τῶν — 
c ^ - ^ J δ Ὁ , Li , 
ὑπὸ τοῦ Βαρὰμ νεωτερισϑέντων τῷ ἀκινάχῃ διώλεσε, θάνατον 
» Y , 3 στο 3.  ) NNI S ONE UT 
ἐπιϑεὶς ζημίαν αὐτοῖς. οὐκ ἀναξιόλογος γὰρ ἡ ὑπὸ τῶν lov- 

^ ^ , “ 
δαίων τῷ Βαρὰμ γεγονυῖα πρὸς τὴν τυραννίδα δοπή. πλῆϑος 
- » , - - 1 
γὰρ τοῦ τοιούτου ἔϑγους πλούτῳ κατάκομον τὸ τηνιχαῦτα καιροῦ 10 
' , - aee - , cc 2 ) 
τὴν Περσίδα κατῴκει. τῶν γὰρ Ἱεροσολύμων ὑπὸ Οὐεσπασια- 

B voi τοῦ αὐτοχράτορος ἁλόντων τοῦ τε ναοῦ ἐμπεπραμένου, ὃρ- . 
οωδοῦντες πολλοὶ τῶν Ἰουδαίων τὴν Ρωμαίων ἀλκὴν ἐκ τῆς Πα- — 
λαιστίνης ὡς τοὺς Π]ήδους καὶ πρὸς τὴν ἀρχέγονον τιϑήνην us-.— — 

, oc € c , Ἄν ἊἋ 2 , ^ 15 
ταναστεύουσιν, ἐξ ἧς ὃ προπάτωρ ἐτύγχανεν Qv “Δβραάμ. τὰ 18 
τιμιώτατα τοίνυν οὗτοι ἐμπορευσάμενοι, καὶ τὴν ἐρυϑρὰν δια-- 
περαιούμενοι θάλατταν, περιουσίας χρηματισϑέντες μεγάλας 
περιεβάλλοντο. ἐντεῦϑεν xol πρὸς τὰς στάσεις καὶ τὰς Βαβυ- 
λωνίας τῶν δήμων ἐκκαύσεις ἑτοιμότατα διωλίσϑαινον" ἔστι γὰρ 

a ^A 5r ^ 2 , , , ^ , 
πονηρὸν τὸ ἔϑνος καὶ ἀπιστότατον, φιλοϑορυβὸν ve καὶ τυραν-- 20. 
C vov, xol φιλίας ἥκιστα μνημονικόν, ζηλότυπόν τε καὶ ὑποβά-- 
B1 » ᾽ , , LM , , 
σχαγον, καὶ ἐς ἔχϑραν ἀμεταδοτὸν τε καὶ ἀδιάλλαχτον. τοῦ- 
3 
τους οὖν ὃ ΠΠεβόδης καταπολεμήσας ποικίλοις ὀλέϑροις ἀπέδοτο. 
, 5 - - - 
ὅτε οὖν τῶν βασιλείων ἐκράτησεν, ἐκ τῶν τιμιωτέρων κόσμων 


P. 
1 


L 
4 
à 
L 


8. τὸν deest IP. 


adversariorum ex ipso eorum duce per carnifices , quibus eum flagellan- 
dum subiecerat, exquisitis, naso et auribus praecisis deformatum ad 
Chesroen mittit, reliquos gladiis mactandos obiectat. die sexto multos 
item ludaeos, novarum Varami molitionum magnopere participes , morte 
oenas reposcens ferro necat. nam quod ludaei Varamo ad tyrannidem 
invadendam adiumentum praestabant, non erat contemnendum, cum ea 
gens per id tempus Persidem incolens divitiis afflueret, occupatis siqui- 
dem a Vespasiano imperatore Hierosolymis et templo concremato, plu- 
rimi de Iudaeis Romanorum potentiam metuentes, e Palaestina ad Medos — - 
Persasve transmigrantes ad primaevam nutricem suam solo mutato redi-  . 
erunt, ex qua antiquissimus eorum parens Abrahamus originem duxit. | 
pretiosissima igitur quaeque secum auferentes, enavigato mari Erythraeo 
et magnis opibus acquisitis, inde etiam ad seditiones faciendas et Per- 
sicos populos novitatis amore incendendos facillime dilapsi sunt. est 
enim natio perversa, fidem minime colens, tumultus cupida, et tyran- 
nica, amicitiae prorsus immemor, zelotypa et invida, et ob odium nihil 
condonans, et irreconciliabilis. hos igitur subactos Mebodes variis sup- 


L 


HISTORIARUM V. 7. 8. 219 


ἀναλεξάμενος τὰ κυριώτατα ἐς Χοσρόην ἐξέπεμπεν. οἱ μὲν οὖν 
ἀμφὶ τὸν Χοσρόην Ῥωμαῖοί τε καὶ Πέρσαι ἐν ᾿“λεξανδριανοῖς, 

οὕτω καλουμένῳ χωρίῳ, τέσσαρσιν ἡμέραις ἀφίκοντο. τὴν δὲ 
— προσηγορίαν ὃ χῶρος ἀπὸ τῶν πράξεων τοῦ ΤΠακεδόνος “4λεξάν-- 
ρδρου χατεχληρώσατο" ὃ τοῦ Φιλίππου γὰρ ἐκεῖσε γενόμενος ἅμα 
τῇ ΤΠαχεδονικῇ δυνάμει τῇ τε Ἑλληνικῇ ξυμμαχίᾳ ἐρυμνότατον 
ἀατεσχάψατο φρούριον, τούς τε ἐν αὐτῷ βαρβάρους διώλεσιν. 
(8) ἐκεῖϑεν τοίνυν μεταφοιτήσαντες δευτέρᾳ ἡμέρᾳ Ῥωμαῖοί τε 
xul Πέρσαι προσβάλλουσι κλίματι 'Χναιϑὰς λεγομένῳ. τῇ δὲ 
ὑστεραίᾳ ἐπὶ πρώτην ἕω Ἰωάννης ὃ τῶν ἑῴων ταγμάτων ἡγού-- 
μένος Κομεντίολον ταγματάρχην τοῦ δεξιοῦ κέρατος τοῦ μαχίμου 
σὺν ἱππεῦσι χιλίοις προκαταληψόμενον ἐξέπεμπε τὴν διάβασιν 







8 


πῇ ὑπὸ τοῦ Βαρὰμ ἀποσταλέντες τὸ πραχϑὲν διαγνόντες inovij- 
45 xov εἰς τὸν Βαράμ, ταῦτα δήπου αὐτῷ διαγγέλλοντες. ἀτὰρ ὃ 
- Bagüp τὴν μετ᾽ ἐκείνην γέφυραν προκατασχεῖν ἐνεχείρει. ὑπέ- 
τρέφε δὲ τὰς ἐλπίδας τῷ ϑάρσει ὡς δὴ τῆς περὶ τὴν Z4 Quevíav 
Ῥωμαϊκῆς στρατοπεδεύσεως διὰ τὴν δυσχωρίαν τῶν τόπων οὐχ 
οἵας 'τε οὔσης συνάπτεσϑαι ταῖς ἑῴαις τῶν Ρωμαίων δυνάμεσι. 
Φοτετάρτη δὲ ἡμέρα, καὶ ὃ ΝΝαρσῆς ἄνδρας ἑλὼν ἐπὶ κατασχοπῇ 
- 4nà τοῦ Βαρὰμ ἐκπεμφϑέντας, καὶ μάστιξιν ὡς ἐνῆν ἀνετάσας, 
διέγνω ὕπως ἔχει τὸ πολέμιον γνώμης. καὶ δῆτα ἀποχρῶσαν 
παρέχεται δύναμιν Ῥουφίνῳ τῷ συστρατήγῳ, εἶτα προστάττει 


95 γενομένης πρώτῃ παραφυλαχῇ ἀπάρας ὃ στρατηγὺς γίνεται τῶν 


pliciis consumpsit , potitusque regia ex ornamentis sumptuosioribus prae- 


Romani atque Persae Alexandriana (loci nomen est) quatriduo pervene- 
runt, quod ei nominis Alexandri Macedonis Philippi filii factum indidit, 
qui ilic cum Macedonicis copiis et auxiliis Graecis castellum firmissi- 
mum evertit et incolas barbaros peremit. (59) inde transgressi die al- 
tero in regionem Chnaethas nuncupatam feruntur. postridie sub primam 
- jucem loannes Orientalium legionum dux Comentiolum dextri cornu prae- 
ectum cum mille equitibus ad antecapiendum Zabae fluminis transitum 
mittit. quod ubi speculatores a Varamo missi conspexerunt, istunc nun- 
tium ad eum perferunt. qui die sequenti pontem infra praeoccupare 
contendit, spem illi audacia ex eo suggerebat, quod Romanorum exer- 
citus in Armenia propter viarum difficultatem cum Orientalibus. eorun- 
dem copiis sese coniungere nondum poterat. luce quarta Narses Varami 
speculatoribus captis, et flagris qua licuit examinatis, quid hostes me- 
ditarentur cognovit. itaque sufficienti manu Rufino collegae commissa 
transitus reliquos servare iubet. postridie prima vigilia noctis movens 


^ - - , A , M € 3 κα 
τοῦ Ζαβᾶ ποταμοῦ. τούτου δὴ γεγονότος xai ot emi xoTa0x0-- 


- , 
τὰς ἑτέρας οἰκειώσασϑαι διαβάσεις. τῇ δὲ ἐπιούσῃ νυχτὸς ἐπι--: 


cipua delegit, quae Chosroae transmisit. itaque Chosroen sequentes. 


P 130 


220 THEOPHYLACTI 


B διαβάσεων κάτοχος, xol εἰσβάλλει dg τὴν τῶν ᾿“νισηνῶν χώραν ; 
ἐξαπιναίως. ἡλίου δὲ μεσοῦντος οἱ τοῦ Βαρὰμ ταῦτα δὴ ϑεα- — 
σάμενοι τῷ τυράννῳ ἐξεῖπον. ὃ δὲ διαμαρτὼν τοῦ σχοποῦ, πρὸς — 
βορρᾶν τε καὶ ἕω τὰς δυνάμεις διέσχιζεν, ὅπως ὑποτέμῃ τὴν . 

, t - - - - Lj 3 ^ - 2 : 
σύμμιξιν τῆς προσδοκῆς τῆς τῶν Ῥωμαίων ἀπὸ τῆς “Τρμενίας 5. 
H » - ^ m “Δ T S , 
δυνάμεως. ἤδη δὲ τοῦ Βαρὰμ ovvrovía τινὶ τὴν ὁδὸν vasiit 
2 , 
τος xol εἴς τινὰ παρακειμένην λίμνην ἀφικομένου, συνέβη τοὺς 
ἀπὸ τῆς ᾿“Τρμενίας ἄγχιστα παραγενέσθαι. ἐπεὶ δὲ προεῖδον ot 
τῶν Ρωμαίων σκοποὶ τὸν Βαράμου στρατόν, ᾿Ιωάννῃ τῷ στρα- 
- 25 , € , ^ , 3/7 2 E] Lord : 
τηγῷ ἀπήγγελλον ἱππέων llegoixo στίφη ἱέναι πως κατ΄ αὐτῶν. 10 
€ ὃ μὲν οὖν Ἰωάννης πρὸς ἔχταξιν τὰς δυνάμεις ἐκόσμησεν, ὃ δὲ 
Βινδόης τὴν Περσικὴν ἀνελάμβανε φάλαγγα" τῆς δὲ ἹΡωμαϊκῆς 
συντάξεως ὃ στρατηγὸς ᾿Ιωάννης ἡγεῖτο. ποταμοῦ δὲ διελομέ- 
, ^ A ^ CRAT VET , , € , 
vov τὸν τε Βαρὰμ καὶ τὰς περὶ τὸν ᾿Ιωάννην δυνάμεις Ρωμαίων 
τὲ xal Περσῶν, τὰ τῆς συμπλοκῆς αὐτοῖς ἀνεχόπτετο, δευτέρα 15 
δὲ ἡμέρα, καὶ πρὸς νότον ἐκκλίνει ἅμα τῷ Βινδόῃ τὰ Ρωμαίων 
, c 1 * - n , gm 
στρατεύματα. ὃ μὲν ovv Ναρσῆς καὶ Χοσρόης &x vijgld»ion- 
γῶν χώρας ἀπάραντες εἷς τὸ πρόσω ἐχώρουν, καὶ γίνονται πλη-- 
σίον κώμης τινὸς ἣν Σιραγανῶν oi ἐγχώριοι κατονομάζουσι. 
πέμπτη δὲ ἡμέρα, καὶ ὃ Ναρσῆς τὰς ἐπιϑέτους δυνάμεις τὰς 90 
,? ^ - 2 , c “,ἰ͵}΄᾿΄΄»" , ,? , - 
ἀπὸ τῆς “ρμενίας ἹΡωμαϊκὰς πλησιάζειν ἐγίνωσκε. διά τοι τοῦτο 
ἐπιστολεῖς πρὸς Ἰωάννην ἐξέπεμιπε, καὶ παρεγγυᾷ τῷ στρατηγῷ 
ς 3 - / , ' » , ^ £ f 
ὡς ov δεῖ Πέρσαις συμπλέκεσθαι, πρὶν ἂν ἐς κοινὸν ξχάτεραε 
δυνάμεις συναπτόμεναι τὴν ἀλκὴν ἀνανταγώνιστον σχοίησαν. 


2. nonne μεσουρανοῦντος 2 


dux Narses, transituumque potens, in Anisenorum agrum nec opinato 
impressionem facit. ad meridiem Varamaei visa tyranuo exponunt. qui 
frustra copias versus septentrionem et orientem dispertitur, quo exspe- 
ctati Romanorum ex Armenia exercitus coniunctionem impediret. cum- 
que itineri continenter instaret et ad lacum quendam deveniret, factum 
est ut qui ex Armenia veniebant, quam proxime accederent. RKomano- 
rum exploratores ut Varami copias praeviderunt, loannem ducem mo- 
nent Persicorum equitum turmam ex adverso tendere. loannes ad con- 
flictum militem instruit. Bindoes phalangem Persicam accipit: Romanos 
, ordines loannes ducit. sed cum lacus in medio utrumque agmen divide- 
ret, ad manus conserendas veniri non potuit. luce proxime sequenti, 
duce Bindoe Romani ad meridiem declinant, Narses et Chosroes a re- 
&ione Anisenorum ulterius progressi vicum quendam incolis Saraganum 
nominatum attingunt. die quinta etiam Narses addititias ex Armenia 
copias appropinquare cognoscit. quocirca ad loannem missis tabellariis 
hortatur ne certamen cuim Persis ante misceat, quam utraeque copiae 


HISTORIARUM V, 9. 221 


(9) κατὰ τοῦτον δῆτα τὸν χῶρον αὐλιζομένῳ Xocpóy oi παρὰ D τὰ 


τοῦ ᾿Πεβόδου σταλέντες ἧκον παρὰ τὸν βασιλέα, αἰσίων ἀφηγη-- 
μάτων ἔχοντες διαγόρευσιν. ὃ μὲν οὖν τὰ ἐπὶ τῆς Βαβυλωνίας: 
 apayOévra διαγνοὺς τῷ lMeflóóg, τήν τε σχευὴν τὴν βασίλειον P 131 
51)» ἀπὸ τῆς Κτησιφῶντος δεδεγμένος σταλεῖσαν αὐτῷ, ἐπὶ τοῖς 
᾿χατωρϑωμένοις ἀναβρυνόμενος μεθ᾽ ἱλαρίας Ναρσῇ τε καὶ ταῖς 
“Ῥωμαίων δυνόμεσιν ἐστηλίτευε τὴν ἐπίτευξιν. ἡμέρα δὲ πέμπτη, 
xal τρισὶ τὸ ἹΡωμαϊκὸν χρησάμενον χάραξιν τοῖς περὶ τὸν Ἰωάν-- 
γὴν χοινοῦται συντάγμασιν. αἱἷ μὲν οὖν δυνάμεις ἐς κοινὸν συν-- 
ελϑοῦσαι μεγίστην τινὰ εὐρωστίαν ἀμοιβαίως σφίσιν αὐταῖς ἐδί- 
δοσάν τε xol ἀντελάμβανον. λέγεται δὲ τὸν μὲν Χοσρόύόην ἅμα 
τῷ συμμαχικῷ τῶν ἑξήκοντα περαιτέρω ἐπιφέρεσθαι χιλιάδας 
μαχίμων, τὸν δὲ Βαρὰμ τεσσαράκοντα χιλιάσιν ὁπλιτικοῦ κατ-- 
τύειν τὸν πόλεμον. καὶ δὴ ὃ Βαρὰμ κλέψαι διενοεῖτο τὸν πόλε- Β 
"m , ἐνάλλεσϑαί τε νυχτὸς κατὰ τῆς τῶν “Ῥωμαίων δυνάμεως. 
τῆς τοίνυν δυσφορίας τῶν τόπων κωλύμην τῇ ἐπιβουλῇ παρασχο-- 
μένης, ἡλίου ἀνίσχοντος κατάδηλος Ῥωμαίοις ἐγίγνετο 0 τε δό-- 
Aog ἐς τὸ φανερὸν ὑπεξήγετο.. τρίτῃ δὲ ἕῳ, καὶ οἱ μὲν ἀμφὶ τὸν 
Βαρὰμ πολεμησείοντες μετὰ βοῆς τε καὶ ϑορύβου ἐπήεσαν, τὸ δὲ 
Ὁ Ῥωμαϊκὸν ἡσυχίας εὐκοσμίᾳ καὶ τοῦ ϑρύλλου ἀμέτοχον διιϑύνετο 
- πρὸς παράταξιν. τῷ δὲ Βινδόῃ xol Σαράμῃ τοῖς στρατηγοῖς ὃ 
— Ναρσῆς ἐχαλέπαινεν οὐχ οἵοις τε οὖσι τὰς περὶ αὐτοὺς δυνάμεις 
τῶν βαρβάρων χατευνάζειν πρὸς τὸ τῆς ἠρεμίας ἀϑόλωτον. τοί-- 
- yvy μετεδίδοσαν καὶ τῆς ἑαυτῶν εὐχοσμίας ταῖς συμμαχούσαις Ὁ 
25 τῶν βαρβάρων οἱ Ῥωμαῖοι δυνάμεσι, καὶ πείϑουσι διακοσμῆσαι 







16. immo δυσπορίας. 18. τρίτη δὲ ἕως usitatius, 


consociatae robur inexpugnabile adipiscantur. (9) hoc in loco regi 
commoranti faustarum rerum nuntii a Mebode afferuntur. «ui cognitis 
Babyloniae transactis, susceptoque apparatu regio a Ctesiphonte trans- 
misso, bene gestis glorians, Narsi et Romanis militibus, quemadmodum 
sibi vota feliciter processerint, edisserit. quinta porro die Romani tri- 
bus dispertiti castris Ioannis agmini aggregantur, et iam in unum reda- 
cti exercitum animos dant et accipiunt invicem maximos. fama est 
Chósroen cum auxiliariis amplius sexaginta millia duxisse, Varamum 
quadraginta millia. caeterum Varamus dolo bellico per noctem Romanos 
cogitabat opprimere: sed locorum difficultate impeditum sol ortus cum 
insidiis prodidit, et fraus in aperto fuit. tertio die Varamaei praelia 
bundi cum clamore ac strepitu procedunt: Romani qua par erat quiete, 
et absque strepitu, ad praelium accinguntur, succensebat autem Bindoi 
et Saramae ducibus Narses, quod barbarorum, quas regebant, copias 
compescere et ad placidam quietem adigere non possent. «quare de sua 
modestia cum sociis barbaris Romani communicant, et ut ordine in aciem 


222 "THEOPHYLACTI 1 


τάξει τὴν (rat τῆς τε ἀλόγου ἀποσχέσϑαι κλαγγῆς. τριττοῖς 
τοιγαροῦν τὸ Ῥωμαϊκὸν στίφεσι συνετέτακτο, καὶ τὸ μὲν μέσον 
ὃ Χοσρόης ὃ τε Ναροῆς περιεβάλλοντο χέρας, τὸ δεξιὸν δὲ Π7ε- 
βόδης καὶ Σαράμης οἵ Πέρσαι, τῆς ἹΠηδικῆς ἐξηγούμενοι φά- " 
λαγγος, τὸ δὲ ἕτερον Ἰωάννης ὃ στρατηγός ὑφῆς τῶν Aguevilv S. 
πληϑύος ἐπιστατῶν. οὕτω δήπου xal τὸ ἀντίπαλον ἀντεξένα στον | 
καὶ τρισὶ συντάγμασι ταύτῃ διεκόσμησε. τὸ μὲν ovv Ῥωμαϊχὸν — 
σφαδάζον τῇ γνώμῃ ἀκατάσχετον ἦν ταῖς ὁρμαῖς, τὸ δὲ ἀντίπα-- Ὁ 

D λον τῷ σϑένει xol τῷ πλήϑει καὶ τῇ τάξει τῶν Ρωμαίων κατα-- 
πληττόμενον ἐπ᾿ ὄρους ἀνάβασιν ἀνετέτραπτο. διά τοι —-— 
πεντοαχύόσιοι τῆς περὶ τὸν Βαρὰμ συμμορίας τὰ ὅπλα καταϑέντες. 
προσχωροῦσι Ρωμαίοις. ὃ μὲν οὖν Χοσρύης ἄκων πεφυκὼς τῷ 
ἐγχειρήματι πρὸς τὸ ἄναντες παροτρύνει Ῥωμαίους χωρεῖν. ὝῬω- 
μαῖοι δὲ τοῦτο τοῖς τῆς ἀβουλίας κόλποις ἐναποθέμενοι, ὡς εἶ-- 
Xov συνέσεως, τῆς ταχτικῆς ἁρμονίας ἔξω mO0v μὴ διαϑέοντες, 15 
δι᾿ ἑτέρων ἀνεβάλλοντο πρὸς τὰ ὑψηλὰ τοῦ ὕρους χωρεῖν. οἱ δὲ 
βάρβαροι καταναγκασϑέντες ὑπὸ τοῦ σφῶν αὐτῶν βασιλέως τῶν 
ἀλόγων κινδύνων ἐφήπτοντο, xal τοῦ ὄρους ἐπιβαίνειν ϑαρρή-- 
σαντες ὑπὸ τῶν ἀντιπάλων καρτερῶς ἐξωθϑοῦντο. καὶ ἦν ἂν 
ϑάνατος μεγίστη ζημία τῷ ἐγχειρήματι, εἰ μὴ Ρωμαῖοι τῆς διώ- 20 
ξεως τοὺς βαρβάρους ἀπέπαυσαν, ἀντιμέτωπον αὐτοῖς ἐχταξά-- 
μενοι. ἡλίου δὲ δὴ πρὸς δυσμὰς κεκλικότος ὃ μὲν Βαράμης ἅμα 
τῇ συμμάχῳ δυνάμει ὡς τὸν χάραχα ἐπανέρχεται, ἐπὶ τοῖς οὕτω 
πρυχϑεῖσι ψυχαγωγούμενος, τὸ δὲ ἹΡωμαϊκὸν ἐπὶ τὴν τάφρον γε- 
γόμενον τῆς ἀβουλίας κατηγόρει Xocgóov. 


digerantur absurdisque clamoribus temperent, persuadent. Romani ita- 
que tripartito disponuntur. ac medium quidem Chosroes et Narses ob- 
ünent, dextrum Mebodes et Sarames Persae, qui Persicae phalangi 
praeerant, sinistrum Ioannes, Armeniae multitudini praepositus. ad eun- 
dem modum hostium agmen , triplici videlicet acie compositum est. Ro- 
mani ira frementes cohibere impetum non poterant: at vero hostes viri- 
bus numero et ordine Romanorum obstupefacti in montem confugiunt. 
qua de causa quingenti de Varamaeis arma deponentes ad Romanorum 
partes transeunt. Chosroes facto stomachatus Romanos in arduum con- 
tendere hortatur. qui ut erant intelligentes, inconsultum id esse rati 
militari ordine conservato differebant , dum alii sublimia montis ascen- 
derent. tum barbari (Persae) a suo ipsorum rege compulsi periculum 
rationis expers aggrediuntur , montemque ascendere ausi ab adversariis 
valide repelluntur; fuissetque ausui pretium maximum interitus, ni Ro- 
mani a fronte oppositi barbaros insecutione prohibuissent. sub occasum 
Solis Varamus re ita gesta delectatus cum suis in castra redit. pe pe 
item intra vallum reversi Chosroen temeritatis accusant. 


HISTORIARUM V. 10. 223 


E c se à * 

-10. Ἐπεὶ δὲ 6 Βαρὰμ διεγνώκει τὸ Ῥωμαϊκὸν ἔχον λίαν P. 132 
ὀξυπαϑῶς ἐπὶ τοῖς ἔναγχοξ ὑπὸ Χοσρόου παρεστρατηγημένοις 228 
- - - , d , 

' αὐτοῖς, τῆς ve συμπλοκῆς ἐφιέμενον ἀκρότατα, ὄρϑριος yevo- 
, , 

μένος λύει τὸν χάρακα, καὶ ἐχκλίνει πρὸς τὰ δύσχωρά τε καὶ 
Büváving καὶ ἄφιππα. γίνονται γοῦν μετὰ τοῦτο ἐς τὸ πλησίον 
Ἧ , 
πεδίον χαϑήμενον, ἔνϑα xoi τὸ Κάνζακον καϑίδρυται πόλισμα. 
j , * 1€ ^ - 3: $- eh ^ 
μεταστρατοπεδευσάμενος δὲ καὶ o Βαρὰμ ἐντεῦϑεν ἐφ΄ ἕτερα τὰς 
δυνάμεις μετέβαλλεν, ἐχλύτους ἐντεῦϑεν τῶν Ρωμαίων τὰς δρ-- 

t t ; ἷ 

^ , c (C ^ ^ , - ^ 
μὰς τεκταινόμενος. — ot δὲ Ῥωμαῖοι τὴν μεταχώρησιν τοῦ Βαρὰμ B 
᾿ἐγνωχότες συντόνῳ πορείᾳ ἄγχιστά που τῶν πολεμίων στρατοπε- - 
δεύονται. εἶτα προσβάλλουσι ποταμῷ τῷ Βαλαράϑῳ, ἔνϑα 
τὴν νύκτα ἐναυλισάμενοι ἡμέρας ἀφικομένης πεδίῳ εὐρεῖ προσω-- 






μίλησαν. οἱ μὲν οὖν στρατηγοὶ τῶν Ρωμαίων διακεχοσμηκότες 
τὰ μάχιμα, πολλῶν καὶ ἀγαθῶν εἰσηγήσεων τὸ ὁπλιτικὸν ἐμφο-- 
16 ρήσαντες, τῇ τριπλῇ φάλαγγι τὸν πόλεμον διεσκεύασαν. σύμβο- C 
λον δὲ οἱ Ῥωμαῖοι καὶ τοῖς συμμαχοῦσι βαρβάροις παρείχοντο 
τὴν τῆς ϑεομήτορος xal παρϑένου προσηγορίαν διδάξαντες, ἵνα 
μὴ τῷ διαχεχριμένῳ τοῦ γένους ὡς ἀντίπαλον τὸ συμμαχικὸν 
διαφϑαρῶσι, τοῦ συγκεχυμένον τῆς συμπλοκῆς ἀδιάρϑρωτον 
Ὁ αὐτοῖς τῶν οἰχειοτάτων παρεχομένου τὴν δήλωσιν. καὶ παράδο-- 
ξόν τι χρῆμα συνέβαινεν" ἐγίνετο γὰρ καὶ Χαλδαίοις τὸ τῆς 
MMagl«g σωτήριον ὄνομα. κατεχόσμει μὲν xol ὃ Βαρὰμ τρισὶ 
λόχοις τὴν οἰχείαν ἀλκήν, καὶ τὸ μὲν μεσαίτατον τῆς ἐκτάξεως 
ἐπεῖχεν ὃ τύραννος, οἱ δὲ ἡγεμόνες τοῦ συμμαχικοῦ τὴν ἐφ᾽ éxá- 


6. an καϑειμένον ὃ 19. διαφϑείρωσε aptius, 23. λόγοις IP. 


10. Varamus ubi rescivit Romanis nimiopere dolere, quae paulo 

. ante Chosroes ut collega summi ducis egisset, et pugnam eos ardenter 
| expetere, primo diluculo solutis castris ad invia et acclivia et ad equi- 
tandum haud idonea.loca declinat. posthaec in campum prope iacentem, 
ubi Canzacum oppidum situm est, procedunt. castris motis Varamus 
etiam alio exercitum, ea ratione Romanorum impetus languefaciens, tra- 
ducit. qui eius secessione cognita, continenti itinere insecuti, quam 
proxime hostes castra ponunt. deinde ad fluvium DBalarathum movent, 
ubi exacta nocte luce altera patentem campum ingrediuntur. illic duces 
Romani acie trifariam ad praelium conserendum instructa, multis et prae- 
claris hortatibus militum animos exsuscitant. pro symbolo autem Ro- 
mani socios etiam barbaros salutationem dei matris ac virginis docent 
(ave Maria), ne propter generis discretionem socios pro hostibus cae- 
derent, quandoquidem pugna confusa maxime proprios distincte interno- 
scere nequirent. contigitque admirabile quippiam: mam et Persis Ma- 
riae nomen salutare fuit. Varamus perinde suos digerit. medium ipse 
regit, a dextris et sinistris reliqui duces curant, elephantos insuper, 


MA 


224 THEOPHYLACTI 


iu 


It V 


D vega δύναμιν. ναὶ μὴν καὶ ἐλέφασι τοῖς Ἰνδικοῖς ϑηρίοις κα- 
- »" E 2 
ϑάπερ προβόλους τινὰς τῶν ἱππέων ἡγεῖσθαι κατέταττεν, τούς 
τε ἀνδρειοτέρους τῆς συμμάχου δυνάμεως ἐπὶ τῶν ϑηρίων ἄνα- 
, , , ἢν 5. H S 3-9 1 
βιβάσας παρεσκεύαζε μάχεσϑαι. ovx ἡμοίρει δὲ καὶ τὸ ἕχάτερον r 
- - r 
τούτων δὴ τῶν συμμάχων ϑηρίων. ὃ μὲν οὖν Xoogógc ntvra- 5. 
M 
χοσίοις ἐς φρουρὰν ἀνδράσι περιφραξάμενος περιεπόλει τὰς τά- ὦ 
Suc. ἀλλ᾽ ὁπότε ἔβλεψάν τε καὶ ἀντεβλέφϑησαν ἑκάτεραι δυνά- 
T i 

pac ἀλλήλας, τά τε σημεῖα μετεωρίζετο ἠρέμα τε ὑπὸ τοῦ πνεύ-- 
ματος ἐχρατύνετο, αἵ ve σάλπιγγες περιεδόνουν καὶ τὴν συμπλο-- 
᾿χὴν ἐξεβάκχευον, ταῦτα δὴ περιβομβοῦσαι τὰ τοῦ πολέμου μυ-- 10 

στήρια, ἐκαινοτομεῖτο λοιπὸν τὸ μεταίχμιον καὶ τῶν οἰκείων ὅρων 
ἐχήρευεν.. ἀγχιμάχου τοίνυν συμπλοκῆς γενομένης, ὃ Βαρὰμ 
τὸ μεσαίτατον τῆς περὶ αὐτὸν χαταλιμπάνει δυνάμεως, χαὶ πρὸς — 
τὸ εὐώνυμον μετεχώρησεν. πλείστης τοίνυν μεταδοὺς τῆς ἀλ- 

- ^ 3 , 325 ΜΟΥ͂ Ἁ 2 D^ 
κῆς τοῖς ἀναδεδεγμένοις αὐτὸν εἰκότως τὴν ἄντιμέτωπον κεραΐζε-- 15 
P 138 ται φάλαγγα, τῇ συντάξει. τοῦ πλήϑους ἐξαπιναίως ἐγχείμενος. ὦ 
c É cun ^ ^ - ^ kJ , 

οἱ μὲν'οὖν Ῥωμαῖοι κατὰ τοῦτο τὸ κλίτος διαιρεθέντες ἐτράποντο 
πρὸς φυγήν, φέρειν οὐκ ἔχοντες τὴν ἀντιβρίϑουσαν δύναμιν. 
᾿χαὶ οὖν ὃ Ναρσῆς τοῦτο δὴ ϑεασάμενος, ἠρέμα πλῆϑος συρ-- 


i. 


“ὁ 


ρεῖν τοῖς ἀδυνατοῦσιν ἐγκελευσάμενος, ἔστησε τῆς φυγῆς τὴν κα-- 20 
τασϑενοῦσαν δύναμιν. ὃ μὲν οὖν Βαρὰμ κατὰ τῆς μέσης τῶν 
“Ρωμαίων χωρήσας ἀλκῆς ἐπειρᾶτο τρέψαι τὸν Ναρσῆν elg ἀπό-- 
δρασιν. ὃ τοίνυν Ναρσοῆς οὐδὲν μέλον αὐτῷ περὶ τῶν ἐλεφάν-- 
των χαρτερῶς τῷ Βαρὰμ ἀντετίϑετο, καὶ ἐπιπίπτει τῇ μέσῃ καὶ 
ἀντιϑέτῳ δυνάμει, xol συντεταγμένους τοὺς ΠΠήδους παραλύει 95 


belluas Indicas, veluti praesidiarios quosdam ac propugnatores, ante 
equitatum constituit, et in iis omnium de exercitu fortissimos ad dimi- 
candum collocat. nec vero pars adversaria buiuscemodi bestiarum auxilio 
carebat. Chosroes quingentis cinctus custodibus ordines circuibat. ut 
vero ambae acies mutuum conspexerunt et conspectae sunt, sensim spi- 
ritus roborantur, signa extolluntur, tubae circumsonant cantuque furo- - 
rem Martium indunt et undique belli sacra circumstrepunts spatium inter 
acies confunditur, suosque terminos amittit cominus igitur conflictu 
perpetrato, Varamus relicto medio ad laevum cornu transit, quo maxi- 
marum accessione virium restituto, merito oppositam phalangem hostium 
ordinata multitudine subita impressione disturbat ac disiicit. Romani 
cornu dextro dissipato cum vim instantem prementemque sustinere non 
valerent, fuga salutem. petunt. quo animadverso, Narses pluribus pau- 
latim summissis infirmam ac debilitatam partem exercitus a fuga retinuit. 
Varamus in medium Romanorum robur sese inferens, Narsem vi fugare 
nitebatur. Narses elephantos parvipendens acriter obnititür, et in me- 
dios vicissim ruens nimium quantum Persarum eodem simul inclinantium 


HISTORIARUM V. 10. 11. 995 


γέπως αὐτοὺς λίαν κομιδῇ τῆς συννεύσεως. τούτου δὴ yeyovó- B 
σὸς αἱ λοιπαὶ τοῦ Βαρὰμ δυνάμεις ἐσφάλησαν, καὶ ῥώμῃ κε- 
᾿χρατηχὼς ὃ Ναρσῆς τοὺς μὲν ἱππέας τῶν ἱπποχούντων ἀπέβαλ--: 

λεν, τοὺς δὲ πεζοὺς τῷ δόρατι κατεβάλλετο. τῆς τοίνυν διώ- 
ξεως χραταιᾶς γενομένης καὶ τοῦ φόνου τεϑηλότος ἀνὰ τὸν χῶ-- 
ρον, ἕξ Βαβυλωνίων ἀποδράσασαι χιλιάδες, ἐπί τινα λόφον ye- 
| wópevut, τῆς σωτηρίας ὠρέγοντο. τὸ δὲ ἹΡωμαϊκὸν περιστοιχί- V 2:9 

σαν τὸν λόφον τῆς δραπετίδος κρατοῦσι δυνάμεως. πολλοὺς τοί- 
vv» ζωγρήσαντες ἦγον ἐς Χοσρόην δεσμίους. ὃ μὲν οὖν τῶν C 
Ὁ Περσῶν βασιλεὺς τοὺς μὲν μαχαίρας ἀπέδοτο στόματι, ἐνίους δὲ 
τοῖς ποσὶ τῶν ϑηρίων παρείχετο παίγνιον. ἐπεὶ δὲ διεγνώκει &- 

val τινας τῶν ἑαλωχότων ἐκ τοῦ ἔϑνους τῶν Τούρκων, ἐς βα- 









σιλέᾳ ἐχπέμπει ΤΠ υρίκιον, τὴν “Ῥωμαϊκὴν στηλιτεύων ἀλκήν, 
ἀπαρχάς τε τῆς νίχης προσφέρων τῷ αὐτοχράτορι. ἐκεχάρακτο 
15 δὲ τοῖς μετώποις ἐχείνων τὸ τοῦ κυριαχκοῦ ἐπίσημον" σταυρὸς δὲ 
τοῦτο τοῖς πρεσβεύουσι τὴν τῶν Χριστιανῶν ϑρησκείαν κατονομά-- 
ζεται. ἐπύϑετο γοῦν ὃ αὐτοχράτωρ τί ἂν εἴη τοῦτο τοῖς βαρβά- 
ροις τὸ σήμαντρον. οἱ μὲν οὖν ἐκ τῶν μητέρων τοῦτο ἀποχλη- 
ρώσασϑαι ἔφασχον" λοιμοῦ γὰρ τοῖς πρὸς τῇ ἕῳ Σχύϑαις καρ- 
07:900 ἐνδημήσαντός τινας τῶν Χριστιανῶν εἰσηγήσασϑαι τούτῳ 
δῆτα τῷ τύπῳ τῶν μειρακίων ἐγκεντῆσαι τὰ μέτωπα. τῶν δὲ 
βαρβάρων μηδαμῶς τὴν εἰσήγησιν παρωσαμένων, σωτηρίαν ἐκ 
τῆς συμβουλίας ἀντελάμβανον. (11) τὸ δὲ Ῥωμαϊκὸν (πρὸς p 
γὰρ τὴν νύσσαν τὸν λόγον ἀντεπενέγκοιμι) λαφυραγωγεῖ τοῦ τυ- 


10. ὃξ deest IP, 


ordinem coniunctionemque dirimit, quo facto reliquum copiarum Varami 
labefactatum est, et Narses manu superior ab equis deiiciebat equites, 
et hastis pedites prosternebat. Romanis itaque vehementer incumbenti- 
bus, et ingenti per campum strage edita, sex millia Babyloniorum in 
collem quendam fuga elabentes saluti consulunt. Romani colle circum- 
dato fugitivis potiuntur, et complures ad Chosroen vinctos adducunt, 
qui eorum partim ensibus mactandcs, partim elephantorum pedibus per 
ludibrium conculcandos exponit. at ubi quosdam de captis 'l'urcas esse 
cognovit, eos ad Mauricium missos tanquam victoriae primitias offert, 
. Romanamque virtutem commendat. horum frontibus dominicum signum, 
quod Christianae religionis cultores crucem appellant, impressum osten- 
tabatur. itaque imperator barbaros percunctari quid hac nota sibi vel- 
lent. illi se ἃ matribus eam sortitos referre: nam cum Scythas Orienta- 
les dira ac pestifera lues corripuisset, quosdam Christianos suasisse uti 
in puerorum frontes huiuscemodi figuram imprimerent. quae monita quia 
barbari nequaquam sprevissent, ex eo sospitatos esse. (11) Romani 
porro (ad carceres enim orationem revocabo) tabernaculum tyrauni di- 
"Theophylactus. 15 


226 THEOPHYLACTI 





i - » , 
ράννου τὰ σχηνοπήγια, γυναῖχά ve καὶ παῖδας τόν τε κόσμον τὸν 
3 , 3 
χρύσεον τήν τε βασίλειον zmaguoxtv5v. τὰ μὲν οὖν τιμιώτδρα — 
τῷ Xocgóyg παρείχοντο, ὃ δὲ ἐπὶ τοῖς σχύλοις μεγαλοφρονῶν - 
€ - 

P 184 πρὸς τὸ σοβαρώτατον προσεχώρησε. ἡλίου δὲ κλίναντος δρῶσε, 
ε ^ ^ 3.74 - , c , , 2 
Ῥωμαῖοι τοὺς ἐπὶ τῶν ἐλεφάντων ἱδρυμένους βαρβάρους ἄκροβο- 

, ' - , , ' ^ - , u 
λιζομένους καὶ τῷ τόξῳ χρωμένους. καὶ διὰ τοῦτο τούτους περι-. 1 


? 


"2 — στοιχίσαντες δευτέρας μάχης χρατοῦσι, τά ve ϑηρία ζωγρήσαν- — 
τὲς τῷ Χοσρύῃ παρείχοντο. τοῦ πολέμου τοίνυν τοιοῦτό τιπέ- : 

ρας ἐπενεγχαμένου, ἐς τὸν ἑαυτῶν χάρακα Ῥωμαῖοι ἐπανέζευξαν, 1 

ἤδη nov τῆς νυχτὸς ἀνισχούσης αὐτοῖς. τῇ δὲ ὕστεραίᾳ ἐξ ἕω- 10 
ϑινοῦ 1j ῬΡωμαϊκὴ πληϑὺς συναϑροίζεται, καὶ τῶν τεϑνηκότων — 

B σκυλεύει τὰ σώματα. μεγάλων τοίνυν αὐτοῖς γεγονότων xTn- - 
μάτων, εἰς τὴν βασίλειον τοῦ Χοσρόου χωροῦσι σκηνήν. ὃ δὲ /— 

τοῦ Ῥωμοϊκοῦ στρατοῦ κατ᾽ ἴχνους τοῦ Βαράμου χιλιάδας ἐπε-- 


ἢ 


i 
R 
, D ’ t» / E - LI ^ 5 
στράτευσαν δέχα., κεχειροτονηκότες ταξιάρχας αὐτοῖς τὸν τῶν 15 
, 
“Χαλκιδέων ταγμάτων ἡγούμενον " Βεσταμίῳ δὲ τὴν βάρβαρον 
^ 3 , 1 
ξυμμαχίαν ἐδίδοσαν. τριταῖοι τοίνυν ἐναυλίσθέντες Χοσρόης τε — 
^ - ^ , |n 
καὶ Ρωμαῖοι ἀνὰ τὸν πολέμιον χῶρον, ἀπαλλάσσονται τῇ τετάρ- 
τῃ ὑδωδότων τῶν τεϑνεώτων αὐτοῖς, καὶ τὸ πνῖγος τῆς χαχο- — 
n - e , Z 
σμέας φέρειν οὐκ ἔχοντες. παραγίνονται γοῦν ἄγχιστα πόλεως 90 
τοῦ Κανζάχου. βασιλεὺς δὲ Χοσρόης ἐπὶ τοῖς συνενεχϑεῖσιν Ὁ 
5 - , ? , € , *P. , AC δὲ διέ 
C αὐτῷ καταγαυριώμενος ἐπινίκια εἱστία Ρωμαίους. αὐτὸς δὲ διέ- 
, 
, TQiBev ἀνὰ τὴν στιβάδα, καταψαλλόμενός τε καὶ καταυλούμε- 


voc, ὡς ἔϑος Πέρσαις χαϑέστηκε παιανίζουσι. δεχάτην δὲ τῷ 
χώρῳ ἐνδιατρίψας ἡμέραν, ἐπείπερ συνεῖδε IMMogwóv τε καὶ Βε- 85 


18. ὁ --- στρατοῦ] an οὗ -- στρατηγοὶ ἢ 


ripiunt, uxores, inquam, et filios δὲ ornamenta aurea et apparatum re- 
gium; potioraque Chosroae donant. qui e spoliis tantis superbia et fa- 
stu praeceps abiit. sub vesperam Romani barbaros elephantis insiden- — 
tes ex arcubus iaculari conspicantur. quamobrem eos circumfundentes 
secunda pugna vincunt, bestiasque vivas Chosroae transdunt, praelio 
hunc in modum finito, Romani in castra nocte iam ingruente se resti- 
tuunt. mane postridie congregantur et ad spolia cadaveribus detrahenda 
discurrunt, atque in regium Chosroae tentorium optimam praedam im- 
portant. Romanus exercitus Varami decem millia, Chalcidensium legio- 
num praefecto sibi pro duce electo, et Bestamio sociorum barbarorum 
ducatu commisso, per vestigia insequitur. Romani et Chosroes cum in 
hostili solo triduum contrivissent, die quarto cadaverum graveolentiam 
* non ferentes alio viam invadunt et ad urbem Canzacum adveniunt. 
Chosroes rex eventis adeo felicibus tumidus Romanos triumphali convi- 
vio excipit: ipse in throno recumbens fidibus et tibiis victoriam canen- 
tiun, ut Persis mos est, oblectatur, decimum autem diem in loco illo 


E HISTORMRUM V. 11. 12. 297 


i vp. ε 3 ^ ^ ^ 1 
στόμιον ὡς αὐτὸν παλινδρομήσαντας ἐκ τῆς τοῦ Βαρὰμ διώξεως, 
í - - 2 

τήν ΤΡ ΤΩ ἐχϑρῶν ἀποφοίτησιν ἐπισημοτάτην ἐγνώρισε, τοὺς 
, j? 

piv Ρωμαίους ἐσέλκει πρὸς τὰ οἴκοι, αὐτὸς δὲ τὴν Περσικὴν φά-- 

 λαγγα συναϑροίσας τῇ Βαβυλῶνι προσομιλεῖ, ἄξιον οὐδὲν περὶ 

T n & . ^ 

᾿δτοὶς συμμαχηκότας Ῥωμαίους ἐπιδειξάμενος. οἱ μὲν ovv τῶν 

m ας L i - ἢ 

Ρωμαίων στρατηγοὶ ἐπιμύϑιον τοῖς λόγοις τῷ βαυβάρῳ ἐξήεσαν, 

, ^ 2 ^ - - , - 

μὴ ἀμνημονεῖν τῆς γεγονυίας αὐτῷ ὑπὸ τῶν Ρωμαίων φιλοφρο-- 
, - 

σύνης τὲ χαὶ σωτηρίας. τοίνυν τούτους που αὐτῷ τοὺς λόγους 

ἐναποϑέμενοι ἐπανήεσαν οἴκαδε oi Ρωμαῖοι. ὃ δὲ Χοσρόης δε-- 







E 


P " , , c 3 w^ mox - 2 ,ὔ 
᾿1οδοιχὼς μή που δολοφονία τις ὑποσταίη αὐτῷ ὑπὸ τῶν ἐγχωρίων, 
ἐδεῖτο Π]αυρικίου τοῦ αὐτοχράτορος ἐς τὴν τοῦ σώματος φρου-- 
ρὰν χιλίους ἐκ τοῦ δπλιτικοῦ παραπέμπεσϑαι. 
, c c - 3* , ^ -€C L , : A 
19.  Joyoc δὲ ὡς ἡμᾶς ἐξεφοίτησε πρὸς τῇ Τερᾷ πόλει τὸ 
" - - ^ . 
τηνιχαῦτα καιροῦ Γολινδοὺχ γενομένην, κατὰ τὴν Xoogóov πρὸς 
"57à βασίλεια χάϑοδον. ἀλλὰ τίς καὶ πόϑεν, κατὰ τὴν ποίησιν, 
᾿ , * / $ N ^ ἄς, (ναι , M , 
λελέχϑω τὸ γύναιον" μὴ γὰρ ovv ἀφελώμεθα τὴν περὶ ταύτης 
, E! , 
᾿ διήγησιν, μεγίστοις σεμνολογήμασιν οὖσαν κατάκοσμον. τίχτε- 
5 ^ - 
ται μὲν οὖν αὕτη ἐπὶ τῆς Βαβυλωνίας, μάγοι δὲ τὸ γένος αὐτῆς " 
πατὴρ δὲ τῶν ἐπιφανῶν σατραπευόντων ἐφορολογεῖτο τὸ Περσι-- 
n , d 102 2 ἂν RT x cet Ad 3 , 2 
“Ξ0χόύν. ἐπεὶ δὲ ἀκμὴ ἐπέστη αὐτῇ, ὥρα λάμπουσα ἐς γάμον, ἄν- 
- - , . - 
δοὶ τῶν ἐπισήμων ἐχδίδωσι. συνεστιωμένη δέ nove τῷ ἀνδρὶ 
RI « 3*6 , , “ 3 , Ll 
ἔδοξεν ἐξαπιναίως γεγονέναι πάρετος, εἶτα ἀκίνητος διαμένειν τῷ 
σώματι, καὶ τὰς αἰσϑήσεις πολλῷ ὕστερον ἐπανήκειν πως ἐς αὖ-- 
T - ^ 
τήν. ἐπεὶ δὲ oi ϑεαταὶ τοῦ πάϑους, εἶγε καὶ πάϑος δεῖ τήνδε 


moratus, ut Marinum et Bestamium ab insectatione Varami ad se rever- 
sos conspexit, discessumque hostium apertissime intellexit, Romanos uti 
domum redeant blande monet. ipse coacta phalange Persica Babylonem 
abit, nihil dignum pro auxilio iis remensus. caeterum duces Romani, 
tanquam ἐπεμύϑιον sermonum suorum illi relinquentes, monuerunt ne 
unquam Romanorum benevolentiae, per quam salutem esset adeptus, 
oblivione caperetur. his verbis apud eum repositis domum remigrarunt, 
metuens tamen Chosroes ne ab indigenis per fraudem occideretur, a 
Mauricio petiit uti ad custodiam corporis mille sibi gravis armaturae 
mitteret. 

12. Refert autem fama, quo tempore Chosroes in regiam redierit, 
feminam vixisse apud Hierapolim Golinducham nomine. sed quae et 
undenam fuerit, secundum poetam, dicatur sane, ut magnificentissima 
narratione perfruamur. nata est Babyloniae e magorum familia. pater 
eius de illustribus praefectis vectigalibus Persicis exigendis praeerat. 
postquam vero aetate florescens viro tempestiva esse coepit, homini no- 
bili desponsa est. forte epulis cum marito accumbebat, cum visa est 
repente viribus defici. manereque immoto corpore et longo intervallo sen- 
Sibus convalescere. qui casum intuebantur, si modo divinam hanc ecsta- 


P 135 


/ 


Β 


228 THEOPHYLACTI 


τὴν ϑείαν ἀποφαίνεσϑαι ἔκστασιν, διεπυνϑάνοντο τί ἂν εἴη τὸ — 
συμβεβηκὸς τῇ νεάνιδι, ἔλεξε τάδε. — " μεγάλας που ἐν οὔδεϊ τε- 
ϑέαμαι ἐναποχειμένας ποινάς, μεγάλων τε ἀγαϑῶν πρεσβευομξ- — 
γὴν τρυφὴν τοῖς τὸν μέγιστον προσχυνοῦσι ϑεόν, ὃν δὴ Χριστια- 
γοὶ ϑρησκεύοντες καϑεστήκασι Πέρσαις ὑπόϑεσις γέλωτος." — 05. 
piv οὖν ἐκείνης γαμέτης ἐξεμυχτήριζε τοῦ γυναίου τὰ ῥήματα, 
ὅτε δέ που ἑδραίαν αὐτῆς τὴν διάνοιαν πρὸς τὴν τῆς ϑρησχείας 
μετάϑεσιν χατενόησε, σωφρονίζειν ἐδόκει ῥαπίζων" ἠπείλει δὲ ᾿ 
καὶ ϑάνατον εἶναι ζημίαν αὐτῇ, ὡς ϑέμις Πέρσαις ποιεῖν τοῖς 
τὰ μάγων ἀϑετήσασι δόγματα. ἦ μὲν οὖν τῷ ϑείῳ ἔρωτι πτερω-- 10 
ϑεῖσα τὸν νοῦν, τὰ ὦτά που καταβύουσα, ταῖς αὔραις διαχεῖς 
σϑαι τοὺς λόγους παρείχετο. γίνεται τοίνυν τῷ γυναίῳ καὶ ézé- 
ρας ϑείας κρείττονος ἐπιφοιτήσεως ἔλλαμψις" ἄγγελος γὰρ ἐφε-- 
στήχκει αὐτῇ, τήν vt μορφὴν xol τὴν ἐσθῆτα λαμπηδόνος φαι- 
δρότερος, καὶ πάλιν αὐτῇ τὴν τῶν φϑασάντων ϑέαν ἐδείκνυε, 15 
προηγόρευέ τε καὶ τὸν ὅσον οὔπω τοῦ συνευνέτου ϑάνατον. ὃ 
piv οὖν τοῦ γυναίου γαμέτης καταλύει τὸν βίον κατὰ τὴν τοῦ ἄγ-- 
γέλου προαναγόρευσιν, τὸ δὲ γύναιον τὴν Βαβυλωνίαν καταλιπὸν " 
πρὸς τὴν Νίσιβιν γίνεται, τοῖς ve τῶν Χριστιανῶν ἱερεῦσι περι-- 
τυχὸν ἀνθομολογεῖται τὰ μεγαλεῖα τοῦ πνεύματος. μυεῖται γοῦν 90 
παρ᾽ αὐτῶν ταῦτα δὴ τὰ τῶν Χριστιανῶν ϑεῖα ὄντως καὶ ἀπόρ-- 
ρητὰ δόγματα. ἐπεὶ δὲ τοῖς μάγοις τοῦτο κατάδηλον γέγονεν, 
ἐς ἀναζήτησιν γίνονται τοῦ γυναίου." ἧκον γοῦν εἰς τὴν Νίσιβιν, 
xal τὰ μὲν πρεσβύτερα τῆς ἀξιώσεως ἐν κολακείαις αὐτοῖς παρε-  - 
σκεύαστο, ἐντεῦϑεν ἀποβουκολῆσαι πειρωμένοις τὴν ἄνθρωπον * 95 


sin casum nominare licet, adolescentulam interrogant quid ei acciderit. 
respondet acerbas se alicubi sub terra poenas constitutas, magnorum 
contra bonorum delicias deum maximum  colentibus decretas vidisse, 
quem Christiani religiose venerantes a Persis irrideantur. tum vir eius 
verba subsannare, perspectoque constanti illius Christianismi comple- 
ctendi proposito, fustibus impingendis ad sanitatem reducturum arbi- 
trari; necem insuper minitari, quam Persae more maiorum illis inferunt 
qui magorum dogmata aspernantur. sed illa divino amore mentem ere- 
cta aures claudere, dicta in vento et aqua scribere. eidem alia quae- 
dam divina praestantiorque illustratio contigit. astitit enim angelus, 
forma et veste fulgentissimus, iterum priora ei spectacula exhibens, et 
mox futurum mariti obitum praenuntians. praedicta eveniunt, maritus 
diem suum obit. mulier relicta Babylonia Nisibin proficiscitur, ibique 
Christianorum sacerdotes nacta vicissim confitetur magnalia spiritus, at- 
que ab iis sacerdotibus vere coelesti et arcana Christianorum disciplina 
initiatur. hoc ut magi compererunt, eam requisitum se in viam dant; 
Nisibi adsunt, et blanditiis potissimum agunt, indeque abducere secum 


HISTORIARUM V. 12. 13. 220 


ἐπεὶ δὲ γικῶνται καὶ ὃ λόγος αὐτοῖς ἀδρανής, ἐν εἱρχτῇ σχληρᾷ 
τὸ γύναιον χρόνῳ πολλῷ κατακλείουσι. τοῦ τοίνυν πάντα ϑεοῦ 
᾿ περισχοποῦντος καὶ ἀμάρτυρον ἑαυτὸν ἐν οὐδενὶ χρόνῳ καταλιμι-- 
- πάνογτος ἐπιχουρίᾳ τοῦ ἐπιστατοῦντος ἀγγέλου αὕτη τῆς φυλα-- 
B κῆς ἐξεχώρησε καὶ ἐς τὴν Ῥωμαίων ἀφίκετο γῆν. 2j μὲν οὖν ἄχρε 
τῶν Ἱεροσολύμων ἐπελϑοῦσα διεκήρυττε τὴν ἐπιφανῆ τοῦ ϑεοῦ 
καὶ ἀδιήγητον μεγαλειότητα, εὐχάς τε ἀποδομένη ἐν τῷ παναγεῖ 
μνημείῳ τοῦ μεγάλου ϑεοῦ xal σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, 
τόν τὲ σταυρὸν τῶν παϑημάτων κατασεβασϑεῖσα τῷ προσκυνή-- 
10 uat ἐς τὴν Ἱερὰν ἐπανέδραμε πόλιν. πολλά τε περὶ τῶν ἐσομέ- 
| γῶν τῷ Χοσρύῃ προαναγορεύσασα, τήν τε προσχώρησιν αὑτοῦ 
Ῥωμαίοις πρὸ τῆς τῶν πραγμάτων ἄρξεως καταμηύσασα, βίον 
τε ἰσάγγελον πολιτευσαμένη, καὶ ὡς πρέπει τοῖς ἁγίοις τὰ εἷς 
ψυχὴν xol σῶμα δρῶντα, ἀπέστη τῶν τῇδε, τὸν τῆς καρτερίας 
15 στέφανον ἀκηράτοις ἀναδησαμένη τροπαίοις. * 

13. 'O δὲ τοῦ Ῥωμαϊκοῦ βασιλεὺς σωματοφύλαχας ἐς 
Xocgónv ἐξέπεμπεν. ἐς νοῦν τοίνυν βαλόμενος ὃ τῶν Περσῶν 
βασιλεὺς τὴν ἄνωθεν αὐτῷ τῆς ἐπικουρίας γεγονυῖαν ῥοπήν, τῷ 
ἐν μάρτυσιν ἐπιφανεστάτῳ Σεργίῳ σταυρὸν ἐκ χρυσοῦ πεποιημέ- 
Ὅγον, λιϑοχόλλητον, δῶρον ἐξέπεμιπεν, ὃν δῆτα Χοσρόης ὃ Κα- 
βάδου τὸ ἄστυ παραστησάμενος, λαφυραγωγήσας, ἐν τοῖς τῶν 
Περσῶν ἀναχτόροις ἀπέϑετο, ἔτι τὸ ἹῬωμαϊχὸν σκῆπτρον Ἰούστε-- 
γιανοῦ τοῦ αὐτοχράτορος ἐπιβαίνοντος. ἐν τούτῳ γοῦν τῷ σταυ- 
ρῷ ἕτερον Χοσρόης ἐπὶ τῆς κεφαλῆς ἐξ ἀπέφϑου χρυσοῦ σταυρὸν 












feminam conantur. cum verbis actum agerent, tetro carceri eam longo 

.. tempore includunt. sed auxilio dei omnia circumspicientis, eamque nullo 
tempore absque testimonio sibi relinquentis, angelo apparente e custodia 

. exit, atque Romanorum provinciae succedens apud Hierosolymam insi- 
gnem et inenarrabilem dei magnificentiam divulgat, sacrisque precatio- 
nibus ad sepulcrum magni dei et salvatoris nostri lesu Christi effusis, 
'et crucem passi monimentum similiter venerata, Hierapolim regressa est, 
multaque eventura Chosroae vaticinata, cum etiam Romanis de eius ad 
ipsos perfugio ac transitjone, antequam fieret, praedixisset, et vita ex- 
emplo angelico, atque ut decet sanctos, tum animo tum corpore traducta 
ab his rebus mortalibus discessit, tolerantiaeque corona cum triumpho 
sempiterno redimita est. 

13. Romanorum imperator custodes corporis ad Chosroen mittit, 
qui animum ad memoriam opis de coelo sibi praestitae revocans, Sergio 
martyri clarissimo crucem ex auro fabrefactam lapillisque insertis varia- 
tam pro munere offert; quam crucem Chosroes Cabadae filius urbe re- 

. cepta in praeda repertam in Persarum regia reposuerat, lustiniano ad- 
- huc rerum Romanarum potiente. in aplee crucis huius €hosroes ex auro 


D 


P 136 


B 
V 291 


230 THEOPHYLACTI 


, LN -- 5 , A 
ἐτεχτήνατο, τὴν alvo» ἐντυπώσας iv αὐτῷ τοῦ ἀναθήματος. - 
. ^ ’ , τ 8 
ἐπιστολὴν δὲ δὴ “Ἑλληνικοῖς γράμμασιν ἅμα τῷ κειμηλίῳ ἐς τὸ 
- 
λεγόμενον βαρβαρικὸν παρεπέμπετο. ὑπεγέγραπτο δὲ τῇ ἐπιστο-- 
Ἷ - - , 
AX καὶ βασιλικὴ ὑποτύπωσις. τὰ δὲ τῆς ἐπιστολῆς ἐν τούτοις — 
t ἢ 
- - N29 "s 
δῆτα ἐτύγχανεν ὕντα" οὐκ ἀμείψω γὰρ τῆς λέξεως τὸ ἀρχέτυπον. 5- 
- , ^ - 
““Γοῦτον τὸν σταυρὸν ἐγὼ Xoogónc βασιλεὺς βασιλέων, 
υἱὸς Ὃρμίσδου, ὅτε ἐκ διαβολικῆς ἐνεργείας καὶ κακουργίας τοῦ 
- ΩΣ ^ ? ^ 
δυστυχεστάτου Βαρὰμ υἱοῦ Bagyovovüg xal τῶν σὺν αὐτῷ xa- 

» i 
βαλλαρίων εἷς 'Pouaviav ἀπήλϑομεν, xol διὰ τὸ ἔρχεσθαι τὸν 
δυστυχῆ Ζαδεσπράτην ἐκ τοῦ στρατοῦ εἷς τὸ Νισίβιος ἐπὶ τῷ 10 

- - - 3 
ὑποσῦραι τοὺς καβαλλαρίους τοῦ μέρους τοῦ Νισίβιος εἷς τὸ ἀν-- 
- E «c ^ 2 
vügui καὶ συνταράξαι, ἐπέμψαμεν xol ἡμεῖς καβαλλαρίους uev 
» 5 43, , ' ^ - , a. δ΄ ν bw [3 i 
ἄρχοντος εἷς τὸ Χαρχάς, καὶ διὰ τῆς τύχης τοῦ ἁγίου Σεργίου 
- - 1 - 3 
τοῦ πανσέπτου xol ὀνομαστοῦ, ἐπειδὴ ἠκούσαμεν δοτῆρα εἶναι 
3 ^ ^ 2/4 2 - ΄ Y, - Acl. E τῶι 
αὐτὸν τῶν αἰτήσεων, iv τῷ πρώτῳ ἔτει τῆς βασιλείας ἡμῶν, 15 
μηνὶ Ἰανουαρίῳ, ἑβδόμῃ, ἠτησάμεϑα, ὡς ἐὰν oi καβαλλάριοι 
ἡμῶν σφάξωσι τὸν Ζαδεσπράτην ἢ χειρώσωνται, σταυρὸν χρυ- 
^ - , 
σοῦν διάλιϑον εἷς τὸν oixov αὐτοῦ πέμπομεν διὰ τὸ πάνδσεπτον 
3 -— M ^ - 5 , ^ A ^ Υ 
αὐτοῦ ὄνομα. καὶ τῇ ἐννάτῃ τοῦ εβρουαρίου μηνὸς τὴν κεφ 
- , y c - - ὃ 
λὴν τοῦ Ζαδεσπράτου ἤνεγκαν ἐπὶ ἡμῶν. ἐπιτυχόντες οὖν τῆς 90 
- E d C »ν ὃ ^ X. cer 2 ,ὔ ᾿ Ἄ 7] * , 
αἰτήσεως ἡμῶν, διὰ τὸ ἑκάστῳ ἀναμφίβολον εἶναι, εἷς τὸ πάν- 
* LEO , ^ 
σέπτον αὐτοῦ ὄνομα τὸν σταυρὸν τὸν παρ᾽ ἡμῶν γενόμενον, μετὰ 


2. δὴ] δι᾽ IP. 


obryzo crucem aliam conficiendam, in eaque caussam dedicationis huius 
incidendam curaverat. epistolam porro Graece conscriptam cum subscri- 
ptione sua, simul cum pretioso illo donario, in barbaricum, quod dici- 
iur, mittit. epistola ad verbum haec continebat: nihil enim de primis 
eius vocibus immutabo. 

. ,"Hanc crucem ego Chosroes, rex regum, filius Hormisdae, quando 
ob instinctum diabolicum sceleratamque molitionem perditissimi Varami, 
filii Bargusnae, et quos secum habuit caballariorum, in Romaniam pro- 
fugere coacti sumus. et quia veniebat nefandus Zadesprates ab exer- 
citu Nisibim, ut partis Nisibenae caballarios abduceret, qui nos oppu- 
gnarent et conturbarent, nos quoque caballarios cum duce Charchas mi- 
simus, et confisi ope auxilioque sancti maximeque venerandi et celebris 
Sergii, quem petitionibus ac votis annuere solere audiveramus, anno 
primo regni nostri, mensis lanuarii die septimo, vovimus, si caballarii 
nostri Zadespraten occidissent aut vivum cepissent, crucem auream gem- 
mis ornatam in eius templum, propter nomen ipsius inprimis venerabile, 
missuros, ac die nono mensis Februarii caput Zadespratae ad nos alla- 
ium est. quapropter voto nostro damnati, ut id cuilibet certo constet, 
in venerando eius nomine crucem a nobis factam, cum ea quam [ustinia- 


τοῦ πεμφϑέντος σταυροῦ παρὰ Ἰουστινιανοῦ βασιλέως Ρωμαίων 
εἷς τὸν oixov αὐτοῦ, καὶ τῷ καιρῷ τῆς ἀμιξίας τῶν δύο πολι- 
Tu» ἐνεχϑέντος ἐνταῦϑα παρὰ Χοσρόου βασιλέως, υἱοῦ Κα- 
- fádov, τοῦ ἡμετέρου πατρός, xal εὑρεθέντος ἐν τοῖς ἡμετέροις 
δϑησαυροῖς, ἐπέμψαμεν ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ πανσέπτου Σεργίου. 
Ὁ μὲν οὖν σατράπης κατὰ τὸ διατεταγμένον αὐτῷ ἀπέδοτο 
τὸν σταυρὸν τά τε γράμματα τοῦ βασιλέως. τῷ δὲ ἐπιόντι ἐνιαυ--: 
τῷ ὃ τοῦ Περσικοῦ βασιλεὺς ἀναγορεύει βασίλειαν Σιρήν, γένους 
 Ῥωμαϊχοῦ (ἦν δὲ ϑρησχείας Χριστιανῶν), εἷς ὥραν ἀνθοῦσαν 
1ογάμῳ ταύτῃ χατευνασϑείς, κἀντεῦϑεν παραχαράττων τῶν Ba- 
᾿ βυλωνίων τὰ νόμιμα. (14) τρίτῳ δὲ ἔτει καὶ ἠντιβύλει τὸν 
 δραστικώτατον ἐν Περσίδι Σέργιον παῖδα ἐκ τῆς Σιρῆς 0o9 vou 
αὐτῷ. μετ᾽ οὐ πολὺ δὲ τούτου γεγονότος αὐτῷ, δώροις καὶ 
αὖϑις γεραίρει τὸν εὐεργέτην εἰχότως. ἐπιστολὴν δὲ ἐξέπεμψεν 
15 Ἑλληνικῇ συμφράσει χρησάμενος. εἶχε δὲ ἡ ἐπιστολὴ ἐπὶ λέξεως 
οὕτως. | 
““Τῷ μεγαλομάρτυρε Σεργίῳ Xoogógc βασιλεὺς βασιλέων. 
ἐγὼ Xoogógc βασιλεὺς βασιλέων, υἱὸς Ὃρμίσδου, τὰ δῶρα τὰ 
μετὰ τοῦ δίσχου ἐξέπεμψα οὐκ εἰς ϑέαν ἀνθρώπων, οὐδὲ ἵνα ἐκ 
90 τῶν λόγων μου τὸ μέγεθος τοῦ πανσέμνου σου ὑνόματος γνωσθῇ, 
᾿ ἀλλὰ διὰ τὸ γνωσθῆναι τὴν ἀλήϑειαν τῶν γενομένων καὶ τὰς 
πολλὰς χάριτας xoi εὐεργεσίας ἃς ἔσχον παρὰ σοῦ " εὐτυχία γάρ 
μοί ἐστιν, ἵνα τὸ ἐμὸν ὄνομα ἐμφέρηται τοῖς ἱεροῖς σου σκεύεσιν. 
ἐν τῷ εἶναί με ἐν τῷ Βεραμαῖς ἠτησάμην παρὰ σοῦ, ἅγιε, ἐλ-- 








nus Romanorum imperator in aedem eius miserat, discordiis belloque 
quod inter se duo regna gesserant, a Chosroae, regum rege, Cabadae 
filio, avo nostro, huc asportata atque in thesauris nostris inventa, in 
templum Sergii summe venerandi misimus. " 

Satrapa ijussibus obsecutus, crucem cum litteris regiis reddit. anno 
dehinc proximo Persarum rex Siram, genere Romanam, et religione 
Christianam, quam aetate florentem connubio sibi copularat, reginam 
publicitus appellat, et in eo Persarum leges atque instituta negligit. 
(14) tertio autem anno Sergio Persidis martyri efficientissimo pro filio 
ex Sira suscipiendo supplicat. nec ita diu post rursum benemerentem 
suum donis, et quidem iure honorat, adiuncta epistola Graece compo- 
Sita, quae ad verbum sic sonat. ΚΑ οἱ 

** Magno martyri Sergio Chosroes rex regum. ego Chosroes, rex re- 
gum, filius Hormisdae, haec dona cum disco misi, non sane ut ab ho- 
minibus spectentur, neque ut ex verbis meis perquam venerandi nomin's 
tui amplitudo cognoscatur, sed ad prodendam gestorum veritatem mul- 
tasque gratias et beneficia, quae in me contulisti. etenim felicitate 
meam interpretor, nomen meum in sacris vasis tuis conspici. cum ver- 
sarer Berramis, oravi te, vir sancte, ut me auxilio tuo adiuvares et 


P 137 


232 THEOPHYLACTI 
H 
^ , , ^ , E 
ϑεῖν εἷς τὴν βοήϑειάν μου xol ἐν γαστρὶ συλλαβεῖν Σιρῆν. καὶ 
ες , | 
ἐπειδὴ ἡ Σιρὴ Χριστιανή ἐστιν κἀγὼ Ἕλλην, ὃ ἡμέτερος vóuog — 
» A RAE , 7 , $U IM | 
ἄδειαν ἡμῖν οὐ παρέχει Χριστιανὴν ἔχειν γαμετήν. διὰ ovv τὴν — 
D ἐμὴν πρὸς σὲ εὐγνωμοσύνην sic ταύτην τὸν νόμον παρεῖδον, καὶ 
, * e^ € , )* ε , » ἢ ew 
ταύτην iv γυναιξὶν ἡμέραν ἐξ ἡμέρας ἐν γνησιότητι ἔσχον xci5. 
^ - - - - , Ἵ 
ἔχω, καὶ οὕτως συνεῖδον νῦν δεηϑῆναι τῆς σῆς ἀγαϑότητος ἐν 
ni P 
γαστρὶ συλλαβεῖν αὐτήν. καὶ ἠτησάμην, καὶ συνεταξάμην ἵνα; 
2* ? ^ , by , b] ^ ^ , ᾽ 
ἐὰν ἐν γαστρὶ συλλάβῃ Σιρή, τὸν σταυρὸν τὸν φορούμενον παρ 
- - M 
αὐτῆς πέμψω τῷ πανσέπτῳ cov οἴχῳ. καὶ τούτου ἕνεκεν χἀγὼ 
ς : “ , - 
xol ἡ Σιρὴ τὸν oxonüv τοῦτον ἔχομεν, ἵνα εἰς μνημόσυνον τοῦ 10 
ὀνόματός σου, ἅγιε, τοῦτον τὸν σταυρὸν χρατῶμεν. καὶ συνεί- 
δομὲν ἄντ᾽ αὐτοῦ τὴν τιμήν, μὴ συντείνουσαν περαιτέρω τῶν 
P 188 τετρακισχιλίων τριακοσίων στατήρων μιλιαρησίων, πεντακισχι-- 
, - , A 254 € L , ᾿Ξ E] - 
λίους στατῆρας πέμψαι. καὶ ἐξ ov τὴν τοιαύτην ἐν ἐμαυτῷ 
* - , ^ 
ἔσχον αἴτησιν καὶ ταῦτα διελογισάμην, ἕως ov ép9'ucouv elc τὸ 15 
“Ῥοσωχοσρών, δέκα ἡμερῶν πλέον οὐ 0ujA9 ὶ σύ, ἅγιε, οὐ 
χοσρών, δέκα ἡμερῶν πλέον οὐ διῆλθον, καὶ σύ, ἅγιε, 0 
διὰ τὸ εἶναί μὲ ἄξιον ἀλλὰ διὰ τὴν σὴν ἀγαϑότητα, ἐφάνης μοι 
€ ^? - 
ἐν ὁράματι τῆς νυχτός, xoi τρίτον εἶπές μοι ὅτε ἡ Σιρὴ ἐν γα-- 
*» “Ἢ - 
στρὶ ἔχει. κἀγὼ ἐν αὐτῷ τῷ ὁράματι τρίτον ἀνταπεκρίϑην σοι 
λέγων, καλῶς, καλῶς, καλῶς. καὶ διὰ τὴν σὴν ἁγιωσύνην καὶ 90 
2 , " ^ 3 , , Y ' ^ & M 
ἐλεημοσύνην, καὶ διὰ τὸ πάνσεπτόν cov ὄνομα, xol διὰ τὸ εἶναί 
ὃ ^ d 5 Ὁ $. 3€ - £7 2 , Cx ^ ^ 
B σε δοτῆρα τῶν αἴτήσεων, ἀπὸ. τῆς ἡμέρας ἐχείνης ἡ Σιρὴ τὸ &i- 
ϑισμένον ταῖς γυναιξὶν οὐκ εἶδεν. ἐγὼ δὲ οὐχ ἐδίστασα εἰς τοῦτο, 
» ^ , 
ἀλλὰ τοῖς λόγοις cov ἐπίστευσα, καὶ ὅτι ἅγιος εἶ καὶ ἀληθινὸς 


Sira conciperet. et quanquam illa Christiana esset, ego vero Graeco- 
rum sacra colerem, ut per leges nostras habere illam in matrimonio non 
possem, tamen propter meam erga te pietatem legum securus hanc duxi, 
eamque prae caeteris uxoribus in dies sincero aílectu et amo et amavi. 
atque ita constitui, bonitatem tuam rogare uti Sira foetu gravida fieret. 
et rogavi, et decrevi plane, si concepisset, crucem quam in collo ge- 
staret, ad venerabilem aedem tuam mittere. et huius rei causa ego et 
Sira istuc consilii cepimus, uti ad monumentum nominis tui, vir sancte, 
hanc crucem apud nos retineamus, placuitque nobis pro ea pretium qua- 
tuor millium trecentorum staterum miliaresiorum non excedente, quin- 
quies mille stateres mittere. ex quo autem huiuscemodi postulationem 
apud animum concepi et haec mecum cogitavi, donec Rhosochosrum per- 
venimus,-non plus decem dies abierunt, cum tu, sancte, non quod ego 
sic meritus essem, .sed quia bonus es, mihi te per quietem obtulisti, 
tertiumque dixisti Siram esse gravidam. in eodem viso tibi respondi, 
bene est, bene est, bene est. ac propter sanctitatem et misericordiam, 
propterque summe colendum nomen tuum, et quia preces ac vota exau- 
dis, ex illo die Sirae, quod feminis solet, accidere desiit. ego porro 
de hoc non dubitavi, sed verbis tuis fidem habui, ac te sanctum vere- 


: 






16 





a 


HISTORIARUM V. 14. 15. 233 


δοτὴρ τῶν αἰτήσεων. μετὰ τὸ ταύτην τὰ γυναικεῖα μὴ ὑπομεῖ--: 
vui, ἐκ τούτου ἔγνων τὴν δύναμιν τοῦ δράματος καὶ τὴν τῶν 
παρὰ σοῦ ῥηθέντων ἀλήϑειαν. παρ᾽ αὐτὰ οὖν ἔπεμψα τὸν αὐ- 
τὸν σταυρὸν καὶ τὴν τούτου τιμὴν ἐν τῷ πανσέπτῳ σου οἴχῳ, 


ΡῈ , - , - , 
δ χελεύσας ix τῆς τούτου τιμῆς δίσκον ἕνα καὶ ποτήριον ἕν yevé- 


" , E 
σϑαι εἰς λόγον τῶν ϑείων μυστηρίων, ἀλλὰ μὴν καὶ σταυρὸν 
γενέσϑαι χαταπηχϑῆναι ὀφείλοντα ἐπὶ τῆς τιμίας τραπέζης, καὶ 
, - 
ϑυμιατήριον, τὰ πάντα χρυσᾶ, καὶ ἀμφίϑυρον Οὐννικὸν xexo- 
σμημένον χρυσίῳ. τὰ δὲ λοιπὰ μιλιαρήσια εἶναι τοῦ ἁγίου οἴκου, 


Ἰοΐνα διὰ τῆς τύχης cov, ἅγιε, εἷς πάντα, ἐξαιρέτως δὲ εἰς τὴν 


αἴτησιν ταύτην εἰσέλϑῃς εἰς βοήϑειάν μου καὶ Σιρῆς. καὶ ὃ διὰ 
τῆς πρεσβείας γέγονεν ἡμῖν τῷ ἐλέει τῆς σῆς ἀγαθότητος, καὶ 
τῷ ϑελήματί μου καὶ Σιρῆς εἰς τέλεον προέλϑοι, ἵνα κἀγὼ καὶ 
t€ wA 3 , € » - , 2 ^ ^ , 2 , 

ἢ Σιρὴ καὶ πάντες οἵ ἐν τῷ κόσμῳ εἰς τὴν σὴν δύναμιν ἐλπίζωμεν 
καὶ εἰς σὲ ἔτε πιστεύωμεν. 

15. Eig τάχος τοιγαροῦν ὥς τὸ τέμενος ὃ ἀποσταλεὶς 
ἀφικνεῖται, τὰ δὲ δῶρα τὰ τοῦ βασιλέως ἅμα τοῖς γράμμασιν 
3 -€ - , á / 
ἐν τῇ ἱερᾷ περιέϑετο τραπέζῃ. 

* c , D c , 

Ὁ δὲ Βαρὰμ μὴ χειρωϑεὶς ὑπὸ Xoogóov ἐξαίσιον ὑπεκρού-- 
curo χίνδυνον. τοιγάρτοι τῶν Περσῶν βασιλεὺς πάντας τοὺς 

, - 3 ,ὔ , Uu , 
χεχοινωνηχότας τῇ τυραννίδι ὀλέϑρῳ παρέδοτο, αὐτόν τε Duv- 
δόην τοῖς τοῦ Τίγριδος ἐγκάτοις κατέϑετο ὡς οἷα δὴ κατὰ flaci- 
λέως χεῖρας ἐχτείναντα. αἱἷ δὲ σπονδαὶ Ρωμαίων τε καὶ Περσῶν 


7. γενέσϑαι καὶ πηχϑῆναι IP. 


que petitorum datorem credidi. et cum illa menses suos non pateretur, 
vim ac potestatem visi illius dictorumque abs te veritatem perspexi. ob 
id igitur ipsam crucem et pretium eius in venerandam aedem tuam misi, 
iussique et ex eo discum uaum poculumque unum ad usum divinorum 
mysteriorum fieri; quin etiam crucem in sacrosancta mensa figendam et 


uribulum, omnia aurea, et Hunnicum quod utrinque aperiretur, auro 


ornatum fieri mandavi. reliqua miliaresia sancto templo tuo relinqui, ut 
praesidio tuo, sancte, in rebus omnibus, potissimum vero in hac peti- 
tione me Siramque respicias, quodque tuis precibus misericordiaque bo- 
nitatis tuae nobis concessum est, pro utriusque nostrum desiderio opere 
ipso perficiatur, ut ego et Sira adeoque mortales universi in potentia 
tua spem collocemus, atque in te credamus." - "n 

15. Qui missus erat, celeriter ad templum perveniens dona regis 
cum epistola in sacra mensa exponit. 

Varamus a Chosroe non captus periculum magnum effugit. proinde 
rex, quotquot cum eo in tyrannide communicaverant, spiritu privavit, 
ipsumque Bindoem, ut qui manus contra regem extendisset, in medium 
'"l'igridem demersit. foedera inter Romanos et Persas pari aequitate coli 


D 
V 233 


P 139 


PT Eu 3 


234 THEOPHYLACTI E 
| - É 

ἐν ἴσῃ μοίρᾳ προέρχονται. xol οὕτω δῆτα ἐνδόξως ὃ μέγας τε 
καὶ Περσικὸς ἐκεῖνος Ῥωμαίοις κατεπέπαυτο πόλεμος. ; 
Οὐκ ἂν δὲ περιόψομαι καὶ ὅσα λέγεται 'Χοσρόην τὴν nigl — 

τοὺς ἀστέρας τῶν Χαλδαίων ἐξησκημένον πολυάσχολον ματαιό- Ὁ 


"^ 


τήτα προαναγορεῦσαι κατὰ τὴν τοῦ πολέμου ἀκμήν. τοῦ yàp 
στρατηγοῦ Ἰωάννου τῆς vüv2Agueviov δυνάμεως εὐδοκίμου αὐτῷ 
ἐπιτιμοῦντος ἀχοσμίας ἕνεχα, καὶ ὡς οὐ δεῖ βασιλέα σκαιὸν πε-- 
φυκέναι τοὺς τρόπους τάς τε τῆς ψυχῆς δρμὰς ὑπεῖναι ἀλλόχο-- 
τον, φασὶ πρὸς τὸν στρατηγὸν λέξαι τὸν βάρβαρον ““εἰμή περ 
B ὑπὸ τοῦ καιροῦ ἐτυραννούμεϑα, οὐκ ἂν ἐθάρρησας, στρατηγέ, 10. 
τὸν μέγαν ἐν ἀνθρώποις βασιλέα βάλλειν τοῖς σκώμμασιν. ἐπεὶ 
δὲ τοῖς παροῦσι μέγα φρονεῖς, ἄχουσον δὴ ἃ τοῖς ϑεοῖς ἐς ὕστε- — 
gov μεμελέτηται. ἀντιχαταρρεύσει, εὖ ἴσϑε, ἐς τοὺς Ῥωμαίους 
ὑμᾶς δεινά, ἔσεται δὲ τὸ Βαβυλώνιον φῦλον τῆς Ῥωμαϊκῆς πο-- 
λιτείας κρατοῦν τρίτην κυχλοφορικὴν ἑβδομάδα ἐτῶν. μετὰ δὲ15. 
τοῦτο πεμπταίαν ἑβδομάδα ἐνιαυτῶν Ῥωμαῖοι Πέρσας δουλαγω-- 
γήσετε. τούτων δὴ διηνυσμένων, τὴν ἀνέσπερον ἡμέραν ἐνδη-- 
pev τοῖς ἀνθρώποις καὶ τὴν προσδοκωμένην λῆξιν ἐπιβαίνειν τοῦ 
χράτους, ὅτε τὰ τῆς φϑορᾶς παραδίδοται λύσει καὶ τὰ τῆς χρείτ-- 
dovoc διαγωγῆς πολιτεύεται. οὐ μετὰ πολὺ δὲ καὶ ὃ Πρόβος 90. 
C τῆς Χαλχηδονέων πόλεως τὴν ἀρχιερατιχὴν φροντίδα περιεβά- 
λετο, καὶ ἤκουσέ που παρὰ Xocgóov παράδοξα. τοῦ γὰρ αὖτο- 
κράτορος Π]αυρικίου τοῦτον ἐς Κτησιφῶντα πρὸς :Χοσρόην ἐπα-- 
ποστείλαντος, ἐν σταϑηρῷᾷ μεσημβρίᾳ τινὶ μετάκλητον εἷς τὰ 


, 


9. τὴν deest IP. 


coepta. hoc tandem modo acre illud et Persicum bellum a Romanis non 
sine gloria finitum atque compositum est. 

Non praeteribo autem quae Chosroes, in operosa inanitate astrono- 
miae Chaldaeorum exercitatus, flagrante adhuc bello praedixisse fertur. 
etenim cum loannes Armeniarum copiarum dux clarissimus de soluta di- 
sciplina, de moribus regiae personae indecoris et absurdis cupiditatibus 
eum obiurgaret, aiunt ita respondisse. **nunquam tu auderes, mi dux, 
in magnum inter homines regem scommata iacere, nisi iniqua nobis tem- 
pora dominarentur. quia vero praesentia tibi spiritus faciunt, audias 
licet quid dii immortales in futurum constituerint. scias velim calamita- 
tes in vos Romanos redundaturas. gens Babylonica, tribus in orbem 
actis annorum hebdomadibus, Romanorum tenebit imperium. post per 
quinque annorum hebdomadas Romani Persas servitio prement, secun- 
dum quae dies sine vespera hominibus illucescet, expectatusque imperii 
finis aderit, et abolita corruptione melior vivendi ratio inducetur." non 
multo post etiam Probus, 'Chalcidensium creatus episcopus et a Mauricio 
Ctesiphontem legatus, ab eodem admiranda audivit. meridie enim qua- 


HISTORIARUM V. 15. 16. 235 


᾿ ἀνάχτορα τοῦτον εἰσποιησάμενος, ἱδρῶτι περιρρεόμενος τῆς ϑεο-- 
« μήτορος εἰκόνα ἠξίου παρὰ τοῦ ἱερέως ϑεάσασϑαι. ἐπιφερόμε-- 
γος οὖν ὃ ἱερεὺς τὸ ταύτης ἴνδαλμα ἐν πυκτίῳ ἐδίδου ἐς ϑέαν 
— civ τῷ Περσῶν βασιλεῖ. ὃ δὲ προσκυνήσας τὸν πίνακα, ἔφα-: 
ὅσχε παρεστάναι αὐτῷ τὸ τούτου ἀρχέτυπον, φῆσαί τε πρὸς αὖ-- 
τὸν τὰς ᾿“λεξάνδρου νίχας αὐτῷ τοῦ ΠΠακεδόνος χαρίσασϑαι. 
xul τὰ ἤδη που γεγονέναι, ἀπολαβόντος Xoogóov τὴν ἐς τὰ βα- D 
 σίλεια κάϑοδον τῶν τὲ τυράννων ἐπιχεχρατηκότος ῥώμῃ τε καὶ 
δυνάμει τοῦ αὐτοκράτορος, διεξήει ὃ Πρόβος. καὶ περὶ τὴν 
1ΟΝινευὶ ἧχε πολυλείψανα τῆς ἐπὶ τῆς Βαβυλῶνος ἐγχειρηϑείσης 
^ τοῖς ἀνθρώποις πυργοποιίας ὑπεῖναι, τήν τε πλίνϑευσιν, καϑὰ 
τῷ ἱεροφάντῃ ΠΠωσῇ διηγόρευται, εἶναι λίαν ἐπιμελῶς ἐξοπτη-- 
ϑεῖσαν πυρί. 








— A ἐπεὶ τοῦ Περσικοῦ πολέμου τῇ συνθήχῃ τῆς ἀφηγή- 
Ἴδσεως ὡς οἷόν τε ἦν ἀπετερματίσαμεν τὴν ὑπόϑεσιν, πρὸς τὰ τῇ 
Εὐρώπῃ πραχϑῶντα χωρείτω αὖϑις ὃ κάλαμος, τὰς βίβλους ναυ-- 
τιλλόμενος μέλανι, ὕπως ἐπὶ τὸν λιμένα τοῦ σκοποῦ καϑορμιζό--: 
μένος, καὶ τὰς ἐπιφανεῖς τῶν πράξεων φόρτον φερόμενος, τὰ 

τῶν ἀξιαφηγήτων ἀκουσμάτων πληρώσειεν. 

: 16. J4ou γε ἄρα που τοῦ περὶ τὴν ἕω γελώσης ἡμέρας s n 
. doic πράγμασι, καὶ τὴν πρόοδον οὐκ ἐκ κλίνης βαρβαρικῆς μυ- 

— ϑιχῶς ποιουμένης Ὁμηρικώτερον, Δοδοδάκτυλός τε ἀπανηναμέ-" 

γης ἄχούειν, ἐπεὶ τὸ ξίφος τοῖς αἵμασιν αὐτοῖς οὐ φοινίσσεται, 





, 
τὰς δυνάμεις ὃ αὐτοχράτωρ ἐς τὴν Εὐρώπην ὡς τάχιστα μετεβίέ- 


dam ferventissima, cum in regiam illum accivisset sudoreque manaret, 
dei matris imaginem sibi ab eo ostendi postulavit. quam ille in tabella 
depictiin secum ferens regi spectandam obtulit. rex tabellam. veneratus 
noctu ipsam virginem sibi apparuisse retulit, dixisseque se ipsi Alexan- 
dri Macedonis victorias largitam esse. quod dudum esse factum Probus 
confirmavit, cum iam in regnum rediisset, tyrannosque viribus et virtute 
imperatoris adiutus perdomuisset. allatae sunt item a Ninive reliquiae 
turris Babel, quam fictis lateribus, ut sacrorum doctor Moses explicavit, 
et igni diligenter excoctis homines exaedificare tentaverunt. 

Sed quoniam quae de bello Pezsico scribenda fuerunt, cum eius belli 
fine absolvimus, ad res in Europa gestas stilus redeat, et in atramento 
libros pernaviget, ut ad portum propositi appulsus et insignibus rebus 
gestis onustus, quod superest auditionum memoratu dignarum reprae- 
sentet. 

16. Cum igitur iam in Oriente rediret rebus dies, nec fabulose se- 
cundum Homerum e lecto basrbarico Aurora prodiret, nolletque audire 
6o80oüdxrviog (i. e. roseos habens digitos seu purpurea), quandoqui- 

. dem gladiorum sanguine purpurandorum materia non restabat, copias 
.  hmperator quamprimum in Europam transfert, et Anchialum advenire 





236 THEOPHYLACTI , ; 


ANC 


βαζεν, ἐπί τε τὴν ᾿Ἵγχίαλον τὴν ἐχδημίαν παρασκευάζεται" Oue- 
γνώκει γὰρ τὸ ᾿4βαρικὸν αὖϑις ἐθέλειν φοιτᾶν. προσδοχίμου τοι-- 

B γαροῦν τοῦ βαρβαρικοῦ τυγχάνοντος ἐς παρασκευὴν συνετέταχτο, | 
οἱ μὲν οὖν ἐντιμότεροι τῶν ἐς συγκλήτου βουλὴν χατελιπάρουν — 
τὸν Καίσαρα χειροτονῆσαι στρατηγὸν τῷ πολέμῳ xci ἀναβολὴν. 
τὰ τῆς βασιλικῆς ἐπιβολῆς ἀποφέρεσϑαι. ἐπεὶ δὲ οὐκ ἔπειϑον, — 
ὃ τῶν ἱερατιχῶν ταγμάτων ἡγούμενος ἐδεῖτο τὸν βασιλέα ἀπο-- 


c 


ecc )cc c 


στράτηγον εἶναι, ἑτέρῳ δὲ τὰ τῆς ἀγωνίας περιβαλεῖν. ἐπεὶ δὲ 

Σ Γ᾽ LJ 
ovzoc οὐκ αἰδέσιμος ἦν ἐξαιτούμενος, 7; βασίλεια ἅμα τοῖς παισὶ 
ποτνιωμένη ἠντιβόλει τὸν γαμέτην τὸν Καίσαρα δευτέρας γενέ- 10 
σϑαι φρυντίδας. ὡς δὲ καὶ ταύτης ἡ ἀξίωσις πρόσωπον οὐκ 

C ἔσχεν αἰσχυντηλὸν ἢ μέλος πειϑήνιον, ἐξεγώρει τῶν βασιλείων ὃ 

αὐτοκράτωρ ἸΠαυρίκιος παρασάγγην ἕνα καὶ ἡμιόλιον" Ἕβδομον 
δὲ ἄρα τοῦτο τοῖς Βυζαντίοις ὠνόμασται. κατ᾽ ἐχείνην γοῦν 

Ἁ c ’ C^ » , , » » |» T 
τὴν ἡμέραν ἡλίου μεγίστη γέγονεν ἔχλειψις, ἕννατον δὲ ἄρα τοῦτο 15 
ἔτος ἐτύγχανεν ὃν ΠΠαυρικίου τοῦ αὐτοκράτορος. ἐπεγένοντο δὲ 
καὶ ἐξαισίων πνευμάτων φυσήματα,, νότος τε βίαιος, ὡς μονο- 

M 4 ^ Y: , ^ 2 , - , - , 
vovyt καὶ τὴν ἐπιβυϑιον ψηφῖδα ἀναρρίπτειν τῷ ϑόλῳ τοῦ σά- 
λου. ὃ μὲν οὖν αὐτοχράτωρ ἀκηκοὼς Ζαλαβζὰν τὸν Πέρσην 

D ἥκοντα ὡς αὐτόν, παλινδρομεῖ πρὸς τὸ βασίλειον ἄστυ. διαϑείς 20 
τε ὡς ἐνῆν ἐπιδεξίως τὴν τῆς πρεσβείας ἀξίωσιν, τοῦ σκοποῦ 
bs - kl] n 2 , ^ i] , , 
αὖϑις τῆς ἐχδημίας ἀπήρχετο. τυχεῖν δὲ γλιχόμενος καὶ ϑείας 
τινὸς ἐποπτίας συστρατευσαμένης αὐτῷ, ἐπὶ τὸ μέγα τῆς ϑρη- 
σχείας κατεπαννυχίζετο τέμενος, τὸ ὑπὸ Ἰουστινιανοῦ ὠκοδομη-- 
μένον τοῦ αὐτοχράτορος" ἐς προσηγορίαν δὲ τῆς τοῦ ϑεοῦ σο- 35 


eus : Quo Abares irruptionem denuo cogitare acceperat. dum ergo 
arbari exspectantur, apparatum bellicum adornat. caeterum honoratio- 
res de consilio magnopere orant uti expeditionem duci committat, ipse 
per se in hostem ne eat. cum non flecterent, sacrorum ordinum prin- 
ceps (patriarcha) eundem obsecrat ne ducis officio fungi sed eas partes 
alteri mandare velit. sed cum nec huius preces velut cantu quodam iis 
delinitus revereretur, Augusta una cum liberis suppliciter instat uti sen- 
ientiam mutet. verum nec horum obtestatione quidquam commotus e 
regia egreditur, et parasangam unam et semis usque in Septimum, ut 
a Byzantiis nominatur, procedit. eo die sol paene totus est obscuratus. 
annus imperii eius nonus tum agebatur. coorti sunt item venti validis- 
Simi, ut tantum non mare ab imis sedibus everterent. porro Zalabza- 
num Persam legatum ad se venire audiens in urbem imperatoriam re- 
meat. «cuius postulatis quam dextre potuit expeditis, ductandi agminis 
voluntatem denuo est persecutus. quia vero visum aliquod divinum ex- 
petebat, quod tanquam socium haberet militiae, in amplo religionis no- 
strae templo, a lustiniano imperatore aedificato et sapientiae dei nomine 


HISTORIARUM V. 16. | 237 


: LU 2A | , , € A M 3 , 
. glac τὸ ἱερὸν ἀνατέϑειται, μηδεμιᾶς τοιγαροῦν ὄψεως ἐνυπνίων 
ἐπιφανείσης αὐτῷ, λιταζόμενος ἅμα τῷ λαῷ, εἰς τὴν πρὸ τοῦ 
ἄστεος τῆς ϑεομήτορος olxíav διημέρευε μυσταγωγούμενος, καὶ 
τῆς ϑεανδρικῆς μετελάγχανε πανδαισέας" ὃ δὲ νεὼς πρὸς τῇ πηγῇ 
᾿δχαταλέγεται. τῇ δ᾽ ὑστεραίᾳ ὃ βασιλεὺς ἀπάρας ἐντεῦϑεν ἐπὶ 
᾿ χὸ λεγόμενον Ἕβδομον γίνεται. ἕχταῖος δὲ τῷ Ῥηγίῳ προσέβαλλε. 
ἐνταῦϑα πλῆϑος ἄπειρον τῶν μεταιτούντων συνήϑροιστο, καὶ 
2: ^ - €4 F c L] * 2 , 
ἠξίου τι παρὰ τοῦ βασιλέως ἑλέσϑαι. ὃ μὲν ovv αὐτοχράτωρ 
τὰ συρρεύσαντα τπιλήϑη τοῖς ἐχεῖσε βασιλείοις ἐναποχλείσας φιλαν-- 
Οϑρωπίας ἠξίου, ἵχανά τε χατακερματίσας ἀργύρια ἔψυχαγώγει 
- 2 , , ^ - , , » , 
τῆς ἀϑροισϑείσης πληϑύος τὸ τῆς πενίας κατώδυνον. ὀρϑριὸς 
τε γενόμενος, ἐγκελεύσας τε τὰς σάλπιγγας, τῆς πορείας ἀπήρ- 
χετο. ἐπί τε τοίνυν Ρόμφος γενόμενος ὑπὸ τῶν σωματοφυλάκων 
προεπομπεύετο. ἡ δὲ ἔχταξις εἰς μῆκος διέτεινεν. ὃ δὲ αὗτο-- 
χράτωρ περιεγάννυτο τῷ σχήματι τῆς ἐκτάξεως τῆς προπομπού-- 
E / 3 τὺ TRY / 5. , E, ὡς 
σῆς δυνάμεως. τὸ δὲ μάχιμιον κατόπιν ἐβάδιζε, τὸ τε ξύλον τοῦ 
σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ ἐς ὕψος ἐπὶ δόρατος χρυσοῦ ἀπῃώρητο καὶ 
προηγεῖτο τοῦ τε βασιλέως καὶ τῆς περιπόλου δυνάμεως. ὑπὸ δὲ 
δευτέραν ὥραν ϑηρίον παμμέγεθες (ὗς δὲ τοῦτο ἐτύγχανεν ὃν) 
ἐχώρει κατὰ τοῦ Καίσαρος. τοῦ τοίνυν βασιλείου ἵππου ὕποτα- 
| guy9évrog τῇ ἀϑρόρφ τοῦ ϑηρίου ἀφίξει, τῆς καϑέδρας ἀποβα- 
— Adv τὸν βασιλέα τὸν ἐπιβάτην κατεστασίαζε. τοῦ δὲ βασιλέως 
λίαν ἐπόχως ἐχομένου τοῦ χαλινοῦ γίνεται ἄκων ὃ ἵππος πειϑή-- 
| 2106, τά τε τῆς ὕψεως ἀποβαλόμενος δείματα καὶ τὴν γνώμην 
| x AE CA , , NT EAD Gedie 
95 μετέβαλλεν, αὖϑις ταῖς ἡνίαις οἰχονομούμενος. τὸ μὲν ovv ϑη- 






4. πανδαισίων IP. 


consecrato, noctem agit. nulla ei per quietem specie divinitus oblata, 
cum populo preces fundens, in aede dei matris ante urbem diem totum 
rebus sacris consumit, .epuloque coelesti pascitur, aedes illa ad Pegen, 
i.e. ad fontem vocatur. postridie inde abiens ad Septimum venit. die 
"sexto Rhegium attingit. ubi innumera mendicorum multitudo congregata 
stipem ab eo flagitat. quos in regiam quae illic est inductos humaniter 
. íractat, argenteosque nummos affatim distribuendo dolorem egestatis illo- 
rum consolatur. appetente luce iubens classicum cani iter prosequitur, 
Romphos ubi accessit, stipatores antecedunt, acies in longum explicatur, 
imperator velut in pompa praecedentis agminis aspectu mirifice oblecta- 
tur. robur militum posterius incedit. lignum crucis Christi super ha- 
stili aureo sublime portatur, imperatoremque, et circumfusum militem 
antecedit. diei hora altera inusitatae vastitatis sus in imperatorem in- 
currit, unde equus eius tam incitato bestiae impetu conterritus sessorem 
excutere luctatur. quo frena mordicus retinente, quanquam invitus obe- 
. dit, et terriculamento ab oculis ablato fit quietior, iterumque habenis 


P 141 


B 


V 235 





238 | THEOPHYLACTI HISTORIARUM V. 16. 


£5.'A * , 2 2 - ^ , 
οἷον ὑπὸ μηδενὸς πολεμούμενον ἀνανταγωνίστῳ ἀλκῇ τὴν nágo- 
δον εἶχεν ἀζήμιον. ὃ δὲ αὐτοκράτωρ τοῦ ϑηρίου ἀφανοῦς γενο-- 
μένου ἐπὶ τὸ μέτωπον τοῦ σταυροῦ διατυπώσας τὰ σήμαντρα, 
ὡς ἔϑος ἐπὶ τῶν παραδόξων Χριστιανοῖς ἀπεργάζεσθαι, εἴχετο, 

- , - 7 , E , P 
τῆς βαδίσεως, ταῦτά nov ϑαυμάζων và τῶν ἐπηκολουϑηκότων 5 


παράλογα. | 


' 
| 


Γ 


paret. sus nemine adversante impune et generose progreditur. impe- 
rator, ubi bellua evanuit, pro consuetudine Christiana in rebus inopina- | 
tis et horribilibus signum crucis in fronte exprimit; iter continuat, tam- i 
que inexpectatos eventus secum admiratur, 


, 











0EOOYAAERTOTI 
p o3npoosquet9gecpisagptume oW 
AOrOZz S'. 


|I THEOPHYLACTI 


HISTORIARUM 
LIBER VI. 





PONTANI ARGUMENTUM. 


(1) FL. turbulenta tempestate Perinthum sive Heracleam navigare con- 


— tendens Mauricius Daonium appellitur. inde Heracleam equo vectus Gly- 


ceriae martyris templo rcficiendo pecuniam elargitur. monstrum pueri in 
Thracia prognatum eo mandante interimitur. (2) equus imperatoris de- 


- repente disruplus moritur. ex evenlis futura mala moestus auguratur. 


grer cervorum occurrit: a satellitibus insequentibus plurimi funduntur. 
Gepidae hominis in quodam stipatore propter ornatum vestitus trucidando 
scelus nefarium. tres Sclavi cum citharis capiuntur et examinantur. quare 
Sclavorum gens auxilia Chagano negaverit. eorum studium in musicis. 
(3) senatus. imperatorem per legatos ad redeundum. frustra invitat. . per 


—— loca paludosa ad pontem angustum exercitus incedens, eius cura. et solli- 


. citudine adiuvatur. ad Anchialum castra facit. propter oratores Persicos 
- Constantinopolim repelit. Francorum rex pro societate tributum postulans 
- mihil agit. Chaganus pactam pensionem augeri poscens, nec impetrans, 
- bellum movet. Sclavis naves imperat. (4) Singidonenses Sclavos incur- 


sant. Chagani voluntate Singidon obsidione liberatur. navigia a Sclavis 
transmittendo flumini compinguntur. | Prisco Europaei belli administratio 
permittitur, qui Salvianum legatum sive subducem legit, et ad claustrum 
praeoccupandum mittit. Salvianus conspecta barbarorum multitudine per- 
lerritus refugit. conflictu ad. castellum Romani hostem superant: super- 
veniente Chagano aufugiunt. (5) iter Chagani. Alexandri martyris tem- 


(plum incendit. a Romanis speculatoribus nec flagris extorquere veritatem 


polest. Drizipera adoritur: inde divino quodam viso exterritus abit. Pri- 


- 8cus € confliclu ad Heracleam inito Didymolichum fugit, Zuruli a Cha- 








240 THEOPHYLACTI 


gano obsidetur. fictis a. Mauricio ad Priscum litteris in terrorem datus 
parva accepta mercede recedit. (6) Priscus missione data militi Byzan- 
tium revertitur. ad Istrum Sclavos transitu prohibiturus mittitur. eius 
iler. Chaganus de pace rupta conqueritur: se enim bello peti suspicaba- — 
tur. Priscus licentiae oratoris in imperatore ut yoedifrago insectando ac 
proscindendo ignoscit: adversum Sclavos arma illa suscepta esse testifica- — 
tur... (7) Priscus superato flumine Ardagastum praedonem noctu invadit. s 
fugit 4rdagastus, pugnat, rursum fugit, fluvium tranat.  Sclavi popu- — 
latores iugulantur: capti Byzantinum mittuntur. Priscus nova praeda- — 
rum parlitione milites in. se irritat: factum callide tuetur. eius oratio, 
qua de tumultu. propter praedam ezcitato exercitum obiurgat. (8) exer- — 
citus duci mirabiliter reconciliatur. locus communis de potestate et efficien- — 
lia linguae. praedae Byzantium abducendae 'Tatimer praeficitur. quid eo — 
factum, et quomodo a Sclavis obviis praeda servata sit. ob eam ablatam — 
imperator in templo deo gratias agit, supplicationem decernit. Alexandri 
centurionis Romani adversum Sclavos viriliter administrata. (9) Gepida 
hostium mysteria  enunciat, regemque subita irruptione capiendum sua- 
det. barbari captivi iussu Prisci mactantur. Gepida ad regem deluden- 
dum operam spondet; donis et promissis a Prisco honoratur. qua ratione 
vex barbarus circumscriptus oppressusque fuerit. Romani genium placan- 
des veniunt in summum periculum. de praefectis vigilum et quibusdam 
militibus supplicium sumitur. (10) Priscus trans Istrum hiemare iubetur... 
milites tumultuantes duabus de causis nolunt. Priscus mollit animos et 
temperat iras. quonam modo Gepida satellitis imperatorii interfector de- 
prehensus fuerit, et ut se mendaciis defenderit. eius ultimum supplicium. 
(11) monstra in suburbanis Byzantii. Petrus imperatoris germanus in 
locum Prisci Europaeae militiae dux declaratur. Priscus cum copiis flu- 
men transit. Chaganus causam sciscitatur ; quem sui a bello dehortantur. 
eius arrogantiam Priscus per "Theodorum medicum sapienter castigat, ve- 
leri quadam de Sesostri 4egypli rege inducta historia. mutat mentem 
Chaganus, partemque praedae a Prisco postulat. captivi redduntur. ob 
id a Mauricio Priscus reprehenditur. | | 





4 2 1. II ροσπελάσας τοιγαροῦν ὃ αὐτοχράτωρ τῇ Σηλυβρίᾳ, ἐπὶ 


τὴν Πείρινϑον, ἣν Ἢ ράχλειαν εἴϑισται τοῖς νεωτέροις ἀποκαλεῖν, 
διὰ ναυτιλίας τὰς ὁρμὰς ἐποιεῖτο. τοίνυν ταχύνουσαι νῆες παρῆ- 
σαν, τῆς περὶ αὐτὰς ἀρτίας κατασκευῆς μηδὲν πρὸς βασίλειον ἐκ-- 
πομπὴν ἀποδέουσαι. τοῦ ἀπόπλου τοιγαροῦν ἀπαρχομένου τοῦ 5 
αὐτοχράτορος κατηνέχϑη ὕδωρ ξξαίσιον, ἀνέμων τε ἀκαϑέκτων 
ἐπηχολούϑει κινήματα, ὡς τοὺς ἐρέτας τούς τε προσχώπους χαί- 
g&v φράσαντας τῇ κώπῃ ἐρέττειν παύεσϑαι, τύχῃ δὲ ἐπιτρέψαι 


1. «B otesqum imperator Selybriam advenit, Perinthum, quam recen- 
tiores Heracleam nominare consueverunt, navigare concupivit. expe- 
diuntur itaque perfecteque armis omnibus instruuntur naves, quae cum 
celeritate illum eo perveherent. ut altum tenuerunt, immensum aquarum 
agmen coelo ruit, ventisque immane furentibus fluctus attolluntur, ut qui 
ad remos sedebant, iis valere iussis labore desisterent, navigia fortunae 


HISTORIARUM VL 1. 241 


τὰ σχάφη, τὸν δὲ αὐτοχράτορα ἅμα τῇ περὶ αὐτὸν πεντηκοντέρῳ 


/« ^- - 5 
παραδόξῳ σωτηρίᾳ iv τῷ Ζαονίῳ διασωθῆναι, τὴν ναυαγίαν 


, " , - - , c 
 ἐχχλίναντα. ἐν τούτῳ δῆτα τῷ χωρίῳ καταπαννυχιζόμενος ὃ 


5 


lo 








αὐτοχράτωρ, ἐξ ξωϑινοῦ αἰϑρίας γενομένης, ἀναβὰς ἐπὶ τὸν 
βασίλειον ἵππον ἐς  ράκλειαν γίνεται. ἐπὶ τὸν τοίνυν Γλυχερίας 
τῆς μάρτυρος νεὼν ἐντεμενίζεται, ὡς οἷόν τε ἦν τιμήσας τὸ τέμε- 
γος χρήματά τε ἐπιδοὺς ἐφ᾽ ᾧ τὰ πυρὶ καταπεπτωκότα τοῦ ναοῦ 


we »- , D 

| $n0 τῶν βάρων πρὸς νεώτερον κάλλος μεταχωρεῖν, xol τὰς δυ-- 
, - 

 γόμεις ἐχτάξας ἀπεφοίτα τοῦ ἄστεος. ποιήσας τοίνυν παρασάγ- 


, ς , , 2.5 e 
y«c τέσσαρας, ἡλίου χεκλιχότος στρατοπεδεύεται ἐπί τι ὕπτιον 
M , , ^2 - X: 
χωρίον τὴν ϑέσιν » πολύανδρόν vt in ἀφθονίᾳ τῶν εἷς ἐπισιτε- 
^ - ^ 
σμὸν περιρρεόμενον. κατὰ τοῦτον δὴ τὸν χῶρον τάφρον ὃ βασι- 
λεὺς διεγράψατο. τῶν δὲ περιπόλων τοῦ αὐτοχράτορος τὰς αὖ-- 
λαίας τῇ βασιλιχῇ περιβαλλομένων δορυφορίας πρὸς κοσμιότητα, 


ἐχεχράγει γύναιον, ἡ δὲ βοὴ διήχει καὶ ἐς τὸ πυκνότερον κατεφέ- 
ρέτο" ὠδῖνες γὰρ παρελύπουν τὸ γύναιον. τῶν μὲν οὖν περὶ τὸν 
᾿αὐτοχράτορά τις ὑπασπιστὴς ἐξεχώρει, κωλύσων τῆς δυσφωνίας 
«2v ἄνθρωπον. ἐπεὶ δὲ ἐν τῷ οἰκίσκῳ ἐγίγνετο τήν τε τῆς βοῆς 
αἷτίαν διεπυνϑάνετο, τίκτει τὸ γύναιον, ὃ δὲ τόκος πλημμέλημα 


φύσεως ἐτύγχανεν ὄν. παιδίον γὰρ ἦν ὀφϑαλμῶν τε καὶ βλεφα- 


οἰδων καὶ ὀφρύων ἀμέτοχον, χειρῶν τε καὶ βραχιόνων ἀλλότριόν 


“ —- 3 
τε xul ἀδιατύπωτον πρὸς δὲ τῷ ἰσχίῳ ἰχϑύος αὐτῷ οὔραιον ἣν 
- - , £t 
προσφυές. ἀτὰρ τούτου δῆτα τοῦ ϑεάώάματος ὃ ὑπασπιστὴς ἵστο-- 
ρήσας τὸν τρόπον ὡς τὸν βασιλέα τόν τε πατέρα καὶ τὴν μητέρα 
^ , c ' x b] , - 
xai τὸ παιδίον χαϑείλκυσεν. ὃ μὲν ovv αὐτοχράτωρ ἐς ϑέαν τοῦ 


pee, imperator autem cum sua quinquaginta remorum navi nau- 
agio elapsus Daoniumque proiectus praeter opinionem evaderet, ibidem 
transacta nocte, quia sudum erat, in equo imperiali Heracleam inivit, 
Glyceriaeque martyris templum ingressus et quam maxime veneratus, pe- 
cuniam ad partes eius illato per Abaros incendio vastatas ac prolapsas 
iterum excitandas exornandasque erogavit. deinde agmine ordinato dis- 
cedens, confectis quatuor parasangis, sole iam sub terras lapso ad op- 
pidum in clivo situm, frequens et rerum ad victum requisitarum copiis 


- Bbundans, pervenit, ibidemque castra locat, satellitibus porro ad eius 


tabernaculum, ut decebat, excubias ducentibus, una muliercula partus 
cruciata doloribus, clarisonas voces iterum ac saepius effundit. egredi- 
tur de excubitoribus, qui feminam tam absono clamore prohibeat. ubi 
domunculam intravit causamque vociferationis exquisivit, illa partu sol- 


B 


Cc 


vitur. is naturae piaculum erat, puer sine oculis, sine palpebris, sine . 


— Superciliis, sine manibus, sine brachiis, peregrinum quiddam et informe, 


ad coxendices praeterea cauda piscis agnata visebatur. spectaculi huius 


| forma et modo lustrato, satelles parentes ipsos cum puero ad imperato- 
1 


"Theophylactus, 


P 145 





242 THEOPHYLACTI 


τέρατος γεγονώς, καὶ ὅπως τοῦτο ἐπηκολουϑήκει τοὺς γονεῖς τοῦ 
τέρατος ἐξετάσας, μηδέν τι διαγνοὺς ὑπὸ τῶν τεκόντων καταλύει 
τὸ ϑέατρον, τὸ δὲ τέρας ἀναιρεῖσϑαι κελεύει. ἡ μὲν οὖν τερα-- 
τοτόχος ἀφέϑη, τὸ δὲ παιδίον τὸ ξίφος ἠσπάζετο. 

Q. δευτέρᾳ δὲ ἡμέρᾳ μετεφοίτησεν ὃ βασιλεύς, καὶ πρὸς 5 
τὸ λεγόμενον Ἔνατον στρατοπεδεύεται, ὅδοιπορήσας τε παρα- 
σάγγας δύο τάφρον ἐδείματο. κατὰ τοῦτον δῆτα τὸν χῶρον ἐκ 
τῶν βασιλείων ἵππων ὃ ἐπισημότερος, τῷ χρυσίῳ κόσμῳ κατα-- 


V 938 λαμπόμενος, πεσὼν ἀπέσχλη ἀϑρόον διαρραγείς. ὃ δὲ βασιλεὺς 


. fausta et peratrocia sibi in posterum praesentiens, et praesentibus ter- 


olovioGuevoc ἐπὶ τούτοις πᾶσι τοῖς συμβόλοις ἀπαισίων καὶ λίαν 1i 
δεινῶν ἐσομένων πραγμάτων αὐτῷ περίλυπος ἦν, δέει τοῦ μέλ-- 
D A ^" -— , - € , 
λοντος ἐπὶ τοῖς παροῦσι πρόταρονεῦμενος, τῇ δὲ ὑστεραίᾳ "hee 
"- " 5 à A ^ 
δευομένῳ τῷ βασιλεῖ ἐντυγχάνει αὐτῷ ἐλάφων πληϑύς. οἵ μὲν 
»" ^ . 2 , ,* 4 , ^ , , 
οὖν περὶ τὸν αὐτοχράτορα τόξοις καὶ βέλεσι τῶν ζώων ἐπετοξά-- 
ζοντο. πλήττεται γοῦν τὸ μέγιστον τῶν ἀγελαζομένων ἐλάφων, 1 
καὶ εἰκότως ἐπιδίωξις καρτερὰ ὑπὸ τῶν κυνηγετούντων ἐγένετο. 
ἡλίου τε δυομένου, καὶ τῆς ἐλάφου ἐξαλλομένης καὶ τῷ τάχει 
- LJ » , 4 , € ᾿ » , 
τῶν ποδῶν ἀποκλινουσὴς τὴν ϑήραν, ot μὲν ἄλλοι ἐπαύοντο, 
τῶν δὲ τῷ βασιλεῖ δορυφόρων καὶ Γήπαις τὸ γένος ἀνὴρ εἴχοντο 
"d ἊΣ 3. , * , 3.7 EP 
τῆς διώξεως. ἐπί τινα τοίνυν δρυμὸν χωρησάσης ἐχείνης αὐτῆς 
τῆς ἐλάφου τῇ τοῦ δρόμου ὠκύτητι, ἐγκυπτομένης τε τῷ κατα-- 
κόμῳ τῆς λόχμης, καὶ οἱ ἄνδρες ἐς τὸ πρόσω ἐχώρουν, τῷ φιλο-- 
γείχῳ τῆς ϑήρας παροτρυνόμενοι μᾶλλον πρὸς τὴν ἐπίτευξιν. ὃ 
μὲν οὖν Γήπαις τὸν νεανίαν δρῶν ἐσϑῆτα περιβεβλημένον lau 


΄ 


rem deducit. qui portento conspecto, parentibus interrogatis unde id 
haberent, ubi causam nüllam attulerunt, spectare desinit, quod natum 
ue interfici iubet, ita monstri mater absolvitur, et infans gladio con- 
ciditur, 

2. Die altero imperator Enatum (loci nomen est) cum exercitu 
transit, emensusque duos parasangas castra vallo communit, tum de 
eius equis nobilissimus et aureis ornamentis decorus collabitur, ruptoque 
ventre confestim extinguitur. ex omnibus hisce praesagiis imperator in- 


refactus, ob metum futurorum in moestitudine haud mediocri versabatur, 
postridie in itinere procedenti cervorum grex occurrit.  stipatores impe- 
ratoris sagittis et iaculis eos appetunt, meritoque venatu acriter inse- 
quentes partem maximam sternunt. sole autem occumbente, cum forte 
cerva prosiliens celeri cursu venatores fugeret, aliis insequi superseden- 
tibus unus quidam de imperatoris satellitio et alius homo Gepida fugien- 
tem insectantur. cumque in silvam se penetraret arborumque densitatem 
peteret, duo illi studio quodam venandi ad praedam assequendam inci- 
tati etiam ultra pergunt. at enim Gepida ulilescuatn splendida veste 





HISTORIARUM VI. 2. 243 


πρὰν ζώνην vs χρυσῆν ἐμπομπευσάμενον οὐκ ἄκομψον, τόν τε 
Ἵππον αὐτοῦ χρυσοχάλινον, ἀνεῖλε τὸν δείλαιον, δολοφονήσας 
αὐτὸν ὑπό τινα φάραγγα. ὃ μὲν οὖν δορυφόρος ἀντὶ. τῆς ἐλά- 
qov κακὸν κακίστης ἐφέσεως γέγονε ϑήραμα, οἴκοθεν καὶ ἀφ᾽ 
δὲἑαυτοῦ τὴν ἐπιβουλὴν ἐνεγκάμενος " λίνα γὰρ αὐτῷ καὶ ἄρκυς καὶ 
δίχτυα ὃ χρύσεος χόσμος ἐγίγνετο, συνέχδημος χατάκοσμος xol D 
συνοδοιπόρος ἐπίβουλος. πρώτης δὲ φυλακῆς τῆς νυκτὸς γενο-- 
μένης ὃ μὲν ἐργάτης τοῦ φόνου ἐς τὸν χάρακα ἐπανῆκεν, ὃ δὲ 
βασιλεὺς οἵ τε ἀμφ᾽ αὐτὸν τὸν δορυφόρον μηδαμῇ nov ϑεώμενοι 
"10 ἐπὶ τῆς ἀδηλίας τὰς ψυχὰς κατεπλήττοντο. τοῦ ἵππου τοίνυν 
τηνάλλως πλανωμένου, γηπόνος ἀνὴρ τούτου περιτυγχάνει, καὶ 
ἐς τὴν τάφρον αὐτὸν ἀπεχόμιζεν. ὑποτοπάσας γοῦν ὃ βασιλεὺς 
τοῦτον αὐτὸν κύριον χαϑεστάναι τοῦ φόνου, ἐς βάσανον ἐξεδί- 
— Óov χολάσεων. à 
b Τῇ δ᾽ ὑστεραίᾳ ἄνδρες τρεῖς Σχλαβηνοὶ τὸ γένος μηδέν τι 
σιδήρου περιβαλλόμενοι ἢ ὀργάνων πολεμικῶν ἑάλωσαν ἀπὸ τῶν 
“τοῦ βασιλέως ὑπασπιστῶν" κιϑάραι δὲ αὐτοῖς τὰ φορτία, καὶ 
ἄλλο τι οὐδὲν ἐπεφέροντο. ὃ μὲν οὖν βασιλεὺς διηρώτα τὸ ἔϑνος P 146 
αὐτῶν, καὶ ποῖ τὰς διατριβὰς ἐχληρώσαντο, τήν τε αἰτίαν τῆς 
ΞοΟπερὶ τοὺς ρωμαϊχοὺς τόπους ἀναστροφῆς. οἱ δὲ τὸ μὲν ἔϑνος 
ἔφασαν πεφυκέναι Σχλαβηνοί, πρὸς τῷ τέρματί τε τοῦ δυτικοῦ 
φκηχέναι ᾿Ὠχεανοῦ, τὸν δὲ Χαγᾶνον μέχρι τῶν αὐτόϑι πρέσβεις 
ἐκπέμψασϑαι ἐπὶ συλλογῇ μαχίμου δυνάμεως, δῶρά τε πολλὰ 
τοῖς ἐϑνάρχαις φιλοτιμήσασϑαι, τοὺς μὲν οὖν δεξαμένους τὰ 
95 δῶρα τὴν συμμαχίαν αὐτῷ ἀπανήνασϑαι, ἀποκναίειν τε αὐτοὺς 





ándutum οὐ balteo ex auro scite fabrefacto cinctum, et equum eius insi- 
gnem habenis aureis intuens, in valle quadam dolo infelicem obtruncat. 
* ita satelles ille loco cervae mala mali desiderii praeda factus est, sponte 
et in corpore suo insidiarum materiam circumferens. nam lina retia et 
plagae aureus ipsi ornatus fuit, comes indecens, et insidiosus viae so- 
-€ius. prima noctis vigilia operarius iniquitatis in castra gressum recipit. 
imperator cum suis satellitem nusquam cernentes re incerta animis per- 
cellebantur. equum sessore vacuum et errantem agricola quidam forte 
nactus in castra reducit. hunc ipsum agricolam caedem fecisse impera- 
tor suspicatus quaestioni subiicit. 
Postridie viri tres nec gladiis accincti nec ullo genere armorum 
praediti, tantummodo citharas gestantes a satellitibus imperatoris ca- 
iuntur. quaerit ex iis imperator qua gente oriundi, qua regione, qui- 
us de causis Romana loca obeant. respondent se Sclavos esse, ad 
Oceanum Occidentalem habere sedes, Chaganum eo legatos ad colligenda 
auxilia cum muneribus multis ad principes gentis misisse; principes mu- 
"neribus susceptis auxilia recusasse, affirmantes itinerum longitudinem 


944 τς CTHEOPHYLACTI 


τὰ μήκη τῆς δδοιπορίας διισχυριζομένων" ὡς δὲ τὸν “Χαγᾶνον 
ἐπαποστείλασθαι αὐτοὺς ἐχείνους τοὺς ἑαλωκότας, ἀπολογίαν 

B ὑπόϑεσιν ἔχοντας. πεντεκαίδεκά τε μησὶ τὴν ὅδὸν διανύσαι. τὸν 

δὲ Χαγᾶνον ἐπιλαϑόμενον τοῦ νόμου τῶν πρέσβεων, δογματί- 
σαι χωλύμην αὐτοῦ τῆς ἀναζεύξεως. αὐτούς τε τῶν Ῥωωμαίων5, 
ἔϑνος ἀκηκοότας ἐπί τε πλούτῳ καὶ φιλανϑρωπίᾳ λίαν, ὡς ἔστιν 
εἰπεῖν, εὐχλεέστατον, ἐμπορευσαμένους τὴν εὐχαιρίαν πρὸς τῇ 
Θράῴκῃ ἀναχωρῆσαι. κιϑάρας τε ἐπιστρέφεσϑαι διὰ τὸ μὴ ἐξη-- 
σχῆσϑαι ὕπλα τοῖς σώμασι περιβάλλεσϑαι, τῆς χώρης αὐτοῖς 
ἀγνοούσης τὸν σίδηρον κἀντεῦϑεν τὸν εἰρηναῖον καὶ ἀστασίαστον 10 
παρεχομένης τὸν βίον αὐτοῖς, λύραις τε καταψάλλεσϑαι περιλα-- 
λεῖν οὐκ εἰδότας ταῖς σάλπιγξιν" οἷς γὰρ ὃ πόλεμος ἦν ἀνιστόρη-- 
τος, εἰκότως ἂν ἔφασκον αἱρετώτερά πως ὑπεῖναι τὰ τῆς μουσι-- 

€ κῆς μελετήματα. ὃ μὲν οὖν αὐτοκράτωρ ἐπὶ τοῖς ῥηϑεῖσι τὸ 

φῦλον ἀγάμενος, φιλοξενίας ἠξίου ἐχείνους αὐτοὺς τοὺς ἀπὸ τῶν 15 
βαρβάρων ἐντετυχηκότας αὐτῷ, ϑαυμάσας τε τούτων τῶν σω- 
μάτων τὸ μέγεθος τό τε μεγαλοφυὲς τῶν μελῶν ἐς τὴν "Hod- 
κλειαν τούτους παρεπέμπετο. 

D 8, Τρίτη δὲ ἡμέρα, καὶ πρέσβεις ἀπὸ τοῦ βασιλείου ἔξε-- 

V 239 » e ᾿ς AES ' " à 
πέμποντο ἄστεος, ἣ τε ἀξίωσις ὑπὸ τῆς συγχλήτου ἐς τὸν βασι- 20 
λέα ἐγίγνετο" 2j δὲ ὑπόϑεσις τὴν ἐπανάζευξιν τῆς βασιλέως ἐκδη-- 
μίας ἐϑήρα λαβεῖν. ὃ μὲν οὖν αὐτοχράτωρ μηδέν τι προσηχά- 
μενος τῆς πρεσβείας παλινοστεῖν προστάττει τοῖς πρέσβεσι. τε- 
τάρτη δὲ ἡμέρα, καὶ ἐς τὸ πρόσω ὃ αὐτοκράτωρ μετωχετεύετο. 
στενῆς δὲ γεφύρας ἱκανοῖς στρατεύμασιν δμιλούσης, τεναγώδους 95 


8. an ἐπιφέρεσϑαι 


sibi onerosam ac molestam esse; ef se, qui modo capti sint, ad Chaga-. 
num missos, uti re ipsa illi respondeant. menses quindecim in itinere 
peragendo consumpsisse. Chaganum, legis legatorum immemorem, eorum 
reditum. consulto impedire. audisse Romanos potentia, et humanitate 
summam adeptos claritudinem. opportunitatem proinde arripuisse, et in 
'"lhraciam revertisse. citharam porro curare, quod arma tractare ne- 
sciant, quandoquidem ipsorum regio ferro careat, unde extra seditiones 
ac tumultus in pace ac tranquillitate aevum degant. lyris canere, cum 
tubis circumstrepere non didicerint. bellum enim ignorantibus optabilio- 
rem autumabant esse exercitationem musicam. imperator hinc gentem 
laudans, etillos ipsos ad se adductos hospitalem in modum habens, eorum- 
que magna corpora et magnos artus membrorum admirans, Heracleam misit. 

9. "Tertio die legati ex urbe imperatoria ad imperatorem a senatu 
mittuntur, qui eum ad redeundum a peregrinatione sollicitent; quos ille 
legationem adversatus domum regredi iubet. quarto die porro iter ten- 
dit, cum perangusto ponte paludibusque occurrentibus transitus militibus 


HISTORIARUM VI. 3. 245 


τε δυσχωρίας συγχυρησάσης αὐτοῖς, δυσδιέξοδος ἦν ἡ διάβασις. 
ὑπῆσαν δὲ πλησίον πηγαὶ ποταμοῦ ὃν Ξηρόγυψον προσκαλοῦσιν 
oi πλησιόχωροι. ἀκοσμούσης τε τῆς δυνάμεως περὶ τὴν διάβα- 
σιν, ϑρύλλου τε περὶ τὴν γέφυραν ἀναϑορήσαντος, ἀνυπονοή- 

ὅτου Tt βοῆς προσγενομένης τῷ πλήϑει, καί τινων κατακρήμνι- P. 147 
᾿σϑέντων ὑπὸ τῆς περὶ τὸν ὄχλον ἐκϑλέψεως, τοῦ ἵππου. ἀποβὰς 
ὃ βασιλεὺς καὶ βακτηρίαν ἑλόμενος αὐτουργὸς ἐγίγνετο κοσμιότη--: 
τος, χαὶ τῆς ἐπιϑέσεως ἀπέχεσϑαι τὰ πλήϑη προστάξας ἐδίδου 
τῇ βαδίσει τὴν εὔροιαν, τῇ ἀνὰβολῇ τῆς συγχύσεως τὸ κατὰ 

10 μικρὸν δεικνὺς ἀσφαλὲς τοῖς στρατεύμασιν. οὕτω μὲν οὖν 0 fla- 

. σιλεὺς ἄσιτος διημερεύσας περὶ τὴν γέφυραν παρεῖχε τῇ δυσχω- 

- ρίᾳ διέξοδον. ἡλίου δὲ πρὸς δυσμὰς ἀποχλίναντος ἀπὸ σημείων 
δύο τῆς γεφύρας ἐστρατοπέδευε. τῇ δὲ ὑστεραίᾳ πρὸς τῇ .4γ- 
χιάλῳ διαγράφει τὸν χάραχα. ἡμέρας τε πέντε πρὸς ταῖς δέχα B 

15 ἐνϑαδὶ τὴν διατριβὴν ποιησάμενος ἐς τὸ βασίλειον ἄστυ ἐπάνει-- 

σιν, ἥκειν ἀχούσας ὑπὸ τοῦ Περσῶν βασιλέως ἐς Βυζάντιον 

πρέσβεις. τρίτη δὲ ἡμέρα, καὶ oi τῆς Κελτικῆς Ἰβηρίας πρέ- 
σβεις ἐς τὸ βασίλειον παραγίγνονται ἄστυ: Φράγγοι δὲ ἄρα οὗ- 
τοι τῇ νεωτέρᾳ γλώττῃ κατονομάζονται, oi δὲ προσηγορίαι τοῖς 

Φοπρέσβεσι Βόσος καὶ Βέττος. τούτους ὃ τοῦ ἔϑνους δυνάστης 

(ὄνομα Θεοδώριχος αὐτῷ) ἐς βασιλέα ἐξέπεμπεν, ἠξίου τε συν- C 

᾿ϑήχαις φορολογίας τῷ Ῥωμαϊκῷ συμμαχῆσαι καὶ δώροις ἀνελέ- 
σϑαι πρὸς τὸν Χαγᾶνον τὸν πόλεμον. ὃ μὲν οὖν αὐτοχράτωρ 
τοὺς πρέσβεις φιλοφρονησάμενος δώροις, ἀπόμισϑον τὴν ξυμμα- 






erdifficilis efficitur. prope aberant fontes fluminis quem accolae illius 

ci Xerogypsum indigitant. turbatis igitur et confusis ordinibus circa 
transitum, tumultuque ad pontem excitato, et clamore improviso per 
multitudinem exorto, et nonnullis ex collisione incedentium praecipitatis, 
imperator ex equo descendens sumpto in manus baculo transeuntes per 
semet in ordinem redigit, turbamque mutuum comprimere vetans inter- 
valla praescribit, ac transitum remota confusione paulatim tutum secu- 

| rumque exercitui reddit. sic imperator circa pontem die per inediam 
. exacto, iniqua loca transgrediemdi facultatem comparabat. sole ad occa- 
sum devergente a ponte altero lapide tentoria figit, et die sequenti apud 
Anchialum similiter. illic dies quindecim commoratus, cum de legatorum 
regis Persarum adventu Byzantium accepisset, domum rediit. die tertio 
etiam legati Celtiberorum, qui hodie Franci dicuntur, Bosus et Bettus 
in urbe adsunt. huius gentis princeps "Theodoricus tributum pro socie- 
tate cum Romanis coeunda et pretium pro bello adversus Chaganum ge- 
rendo ab imperatore paciscebatur. qui legatos muneratus humaniter, et 
barbaros a Romanis exigere pecuniam inique patiens, hortatur Francos 


md 


246 THEOPHYLACTI 


χίαν ἐκέλευσε Φράγγοις παρέχεσϑαι, ἀργυρολογεῖσϑαι τὸ "Pa- 
μαϊκὸν ὑπὸ τῶν βαρβάρων οὐκ ἀνεχόμενος. 

Ὁ δὲ Χαγᾶνος ἐπενθήκας λαμβάνειν τὰς συνθήκας ἐζήτει 
τὸν Καίσαρα: ἐπεὶ δὲ ὃ αὐτοκράτωρ τοῖς λόγοις τοῦ βαρβάρου 
ὦτων oix ἐδίδου βαλβῖδα, ἀντελάμβανε παραυτίκα τὸν πόλε-- 5. 
μον. καὶ οὖν ὃ Χαγᾶνος τοῖς Σχλαβηνοῖς προστάττει ἀκατίων 
πλήϑη τεχταίνεσϑαι, ὅπως πρὸς διάβασιν σχοίη τὸν Ἴστρον πει- 

Y ΟΥ̓ ϑήνιον. (4) ot μὲν τῆς Σιγγηδόνος οἴχήτορες ἀϑρόαις ἐφόδοις 
τισὶν τῶν Σχλαβηνῶν τοὺς πόνους ληΐζονται, καὶ πυρὶ παραδι-- 
δοῦσι τὰ πρὸς ναυτιλίαν τούτων ἐπίχειρα. διά τοι τοῦτο πολιορ- 10 
κοῦσι τὴν Σιγγηδόνα oí βάρβαροι, ἡ δὲ πόλις ἐς τοὔσχατον ἀφι- | 
κομένη καχοῦ ἰσχνὰς ἐπεφέρετο σωτηρίας ἐλπίδας. ἑβδόμη δὲ 

Ρ 148 ἡμέρα, καὶ ὃ Χαγᾶνος τοῖς βαρβάροις προσέταττε τῆς πολιορ- 
κίας ἀπέχεσϑαι γενέσϑαι τε ὡς αὐτόν. ἐπεὶ δὲ τὸ βάρβαρον τού- 
τῶν αὐτήχοον γέγονεν, ἀπολιμπάνει τὸ πόλισμα χρυσῶν δαρει- 15 
κῶν χιλιάδας ἀπενεγκάμενος δύο τράπεζάν τε χρυσόπαστον καὶ 
στολήν. καὶ οὖν ὃ Χαγᾶνος παρασόγγας ποιησάμενος πέντε 
στρατοπεδεύεται ἀνὰ τὸ ΠΠίρσιον, πλήϑη τε Σκλαβηνῶν ξυλουρ- 
γεῖν παρεσχεύαζεν, ὅπως τὸν ποταμὸν τὸν λεγόμενον Σάον vav- 
τιλλόμενος διανήξηται. ὃ μὲν οὖν πρὸς τὴν ἐπιστρατείαν ἠπεί- 90 
γετο, οἱ δὲ σύνδρομον τῷ προστάγματι τὴν ναυτιλίαν παρεί- 
χοντο" τοιαῦτα γὰρ οἷδε τῶν ταττομένων ὃ φόβος ταξιαρχῶν 
ἀπεργάζεσϑαι. ἐπακτρίδων γοῦν ἄρτι τῷ βαρβάρῳ γενομένων τε 

B xal προκειμένων, τὸν ἀγχίϑυρον ποταμὸν διαπεραιοῦται τὸ βάρ-- 
| agov. ὃ μὲν οὖν Χαγᾶνος δυνάμεως συντάξας ἀποδασμὸν προ-- 95 


ut citra stipendium seu vectigal, quod postulabant, armorum societate 
'secum devinciri vellent, 

Chaganus item pacta tributa augeri a Caesare contendebat; cui cum 
mures non darentur, continuo bellum moliri e£ Sclavis bonum numerum 
parandorum actuariorum ad Istrum traiiciendum indicere. (4) cives 
Singidonii Sclavorum labores crebris impressionibus depopulantur, eo- 
rumque in fabricandis navibus opera ignibus exurunt. quocirca barbari 
urbem obsidione circumdant. quae ad extremam devoluta miseriam spe 
salutis exigua alebatur, cum luce septima Chaganus barbaris edicit uti 
obsidione relicta ad se veniant. quibus dicto audientibus, ab obsessis 
duobus daricorum millibus mensaque auro illusa ac veste acceptis ab op- 
pido recedit, confectisque parasangis quinque ad Mirsium castrameta- 

"iur, ac multitudini Sclavorum .componendarum navicularum ad amnem 
Saum transeundum negotium ipiungit. et ille quidem expeditionem ur- 
get: hi iussa illico complexi, et constitutos decuriones ad opera exi- 
genda metuentes, curandae navigationi operam dant. fabricatis igitur 
iam navigiolis. e£ in medio propositis, vicinum flumen barbari transmit- 


HISTORIARUM VI. 4. 247 


ϑέειν ἐκέλευε καὶ φοβερὰν τὴν ἐντυχίαν τῆς ἐπιστασίας Ῥωμαίοις 
παρέχεσϑαι. πέμπτη δὲ ἡμέρα, καὶ τῇ Βονωνίᾳ προσωμίλει. 
ὃ δὲ αὐτοχράτωρ στρατηγὸν χειροτονεῖ τῆς Εὐρώπης τὸν Hol- 
σχον, αὐτοσχεδίῳ δυνάμει συμφράξας αὐτέν. ὃ μὲν οὖν Ποί- 
θσχος ὑποστράτηγον Σαλβιανὸν ποιησάμενος, χιλίοις τε καϑοπλί- 
σας ἱππεῦσιν, ἐχέλευεν προχατασχεῖν τῶν ἐχυρωμάτων 10 ἄσυ-- 
λον. ὃ μὲν οὖν τῆς Προκλιανῆς τὰς διαβάσεις ἀγκαλισάμενος, 
χάρακα ϑέμενος ἐναυλίζεται, πεμπταῖός τε περαιτέρω τῶν ὀχυ- 
ρωμάτων γενόμενος συντυγχάνει τοῖς προϑέουσι τῶν βαρβάρων. 
1ο διαγνοὺς τοιγαροῦν οὐκ ἀξιόμαχον ἐπιφέρεσθαι δύναμιν πρὸς 
παράταξιν, πρὸς τὴν τῶν ἐχυρωμάτων αὖϑις ἀσφάλειαν τὴν 
χαταφυγὴν ἐποιήσατο. οἱ δὲ βάρβαροι προσβαλόντες ταῖς Ou 
βάσεσιν ἐς τὸ πρόσω χωρεῖν τὴν ἐγκοπὴν ἀπελάμβανον, τῆς ἂν- 
τιϑέτου ϑυραυλούσης τῶν Ρωμαίων δυνάμεως κωλύμην παρεχο-- 
Ἰθ μένης τοῖς τῶν βαρβάρων κινήμασι. καὶ γοῦν ἐντεῦϑεν περιί- 
σταται Ῥωμαίοις τὲ καὶ βαρβάροις ἐς τὸ καρτερὸν συμπλοκή. 
διημερεύσας τοίνυν ὃ πόλεμος καὶ πολλῶν ὑπὸ τῶν βαρβάρων 
ἀναιρεθέντων, τὴν χρείττονα ὃ τοῦ "PoucixoU ὑποστράτηγος 
ῥοπὴν ἀπελάμβανε. πρώτῃ τε φυλακῇ τῆς νυχτὸς καὶ ὡς τὸν 
90 Χαγᾶνον τὸ βάρβαρον γίνεται, ἀφηγεῖταί τε τῶν συγκυρησάντων 
— χὴν ἔκβασιν. ἐξ ἑωθινοῦ τοιγαροῦν χιλιάσιν ὀχτὼ τὸν Σαμοὺρ 
ὃ Χαγᾶνος συμφράξας ἀπέστελλεν. Ῥωμαῖοι δὲ τὴν ἐπιγεγονυῖαν 
πληϑὺν μὴ θαυμάσαντες ἀπρὶξ τῆς παρατάξεως εἴχοντο. ἥττη- 
ϑέντων δὲ τῶν βαρβάρων, ἀναλαβὼν ὃ Χαγᾶνος τὰς δυνάμεις 
᾿95 ἐχώρεε πρὸς πόλεμον. ὃ δὲ Σαλβιανὸς καταπλαγεὶς τὴν ψυχὴν 
᾿ ἐπὶ τῷ πλήϑει τῶν ἀπείρων δυνάμεων, δευτέρᾳ φυλακῇ τῆς 










tunt. Chaganus partem copiarum segregat, quae praecurrat Romanis- 
que adventus sui terrorem iniiciat. quinto die Bononiam accedit. impe- 
. rator Priscum praetorem Europae declarans, extemporalem ei manum 
adiungit. is legatum sibi Salvianum creat, cui praecipit uti cum mille 
equitibus claustra praeoccupet. Salvianus Proclianes transitum cingens 
aggere excitato insidet. die quinto egressus barbaris praecedentibus oc- 
currit, ac se ad pugnam viribus imparem cognoscens intra claustrum se- 
curitatis causa regreditur. barbari cum ad fauces pervenissent, ultra 
procedere vetabantur propterea quod Romani in stativis manentes iis 
8686 opponerent, hic inter utrosque pugna atrox per diem totum com- 
missa est, multisque barbarorum interfectis Romanus legatus praevaluit. 
prima noctis vigilia barbari ad Chaganum revenientes acta exponunt; 
qui mane Samurium cum octo millibus mittit. Romani copia tanta su- 
perveniente nihil territi praelio mordicus instant. victis barbaris Cha- 
tanus cum reliquiis accurrit. Salvianus innumerabili multitudine percul- 


248 THEOPHYLACTI 


νυχτὸς τὰς διαβάσεις ἀπολιπὼν ὡς τὸν Πρίσκον ἐπάνεισιν. 
P 149 c E : ZU TD * $4 
v 241 (95) ὃ δὲ Χαγᾶνος ἡμέρας τρεῖς ἀνὰ τὸν χῶρον τὸν πρὸ τῶν 
ἐχυρωμάτων ἐνδιατρίψας, τεταρταῖος διέγνω τὸ ῬΡωμαϊχὸν ἀπο-- 
δρᾶσαν. πέμπτῃ δὲ ἡμέρᾳ ὑπὸ πρώτην ἕω τῆς πορείας ἀπήρ-- 
χετο, καὶ διαπεραιοῦται τὰς δυσχωρίας τῶν διαβάσεων. ᾿ γίνε- 5 
ται γοῦν ἡμέρᾳ τρίτῃ εἰς τὸ λεγόμενον Σαβουλέντι Κανάλιν. εἶτα 
τῇ “Ἵγχιάλῳ προσέμιξεν. ἀπάρας τε ἐντεῦϑεν καὶ πρὸς τῷ νεῷ 
᾿Αλεξάνδρου τοῦ μάρτυρος γεγονὼς ἐδίδου τοῦτον τῷ παμφάγῳ 
πυρὶ παρανάλωμα. τρία τε σημεῖα μεταβὰς τοῖς ἐπὶ κατασχο-- 
πῇ παρὰ τοῦ ρωμαίων στρατηγοῦ παραπεμφϑεῖσι συνετύγχανεν. 10 
B ὃ μὲν οὖν βάρβαρος αἰκισμοῖς διηρευνᾶτο τίς ἂν εἴη ὃ τῶν éa- 
λωκότων σχοπός, τήν τε αἰτίαν τῆς πορείας αὐτοῖς ἐρεβοδιφού- ὦ 
μενος ἤσχαλλεν, οὐκ ἔχων μαϑεῖν τὸ τῆς ἀληϑείας ἀκίβδηλον" 
γόϑοις γὰρ αὐτὸν ἐξεχρούσαντο λόγοις. πέμπτης δὲ παρῳχή- 
χυίας ἡμέρας πρὸς τὰ “Ιριζίπερα μετοχετεύει τὸν χάρακα, τήν τεῖϑ 
πόλιν ἐνεχείρει πως παραστήσασϑαι. ἐπεὶ δὲ οἵ τοῦ ἄστεος ἐς 
τὸ χαρτερὸν παρετάττοντο, τὰς ἑλεπόλεις ἑβδόμῃ ἡμέρᾳ ὃ βάρ- 
C βαᾶρος é&exzolvevo. ϑρύλλου γοῦν ἐξαισίου προσπεσόντος τῇ 
πόλει, ἐπισάλων τε τῶν τῆς σωτηρίας ἐλπίδων γινομένων αὐτοῖς, 
εἷς ἐπίπλαστον ϑράσος ἐφοίτησαν" τὰς γὰρ πύλας ἀναπετάσαν- 20 
τὲς τοῦ πολίσματος ἠπείλουν τοῦ ἕρκους χαταφρογεῖν, ἴσοστά- 
σιόν τε πρὸς τοὺς βαρβάρους ἀναλαμβάνειν τὸν πόλεμον. οἵ μὲν 
οὖν μέχρι φωνῆς καὶ τοῦ σχήματος τὴν παράταξιν ποιησάμενοι, 
ὑπὸ τῆς δειλίας καταπληττόμενοι οὐχ ἐξεχώρουν τοῦ ἄστευς" 
D ϑείᾳ δὲ φροντίδι τινὶ ἀπείργετο τὸ βάρβαρον ἐπιτίϑεσϑαι. ἔδοξε 95 





$us, ἰγδηϑίίαᾳ relicto secunda noctis vigilia ad Priscum est reversus. 
(5) Chaganus triduum in loco ante claustrum moratus, quarto die Ro- 
manos fugisse cognovit. quinto die sub primam auroram iter inceptat, 
difficilemque locum illum pertransit. tertio die Sabulentum Canalin di- 
ctum. locum, inde Anchialum pervenit.  Anchialo discedens, martyris 
Alexandri aedem edacibus flammis pro ludo exurit. inde tribus millibus 
distans in speculatores Romanos incidit; quos interceptos flagris quid 
vellent curiose interrogat. sed quanquam causam itineris indagaret sol- 
licitissime, tamen, quoniam fictis eum responsis morabantur, liquidam 
veritatem , quod ei stomachum movit, elicere non potuit. post diem 
quintum Drizipera profectus urbem subigere aggreditur. oppidanis for- 
titer se defensantibus, die septimo machinas expugnatorias fieri curat. 
cum igitur civitatem ingens perturbatio incesseret et spes salutis fluctua- 
ret, incolae audaces sese atque imperterritos fingunt. nam portis rese- 
ratis oppidum circumsidentes sese contemnere et aequo Marte cum illis 
dimicaturos iactitant. caeterum voce tantum et specie quadam tenus 
congredientes, prae timore magno intra moenia haerent. divina autem 
providentia quaedam barbaros ab urbe opprimenda cohibuit. visus est 


HISTORIARUM VI. 5. 249 


yàg ἡμέρας μεσούσης δρᾶν Ῥωμαϊκὰς ἀπείρους συμφράττεσϑαι 
φάλαγγας, ἀποχωρεῖν τὲ τοῦ ἄστεος καὶ ἀνὰ τὸ πεδίον ἐπείγε-- 
— σϑαι ὀργώσας πολεμεῖν xal ϑανατᾶν πρὸς παράταξιν. ἀσπάζε--: 
- qut τοίνυν αὐτοσχέδιον ὃ Χαγᾶνος ἀπόδρασιν. καὶ δόκησις ἦν 
δτὸ ἀντίμαχον, μορμολυχεῖον ὄψεως καὶ διανοίας κατάπληξις. 
— πέμπτη δὲ ἡμέρα, xol ὃ Χαγᾶνος ἐπὶ τὴν Πείρινϑον γίγνεται" 
— 'Hoázhua» δὲ ταύτην “Ρωμαῖοι προσαγορεύουσιν. ἐπεὶ δὲ Ποί- 
, 5 * , - -2 * » 
σχος ἐξαπιναίως εἶδε τὸ βάρβαρον, τῇ ἐπιβολῇ ἀναβολὴν οὐ 
παρείχετο. συμπλακεὶς τοιγαροῦν τοῖς ἀνὰ τὸν Χαγᾶνον πρὸς 
, 2 ' - , * - € , *- - 5 
10 πόλεμιον αὐϑωρὸν ἘΔ πολεμίοις τὰ νῶτα M » τῇ ἀφϑονίᾳ 
- 2 ? » - » 
τῆς ἀντιϑέτου δυνάμεως φέρειν οὐχ ἔχων τῆς μάχης τὴν ἔνστασιν. 
ἀτὰρ εἷς Φιδυμότοιχον ἅμα τῷ πεζικῷ ὃ τῶν Ῥωμαίων στρατη-- P 150 
γὸς ὑπεχώρησε. μετὰ τοῦτο εἷς Τζουρουλὸν ἀφικόμενος ἀσυλίαν 
ταῖς δυνάμεσι τὴν πόλιν περιεβάλετο. τὸ δὲ βάρβαρον τὸ ἄστυ 
15 περικαϑήμενον γεννικῶς ἐπολιόρχει τὸν Πρίσκον. τούτων γοῦν 
c Li , ? ^ 32€ , wei , ^ » ^ 
Ὁ αὐτοχράτωρ ἀχηχοὼς ἡδημόνει τὲ xol ἐδεδίει. τὴν ἔκβασιν, καὶ 
μέγιστον τάραχον ἔσπασε τῇ ἀγγελίᾳ τοῦ συγχυρήσαντος. τε- 
, μν € ^2 , E , ^ , . 
τάρτη δὲ ἡμέρα, xol ἀγχινοίας ἀκόλουϑον βουλὴν προηνέγχατο 
τῶν γὰρ σωματοφυλάκων τινὰ μετάχλητον ποιησάμενος ἑχοντὶ 
20 ἁλῶναι αὐτὸν ὑπὸ τῶν βαρβάρων ἐκέλευε, φάσκειν τε αὐτοχρα- 
- τοριχὰς ὡς τὸν IToloxov ἐπιστολὰς ἐπιφέρεσϑαι, ὕπως οἱ βάρβα- B 
ροι καϑά πού τι ἕρμαιον ταύτας ἀναλεξάμενοι τῆς τῶν ἐγγεγραμ-- 
μένων δυνάμεως αὐτήχοοι γένοιντο, κἀντεῦϑεν ἐκδειματούμενοι 
τὴν πρὸς τὰ οἴχοι ἀνάζευξιν φενακισϑέντες ποιήσαιντο. τοιαῦτα 
95 δὲ ἄρα ἐνεχεχάρακτο γράμματα. 
enim Chaganus medio diei videre innumeras Romanorum phalangas una 
frementes ex oppido procedere, et in campum ad animas in acie pro- 
fundendas cupidissime properare. hinc se in fugam subito coniicit, 
tametsi quos viderat adversarii nihil essent nisi vana opinio, terricula- 
mentum oculorum et consternatio animi. die quinto Chaganus Perinthum 
(Romanis Heracleam) venit. quem Priscus ut inopinato conspexit, rei 
inceptandae moras interponendas non censuit. conserta igitur cum ho- 
— $tibus manu, eadem hora terga vertit, cum vim et impetum tam fre- 
.. quentis exercitus sustinere nullo modo posset, Didymotichum autem cum 
Le se contulit. post Zurulum petens muros pro tutamine habuit, 
— barbari urbem circumdantes Priscum magna mole oppugnant, quibus 
intellectis imperator mirifice angebatur, timebatque exitum, et tanti ca- 
sus nuntio perturbabatur vehementissime. quarto die solers consilium 
reperit. accito quippe uno de corporis custodibus, iussit ut se barbaris 
capiendum ultro offerret, diceretque se imperatorias ad Priscum litteras 
apportare; quo barbari velut insperatum adepti lucrum eas recitantes, 
auribus ipsi suis quae scripta essent perciperent, ex eoque perterriti, et 
delusi copias domum reducerent. earum litterarum exemplum infra sequitur. 


250 THEOPHYLACTI 


V 242 “Πρίσχῳ τῷ ἐνδοξοτάτῳ στρατηγῷ τῆς περὶ τὴν Θράκην. 
ἑχατέρας δυνάμεως. ἣ τῶν ἀλιτηρίων βαρβάρων ἐγχείρησις 

, , , -C x ; x 3 
ϑούλλον τὸ παράπαν οὐκ ἐνεποίησε τῇ ἡμῶν εὐσεβείᾳ" τοῦναν- — 

L] E ' * ^ , 2 , 3 
τίον μὲν οὖν χαὶ ἐπιμελεστέρους πρὸς τὴν τούτων ἀπώλειαν ἄπειρ-- 

C γάσατο. καὶ τοῦτο γινωσχέτω ἢ σὴ ἐνδοξότης, ὅτι ἀπαισίως 5 

2 P] , P! ^ ΕΣ , 2 ε - , 
μετ᾽ αἰσχύνης xol πολλοὺς ἀποβαλόμενος ἔχει 0 Χαγᾶνος &mo- 
χωρῆσαι εἷς τὴν ὑπὸ Ῥωμαίων αὐτῷ ἀφιερωϑεῖσαν χώραν. διὰ 
τοῦτο ἅμα τῷ εὐτυχεστάτῳ στρατῷ καρτερήσει ἡ σὴ ἐνδοξύτης 
ἐν Ἰχουρουλῷ τῇ πόλει, καὶ δείξει περιρρεμβεῖν τοὺς ἐπιχατα- 
ράτους᾿ βάρους. ἐπέμψαμεν γὰρ διὰ ϑαλάσσης πλοῖα καὶ στρα- fi 
τόν, ἵνα ἀνέλϑωσιν εἰς τὰς φαμιλίας αὐτῶν καὶ πάσας αἴχμαλω- 
τεύσωσι, καὶ ἐντεῦϑεν ἀναγκασϑῇ μετὰ αἰσχύνης καὶ μεγάλης 

D ζημίας ὃ ἐπικατάρατος τῶν ᾿βάρων ἡγούμενος εἷς τὴν ἑαυτοῦ 
γῆν ὑποστρέψαι ἀπὸ τῆς xo3^ ἡμᾶς πολιτείας. 

*O μὲν οὖν ἐπίπλαστος ἄγγελος τὸ προστεταγμένον πέρατι 
παρεδίδου ἑβδόμῃ ἡμέρᾳ, καὶ ὑπὸ τῶν βαρβάρων ἁλοὺς τὰς βα- 
σιλείας δέλτους παρεδίδου ἑκών" ὃ δὲ Χαγᾶνος và ἐμφερόμενα 
ἐν αὐταῖς ὑφ᾽ ἑρμηνέως τῇ πατρίῳ φωνῇ διαγνοὺς ὑπὸ τῶν λό- 
γων ἀλωπεχίζεται, καὶ περιδεὴς γενόμενος καὶ συνθήχας πρὸς 
τὸν Πρίσκον διαϑέμενος ἐπ᾽ ὀλιγίστῳ χρυσίῳ ἐς τὴν ἑαυτοῦ ὡς 9, 
τάχιστα ἐπανέζευξεν. ἡ γὰρ τῆς φενάκης ἰσχὺς λίαν ἐγκρατῶς 
ἀπεβουκόλει τὸν βάρβαρον. 

P 151 6. Ὁ μὲν oiv στρατηγὸς μετοπώρου ἀρχομένου διαλύσας 
τὸν χάρακα ig Βυζάντιον ἧκε, Ῥωμαῖοι δ᾽ ἀπόμαχοι εἷς τὴν 
Θράκην ἐχέοντο, ἀνὰ τὰς κώμας διατρεφόμενοι. ἦρος δὲ ἄρ- 9: 

*Prisco utrarumque 'Thraciae copiarum duci illustrissimo S. nefan- 
dorum barbarorum conatus nihil penitus pietatem nostram conturbavit: 
quin contra potius ad eos disperdendos diligentiores reddidit. sciat hoc 
iua gloria, Chaganum infeliciter 7, cum dedecore, multis suorum deside- 
ratis in provinciam sibi a Romanis definitam velit nolit reversurum. 
quocirca Zuruli cum fortunatissimo exercitu tua gloria perseverabit, et 
execrabiles Abaros circumvagari faciet. classem enim et classiarios per 
mare misimus, qui familias eorum invadant et captivos abducant, ut sic 
detestandus Abarum dux e solo nostro in íerras suas recedere com- 
pellatur." 

Personatus ille tabellarius die septimo iussa exsecutus intercipitur: 
litteras imperatorias libens tradit. Chaganus patria lingua per inter- 
pretem cognitis quae illic exarata extabant, astu deluditur; magnopere- 
que rebus suis diffisus pauxillum auri in conditione a Prisco accipiens, 
in ditionem suam redire maturat. vis enim deceptionis barbarum mira- 
biliter domum dispellebat. 


6. Dux instante jam hieme exercitum dimittit Byzantiumque redit. 
Romani bello soluti per "Thraciam diffunduntur, ac per vicos alimoniam 


HISTORIARUM VI. 6. ᾿ 201 


χομένου ὃ στρατηγὸς ὑπὸ τοῦ βασιλέως παρὰ τὸν Ἶστρον ἐπέμι-- 
πεῖο, ὅπως τὰ τῶν Σχλαβηνῶν γένη διανήξασϑαι τὸν ποταμὸν 
χωλυόμενα ἀφοβίαν ἄκοντα τῇ Θρῴκῃ παράσχοιντο" ἔφασκε γὰρ 
ὃ αὐτοκράτωρ τῷ Πρίσχῳ, οὐκ ἂν ἠρεμοίη τὸ βάρβαρον, & μὴ 








οὖν Πρίσκος τῆς ἱππικῆς δυνάμεως τὰς ἡνίας ἐλάμβανε, ΤΓέντζων 
δὲ τῆς πεζικῆς πληϑύος ἐπιστατεῖν ὑπὼ τοῦ βασιλέως προστάτ--: 
τέται. τῇ δὲ περὶ τὴν Ἡράκλειαν ἦρος μεσοῦντος τὸ Ρωμαϊκὸν 
συναγείρεται. ἑβδομαῖος δὲ ὃ στρατηγὸς τὴν τάφρον μεταφοι-- 
Ἰοτᾶν ἐγκελεύεται, βάσανόν τε τοῦ συμμαχικοῦ ποιησάμενος, καὶ 
τὰς δυνάμεις διαριϑμησάμενος, τὰς ἐγκυχλίους τῶν χρημάτων 
αὐτοῖς διανομὰς ἐποιήσατο. ἀπάρας ἐντεῦϑεν, καὶ τέσσαρας 
ποιησάμενος χάρακας, ἐπὶ τὰ “Ζίριζίπερα γίνεται. πέντε δὲ πρὸς 
ταῖς δέτα ἐνδιατρίψας ἡμέραις τῷ χώρῳ, εἴκοσι χάραξι πρὸς 
45 τὴν Ζορόστολον παραγίνεται. ὃ μὲν οὖν Χαγᾶνος ἀκοῇ τὴν Ῥω- 
μαϊχὴν ἐπιστρατείαν διέγνωκε, κἀντεῦϑεν πρέσβεις ὡς τὸν Πρίσκον 
ἐξέπεμπεν. ἀφικομένων γοῦν τῶν πρέσβεων ὡς τὸν Πρίσκον ὃ 
Κὺχ (βάρβαρος δὲ οὗτος) τῶνδε τῆς πρεσβείας ῥημάτων ἀπήρ-- 
- ξατο. “τί τοῦτο, ϑεοί; οἷς τὸ δεισιδαιμονεῖν ἐστὶν ἁρμόδιον, 
φοἄρτι που τὸ δυσσεβεῖν καϑέστηκε πρόχειρον. εἰρήνην τὸ Ῥω- 
μαϊκὸν παρελύσατο, συνθήκης ϑεσμὸς κιβδηλεύεται, ἅλες Opto 
λογίας ἠϑέτηνται, πίστεως αἰδὼς κατηνάλωται, ὃ μεσίτὴς ὅρ-- 
xoc ἀπόλωλεν. Ἴστρος δρᾷ πολεμίαν ὄψιν καὶ χάρακα καὶ σιδη- 
ροφοροῦντα τὸν Πρίσκον τὸν πρὸ μικροῦ τὴν εἰρήνην ““βάροις 
φ6τε καὶ Ῥωμαίοις γνυμφαγωγήσαντα. ἀδικεῖς, ὦ Καῖσαρ, 


sibi quaeritant. vere ineunte Priscus auctoritate imperatoris ad Istrum 
᾿ς movet, ut ab eo Sclavorum gens flumen traiicere prohibita vel nolens 
securitatem et otium 'lhraciae praestaret, aiebat siquidem Prisco impe- 
rator barbaros nunquam quieturos, ni Romani Istrum quam acerrime 
custodirent, Priscus itaque copias equestres ducit, pedestribus Genzo- 
nem praeponit. adulto vere ad Heracleam Romani congregantur. die 
septimo dux castra movere iubet, lustratisque auxiliaribus et copiis re- 
censitis stipendia in orbem redeuntia constituit. abiens inde quartis 
castris Driziperis adest; quo in loco diebus quindecim consumptis , vice- 
simis castris Dorostolum advenit. Chaganus de infesto Romanorum ad- 
ventu certior factus legationem ad Priscum mittit. ex qua Cochus qui- 
dam barbarus hunc in modum disseruit. **quid hoc rei est? o dii im- 
mortales. quibus proprium erat religiones colere, iis nunc facile ac 
promptum est impie agere. pacem Romani violarunt, foederis lex vitiata 
est, sal pactionis infatuatus, fidei reverentia evanuit, sequestre iusiu- 
randum periit. Ister hostile spectaculum, et Priscum, qui paulo ante 
pacem Romanis et Abaris desponderat, ferro armatum videt. iniquus es, 


4 - LLJ * 
“τὸν Ἴστρον ἐς τὰ μάλιστα τὸ Ῥωμαϊκὸν περιφρουρήσοιτος. ὃ μὲν ᾿ 


Β 


C 


loa 


252 THEOPHYLACTI 


V 243 ἀνοσίως χλέπτων τὸν πόλεμον. οὐκ ἔστι βασιλικὸν τὸ ἐγχείρημα, 
οὐκ ἐξουσίας ἔτι τὸ φρόνημα, τὸ βούλευμα λῃστρικόν, τὸ δρᾶ- 
μα δημοκατάρατον. ἢ τῆς στεφάνης κατάϑου τὸ χύσμιον, ἢ 
μὴ τῆς ἐξουσίας τὴν εὐσχημοσύνην διάφϑειρε. ὑμεῖς τοῖς βαρ- 
βάροις ἐπολιτεύσατε τὴν φαυλότητα. τὸ παφάσπον δια οὐκ ἐγνώ--5 
ue; & μὴ διδασκάλους ὑμᾶς τοῦ ψεύδους εὑρήκαμεν: oU 
ὃ πόλεμος ἠρεμοῦντας οὐκ ἔγνωκεν, οὐδὲ τὸ τῆς εἰρήνης ἀπο-- 
μάχους τεϑέαται ὄμμα. πολεμῶν ἀδικεῖς, σπενδόμενος ἀνιᾷς. 
καὶ πότε σοι πίστις ὑπυλιμπάνεξαι τοῦ στέργειν τὴν ἡσυχίαν ἀπό-- 

P 152 λεμον; τὴν χϑές, στρατηγέ;, φιλανθρωπίαν αἰδέσθητι. φί- 1 
λους ἐσομένους ὑμᾶς, οὐ πολεμίους ἐσώσαμεν. ὦ φιλανϑρω- 
πίας ὠδινούσης λύπην καὶ κίνδυνον ! οἱ σωτηρίας παρ᾽ ἡμῶν 
ἀρυσάμενοι νῦν τὴν ἀντίϑετον ἀμοιβὴν ταλαντεύονται. καὶ πο-- 
λεμούμεθϑα σὺν ϑεοῖς" πολιορχεῖται γὰρ ὅρκων ἀκρόπολις, καὶ 
τυρανγεῖται τὸ κρεῖττον ὑπὸ τοῦ χείρονος, καὶ δόλος παρρησιά-- 15 
ζεται, καὶ τὸ ψεῦδος ἡγεμονίαν πιστεύεται, καὶ τὰ τῆς ἐπηρείας 
ἀναφανδὸν ἐστρατεύσατο. εἰ μὲν οὖν, στρατηγέ, γνωσιμαχή-: 
σεις αἰδούμενος, μέχρι τῆς αἰσχύνης τὴν ζημίαν ἀποίσῃ" εἰ δὲ 
μή, τὴν ἀντίδοσιν ἕξεις διδάσχαλον, μετὰ τῶν ἀτυχημάτων τὸν 
μετάμελον ἀντεπάγουσαν.7 τούτων διαπεραιωϑέντων τῶν λόγων, 90 

B xol τῆς δυνάμεως βαρυνομένης ὑπὸ τῆς διαλέξεως, ἐδίδου τῷ 
ϑράσει τὴν συγγνώμην ὃ Πρίσκος καὶ βαρβάροις λόγοις συγχώ-- 
Quow. οὐκοῦν ἀνθυποφορὰν τῇ προπετείᾳ μὴ παρασχόμενος 


Caesar, dum fraude mala bellum nefarie struis, non est imperatorium 
quod moliris; non sunt ab auctoritate isti spiritus: consilium istud est 
praedatorium; palam execrabile est factum tuum, aut coronae ornamen- 
tum depone, aut potestatis decus ne corrumpe. vos barbaros ad nequi- 
tiam instituistis. foedus dissolvere nescissemus, nisi vos mendacii ma- 
gistros invenissemus, qui a bello nunquam feriamini et pacem nunquam 
complectimini. dum bellum geris, iniustus es: dum foedus percutis, 
moerorem ac dolorem aífers. et quando tandem credi poterit te quie- 
tem ab armis diligere? quam nuper vobis humanitatem exhibuimus, 
Prisce dux, reverere. tanquam amicos, non hostes futuros vos servavi- 
mus. pro "humanitas ! quae nobis aegritudinem periculumque parturis, 
qui nobis salutem suam debent, nunc.longe aliud remetiuntur, et nos 
iuxtaque deos ipsos oppugnant. obsidetur enim arx sacramenti, et quod 
praestantius est, a deteriore vexatur, et dolus libere grassatur, et 
mendacio principatus committitur, et iniuria palam exercitum ducit. si 
igitur tu, dux, vires tuas infirmas, nostras contra validas agnoscens, 
nos reverebere , damnum tuum praeter pudorem nullum erit. sin autem, 
ultio tibi magistra fiet, quae cum cladibus poenitentia adducet." hac 
oratione finita, cum milites gravem ex ea molestiam doloremque. traxis- 
8ent, Priscus 'audaciae et loquentiae barbarae veniam impertivit; nec 
















HISTORIARUM VI. 6. 7. 253 


xarà τῶν Σχλαβηνῶν ἔφησεν ἄρασϑαι πόλεμον" «μὴ γὰρ οὖν ταῖς 
᾿Αβαρικαῖς συνϑήκαις τε καὶ σπονδαῖς καὶ τὸν Γετικὸν καταλύ-- 
σασϑαι πόλεμον. (7) δωδεκάτη δὲ ἡμέρα, καὶ ναῦς ὃ στρα- C 
-τηγὸς συμπηξάμενος τὸν ποταμὸν διενήξατο. ἀκηκοώς τε τὸν 
δ᾽ ρδάγαστον ποιησάμενον τὰ τῶν Σχλαβηνῶν πλήϑη ἀπόδημα, 
ὅπως λείαν ἐπικυρήσειε, μεσούσης νυχτὸς τὴν ἔφοδον ἐμπορεύε-- 
ται. ὃ μὲν οὖν “Ζρδόγαστος ταῖς ὕψεσι. τῶν ὀνειράτων χαίρειν 
εἰπών, τῇ τε τοῦ ϑδύλλου ἐπιτάσει διανήψας, τῆς ἵππου γυ-- 
᾿μνῆς ἐπιβὰς τὴν φυγὴν ἐπεποίητο. περιπίπτει γοῦν Ρωμαίοις ὃ 
Οϑάρβαρος, καὶ ἀποβὰς τῆς ἵππου κατασυστάδην τὴν μάχην 
ἀσπάζεται. ἐπεὶ δὲ φέρειν οὐκ εἶχε τὴν ἀντίϑετον ῥύμην, διὰ 
δυσχωρίας τινὸς τὴν φυγὴν περιβάλλεται. ὃ οὖν Ἰρδάγαστος D 
ἐπροτέρευε τοῖς κινήμασιν, ἐϑάδα πρὸς τοῦτο χκεχτημένος τὴν 
φύσιν. σκαιοτέρας δὲ τύχης συμπεσούσης αὐτῷ πρέμνῳ μεγέ- 
ἡστου δένδρου τινὸς περιπίπτει. ἐντεῦϑεν τοῖς διώκουσιν ἦν ἂν 
ϑήραμα καὶ μάλα εὐκτόν, εἰ μὴ ποταμὸς αὐτῷ σωτήριος γέγονε" 
διανήξας γὰρ ἀποδιδράσχει τὸν κίνδυνον. οἱ μὲν οὖν Ῥωμαῖοι 
πλήϑη Σχλαβηνῶν μαχαίρας ποιησάμενοι δεῖπνον τὴν ἀμφὶ τὸν 
 ρδάγαστον διατέμνονται χώραν, iv ἔρσει τε ξύλων τοὺς ζω-- 
θγρηϑέντας ποιήσαντες ἐς Βυζάντιον ἔπεμπον. ὃ δὲ Πρίσκος 
ἐγίγνετο τοῖς στρατεύμασιν ἀκοσμίας ὑπόϑεσις. ἐνεχείρει γὰρ P. 153 
τὴν πρώτην τῆς λείας ἀπόμοιραν τὸν βασιλέα κομίζεσθαι, τὴν 
δὲ δευτέραν τὸν τοῦ αὐτοχράτορος παῖδα τὸν μείζονα, εἶτα καὶ 
τὴν λοιπὴν τοῦ βασιλέως ἐπιγονὴν μερίδας ἀποκληρώσασϑαι, τῷ 


tam protervze linguae quidquam opponens, bellum hoc adversus Sclavos 
susceptum esse confirmavit: non enim pactis et foederibus cum Abarum 
gente initis etiam in Getas expeditionem impediri, (7) die duodecimo 
. navibus constructis dux fluvium transnavigat, auditoque Ardagastum 
Sclavorum manum sedibus suis ad praedas agundas eduxisse, ubi ple- 
rumque noctis processit, hostiliter in eum tendit. Ardagastus strepitus 
magnitudine expergefactus, visa somniorum valere iubens et equum nu- 
dum conscendens, fuga saluti consulit. porro in Romanos incidens, equo 
relicto, pugna stataria se defendit. sed quia contra certantibus haud 
quaquam par erat, per loca impedita fugam capessit, caeterum Arda- 
gastus pedibus evasit, quod natura illum huic rei assuefecerat. fortuna 
orro quadam sinistra inter fugiendum in magnae arboris truncum of- 
endit, unde insequentibus perquam optata praeda fuisset, nisi fluvius 
ei salutem dedisset; quo tranato discrimen effugit. Romani ingentem 
Sclavorum numerum gladiis perimunt; Ardagasti regiunculam arboribus 
segetibusque corruptis devastant; captos boiis in cervices inductis By- 
zantium ablegant. sed penes Priscum perturbati exercitus causa fuit. 
studebat enim uti primam partem de praeda imperator auferret, alteram 


254 THEOPHYLACTI 


ἀφϑόνῳ τῆς βασιλικῆς εὐτεκνίας τὴν πλεονεξίαν ἐμπορευόμενος. 
ἐπεὶ γοῦν ἐξιτήλοις σχύλοις τὸ Ρωμαϊκὸν χαϑυβρίζετο, τυραννὶς 
ἐπεφοίτα καὶ τάραχος ἡγεμόνευεν. ὀρρωδήσας γοῦν ὃ στρατηγὸς 
τὸ πραχϑέν, καὶ μεταμέλῳ τῶν προὐπηργμένων τὴν ἐπιβολὴν 
ὀβελίσας; ταῖς δευτέραις φροντίσιν ἐδίδου τὰ νικητήρια. τοίνυν 8 
V 244 ἐπὶ λυκόφως τοὺς ἡγεμόνας τῶν δυνάμεων μετεπέμπετο, καὶ πεί-- 
B Ja τῇ τῶν ῥημάτων περιστροφῇ ὡς οὐδὲν τῶν μὴ καϑηκόντων 
κατὰ τὴν προτεραίαν εἰργάσατο. ὅ τε τοίνυν τὸ ἀραρὲν ὑπὸ τῆς 
τῶν λόγων πειϑοῦς οἵ τῶν ταγμάτων ἐξάρχοντες συμφώνως ἀπε-- 
δογμάτισαν, ὡς τὸν στρατηγὸν τὰ πλήϑη συρρέουσι. καὶ yoUv1 
ὃ στρατηγὸς τῇ πατρίῳ φωνῇ τοῖς “Ῥωμαίοις τῶνδε τῶν λύγων 
ἀπήρξατο. 

“Ἄνδρες καὶ φίλοι καὶ στρατιῶται καὶ σύμμαχοι, οἵ πρὸς 
πόλεμον ἀριστεύοντες, ἐν δὲ ταῖς ἀχοσμίαις ἰδιωτεύοντες, εἶ 
τὴν ἀκοὴν εὐθετήσητε xol τὴν καρδίαν εὐθύνητε, κἀγὼ τῶν 
γουϑετημάτων ἀπάρξομαι. ^ ἴσως δέ τι τοῖς λόγοις καὶ λυπήσω 
μικρόν, τὸ διάστροφον τῶν τρόπων ἐπανορϑούμενος " κἀντεῦ-- 
Sev γὰρ τῷ ταξιάρχῃ καλὸν μηδέν τι δεδοικέναι τῆς διαλέξεως διὰ 

C τὸν τῆς φιλίας κίνδυνον. τί καϑ' ἡμῶν συστρατεύοντες ἐχϑές 
τε καὶ τρίτην elxjj τε καὶ λίαν ὡς ἔπος εἰπεῖν ἐφρυάξασϑε; παρε- 9 
λύπουν τὰ ὑμέτερα λαφυραγωγῶν βασιλεῖ, ἠνιᾶσϑε τοὺς ϑριόμ-- 
βους ἐπιδεικνυμένοις. ἐνεκότει πᾶς τῷ στρατηγῷ τῇ πόλει καὶ 
βασιλεῦσι καὶ δήμοις κατακληροδοτοῦντι ἀριστεῖα καὶ τρύπαια. 


eius filius natu maior, reliquas reliqua soboles; quo pacto multitudini libe- 
rorum imperatoris providebat. postquam igitur negatis spoliis Romani iniu- 
xia sunt multati, violentia ingruit et turbatio dominari coepit. ea re dux 
metu perstrictus, ac prius tentata resipiscendo improbans, posterioribus 
cogitationibus ut sapientioribus concedit. quare ante ortum solis copia- 
rum praefectos convocat, verborum αν δρο persuadere nititur se he- 
sterno die nihil indecorum fecisse. ubi duces eius verbis inducti eum 
recta dicere concorditer decreverunt, gregarii certatim incurrunt, ad 
quos patria lingua sic est concionatus. 


*Viri et amici et milites et socii, ad certamen strenui, turbis autem 

et seditionibus excitandis rudes atque imperiti, si aures atque animos 

. probe accommodetis, ego "vos admonere instituam. quanquam verbis 
meis quippiam molestiae vobis fortasse aspergam, dum nonnihil detortos 
a linea mores vestros correxero. nam et hic pulcrum est duci, nihil 
amicitiae amittendae metu subactum reticere. quid est quod heri et 
nudius tertius conspiratione quadam adversum nos temere, ut ita dicam, 
fremuistis? tristitia vos afficiebam, cum spolia vestra imperatori adiudi- 
cabam.  dolebatis vestros ostentari triumphos, quilibet ira in ducem 
urbi, imperatoribus οὐ populo praemia ac tropaea vestra distribuentem 


HISTORIARUM VI. 7. 8. 255 


|[. ai τίνας ἕξετε τῶν ἀνδραγαϑημάτων ἀποφήνασθαι μάρτυρας ; 
τίς ὑμῖν ϑεατὴς τῶν πόνων γενήσεται; ποῦ τῆς εὐχλείας τοὺς 
πίνακας καϑυβρίσωμεν; ὅπως τε καὶ ποῖ καὶ πότε καὶ τίσι τὴν 
| ἀνδρείαν χηρύξωμεν; εἶ γὰρ τῶν κατατιϑεμένων ὑμεῖς ἔσεσϑε 
ἡδιμάρτυρες, ἄπιστος ὃ πόνος, ἀναπόδεκτον τὸ εὐτύχημα, μῦϑος 
τὰ τρόπαια, ἀβέβαια τὰ τῶν διηγημάτων ἐπίχομψα ἐνέχυρα, D 
τοῦ λύγον χηρεύοντος καὶ τοῦ πιϑανοῦ τὴν ἀπορίαν ἐπέχοντος. 
οἱ φιλοσοφοῦντες τὸν ϑάνατον καὶ πάντα καὶ πάσχειν καὶ πράτ-- 
| τεὶν ἑλόμενοι οὐ καταφρονήσητε λαφύρων διὰ τὴν εὔνοιαν; οὐ 
φορολογήσητε τὰ λάφυρα, ἵνα τὸν κρότον μακχρολογήσητε ;. τί 
τὰς ψυχὰς ὑπὸ φιλοχρηματίας ἀνδραποδίζεσϑε oi δουλαγωγεῖν τὸ 
᾿ πολέμιον ὀρεγόμενοι καὶ κινδύνοις ψυχῆς τὰς νίχας ὠνούμενοι; 
οὐκ ἴσασι τῶν χτημάτων οἱ ἔρωτες εὐδοξίας ὑπόϑεσις γίνεσθαι, 
ἀλλ᾽ οὐδὲ τῶν χρημάτων 2) ὕρεξις διασώζειν τῶν ἐπαίνων τὴν 
δ ἔφεσιν. ἢ ϑάτερον οὖν ἀπολείπετε, ἢ τοὺς τῆς στρατείας vó- 
μους μὴ κιβδηλεύετε.". 

8. Ἔτι γοῦν τοῦ στρατηγοῦ τοῖς λόγοις ἐπικυμαίνοντος Ῥ 154 
xai τὰ Θεμιστοκλέους Ρωμαϊκῶς ἀττικίζοντος κρότος ὑπὸ τοῦ 
 πλήϑους ἀνέϑορε, καὶ πρὸς εὔνοιαν τὰ τῆς δυσμενείας μετήρ-- 
φῦ χετο, ὃ δὲ ψόγος πρὸς ἔπαινον, πρὸς ἀποδοχὴν τὰ τοῦ σχώμ-- 
Ο μᾶτος, καὶ πάντα μετεγίνετό τε καὶ μετετέϑετο" οἶδε γὰρ γλώτ-- 
— quc ἀλκὴ καὶ φύσεως ἄρχειν καὶ κατὰ τῆς ἀνάγκης νομοϑετεῖν, 
καὶ μετοχετεύειν γνώμης κινήματα ἀμείβειν τε τύχας, καὶ πάντα 








ardebat. et quosnam alios facinorum vestrorum testes mihi demonstra- 
bitis ? quis laborum vestrorum praeterea spectator erit? in quas alias 
tabulas gloria vestra referetur? quomodo et ubi et quando et apud quos 
demum fortitudinem vestram praedicabimus? nam si vos ipsi eorum quae 
comparata sunt testes esse volueritis, incredibilis erit vester labor, nón 
apprcbabitur felicitas; fabulae erunt tropaea, incertae narrationes, et 
8cita magis quam vera pignora, cum oratio probabilitate destituta sit. 
vos qui mortem philosophamini, omniaque et facere et pati elegistis, non- 
ne propter adipiscendam benevolentiam spolia ista contemnetis? non ideo 
spolia exigetis, ut longa fama plausuque celebremini? quid animos ve- 
tros propter avaritiam servituti subiicitis, qui hostes facere servos de- 
Bideratis, vitaeque discriminibus victorias emitis? amor facultatum nomi- 
nis claritatem non capit; nec pecuniarum cupiditas nutrire laudis deside- 
rium potest. aut alterum igitur horum relnquite , aut mores militares 
ne adulterate." 

8. Duce adhuc orationis flumen fundente et 'Themistoclem Athenien- 
sem Romana lingua exprimente, plausum concio sustulit, malevolentiaque 
in benevolentiam, reprehensio in laudem, dicteria in approbationem 
fransierunt, omnia demum conversa et commutata sunt. possunt enim 
linguae vires etiam naturae imperare, necessitati leges imponere, animi 


256 THEOPHYLACTI 


B μεταμορφοῦν xoi πλάττειν καὶ δημιουργῆσαι πειϑήνιον, τοίνυν 
ὃ Πρίσκος κρατήσας τοῖς λύγοις ἐς βασιλέα ἀπέπεμπε τὰ τῶν 
πόνων ἐπίχειρα , τριαχοσίοις συμφράξας. τὴν Mist , πρόταγόν 
v: τούτων τὸν Τατίμερ προεστήσατο, ὃ μὲν οὖν Τατίμερ τῆς 
ἐς Βυζάντιον πορείας ἀπήρχετο, ἕχτη δὲ ἡμέρα, καὶ Dope : 
»oic περιτυχὼν ἐς ἀδόκητον χα γίδεται κίνδυνον" μεσούσης Tie] 
ἡμέρας ἐχλύτως καὶ Quei pans ἐχτὸς στρατοπεδεύοντι, χαὶ τὴν | 
χλόην νεμομένης τῆς ἵππου, τὸ βάρβαρον ἐπιτίϑεται. βοῆς 

C τοιγαροῦν γενομένης , τῶν τε Ῥωμαίων καϑεστώτων ἀφίππων, |. 
προϑέει μετ᾽ ὀλέγῶν ὃ τ ipie: ἀγχίϑυρός τὲ τῶν dotate 
γενόμενος ἐς μέγα ὀλέϑρου κατέπιπτε" φέρειν γὰρ οὐκ ἔχων τὴν 
ἀντιμέτωπον μάχην ἐτέτραπτο πρὸς φυγήν, βαλλόμενός τε οὐ 
καιρίαις βολαῖς μόλις ἀπέδρα τὸν κίνδυνον. τῶν οὖν Ῥωμαίων 
ἐπιγενομένων πεζῶν καὶ διασωσάντων τὸν Τατίμερ, πρὸς τοὺς 


CRON SOR UE "aou oia ccm τ᾿ 


V 245 Σκλαβηνοὺς λοιπὸν ἐχειρούργουν τὸν πόλεμον. τῆς τοίνυν μά-- 15 


ΕἸ 


χῆς ἐς τὸ καρτερὸν γενομένης κρατοῦσι τῶν Σκλαβηνῶν Ῥωμαῖοι, 

D φόνον τε πολὺν ἀπεργασάμενοι, πεντήκοντα βαρβάρους ζωγρή-- 
σαντες ἐπανήεσαν πρὸς τὸν χάρακα, λείαν "Pope ὑπὸ τῶν 
Srt pipi διασωσάμενοι. ὃ μὲν οὖν Τατίμερ τὸ σῶμά πως 
ἀκεσάμενος ἐς Βυζάντιον ἣ Quer s ἀξιολογωτάτην προνομὴν émipe- 90 
góutvoc. ἡσϑεὶς τοιγαροῦν ὃ αὐτοχράτωρ ἐπὶ τοῖς συγκυρήσα-- 
σιν, ἐπὶ τὸ τοῦ ϑεοῦ μέγιστον ἀνὰ τὴν πόλιν ἐπαννύχιζε τέμενος, 
εἶτα μετὰ τοῦ λεῶ τὰς ἱκετηρίας εὐχὰς ποιησάμενος ἠξίου τὸ 
ϑεῖον ἐπισημότερα δοῦναι τὰ τρόπαια. 


motiones alio derivare, alternare fortunas, et ad obsequium suum trans- 
formare fingere fabricare omnia, simulatque igitur Priscus verbis obti- 
nuit quod voluit, praedam laborum praemia ad imperatorem cum írecen- 
tis custodibus , "T'atimere praeposito, misit. Tatimer Byzantium perge- 
bat, cum die sexto Sclavis occurrentibus periculo improviso est implici- 
tus. nam cum meridie animo vacuus curarumque liber subsisteret, et 
equi gramina tonderent, barbari imminent. clamore exorto, Romanisque 
ab equis haud paratis , 'Tatimer aliquantum praecurrens et hostibus ap- 
propinquans summum discrimen adiit, et cum a fronte prementes susti- 
nere nequiret, fugam arripuit, quanquam vero letalibus plagis non est 
ictus, exitium tamen aegre vitavit. superveniunt Romani pedites, ac 'Ta- 
timere conservato arma in Sclavos convertunt, et pugna summa conten- 
tione pugnata victoriam adipiscuntur, multisque interemptis et quinqua- 
ginta captis ac praeda a Sclavis defensa in castra se referunt. Tatimer 
plagis consanescentibus Byzantium cum manubiis minime vulgaribus in- 
trat. quibus rebus recreatus imperator in amplissimo urbis templo per- 
vigilium agit. deinde supplicationem cum populo obiens, deum precatur 
uti illustriora tropaea largiatur. 


HISTORIARUM VI. 8. 9. 257 


Ὁ δὲ πολέμαρχος Πρίσκος ἐπὶ κατασκοπῇ προϑέειν ἀνδρά- 
σιν ἐχέλευεν ἡμέρᾳ δευτέρᾳ, καὶ οὐ διέγνω ἀνὰ τοὺς χώρους πο-- 
λέμιον, οὐχοῦν εἷς τὰ πρόσω τοῦ Ἢλιβακία ποταμοῦ ἐξ ἕωϑι- 
ψοῦ ποιεῖσϑαι τὴν βάδισιν τῷ ᾿“λεξάνδρῳ προστέταχεν. ὃ μὲν 
δοῦν ᾿ἀλέξανδρος τὸν γείτονα διανηξάμενος ποταμὸν ἐντυγχάνει 
 Σχλαβηνοῖς. οἱ δὲ βάρβαροι πολεμίαν ϑεασάμενοι ὄψιν πρὸς P 155 
τὰ πλησίον τενάγη ἐπί ve τὴν ὕλην τὴν ἀποφυγὴν ἐποιοῦντο. οἵ 
δὲ Ῥωμαῖοι τούτους ἐνεχείρουν ἑλεῖν. ἐπεὶ δὲ τῇ ἰλύϊ συγγίνον- 
ται, περιπίπτουσι δυσκαταγωνίστῳ xoaxQ* καὶ ἂν διόλωλεν ἅπαν 
τὸ σύνταγμα, εἰ μὴ ϑᾶττον ὃ ᾿“λέξανδρος ὑπεξήγαγε τοὺς Pa- 
| μαίους τοῦ τέλματος. ὃ μὲν οὖν ᾿Αλέξανδρος ὃ ταξίαρχος περι-- 
στοιχίσας τὸν χῶρον παραδιδόναι τούτους ἐπειρᾶτο πυρί" ἢ δὲ 
| φλὸξ νοσηλευομένη ὑπὸ τῆς ὑγρᾶς κατεμαλϑακεύετο φύσεως, καὶ B 
ἦν τῷ ᾿ἀλεξάνδρῳ τὰ τῆς ἐπιβολῆς οὐκ εὐδόκιμα. τοίνυν Γή- 
παις ἀνήρ, ἐκ τῶν Χριστιανῶν ϑρησκείας πάλαι ποτὲ πεφυχώς, 
μετὰ τῶν «βαρβάρων ὑπῆν. οὗτος πρὸς τοὺς “Ῥωμαίους αὐτο-- 
μολῶν δακτυλοδεικτεῖ καὶ τὴν εἴσοδον. ot μὲν οὖν Ρωμαῖοι τῶν 
εἰσόδων γενόμενοι κύριοι χρατοῦσε τῶν βαρβάρων. ὃ δὲ ᾿4λέ- 
ξανδρος ἀνετάζων κατεπυνθάνετο πόϑεν τοῖς ἑαλωχόσι τὸ γένος. 
90 οἱ δὲ βάρβαροι εἰς ἀπόνοιαν καταπεπτωχότες ϑανάτου χάριν 
ἔφραζον ταῖς κολάσεσιν, ὡς περὶ ἀλλοτρίου τοῦ σώματος τὰς ἐκ 
τῶν μαστίγων ἀλγηδόνας διατιϑέμενοι. (9) ὃ δὲ Γήπαις διεξ- € 
ἥει τε ἅπαντα καὶ διήλεγχεν ἐκ λεπτοῦ τὰ πράγματα, φάσχων 
ὑπὸ ΠΠουσώκιον τὸν λεγόμενον ῥῆγα τῶν βαρβάρων φωνῇ τοὺς 





20. an χαίρειν ἢ 


Die postero Priscus speculatoribus praemissis hoste vacare locum 
cognovit. itaque trans fluvium Helibaciam mane ut progrediatur, Alexan- 
dro mandat. Alexander amne vicino traiecto Sclavos offendit. qui visis 
hostibus in proximas paludes silvamque trepide aufugiunt. iis capiendis 
Romani insistunt. sed in limum incurrentes malo vix eluctabili se in- 
quunt; perissetque agmen universum, nisi Alexander tribunus celeriter e 
palustribus et coenosis illis locis eos eduxisset, qui cum igne undique 
circumiecto Sclavum perdere conaretur, flamma humore praepedita con- 
valescere nom potuit. et omnino aggressio illa parum honorifica Alexan- 
dro cecidit, Gepida porro quidam, olim Christianus, a barbaris ad Ro- 
manos transfugiens, qua via intrarent, intenta manu demonstravit, Ro- 
mani aditu potiti simul barbarorum potiuntur. captos Alexander flagris 
subiiciens percunctatur unde illis genus. «qui vesana subnixi confidentia, 
cruciatus et mortem nihili faciebant, dolorésque flagellorum velut in alie- 
nis corporibus patiebantur. (9). at enim Gepida enarrabat omnia, 
et minima quaeque rerum indicabat, dicebatque captivos illos subesse 
Musocio cuidam nomine, quem barbari regem appellarent. eum triginta 

"Theophylactus. 


P 156- 


V 246 


958 THEOPHYLACTI : 


- ^ , 
ἐχωγρημένους ὑπεῖναι, τοῦτον δὲ τὸν IMovochxtov ἐναυλίζεσϑαι, 
μετὰ παρασάγγας τριάχοντα, τοὺς δὲ ἁλόντας ἐκπέμψαι ἐπὶ 
a T ed D 
χατασχοπῇ τῆς Ῥωμαίων δυνάμεως, ἀκηκοέναι TE xol τὰ περὶ 
, 
τὸν 2A4güdyacrov γεγονότα πρὸ μιχροῦ δυστυχήματα. παρῇνει τε 
᾿ 
“Ῥωμαίους ἀϑρόαν τὴν ἐπιστασίαν ποιήσασϑαι, τόν τε βάρβαρον 5 
» - - 5 
ἑλεῖν τῷ ἀδοχήτῳ τῆς ἐπιϑέσεως. ὃ μὲν οὖν ᾿4λέξανδρος παρὰ 
τὸν Πρίσκον γενόμενος τοὺς βαρβάρους ἠνέγχατο, ὃ δὲ πολέ- 
μάρχος ἀναιρέσει τούτους παρέδοτο. γίνεται γοῦν πρὸς τὸν στρα- 
τηγὸν ὃ Γήπαις ἐκεῖνος ὃ βάρβαρος, καὶ διέξεισι Πρίσκῳ τὰ τῶν 
, , - - - , * 

βαρβάρων διανοήματα, εἰσηγεῖτό τε ἐπιστῆναι τῷ βαρβάρῳ voy ft 
Πρίσκον. καὶ πίστιν τῆς ἐπιτεύξεως ἐδίδου φενακίζειν ὃ Γήπαις 

Δ , 2 - f c ,ὕ U , 32 " 
τὸν βάρβαρον. ἐπιχαρῶς τοίνυν 0 Πρίσκος τοὺς λόγους ἀράμε-: 
γος, δώροις τε λαμπροῖς τὸν ηὐτομοληκότα λιπάνας ἐπαγγελίαις 
τε περιδόξοις ἐχυρωσάμενος, ἐξαπατῆσαι τοῦτον ἐπεπόμφει τὸν 

hx - 
βάρβαρον. καὶ οὖν ὃ Γήπαις πρὸς Ἰ]ουσώκιον γίνεται, αἰτεῖ ve t 
-“-", , ΩΝ , C5 κα et jJ ΕῚ , 

μονοξύλων πλήϑη ἀπὸ τούτοῦ ἑλεῖν, 07006 τοὺς ἡτυχηχότας περὶ 

A τ. , , 6 1 k3 , e , 
τὸν ““ρδάγαστον περαιώσηται. ὁ μὲν ovv IMovocxioc ἕρμαιον τι 
δοχῶν τὰ ὑπὸ τῆς ἀπάτης αὐτῷ καττυόμενα ἐδίδου μονόξυλα, 
el c μι! DN Mp n , , c ' 
ὅπως ὃ Γήπαις τοὺς περὶ τὸν Z4gÓcyoavov διασώσηται. ἕχατον 
τοίνυν πρὸς τοῖς πεντήκοντα ἀκατίοις λαβών, καὶ προσχώπους 9ι 
τριάκοντα, εἰς τὸ ἀντιπέραν vob ποταμοῦ παραγίνεται, ὃν οἱ 
ἐγχώριοι Πασπίριον ὀνομάζουσιν. ὃ δὲ Πρίσκος κατὰ τὸ σύν- 


Suo ἐξ ἑωθινοῦ ἀπήρχετο τῆς βαδίσεως. ἀτὰρ ὃ Τήπαις ἀνὴρ 


τῶν συνεληλυθότων κλέψας τὴν αἴσϑησιν μεσούσης τῆς νυχτὸς 
21. nonne τριαποσίους 7 


parasangis ab eo loco habitare; captos illos ad Romanorum copias ex- 
plorandas misisse: audiisse enim quam cladem paulo ante Ardagastus 
acceperit, hortabaturque Romanos ut repente eo copias promoverent, ac 
barbarum inexpectato aggressi captivum facerent. Alexander itaque bar- 
baros secum trahens ad Priscum proficiscitur; quos ille e medio tollit. 
δὰ eum ne nx veniens cogitata barbarorum memorat, et regis oppri- 
mendi consilium imperdt, ac promissione doli, quo barbarum irretiret, 
rem bene eventuram fidem sibi conciliat. his Priscus non siue voluptate 
auditis, transfugam muneribus eximiis et promissis magnificis prosecutus, 
&d barbarum fraude circumveniendum mittit. Gepida Musocium adit, 
lintrium copiam ad calamitosos Ardagasti subditos transvehendos petit. 
Musocius pro emolumento non sperato amplectens, quam Gepida frau- 
dem consuebat, monoxyla ad Ardagasti populum transvectione conser- 
vandum attribuit. actuariolis igitur centum quinquaginta cum remigibus 
triginta acceptis, in ulteriorem fluminis, quem accolae Paspirium vo- 
cant, ripam íraiicit. Priscus ex constituto mane iter ingreditur. Ge- 
pida multitudinem fallens, nocte media ad ducem Romanorum vadens, 


- 
















HISTORIARUM VI. 9. . 959 


 πρὺς τὸν τῶν Ῥωμαίων πολέμαρχον γίνετοι, xol ἠξίου ἑχατὸν B 
ὅπλίτας ἀποίσεσϑαι, ὅπως στόματι μαχαίρας τοὺς πρὸς τῇ ὄχϑῃ 
βαρβάρους ὀλέσειε. τοίνυν ὃ στρατηγὸς ἄνδρας διακοσίους ovu- 
ᾧράξας τῷ ταξιάρχῳ δίδωσιν ᾿“λεξάνδρῳ. ἐπεὶ δὲ τὸ Ῥωμαϊκὸν 
510 Πασπιρίῳ ἐπλησίαζε ποταμῷ, εἷς ἐνέδραν τὸν ᾿“λέξανδρον 
st , , ^ -- ς 3: , 
ὃ Τπαις ἐχάϑισε. νυχτὸς τοιγαροῦν γεγονυίας oi μὲν βάρβαροι" 
 κατωφερεῖς περὶ τὸν ὕπνον ὄντες ἐτύγχανον, ἔξοινοί τε γεγονότες 
| λίαν τῶν ἐνυπνίων ἀντείχοντο. ὃ δὲ Γήπαις τοὺς βαρβάρους δια-- 
 φϑείρειν χατειρωνεύετο, τρίτῃ δὲ φυλακῇ καί τι μικρὸν μεταστὰς Ο᾽ 
Ὁ χαὶ πρὸς τὴν ἐνέδραν γενόμενος ὑπεξάγει τοῦ λόχου ᾿4λέξανδρον. 
* χαὶ οὖν διιϑύνας Ῥωμαίους ἐπὶ τὸν Iaoníoiwv ποταμόν, καὶ σύν- 
ϑήμα λαβών τε καὶ δούς, ἐπὶ τοὺς βαρβάρους ἐχώρησεν. ἔτι 
“τοίνυν τῶν βαρβάρων προσομιλούντων τῷ ὕπνῳ δι᾽ ᾿Ἵβαρικῶν 
 ἀσμάτων ἐδίδου ὃ Γήπαις τῷ ᾿“λεξάνδρῳ τὸ σύνϑημα. ὃ δὲ 
5. “]λέξανδρος ἐπιστὰς τοῖς βαρβάροις ὕπνον καὶ ζωῆς τὴν ζημίαν 
παρείχετο. ἐπεὶ δὲ τῶν ἀκατίων γέγονεν ἐγχρατής, πρὸς τὸν 
- ^ 33) 2c A 2 - AE. ^ 
στρατηγὸν ἀγγέλους ἐξέπεμπεν, τῆς ἐπιβολῆς τὰς δρμὰς ἐπιτεί-- D 
i c 1 , , »oy ' ^ 
| »«v. 0 δὲ Πρίσκος τρισχιλίους ἀράμενος καὶ διανείμας εἷς và 
ἄκχάτια τὸν Iaoníoroy ποταμὸν διενήξατο. χαὶ δῆτα καὶ μεσού-- 
Ὁ σης νυχτὸς τῇ ἐφόδῳ παρεῖχον τὴν ἔναρξιν. ὃ μὲν ov» βάρβα- 
Dr , ^ wr ; Y N 2. «4 ^ M 
- Qoc xüroixoc ὧν τῇ uéOy διέφϑαρτο᾽ ἣν γὰρ αὐτῷ κατὰ τὴν 
ἡμέραν ἐκείν ἣν ἐπιτάφιος ἑορτὴ ἐπὶ ἀδελφῷ κατοιχομένῳ, ὡς 
ἔϑος αὐτοῖς. ὃ μὲν οὖν φόρος μέγας ἐγίγνετο. ζωγρηϑεὶς τοί-᾿ 
γὺυν ἥλω ὃ βάρβαρος. οἱ δὲ Ρωμαῖοι κατεπαγνυχίζοντο ἐν τοῖς 
RU f xg ] , 34 3 CONTENTI SUMI, Du - 
αἵμασιν, ἡμέρας δὲ λαμπούσης ἐλάμβανεν ὃ φύνος ἀπὸ τοῦ στρα- 
τηγοῦ τὴν ἀνάπαυλαν. ὑπὸ δὲ τρίτην ὥραν τὴν ἀποσκευὴν τάς 
96, τὰς δὲ ΤΡ, : 
centum armatos ab eo poscit, quorum opera barbaros ad ripam interfi- 
— €iat. dux ducentos instructos Alexandro tribuno committit. postquam 
- flumini Paspirio appropinquarunt, Gepida eos in insidiis locat, noctu 
X barbari somno vinoque sepulti somniis suis detinentur. Gepida eos oc- 
- eisurum dissimulans, tertia vigilia paululum abscedens Alexandrum sub- 
- ducit, eumque ad fluvium dirigens, composita tessera ad barbaros gres- 
- Sum recipit. quibus etiamtum ex Abaricis cantilenis consopitis, Alexan- 
dro signum dat. is in eos irruens somno et vita pariter multat. post- 
' quam navieulas obtinuit, nuntios ad ducem pro numero ad impressionem 
. €orroborandam mittit. Priscus cum tribus millibus in acatia distributis 
Paspirium transit, mediaque nocte infesti accessus initium facit. barba- 
Tus prae ebrietate mentem amiserat: illo quippe die funeralia festa fra- 
ti, ut mos est barbaris, celebrarat. itaque singulari timore perculsis 


omnibus, rex vivus in potestatem adducitur. Romani reliquum noctis 
totum in sanguine fundendo consumunt. lucis exortu dux receptui canit, 


B. ἀπ uu 


P 157 


B 


260 THEOPHYLACTI 


τε δυνάμεις ὃ στρατηγὸς διεπορϑμεύσατο. τοίνυν οἱ Ρωμαῖοι, 
φρονηματισϑέντες ἐπὶ τοῖς συγκυρήσασι πρὸς τροφὴν κατεχλί- 
vovro. εἶτα τῇ μέϑῃ συρράπτονται, xol τῇ παροινίᾳ τὰς εὖ-- 
πραξίας νοϑεύσαντες τῆς διαφρουρᾶς κατημέλησαν, ἣν σκούλ-- 
καν συνηϑὲς τῇ πατρίῳ φωνῇ Ῥωμαίοις ἀποκαλεῖν. τὸ μὲν νε- 5 
γικημένον συναϑροισϑὲν ἀντιταλαντεύει Ρωμαίοις τὴν ἔφοδον" 
καὶ ἦν ἂν ἡ ἀντίδοσις χαλεπωτέρα τῆς ἐπιτεύξεως, & μὴ ὃ Γέντ-- 
ζων τὰς δυνάμεις τὰς πεζικὰς περιστησάμενος τῆς μάχης ἐκρά- 
τησεν. ἐξ ἑωθινοῦ δὲ ὃ Πρίσκος τοὺς φρουράρχους ἀνεσκολό-- 
zube , ναὶ δὴ καί τινας τοῦ ὁπλιτικοῦ πιχρῶς ἐμαστίγωσεν. 1 
10. Ὃ δὲ αὐτοκράτωρ Τατίμερα ἀντιπέμπει πρὸς τὸν 
πολέμαρχον, βασιλείους δέλτους ἐπιφερόμενον: ἦν δὲ 7 τῶν 
δέλτων ἀξίωσις τὴν χειμέριον ὥραν αὐτόϑι τοὺς Ρωμαίους ποιή-- 
σασϑαι. παραγεγονότος τοίνυν τοῦ Τατίμερ καὶ τῶν βασιλικῶν 
γνωρισϑέντων λογίων, ϑρύλλος ᾧφάπτεται τῷ στρατεύματι. 
χαταστασιάζει τοίνυν 7j Ῥωμαίων πληϑύς, παρωσαμένη τοὺς 
λόγους τοῦ αὐτοχράτορος, οἴχοι τε τὴν τοῦ ψύχους ὥραν ἐνε- 
χείρει ποιήσασϑαι" οὗ γὰρ ἐπὶ βαρβάρου γῆς ἐναυλίζεσϑαι" ἔφα-- 
σχον γὰρ ψύχη ὑπεῖναι δυσυπομόνητα, τά vt τῶν βαρβάρων 
πλήϑη ἀχαταγώνιστα. ὃ δὲ στρατηγὸς πειϑοῖ τινὶ τακτιχῇ τῆς 9 
στρατιᾶς τὸ δυσήνιον ὑπεμάλαττεν. ἐπεὶ δὲ γίνονται αἵ δυνά-- 
μεις πειϑήνιοι, ἐπὶ βαρβάρου γῆς ὃ τῶν Ῥωμαίων πολέμαρχος 


, 
διαλύει τὸν χάρακα. 


2 , - - €t , 1€ p. 
Ev ταύταις τοιγαροῦν ταῖς ἡμέραις ϑείᾳ φροντίδι τινὶ ὃ τὸν 
φόνον ἐπὶ τὴν ᾿“γχίαλον ποιησάμενος, ὅτε τῆς ἐλάφου πολλῶν 2 


diei hora tertia praedam et exercitum per fluvium reducit. Romani his 
rebus gestis confidentia elati, ad delicias et compotationem convertun- 
tur, felicitatemque suam heiluatione corrumpentes custodiae, quam Scul- 
cam patrio sermone nominant, obliviscuntur, victi siquidem densata ca- 
terva Romanis irruptionem rependunt; superassetque acceptam calami- 


tatem vicissim illata saevitia, nisi Genzo peditatu circumfusos pugnando 


fregisset. 1rhane Priscus custodiae praefectos palis suffixit, et quosdam 
de exercitu dirum in modum flagellavit. 

10. Imperator 'Tatimerem ad summum ducem cum litteris mittit, 
quibus mandatur ut illic exercitum in hibernis habeat. quod ut milites 
compererunt, tumultuose ac seditiose mandata repellentes domi hiberna 
agitare contendunt, in regione barbara permanere detrectantes, tum quod 
illic frigora intoleranda saeviant, tum quod barbari ob multitudinem sint 
inexpugnabiles. dux suadela quadam officio suo conveniente refractarios 
ilorum spiritus moderatur; ac postquam eos in solo barbaro obedientes 
habuit, concionem dimittit. 1 

Diebus illis divina providentia deprehensus est qui ad Anchialum 
caedem patrarat, quando cervos multi de imperatoris stipatoribus inse- 


HISTORIARUM VI. 10. 261 


περὶ τὸν αὐτοκράτορα δίωξις ἐγεγόνει. οὐκ ἀπὸ δὲ τρόπου καὶ 
τὴν αἰτίαν διεξελθεῖν τῆς δραστικῆς προνοίας, τῆς περὶ τὴν oi- C 
κουμένην διατρεχούσης ὁσημέραι, ἀχαμάτῳ τε ὀφϑαλμῷ ἐπισκο-- N 247 
πούσης τὰ τῇδε, τάς τε ἀντιδόσεις τῶν βεβιωμένων πρὸς τοῖς 
6 ἀνθρώποις πρυτανευοΐίσης ἀεί, ἥλω τῷ δαχτύλῳ τῆς δίκης ὃ 
τοῦ qóvov πατήρ. μετὰ χρόνον γὰρ ἐπὶ τὸ βασίλειον ἄστυ γε- 
γόμενος τὰ τῆς χρυσῆς ζώνης ἐπίσημα χρυσουυγῷ τεχνίτῃ τινὶ 
διαχωνεῦσαι παρείχετο. ὃ μὲν οὖν τεχνίτης τὰ μέλη τῆς ζώνης 
κατανοήσας λίαν ἐπίδοξα τό τε σχῆμα τῆς ἐφηλώσεως βίαιον τήν 
τε τοῦ προσώπου ποιότητα βάρβαρον, χλοπὴν δρασϑῆναί τινα 
ὑπὸ τοῦ ἀνδρὸς ὑπειλήφει. παραπεμψάμενος τοίνυν ἐκ τοῦ λεγο- Ὁ 
μένου πραίτορος τῶν δήμων ἄνδρας ἑπτὰ παρεδίδου τῷ δικαστη-- 
olo τὸν βάρβαρον. οἵ μὲν ovv ὑψαυχενιζόμενον καὶ λίαν κατα-- 
στασιάζοντα ἐν τῷ οἴχῳ τῶν ἐγκλημάτων τὸν βάρβαρον διεκόμι- 
Dov, ἑρμηνέα τε προστησάμενοι κατεπυνθάνοντο πόϑεν αὐτῷ 
ζώνης περιβλέπτου καὶ λίαν μεγαλοπρεποῦς ὑπέστη λείψανα. ὃ 
μὲν οὖν φονευτὴς ( Γήπαις δὲ οὗτος ἄρα ἐτύγχανεν ὦν) λίαν co- 
φιστιχῶς τὴν ἀπολογίαν παρείχετο. ἃ δὲ εἶπε, ταῦτα ἐκεῖνά 
ἐστι. τοῦ ““1ογγοβάρδου ἔϑνους ᾿Ἵλβοῦις τὴν ἡγεμονίαν ἐκέκτητο. 
φο οὗτος εἷς ἔρωτα καταπίπτει νεάνιδός τινος. ἡ δὲ νεᾶνις ϑυγά- 
— qQi0» ἐτύγχανεν ὃν Κονιμούνδου τοῦ τῶν Γηπαίδων ἡγεμονεύον-- 
τος. ἐπεὶ δὲ τοῖς λόγοις πείϑειν οὐχ οἷός τε ἦν, βίᾳ πρὸς τὴν 
πρᾶξιν ἐχώρησεν. ἐνέδραν τοιγαροῦν συστησάμενος ἀδοκήτως τε 
ἐπιϑέμενος ἀφαρπάζει τὴν παρϑένον ὃ ἐραστής. ἐντεῦϑεν ὃ nó- P 158 
95Aeuog λαμβάνει τὰ σπέρματα, οἵ μὲν οὖν zdoyyófagóo: κατὰ 






uebantur. mon erit autem abs re rationem quoque commemorare agen- 
tis providentiae, mundum percurrentis assidue, et res nostras indefesso 
lumine aspicientis, semperque mortalibus factorum praemia remetientis. 
digito iustitiae captus est homicida, nam cum post intervallum temporis 
jn urbem imperatoriam venisset, aureum balteum ob insignes in eo bul- 
las conflandas dedit. aurifex bullas opere pulcerrimo et solido zonae 
allaboratas, ac faciem praeterea hominis barbaram attentius considerans, 
furtum ab eo factum suspicatus est. accersitis igitur a praetore populi, 
qui dicitur, apparitoribus septem, barbarum tribunali tradit, qui erecta 
cervice ambulantem et contumacem in praetorium deducunt, adhibitoque 
interprete quaerunt unde illi baltei tam conspicui tamque magnifici spo- 
lia. ibi interfector Gepida admodum astute se tueri in hanc sententiam. 
Longobardicae gentis principem fuisse Alboinum. hunc adolescentulam 
Conimundi Gepidarum regis filiam deperisse. cui cum verbis quod vo- 
lebat persuadere nequivisset, ad vim processisse, compositisque insidiis 
improviso virginem invasisse ac rapuisse. inde bellum extitisse, in quo 


269 THEOPHYLACTI 








τὸν πόλεμον ἔπροτέρησαν. διά τοι τοῦτο ὃ Κονιμοῦνδος πρέσβεις, 
ἀπέστειλε πρὸς τὸν νεώτερον Ἰουστῖνον τὸν αὐτοχράτορα, Gvu- 
μαχεῖν αὐτῷ ποτνιώμενος. ὕπως δὲ τῷ αὐτοχράτορι αἰδέσιμα 
τὰ περὶ τὴν πρεσβείαν προσγένοιτο, δῶρα ὃ -ἠδικημένος μεγαλο- 

πρεπῶς ἐπεπόμφει παρὰ τὸν Καίσαρα. ὃ δὲ αὐτοχράτωρ 105 
φιλότιμον ϑαυμάσας τοῦ ἱκετεύσαντος πρὸς ἔλεον ἐπικλένεται, — 
| B. ἐπιστολήν τε συντάξας προστάττει Βαδουαρίῳ στρατηγῷ τὰς περὶ 
τὴν Σευϑίαν καὶ ΠΠυσίαν δυνάμεις ἀϑροίσαντα βοηϑεῖν Kow- | 
μούνδῳ. ἠγγέλϑη τοίνυν ταῦτα τῷ “Αλβοῦϊ, καὶ τὰς Ρωμαίων 
ὀρρωδήσας δυνάμεις συνθήκαις ἠξίου καὶ δώροις λαμπροῖς πρὸς 10 
τὸν ἠδικημένον ὡς ἔπος εἰπεῖν διαλύσασθαι, ἐζήτει τε καὶ τὴν 
ἐπιγαμβρίαν γαμηλίοις νόμοις ποιήσασϑαι. ὃ δὲ Κονιμοῦνδος 


3 


τὸ δριμὼὸ μὴ φέρων τῆς ὕβρεως πολέμοις ἠξίου τὰς ὕβρεις τῶν — 
ἐχβάσεων γίνεσϑαι. γεγονυίας τοίνυν τῆς παρατάξεως νικῶσε 
Ῥωμαῖοι, καὶ κύριοι τῶν σκύλων οἱ νενικηκότες χαϑίστανται. 

C “ἐντεῦϑεν᾽᾽ φησὶν ““ἦ τῆς λαμπρᾶς ταύτης ζώνης ἐπίχτησις. ἢ | 
εἶτα ἀνακρίνεται ὑπὸ τῆς περιπόλου τάξεως τοῦ δικαστηρίου, - 
καὶ τίς οὗτος ὃς τὴν ἐπιφανῆ ταύτην περιέκειτο ζώνην. ὃ. μὲν 
οὖν ἐπισυνάπτει πλάσματα πλάσματι, καὶ φησίν ““υἱὸς ἐκ παλ- 
λακῆς τοῦ λεγομένου τῶν “1ογγοβάρδων ῥηγὸς ἐτύγχανεν à ,. ὃς 90 
τὴν ἐπιφανῆ ζώνην περιεβάλλετο. τοῦτον ἀνελὼν καὶ λαφυραγω- -— 
γήσας τὸν τεϑνεῶτα μισϑὸν τῶν κινδύνων ἀνειλόμην τὴν ζώνην. 
οὕτω μὲν οὖν ὃ βάρβαρος λίαν σοφιστικεύει δεινῶς, καὶ γίνεται 

D πιϑανὸς τῷ διηγήματι, καὶ τέως μικρὸν ἀποκρύπτει τὸν φόνον. 


Longobardos priores tuliss& quocirca Conimundum legatos ad Tustinum 
juniorem misisse et auxilium obsecrasse. quo autem legatio plus apud 
imperatorem »aleret, dona quoque augusta adiunxisse. imperatorem in 
supplice munificentiam admiratum, et ad miserationem inflexum, per epi- 
stolam Baduario duci praecepisse ut e Scythia et Mysia collectis copiis 
Conimundo succurreret. iis Alboino nuntiatis, eum Romanos timentem 
exercitus, foedere et donis sumptuosis, ut paucis absolvam, cum eo cui 
iniuriam intulerat pacem facere voluisse, atque etiam affinitatem nuptia- 
rum legibus contrahere studuisse. Conimundum acerbitatem contumeliae 
non ferentem, bello acceptas iniurias ulcisci postulasse. collatis igitur 
signis Romanos victoriam et spolia obtinuisse. inde se huncce tam insi- 
gnem balteum acquisisse. postea a cohorte tribunal circumstante inter- 
rogatur quisnam fuisset hoc tam eximio cinctus balteo. ille mendacium 
mendacio assuens, Longobardorum regis ex pellice filium fuisse; eum se 
interfecisse, exanimem spoliasse, balteumque periculorum suorum prae- 
mium abstulisse. hoc modo barbarus, cum perquam veteratorie pro se 
responderet et caedem ad exigui temporis momentum occultare non in- 


HISTORIARUM VI. 10. 11. 263 


ἀνέϑη τοιγαροῦν τοῦ ἐγκλήματος. ἐπεὶ δὲ ἀφέϑη, εἷς τις ἀνὴρ 
τῶν παρεστηχύτων τῷ πραίτωρι συνεστὼς ἀνακχρίγει τοὺς λόγους, 
χαὶ πυϑέσϑαι διεγχειρεῖ τὸν χρόνον τῶν ἱστορηϑέντων ὑπὸ τοῦ 
'k ἥπαιδος. διά τοι τοῦτο οἵἱ τοῦ δυιαφτηρίο ἐπιφϑάνουσι δρόμῳ 
(5 τὸν βάρβαρον, καὶ ἐπανήκειν αὖϑις εἷς τὸ δικαστήριον d ἀναγχά- 
ζουσιν. εἰσεληλυϑότος γοῦν τοῦ βαρβάρου ἠρώτα ὃ ἡγεμὼν τὸν 
χρόνον τῶν ἀφηγηϑέντων αὐτῷ. ἐπεὶ τοίνυν πρεσβυτέρων πρα- 
γμάτων ἔχϑεσις ἦν, τριάκοντά τε ἔτεσι προτερεύειν τὴν ἱστορίαν 
 διέγνωστο, τούτων δὲ τῶν διηγηθέντων πεφυκέναι νεώτερον, 
Ἰοπρὸς στρεβλώσεις ὃ προεστὼς τοῦ δικαστηρίου τὸν βάρβαρον 








- , - ^ ^ 35:5 ^ , 
τῶν τε κολάσεων χατεπειγουσῶν πρὸς τὰ εἴκότα τὸν βάρβαρον, ὃ 
φονευτὴς αὐτοχατάϑετος γίνεται καὶ παραγυμνοῦνται τὰ σφάλ-: 
* - 3 - 
ματα ἐξαγορευϑέντος τοῦ ἐγχειρήματος. ὃ μὲν οὖν παλαμναῖος 
15 ἐχεῖνος καὶ βάρβαρος δίχας τῆς ὠμότητος εἰσπραττόμενος ὀδοῦσι 
ϑηρίων παρεδίδοτο ψήφοις, εἶτα τῷ παμφάγῳ πυρὶ παρείχετο 
παρανάλωμα. 
11. Ἔν τούτῳ δὴ τῷ ἐνιαυτῷ εἷς τὰ πρὸ τοῦ ἄστεος τί- 
' xovzat παράδοξα τέρατα, παιδίον τετράπουν, ἄλλο δὲ δικόρυ-- 
: ^ € ^ € , 2 , , 
90qov. λέγουσι δὲ oí τὰς ἱστορίας μετ᾽ ἐπιμελείας συγγράψαντες 
μὴ εἶναι εἰς ἀγαϑὸν τὴν τῶν τεράτων ταῖς πόλεσιν ἐπιφάνειαν. 
y - 
τὰ μὲν οὖν τέρατα ἐπιδεδειγμένα ἸΠαυρικίῳ τῷ αὐτοκράτορι πα- 
εδόϑη τῷ φόνῳ" ὃ δὲ λεὺς ἀποχειροτονεῖ τὸν πολέ 
ρεδόϑη τῷ φόνῳ" 6 δὲ βασιλεὺς ἀποχειροτονεῖ τὸν πολέμαρχον, 
- c , - 
καὶ τὸν ἀδελφὸν ( Πέτρος δὲ ὄνομα αὐτῷ) ἡγεμόνα τῶν. Ῥω- 


4 





4. sta immo ἀφέϑη. 


credibilia narrare visus crimine absolvitur. tum quidam praetori astan- 
tium eius verba inter se componens discutit, et eorum quae narraverat 
tempus nosse gestit, quamobrem apparitores cursu eum insecuti in iudi- 
cum retrahunt, ingressum praetor de tempore eorum quae narrasset 
percunctatur. quoniam igitur certum erat quiddam antiquius fuisse ὁχ- 
pee et ante annos triginta factum , Quot annos aetatis ipse nondum 

aberet, praetor eum tormentis addicit. ubi lingua aliam cantilenam 
edente, et cruciatibus ad vero consentanea fatenda barbarum urgentibus, 
confessus ipsemet quod res erat, delictum suum aperit. ita cruentus ille 
crudelitatis suae poenas exigitur, bestiisque dilaniandus iudicum senten- 
tiis obiicitur, deinde pro auctario flammis rapidis iniicitur, 

11. Hoc ipso anno mirabilia portenta in suburbanis generata sunt, 
puer quadrupes, alius biceps, afürmant qui diligenter historias explica- 
runt, nihil faustum civitatibus portendi, quoties monstra conspiciantur. 
haec igitur monstra Mauricio ostensa neci data sunt, porro imperator 
Priscum exauctorans, Petrum fratrem Romanarum copiarum praefectum 


ἔφερε. τῆς τοίνυν γλώττης ἀντιϑέτους ποιούσης τοὺς λόγους, 


P 159 
V 248 


264 THEOPHYLACTI 


μιαίων ποιεῖται δυνάμεων. ὃ μὲν οὖν Πρίσκος τούτων οὔπω 
B ἐπέπυστο. xol οὖν τὰς δυνάμεις ἀράμενος διαπεραιοῦται τὸν 
ποταμόν, δυσανασχετεῖ γὰρ τὰ πλήϑη τὴν τριβὴν πρὸς βάρβα-- 
gov χώραν ποιήσασϑαι" ἐδεδίει γὰρ μή πως ἐξαπιναίως ἐφεστη-- 
κότες oí βάρβαροι τὴν λείαν ἀποίσονται. ὃ δὲ Χαγᾶνος ἀκη-5. 
χοὼς τοῦ Ῥωμαϊκοῦ τὴν ἀπόβασιν λίαν ἐθαύμαζεν" εἶτα, ἀγγέλους 
πρὸς τὸν Iloloxov ἐξέπεμψε, τῆς ἀναζεύξεως τὴν αἰτίαν πυϑέ- 
σϑαι γλιχόμενος. ὃ μὲν οὖν Πρίσχος ἀπεβουχόλησεν ὡς οἷόν τε 
τοῖς λόγοις πιϑανῶς. ἡμέραι δὲ τρεῖς, καὶ ἠγγέλϑη τῷ Πρίσχῳ — 
C μέλλειν διεγχειρεῖν τὸν Χαγᾶνον ταῖς Ῥωμαϊχαῖς δυνάμεσιν éni- 10. 






— 


τίϑεσϑαι, τὰ δὲ τῶν Σχλαβηνῶν πλήϑη προστάττειν διαπεραιοῦ-- Ὁ 
σϑαι τὸν Ἴστρον" τῷ ὕντι γὰρ ἐχαλέπαινεν ἐνεχότει τε λίαν ἔνευ-- 
^ * 
δοκιμηϑείσαις ταῖς Ρωμαίων δυνάμεσιν. ὃ μὲν οὖν Ταργήτιος | 
e ἦν , , DE , ͵ , 
οἱ τε τῶν βαρβάρων λογάδες τῷ Χαγάνῳ παρήνουν παραλύειν 
^ , Aj ^ WE , ὅπ c i1 
τὸν πόλεμον" ἕφασχον γὰρ μὴ ἐνδίκως αὐτὸν χαλεπαΐνειν Ῥω--15. 
/ , ς ; c * - i 
μαίοιςς. μεγαλοφρόνως τοίνυν ὃ Πρίσχος πρέσβυν ὡς τὸν Xa- 
γᾶνον ἐξέπεμψε ( Θεόδωρος ὕνομα αὐτῷ), τὴν φύσιν ἄνδρα δε- 
« , M 3 , ^ , 5 , ^ - , 
ξιὸν τε καὶ εὐεπίβολον, τὴν τέχνην ἰατρόν, τὴν γλῶτταν ἐλεύϑε-- 
T | - - 5 
D ρον. οὗτος δὲ κραταιὸς πρὸς τὸν Χαγᾶνον ἐγίνετο. ὃ μὲν οὖν 
βάρβαρος φρονηματισϑεὶς ἐπὶ τοῖς αὐτῷ συγχυρήσασι λίαν 90. 
ϑιψαυχενίζετο, xal κύριον ἑαυτὸν ἔϑνους ἔφασχεν ἅπαντος, μὴ 
προσεῖναι τε, ὅσον περ ἥλιος ἀνατείνει τὸ βλέμμα, τὸν ἀντιτά- 
. , , - c , € - 
ξασϑαι δυνησόμενον. διά vot τοῦτο 0 πρέσβυς ἱστορίας πολλῆς 
γενόμενος κάτοχος βαρβαρικὰ παραδείγμασιν ἐταπείνου φρυά- 
5 ^ L] M ^ - € , 2 b] , e 
γματα. εἰπεῖν δὲ καὶ τὼ τῆς ἱστορίας ovx ἀνακόλουϑον ὕπεστιν. 25 


22. προσιέναι Exc. 


institui. cuius rei Priscus adhuc nescius cum copiis, quas in regione 
barbara haerere moleste ferret, amnem transit. timebat enim ne a bar- 
baris de subito irruentibus diriperentur. Chaganus Romanorum descensu 
audito, etiam atque etiam admiratus, per internuntium reditionis huius . 
causam studiose exquirit. Priscus qua potest verborum probabilitate 
Chaganum ludit. post triduum nuntiatur Prisco Chaganum in Romanos 
invasurum, et iam Sclavos Istrum iussisse tralicere: vere enim eorum 
felicitate dolens, ira inflammabatur. caeterum "Targitius et nobilitas 
arma dissuadentes, ipsum Romanis immerito irasci affirmabant, magno 
igitur animo Priscus oratorem ad Chaganum mittit, "Theodorum nomine, 
hominem ingenio dextrum et sagacem, professione medicum, lingua libe- 
rum, qui velut firmo cinctus praesidio ad Chaganum veniebat. barbarus 
propter res secundas conceptis spiritibus non parum superbiebat, seque 
omnium gentium dominum gloriabatur, nec reperiri sub sole qui sibi 
posset resistere. quocirca legatus antiquitatis bene peritus hominis in- 
olentiam atque fastidium exemplo quodam compescit; quod apponere 


HISTORIARUM VI, 11. 265 


, - - 

ἔφησε γάρ ““ἄχουε, Χαγᾶνε, παλαιοῦ τινὸς καὶ λίαν σοφοῦ διη- 

, 77 » * δὲ ς» « ^ 2 , H 
γήματος. ἐπεὶ δὲ 7 ἕναρξις προσεχῆ πρὸς üzgóacw ἐνεποίει 
. qu , Xc 3 qa ; € - € y » 

τὸν βάρβαρον, ovx ἐλάμβανεν ἐγκοπὴν ἡ τῆς ἱστορίας ἀφήγησις. 
““Σέσωστρίν φασι γεγενῆσϑαί ποτε ἄνδρα λίαν εὐδαίμονα καὶ τῆς 
5.4]ἰγυπτιαχῆς βασιλείας ἐπιφανέστατον. τοῦτον κομᾶν ἐπὶ τῷ P 160 

, , , , - ^ ' , 
πλούτῳ λόγος πρεσβύτης ἐρεῖ, ταῖς δὲ δυνάμεσι πεφυχέναι λίαν 
ἀκαταμάχητον. τὸν δὲ ἐπὶ τοσοῦτον ὡς ἔπος εἰπεῖν κραιπίαλᾶν, 
ὥστε ἁρμάμαξαν συμπήξασϑαι χρυσοχόλλητον, λίϑους τε τι- 
, ^ 
μίους ταύτῃ περιβαλεῖν, ἐφιζάνειν τε ἐπὶ ταύτης τὸν βάρβαρον, 
zal ταῖς μὲν ἵπποις καὶ ταῖς ἡμιόνοις χαίρειν εἰπεῖν, τοὺς δὲ τῶν 
ἡττημένων βασιλέων τῷ ταύτης ζυγῷ τοὺς αὐχένας περιβαλεῖν, 
ἕλχειν τε ἐπὶ τῆς ἀγορᾶς τοὺς ἠτυχηκότας τῶν βασιλέων τὸ τοῦ 
, - 
Σεσώστριδος ὄχημα. τοῦ τοίνυν Alyvntiov βασιλέως μὴ με-- 
τριοποαϑοῦντος ἐπὶ ταῖς εὐπραγίαις, ἀλλὰ περιφανῶς πολλάκις B 
5 κατονειδίζοντος τοῖς ἡττημένοις τὴν συμφοράν, ἕνα τινὰ τῶν βα- 
^ € -— v ^ -2 , ? 
σιλέων φασὶ τῶν ὑποβεβλημένων τῷ ζυγῷ τοῦ ὀχήματος Ὰ μιε-- 
M E - - 

γάλῃ τινὶ καὶ περιφανεῖ ἑορτῇ, τῶν Jiyvntiov συρρευσάντων 
ὄχλων, μὴ ἐθέλειν ἕλκειν τὸ ὄχημα, πυκνά τε elc τοὐπίσω στρέ- 
φεσϑαι καὶ τὴν ἐπὶ τῶν τροχῶν κίνησιν διορᾶσϑαι. ἀσυμφώνου 
τοίνυν τῆς ὅλκῆς γινομένης διὰ τὸ μὴ μίαν σύννευσιν τοὺς ἐπὶ 
τούτῳ συντεταγμένους ποιήσασθαι, ὃ τῶν Aiyvnvicov βασιλεὺς V 249 
ἔφησε πρὸς τὸν τὰς πυκνὰς ποιούμενον συστροφάς “ἄνθρωπε, 
τί πρὸς τοὐπίσω τὸ βλέμμα κινεῖς ; τί τοὺς τροχοὺς ἱστορεῖς ; ποῖ 






6. an αἱρεῖ . 16. ὑποβεβλημένων Exc, ἐπιβεβλημένων IP. 
18. στρέφεσθαι Exc. συστρέφεσϑαι IP. : 


non erit instituto aiienum, dicebat ergo «audi, Chagane, priscam quan- 
dam ef sapientiae plenam historiam." hoc exordium ubi barbarum atten- 
tum fecit, sic ''heodorus continuavit. **fuisse aiunt aliquando Sesostrin, 
hominem nimis quam felicem et Aegypti regem illustrissimum. hunc di- 
vitiis circumfluxisse, potentiaque et viribus invictum extitisse, vetus est 
narratio. eo autem dementiae velut per crapulam processisse, ut currum 
inauratum insertis gemmis pretiosis conscenderet, cui relictis equis et 
mulis victos ab se reges subiungeret, qui illum miseri in forum protra- 
herent, hic igitur rex Aegyptius cum in prosperitate sua moderationem 
animi non adhiberet, sed palam et saepius victis regibus de calamitate 
insultaret, ferunt quendam ex currum trahentibus, cum forte magno et 
insigni die festo frequens populus convenisset, noluisse trahere, crebro- 
que retro conversis oculis rotae vwolubilitatem contemplatum esse. cum 
ita currus inaequaliter traheretur, propterea quod tráhentes non paribus 
simul momentis traherent, rex toties respicientem compellans, quid est, 
inquit, bone vir, quod oculos in tergum toties retorques? quid ita rotas 


266 THEOPHYLACTI s 


. 


C διεξεῖναι κέχηνας ; τὸν δὲ φῆσαι μετὰ φιλοσοφίας πολλῆς πρὸς 
τὸν Σέσωστριν ““τεϑαύμακα τῶν τροχῶν τὰ κινήματα. ἀνώ- 
μαλον ἔχει τὴν κίνησιν" τὰ τοίνυν τούτων μέρη μετεωρούμενα, 

3 - I 
αὖϑις καταχϑόνια γίνεται, καὶ ἔμπαλιν τὰ περιπέζια μετὰ τοῦτο, 
? , 27 , - 2 , ^ , 
ἀπεωρίζεται. τούτων τοιγαροῦν λέγουσιν ἀκηχούτα τὸν Xéoc- 5 
στριν παιδευϑῆναι μὴ μεγαλοφρονεῖν, νομοϑετῆσαί ve τοὺς βα- 
σιλικοὺς αὐχένας τῶν ζυγῶν ἀφεθῆναι, εἶτα ἡμιόνοις τὴν δλκὴν 
»] , - , - 32€8e' ΕΣ , 
ἐπιτρέψαι. ταῦτά σε παιδευέτω, Xoyüve, ηὐδὲν ἀπιστότερον 

E LE] c Li 5 - 3 , * 
εὐπραγίας." ὃ uiv οὖν Χαγᾶνος ἀποθαυμάσας τὴν ἐπιείχειαν 

- , 

D τοῦ ἀνδρὸς κολάζει τὸν τύφον, καταπαύει τὸ ϑράσος, μεταβάλ- 1€ 

λει πρὸς εἰρηναίαν σχέσιν τὰ πράγματα. τοιγαροῦν ὥρας ἄπο- - 
, ^ » ^ ^v κὰν LI - 
σιωπήσας πολλὰς ἔφηκε πρὸς Θεόδωρον *'oióm καὶ τυραννεῖν 





3 
1 
. 
zi 
"y 
Ὶ 


ϑυμὸν ἐξοιδαίνοντα, οἶδα καὶ στρατεύειν ὀργήν, ἀλλ᾽ ὅτε και- 
ἢ j 9 ργήν; | 
, , ,h - J , » 
góc. χαλεπότητος διαλέλυμαι τῷ Πρίσκῳ, Θεόδωρε. ἔστω δὲ 
μοι καὶ αὐτὸς φίλος ἐπιεικής. ἀγέραστος τῆς λείας μὴ μενέτω 18 
Χαγᾶνος. ἐπὶ τῆς ἐμῆς γῆς ἐπιβέβηκε, περὶ τοὺς ἐμοὺς ὕπη-- 
χόους ἐξήμαρτεν. ἔστω τὰ τῆς εὐπραγίας κοινά." ἐπὶ τούτοις 
wo 
φιλοφρονησάμενος πρὸς τὸν Πρίσχον τὸν Θεόδωρον πέπομφεν. 
« ' ἊΣ , ^ ^ M L Ln 3. ὦ 
Q μὲν odor Θεόδωρος γεγονὼς πρὸς τὸν Πρίσκον διεξῆλϑεν αὐτῷ 
“- ς - € 
τοῦ βαρβάρου τοὺς Aóyovc, ὃ δὲ Πρίσκος τῇ ὑστεραίᾳ ἐκκλησίαν 20 
ἐχάϑισε, παρήνει τε Ρωμαίοις κοινωνὸν τῶν λαφύρων ποιήσα-- — 
σϑαι καὶ τὸν βάρβαρον. οἱ δὲ Ρωμαῖοι τέως πρὸς τὸ συνοίσειν 
μὴ ἐνδημήσαντες κατεστασίαζον τοῦ στρατηγοῦ. ὃ δὲ στρατη- 


γὸς πολλοῖς καὶ ποικίλοις καὶ λίαν ἐντελέσι λόγοις χρησάμενος τὰς 


4. moie Exc. περιπέτεια IP. « : 10. κολάξει Exc. βαλά- 
$e, IP. 


E 


&spectas? quonam abire inhias? tum ille cordate, miror, ait, tam va- 
rios rotarum motus. earum quippe partes in altum sublatae rursus in 
humum descendunt, iterumque ascendunt quae descenderant. his audi- 
tis narrant Sesostrin ad modestiam correctum esse, mandasseque denuo 
iunctis mulis a collo regum iuga demi, haec tibi documento sint, Cha- 
gane, felicitate nihil esse inconstantius." ^ Chaganus hominis in admo- 
nendo lenitate commotus, fastum abiicit, confidentiam comprimit, ad pa- 
cem se dat; et postquam horis pluribus conticuit, tandem 'lheodorum 
his affatur. **novi imperare animo meo, cum limites egreditur: novi 
iram debellare, sed in tempore. desino Prisco irasci, 'lheodore: ille 
vicissim ex aequo et bono mihi amicus esto. partem praedarum Chaga- 
nus consequatur. in ditionem meam invasit; subditos meos afflixit. bona 
inde parta communia sunto,"  posthaec mira humanitate tractatum δὰ 
Priscum remittit; cui 'Theodorus barbari verba renuntiavit. die altero 
Priscus acto conventu Romanos hortatur uti barbarum praedae socium 
fieri patiantur, Romani tunc, quid expediret, non considerantes, duci 


HISTORIARUM VI. 11. 267 


» 
, - - - Z 
δυνάμεις ὑπέπεισε δοῦναί τι τῷ βαρβάρῳ τῆς λείας. ἀπέδοντο 
, c ἐᾷ . c , - , , PER 
τοίνυν Ρωμαῖοι τοὺς ἑαλωχότας τῷ Χαγάνῳ βαρβάρους, τῶν δὲ 
- , 2 , , b] 
λοιπῶν λαφύρων ἀμέτοχον αὐτὸν ποιησάμενοι διαλύουσι τὸ ἀμ-- 







- φίβολον. ἀσμενίσας τοίνυν ὃ Χαγᾶνος τὴν τῶν βαρβάρων ἀπό-- 
-& doct χώραν ἐδίδου ταῖς διαβάσεσιν. οὕτω μὲν οὖν οἱ Ῥωμαῖοι 
— πέντε χιλιάδας βαρβάρων τῷ “Χαγάνῳ προῖκα καταβαλλόμενοι 
᾿ ἐπὶ τὰ Ζριζίπερα γίνονται. ὃ δὲ στρατηγὸς ἀφίχετο ἐς Βυζάν- 
- quy. τοιγαροῦν ὃ ΠΠαυρίχιος τῷ Πρίσχῳ ἐμέμφετο, σφάλμασί 
τε εὐηθείας αὐτὸν περιέβαλλεν ἀσυνέτως ἀποδεδωκότα τῷ βαρ- 
1ο βάρῳ τὴν λείαν. 


adversantur, qui multis variis prudentissimisque sermonibus eo illos ad- 
egit ut'aliquid de spoliis barbaro donandum putarent, dant igitur Cha- 
gano barbaros captivos, et reliqua praeda sibi retenta controversiam 
omnem dirimunt. Chagsnus libenter illis receptis, per regionem suam 
transitum Romanis permittit, ita illi quinque millibus captivorum reddi- 
tis Drizipera veniunt. dux Byzantium proficiscitur, quem Mauricius de 
stultitia facti reprehendit, ut qui barbaro partem praedae sine iudicio 
restituerit. Y 


P 161 





ΘΕΟΦΥΛΆΑΆΚΤΟΥ͂ 
ἘΠ ΠΤ ΘΕ A 
LO TOXC S: 


THEOPHYL. AGLI 
HISTORIARUM 
LIBER VII 





PONTANI ARGUMENTUM. 


(1) Pus dux Prisco substitutus ad. exercitum cum mandatis ab impe- 
ratore discedit, ob amnonam partim in vestibus, partim in armis, par- 
tim in auro signato accipiendam miles tumultuatur. Mauricius in con- 
cione probris appetitur. iratos dux lenit, edictumque imperatoris gratio- 
sum de praemiis bene meritorum proferens benevolentiam exercitus reconci- 
liat. omissis maledictis imperator collaudatur. (2) seditio imperatori 
muntiatur. exercitum mille anteambulant , qui cum Sclavis praedam opi- 
mam ducentibus pugna congrediuntur. cuiusdam Romani virtus. barbari 
occiduntur. Petrus in venatu crus allisu frangit. imperator morarum 
impatiens probrose ad. eum scribit ; audiensque Sclavos Byzantium iter in- 
festum moliri , in Thracia illi remansionem imperat. eius e loco in locum 
profectio. a Nobensibus exoratur uti cum ipsis solemne sancti Lupi marty- 
vis agat. "Iheodoropolim postmodum abit. (8) ab Asimitis tum civibus 
tum praesidiariis honestissime Petrus excipitur. eximiorum militum aspe- 
ciu delectatus ab oppidanis eos impetrare frustra laborat. saeva lis cum 
sacrorum etiam locorum et episcopi contemptu enascitur. denique deside- 
rio frustratus et probris oneratus urbem deserit. (4) mille exploratores a 
Petro missi in mille Bulgaros incidunt, quos telis appetunt. barbari pa- 
cem. incassum petunt. Romani e praelio fugiunt. quamobrem barbari fu- 
gientes non sint persecuti. de violato foedere Chaganus querimoniam ha- 
bet et muneribus placatur. hostium consilia Petrus explorat ; exploratores 
capiuntur ; modus explicatur. (5) Homani e flumine exeuntes a barbaris 
obtruncantur: caeteri ex ipso flumine cum iisdem depugnant. "Piragastus 
occumbit. barbari caeduntur fuganturque, Romanorum ex aquae penuria 








. PONTANI ARGUMENTUM. 269 


- 'ealamitas. indicio barbari cuiusdam fluvio reperto vires instaurant: ab 
. adversa ripa hostium iaculis conficiuntur , et e flumine egressi ab iisdem- 
. que devicti fugiunt. Priscus Petro succedit. (6) elogium Ioannis patriar- 
chae Cpolitani, a voluptatum contemptu, σ᾽ domitis animi perturbationi- 
bus, a ieiuniis , a misericordia in egentes, a studio paupertatis. eius le- 
cio ligneo, stragulo, penulae quantum honorem pius imperator habuerit. 
— Maurorum in Africa rebellio. Carthaginensium metus. | Gennadii adver- 
$um barbaros victoria. ostentum cometae, et de cometis eruditorum sen- 
tentiae. (7) Priscus exercitum. diminutum offendens a Petri accusatione 
suorum consiliis avocatur. ut Istrum transiit, Chaganus eum super. ad— 
ventu interrogat. inter ambos de finibus litigium. de Scythis Caucaseis 
εἰ Borealibus digressio, et ibi de victoriis Chagani cuiusdam. non esse 
Germanos Abares ad. Istrum , et unde illis hoc nominis. "Taugast urbs no- 
bilissima, et eius incolae: vicini item Mucritae laudantur. (8) unde A4ba- 
res in Europa, et qua occasione hoc nomen assumpserint. Ogor gentis 
90 mygriades a Chagano interfectae. (ὁ "hurum tyranno ab eodem caeso. 
- legatio Chagani ad Mauricium de suis victoriis. mons aureus cur ita vo- 
^ cetur. apud 'lTurcas pestilentia nunquam visa, terraemotus rari. eorum 
sacra. (9) Chagani foedus cum "laugastensibus. eorum mores. fluvius 
per medios labens. conditor urbis huius et alterius Alexander M. Chubda- 
nensium principis mors quemadmodum ab ipsius concubinis lugeatur. plura 
super Chubdan urbe. albi Aethiopes ad Septentrionem. (10) Chaganus 
Singidonis moenia diruit, populum ad hostes demigrare cogit. Priscus in 
insulam Istri , deinde Constantiolam venit. Chagani de iure finium regun- 
- dorum violato erpostulatorim oratio; in qua officii in pace conservanda 
"tuendoque foedere Priscus serio monetur. (11) in veranda Síngidone 
Chagani iniquitatem Priscus redarguit, eumque ab avaritia dehortatur, 
€t a victoriae inconstantia ac mutabilitate rerum terret , et sententias lo- 
quitur. barbarus ira inflammatus graviora comminatur. αὐ Singidonem 
liberandam Gudois mittitur. obiectu plaustrorum barbari se tuentur. tan- 
dem fugam faciunt. muri deiecti instaurantur. Chaganus aperte foedus 
solvit. (12) in Dalmatia Chaganus urbem et quadraginta castra expu- 
gnat. Gudois cum delecta manu ad. rem inspiciendam mittitur. quam- 
obrem per impedita et invia loca iter fecerit. praedam barbaris interem- 
ptis recipit. Chaganus moeret. Mauricio et liberis eius caedes a monacho 
strictum portante gladium, a quodam insuper Herodiano praenuntiatur. 
(13) Chaganus Tomeam obsidet, cui Priscus succurrit. in castris hiberna 
aguntur utrinque. Chagani singularis et insperata in commeatu Fomanis 
ud dies sacros sufficiendo liberalitas. petenti Priscus vicissim donat aro- 
mata. sub iisdem tentoriis pacifice degunt ambo exercitus. festis trans- 
actis separantur. Comentiolus Chaganum contra se venientem timens re- 
itrocedit. milites ad. Iatrum urbem, velut proditi, probris eum conscindunt. 
(14) Romani diligentius sese obarmant. | Comentiolus de permutatis ordi- 
mibus reprehenditur. «eius astus. Romanorum fuga. barbari claustra 
transitu prohibendo circumsident: a Romanis repelluntur. | Comentiolus ut 
ignavus fugitor Driziperis ingressu contumeliose arcetur. eam urbem bar- 
bari occupant. in templum Alexandri martyris eiusque cineres eorum im- 
pietas. (15) supplicium barbaris propter Alexandrum martyrem divinitus 
irrogatum saeva peslilentia. Chagani item filii septem uno die moriun- 
tur; cui calamitoso hísloricus insultat. —Comentioli iu urbem Cpolim re- 
ditu formido immodica malorum cives incessit. imperator copias ad lon- 
gum murum defendendum mittit. suadente senatu legatio ad Chaganum 
placandum instituitur. eius luctus acerbissimus. Romanorum de pace 
turbata reprehensio. conditiones in quas facta pax. (16) duo portenta, 
unum virili, alterum muliebri specie in INilo conspecta. utrumque accu- 
vate describitur, el prius a praefecto adiuratur.  reprehensa obiter curio- 


270 THEOPHYLACTI 


sitate Herodoti, et mentione facta aliorum qui de Nili portentis scripse- 
runt, de cius incremento scripturum pollicetur. (17) JNilus fluviorum ma- 
ximus incertis oritur fontibus. media aestate ascendit. huius rei causae 
ex variis auctoribus ; quorum omnium sententiis improbatis, unum Anar- 
chidem Gnidium historicus sequitur. i 





* ^ c 
P 166 1. Ox μὲν ovv IToloxoc ἀπεχειρονεῖτο, πολέμαρχος δὲ ὑπὸ 
^ 3 , c , 2 , e ^ 2 , 
τοῦ αὐτοκράτορος ὃ Πέτρος ἀναγορεύεται, ὃς καὶ αὐτάδελφος 
V 252 Mavgiziov ἐτύγχανεν ὦν. ἐγχαράττει τοίνυν βασιλικὰς ἐπιστο- 
λὰς ὃ Ἰαυρίχιος, ταύτας ve τῷ στρατηγῷ ἐπιδοὺς τοῦτον ἀπεκ-- 
^ ^ , 3 
δημεῖν τοῦ ἄστεος παρεσχεύαζε καὶ πρὸς τὸ στρατόπεδον ἀφικέ- 5 
096. παρεκελεύετο. ἦ μία τοιγαροῦν τῶν βασιλικῶν ἐπιστολῶν 
- , 
στρατιωτικῆς ἐπιδόσεως τύπος ἐτύγχανεν" ὃ δὲ τύπος ἐβούλετο 
τριτταῖς μοίραις συντάττεσθαι τὴν ἐπίδοσιν, δι᾿ ἐσθῆτος καὶ 
B ὅπλων καὶ χαράγματος χρυσίου... ἀποφοιτήσας τοίνυν τῆς Πει- 
ρίνϑου ὃ στρατηγὸς ἐπὶ τὰ Ζριζίπερα γίνεται, καὶ καταλιπὼν τὰ 1( 
- - - x 
Ζριζίπερα τῇ Ὀδησσῷ προσομιλεῖ. τὸ μὲν ovv στρατόπεδον ἐπι-- 

, - 2 - NN , 5 , c , , 
βεβηκότα τῆς ᾿Οδησσοῦ τὸν πολέμαρχον ἐπισήμως ὑπεδέχετο λίαν. 
τετάρτη δὲ ἡμέρα, καὶ ὃ πολέμαρχος στηλιτεῦσαι τῷ πλήϑει τὰς 

3 € ^ 
βασιλικὰς συλλαβὰς ἐνεχείρει. 7) μὲν ovv πληϑὺς ἑώρα πρὸς 
τάραχον" προηκηκχόει γὰρ τὸ βασιλικὸν πρόσταγμα. τοῦ τοίνυν 1: 
στρατηγοῦ εἰς συνάϑροισιν μίαν ἐπειγομένου τὰς δυνάμεις ποιή-- 

C σασϑαι, slg ὑπήκοον δὲ τῶν συνεληλυϑότων τὰ τοῦ βασιλέως 
ποιήσασϑαι λόγια, ἀποσκιρτᾷ τὸ στρατόπεδον, καὶ τὸν στρατη-- 
γὸν «καταλιμπάνον. ἀγέραστον ἀπὸ σημείων τεττάρων μετὰ vagá- 
- , à : , 
Xov στρατοπεδεύεται. ὃ δὲ Πέτρος καταστασιαζόμενος ἀποχρύ-- 
πτει τῶν βασιλικῶν προσταγμάτων τὰ λυπηρότερα. ἔχων δὲ ἀνὰ 





1. Hae in modum Priscus gradu motus et Petrus ab imperatore, 
cuius frater germanus erat, belli dux appellatus est. imperatoria man- 
data Mauricius conscribit, cum iis Petrum ab urbe dimissum ad exerci- 
tum proficisci monet. horum unum reddendae militaris annonae formam 
continebat, ut trípartito, in veste, in armis, in nummis aureis erogare- 
tur. Perintho igitur discedens Drizipera, iisque relictis Odessum acce- 
dit, ubi eum exercitus exquisito cum honore accepit. die quarto ab 
imperatore scripta militibus evulgare instituit. milites, quod mandatum 
imperatoris auditione praecepissent, turbas facere. cumque dux in unum 
eos cogere et ad edicta amplectenda inducere conaretur, resilientibus ac 
repugnantibus illis frustra fuit: quin etiam eo contempto ad quartam 
leucam fremebundi secedere coeperunt. Petrus seditione circumventus 
de edictis tristiorà tacet; et cum haberet in manu quaedam infestae mul- 


E : 
HISTORIARUM VIL 1.9. 271 


BT - , ^ 
autom καί τινὰ βασιλικῶν ϑεσπισμάτων τοῖς πολεμίοις ὄχλοις 
ΜΒ E - m mw € 0. ὦ - ; 
| συνοίσοντα, "fov ταῦτα ἐμφανῆ τῇ Ῥωμαϊκῇ δημοσιεῦσαι πλη-- 
ἝΞ. Ps € € - , 
|] ϑύϊ, οἱ μὲν οὖν Ῥωμαῖοι ἐκκλησίαν ποιήσαντες ἐς IMovolxiov 
ἐβλασφήμουν, ὃ δὲ πολέμαρχος συνέσει καὶ πειϑοῖ τὴν τῶν στρα- D 
δ Di 2 ^ ^ € - - , 
|51onéduw χατευνάσας ὀργὴν τὰς ἱλαρωτέρας τῶν ToU βασιλέως 
E 1 - » 3 
{ ἐπιστολῶν τοῖς ἐνόπλοις ἐστηλέτευε δήμοις. ἦν δὲ τὰ φιλοτίμως 
|] ἐν αὐταῖς περιεχόμενα τάδε, τοὺς ἀριστεύοντας τῶν Ρωμαίων 
- - , 
Τ καὶ ἐκ τῆς τῶν κινδύνων μεγαλοψυχίας περιπεπτωκότας τισὶ συμι-- 
* ^. » - - , 
|. φοραῖς ἔχειν ἀπὸ τοῦ λοιποῦ τὴν ἀνάπαυλαν, τούτους δὲ ἐν 
οταῖς πόλεσιν ἀπομάχους πεφυκότας σιτίζεσϑαι δαπάναις βασιλι-- 
— «Gig, τοὺς δὲ παῖδας τῶν στρατευσαμένων καὶ ἐν πολέμοις ἀπο-- 
| βαλόντας τοὺς φύσαντας ἀντὶ τῶν τεχόντων ἐγγράφεσϑαι πρὸς 
τὸν ἠύλεμον. ταῦτα τοιγαροῦν ἐπὶ βημάτων τινῶν ὑψηλῶν τὸ 
c ^ ,» , , - , » 
ὁπλιτικὸν ἐχχλησιάσας ἐπέστρεφε πιϑανῶς τε κατεδούλου. ἔνϑεν 
15 καὶ μεταβολὴν τὰ τῆς ἀνίας ἐλάμβανε, καὶ πρὸς τὴν ἐς Π]αυρί- 
, , - 
κιον εὔνοιαν τὸν αὐτοκράτορα ἅπας ἐτέτραπτο. τοιγαροῦν xa- 
1 " c " - ^ - 2 D ANE 
- τευφημιεῖτο ὁ Καῖσαρ, τῶν πρὸ μικροῦ ἀπολελυμένος διαβολῶν 
τὸ γὰρ πλῆϑος ἀβέβαιον ὃν σταϑμῶν οὐδαμῶς ἐπιβέβηκε, ταῖς Ῥ 167 
ἐκ τοῦ παρήκοντος ἐχφοραῖς μεταμορφούμενον εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυ-- 
o jy ^ ^ 
Ὁ χεν. οὕτω μὲν οὖν ὃ στρατηγὸς ἐπὶ τοῖς λυπηροῖς πρὸς τὸ στρα-- 
5. , , : τ , MIC o) ' - δ᾽. ἐπ cp 
τόπεδον διελύσατο" (2) τετάρτη δὲ ἡμέρα, καὶ, κῷ αὐτόκρας Β 
b ^ LÀ , 2 
τορι τὰ περὶ τῆς στάσεως τῶν δυνάμεων κατεμήνυεν. ἄπολι- 
, ἂν 3 «να WTICRORC C Uit 240. - , - v 
πών τε τὴν ᾿Οδησσὸν ἐπὶ và εὐώνυμα τῶν χώρων μεταφοιτᾷ, τῇ 
- , , - 
τε ΠΠαρχιανοῦ συγγενόμενος πόλει χιλίους προϑέειν τοῦ στρατο-- 
, * WE 95/6. , c €« xv 
πέδου προσέταξε. καὶ ovv ἐντυγχάνουσιν οὗτοι ἑξακοσίοις Σκλα-- 











titudini profutura, ea demum publicanda censet. Romani in concionem 
convenientes Mauricium verboram contumeliis lacerant. quorum iràcun- 
diam prudentia et vi quadam persuadendi mitigans dux, laetiora in aper- 
tum profert, quae quidem haec magnifice complectebantur. placet Ro- 
manos fortiter dimicantes et ex magnitudine animi ad pericula subeunda 
in calamitatem delapsos de caetero vacationem habere, eosque expedi- 
fionum immunes per civitates sumptibus imperatoriis sustentari, filios 
autem eorum qui militarunt et in pugna interierunt, pro ipsis parentibus 
in album referri. his e sublimi suggestu recitatis milites in viam revo- 
cavit et persuadendo fregit, moeroreque fugato unusquisque imperatori 
Mauricio animum reddidit, proinde calumniis paulo ante iactatis libera- 
tum omnes laudibus evehere, multitudo siquidem instabilis est, et a quo- 
* libet impetu se auferri patitur, temereque et fortuito alias cogitationes 
induit. ita dux mandatum odiosum comprimens ab exercitu gratiam ini- 
vit. (2) quarto die imperatorem de seditione certiorem facit, exce- 
densque Odesso in laevam regionis viam flectit, et Marcianopolim ve- 
niens mille de suis exercitum praecurrere iubet. qui in sexcentos Scla- 





272 THEOPHYLACTI 


& 


n 
? € , ^ & 1 
LJ ^ 
βηνοῖς λείαν ἐπαγομένοις Ῥωμαίων πολλήν" τὰ γὰρ Ζαλδαπὰ | 
ὶ l| Σχό j b3ic ? ἤγουν 
καὶ xvg καὶ Σχόπις καταπρονομεύσαντες αὖϑις ἐλαφυραγώγουν 
^ 2 , j3 1 Li -— 95 Ἐπ , - € tm t 1 
τοὺς ἀτυχήσαντας, ἣν δὲ αὐτοῖς ἐπὶ πλήϑους πολλοῦ ἁμαξῶν dj — 
ἀποσχευὴ τῶν λαφύρων. ὡς δὲ ἐπιόντων ἔβλεψαν τοὺς Ῥω- 
C μαίους οἵ βάρβαροι, εἶτα καὶ ἀντεβλέφϑησαν, ἐπὶ τὸν qóvov5. 
τῶν αἰχμαλώτων ἐτράποντο. ἀναιρεῖται τοίνυν 7j τῶν ἀρρένων — 
Ν 4 
αἰχμαλώτων ἡβηδὸν ἡλικία. ἐπεὶ δὲ δύσφευκτος τοῖς βαρβάροις 
- , * m 
Va ἢ συνάντησις, τὰς ἁμάξας συνϑέντες περιεβάλοντο zógaxa, — 
V 953 ἅμα τοῖς μειρακίοις τὰ γύναια εἷς τὸ μεσαίτατον τῆς τάφρου ἐνα- 
ποϑέμενοι. οἱ δὲ “Ῥωμαῖοι πεπλησιακότες τοῖς Γέταις ( τοῦτο 10 
^ - , ' , » » , 
γὰρ τοῖς βαρβάροις τὸ πρεσβύτερον ὄνομα.) ox ἐθάρρουν εἰς" 
χεῖρας ἐλϑεῖν" ἐδεδίεσαν γὰρ τὰ ἐκ τοῦ χάρακος κατὰ τῶν ἵππων 
ὑπὸ τῶν βαρβάρων ἀκόντια προερχύμενα. ὃ τοίνυν τούτων Ἐπι-- 
στατῶν (᾿“λέξανδρος ὄνομα αὐτῷ) τῇ πατρίῳ τῶν Ῥωμαίων | 
φωνῇ τοῖς Ρωμαίοις ἐνεκελεύετο καὶ κατασυστάδην τῶν πολεμι- 18 
D κῶν κινδύνων ἐφάπτεσθαι. ἀτὰρ οἱ Ῥωμαῖοι ἀποβάντες τῶν 
c - - μ Ὁ} , *y , r 
ἡππίὺν προσομιλοῦσι τῷ χάρακι, ἐδίδοσάν ve καὶ ἀντελάμιβανον 
τὰς ἐχπομπὰς τῶν βελῶν. τῆς μάχης τοιγαροῦν διαρχούσης ἕχα-- 
τέρᾳ δυνάμει "Pouotóg τις εἰσεπήδησε, καὶ ἀνεὶς ἐπὶ μιᾶς ἐπι- 
97 t μαῖος τις 7019€; g ἐπὲ μιᾶς 
€ Hc E , E ^ , ^ 
βαίνει ἁμάξης συνηνωμένης τῷ χάρακι xol περιφρουρούσης τὸ 91 
, -— « 
βάρβαρον, εἶτα στὰς ἐπὶ ταύτης τῷ ξίφει τοὺς πλησιάζοντας 
Y , , - , 2 , * 9 
ἔπαιε. γίνεται τοίνυν τοῖς βαρβάροις ἀμεθϑόδευτον τὸ κακόν 
λύουσι γὰρ ἐντεῦϑεν οἱ Ρωμαῖοι τῶν βαρβάρων τὸν χάραχα, — ot 
δὲ βάρβαροι ἀπειρηκότες τοῦ σώζεσϑαι τὴν ἐπίλοιπον τῆς αἴχμα-- 
λωσίας μοῖραν ἀπέσφαττον. οἱ δὲ Ρωμαῖοι ἐγκρατῶς ἐπιϑέμε-- 25 


18. διακρούσης ΤΡ, 


vos praeda Romana onustos incidunt. Zaldapa namque Ácys et Scopos 
depopulati de integro miseros expilaverant, plaustra complura spoliis im- 
pleverant, barbari ut Romanos imminentes viderunt et ab iis visi sunt, 
ad captivos iugulandos prorumpunt, pubemque totam e medio tollunt. 
quoniam vero occursum Romanorum vitare se vix posse cernebant, vehi- 
culis iunctis pro vallo se circumsepiunt, pueros et mulieres in mediuin 
recipiunt. Romani Getis (hoc enim illis nomen vetus est) propiores fa- 
cti manum conserere cominus non audebant, e vallo accidentia in ipso- 
rum equos tela metuentes, cum Alexander praefectus eos ad discrimen 
Stataria pugna subeundum patria lingua cohortatur. ergo Romani de 
equis descendentes ad vallum procedunt. tela utrinque iaciuntur. et ex 
parte utraque Marte continuato, Romanus quidam insilit, enitensque 
plaustrum. vallo coniunctum et pro defensione obiectum conscendit, illi- 
que insistens accedentes gladio ferit. barbaris deest cladis effugiendae 
'consilium. perrumpunt quippe vallum Romani; ex quo barbari salutis 
spe orbati reliquum captivorum necant. Romani magna mole irruentes, 





HISTORIARUM VII. 2. 273 


- vor ὄψέ που καὶ μόλις τοὺς περὶ τὸν χάρακα βαρβάρους ἀπέκτει-- 
γαν. δευτέρα δὲ ἡμέρα, καὶ oi νενικηχότες τῷ στρατηγῷ τὰ 


: 


συγκυρήσαντα διεξήεισαν. πεμπταῖος δὲ ὃ στρατηγὸς κατὰ vob- 


| 1 - , ' M ^2 - , 
- TO» τὸν χῶρον γενόμενος, xol δὴ và ἐπίχειρα τῶν προϑεόντων - 


ἰδών, ἠμείψατο τοὺς ἀνδραγαϑήσαντας δώροις. τῇ δὲ ὕστε- 
E polo. κυνηγετεῖν ὃ Πέτρος πειρώμενος γίνεται πρὸς ἄλσος βαϑύ. 
συὸς τοίνυν μεγίστου ἐν τούτῳ τῷ τέμπει κατεμφωλεύοντος, καὶ 
| τῆς ὑλακῆς vOv κυνῶν γενομένης μεγάλης, τὸ ϑηρίον τοῦ ἑδρά-- 
σματος ἐξανίσταται καὶ κατὰ τοῦ Πέτρου χωρεῖ. ὃ δὲ στρατη- 
Ογὸς πρὸς φυγὴν ἀναστρέψας τὸν ἵππον τὸν εὐώνυμον πόδα ἐξέ- 
SAupev δένδρῳ ὑψιτενεῖ προσραγείς. ὀδύναις τοιγαροῦν ὃ Πέτρος 
ἀφορήτοις σφακελιζόμενος ἐνδιατρίβει τῷ χώρῳ, ἐπὶ τῷ σφάλ- 
ματι κραταιῶς λίαν γοσηλευόμενος. ὃ δὲ Καῖσαρ ἀσχάλλων ἐπὶ 
τῇ τριβῇ τοῦ στρατηγοῦ, τήν τὲ περὶ τὸν πόλεμον ἀπραξίαν ϑαυ-- 
μάσας, τὸν στρατηγὸν ἐλογογράφει ταῖς ὕβρεσιν. ὃ τοίνυν Πέ- 
- TQoc τὴν ἐν γράμμασι δυσφημίαν μὴ φέρων τοῦ αὐτοχράτορος, 
ἔτε πιχρῶς ὑπὸ τῆς νύσου κατατρυχόμενος μεταποιεῖται τὸν χά-- 
ρακα, καὶ τάφρους τέτταρας ἐναλλάξας ἐπὶ τὰς τῶν Σκλαβηνῶν 
ἐνεφοίτα διατριβάς. δεκάτη δὲ ἡμέρα, καὶ ὃ αὐτοκράτωρ IMov- 
Ὁ ρίκιος βασίλειον ἐπιστολὴν τῷ αὐταδέλφῳ ἐξέπεμπεν ἐνδημῆσαι 
τῇ Θράκῃ" ἠκηχόει γὰρ ὃ ἸΠαυρίκιος τῶν Σκλαβηνῶν τὰ πλήϑη 
ἐς Βυζάντιον τὰς δρμὰς ἐπιφέρειν. ὃ δὲ στρατηγὸς ἐκ τούτου 
ἐπὶ τὸ Πίστου γίνεται φρούριον, μετὰ τοῦτο πρὸς τὰ Ζαλδαπὰ 
ἀφικνεῖται. δευτέρα δὲ ἡμέρα, καὶ πρὸς τὴν Ἰατρὸν τὴν πόλιν 
5 φοιτᾷ, καὶ δῆτα τὸ “αταρκίου φρούριον παραμείψας εἰς Νοβὰς 

στρατοπεδεύεται. οἱ τοίνυν ἐγχώριοι ἀκηκοότες τὸν στρατηγὸν 














sero licet et vix, barbaros intra vallum trucidant. altero die victores 
Petro duci eventa exponunt, qui die quinto in eodem loco versans, 
' praemiaque a praecurrentibus parta conspiciens , donis eos ob virtutem 
est prosecutus. postridie venationem exorsus in densum quendam saltum 
venit, in quo aper immanis delitebat, qui resonis canum latratibus e la- 
ibulo suo excitus ducem petit. is equo ad fugam converso sinistrum 
| pedem excelsae arbori illisum comminuit. doloribus ob id intolerandis 
| tabescens, et ex illo infortunio laborans gravissime, in locis illis sese 
tenet. imperator moras indignans tantamque belli cessationem admirans, 
Stomachosiores litteras ad eum scribit. Petrus convicia non ferens, quan- 
|] quam adhuc acerbis oppressus cruciatibus , itineri se dat, et quartis cà- 
| stris loca ubi Sclavi morabantur attingit. decimo die Meuricius fratri 
. epistolam transmittit, qua praecipit ut, quoniam audierit Sclavorum co- 
ias infestas Byzantium adventare, ipse 'Thracia ne excedat. ob hoc 

- Pistum castellum, deinde Zaldapa contendit. postero die Iatrum urbem 
. venit, Latarcioque castello praeterito Nobas appropinquat. eius adventu 

"Theophylactus. 18 





P 168 


D 


V 254 


P 169 


B 


274 THEOPHYLACTI 


ον εν oo an 


ἐλευσόμενον τοῦ ἄστεος ἐξεχώρησαν, xol συνάντησιν αὐτῷ λίαν. 
ἐπίδοξον ἐποιήσαντο, καὶ τὸν Πέτρον χαϑικετεύίουσι συνϑιασώ- 
την τῆς “Ζούπου γενέσϑαι τοῦ μάρτυρος πανηγύρεως " κατ᾽ ἐχεί- 
νὴν γὰρ τὴν ἡμέραν ἦν 1j προεόρτιος ἑορτὴ “ούπου τοῦ μάρτυ-- 
ρος. ὃ μὲν οὖν στρατηγὸς διημερεῦσαι περὶ τὸν χῶρον διὰ τὴν 8 
ἐχ τῆς ἀνάγκης ὁδοιπορίαν μὴ δύνασϑαι ἔφασκεν" οἱ δὲ τοῦ 
ἄστεος παχύναντες τὴν ἀξίωσιν τῇ ὑπεροχῇ τῶν δεήσεων τὸν 
στρατηγὸν ἐβιάσαντο μέτοχον γενέσϑαι τῆς πανηγύρεως. ὃ μὲν 
οὖν Πέτρος ἡμέρας δύο ἀνὰ τὸ πόλισμα γεγονὼς ἀπαίρει ἐντεῦ--, 
Suv, καὶ ἐπὶ τὴν Θεοδώρου πόλιν τάφρον ἐχάραξεν, ὑπὸ ngd-1 
την δὲ ἕω ἐν τῇ λεγομένῃ Κουρίσκᾳ φοιτᾷ, (3) τρίτη δὲ ἡμέρα, 
καὶ ἐν ᾿“σίμῳ τῇ πόλει τὰς ἐπαύλεις ποιεῖται. ἐπεὶ δὲ οἱ τοῦ 
ἄστεος ἐμεμαϑήκεσαν προσδόκιμον ὄντα τὸν στρατηγόν, ἔξω yt- 
γονότες τοῦ ἄστεος συναντῶσι τῷ Πέτρῳ, καὶ περιφανῆ τὴν περὲ 
τὸ ἄστυ τοῦτο ἐπεποίηντο εἴσοδον. ἐν τῷ πολίσματι τούτῳ ἀπὸ di 
πρεσβυτέρων χρόνων τινῶν ὁπλιτικὸν συνετέτακτο ἐπὶ διαφρουρᾷῷ, 
τῶν τῆς πόλεως" πυκνότερον γὰρ περὶ ταύτην τὴν πόλιν οἷα, 
διάττοντες οἵ βάρβαροι κατεσπίλαζον. πυϑόμενοι τοιγαροῦν τὸ 
ἐν ταύτῃ τῇ πόλει ὁπλιτικὸν καϑεστὸς μέλλειν ἥκειν τὸν στρατη- 
yóv, τὰ σημεῖα ἀράμενον, ἃ βάνδα Ῥωμαῖοι κατονομάζουσιν, 9t 
ἀποχωροῦσι τῆς πόλεως, εἶτα τοῖς ὅπλοις περιφραξάμενοι λίαν 
εὐχλεῶς τὸν στρατηγὸν ὑπεδέχοντο. ὃ μὲν οὖν Πέτρος τὸ μεγα-- 
λοπρεπὲς τῶν περὶ τὴν πόλιν στρατιωτῶν ϑεασάμενος ἐνεχείρει 
τούτους ἀπὸ τῆς πόλεως ἀφαιρεῖν καὶ ταῖς περὶ αὐτὸν συναναμῖ- 
Ec δυνάμεσιν. — oí μὲν οὖν ἀστοὶ τό τε περὶ τὴν πόλιν δπλιτικὸν 95 
Ἰουστίνου τοῦ αὐτοκράτορος ὑπεδείκνυον νόμον, χαριζομένου τῇ 


28. τῶν] τὸ IP. ; 


in urbem perlato incolae perhonorifice obviam prodeunt, enixius rogan- 
tes uti festum diem Lupi martyris, cuius eo die praefestum erat, cum 
ipsis agere ne gravaretur. respondet propter necessariam profectionem 
ilic se nec unum diem posse commorari. tum cives magis atque magis 
instantes summis precibus quod volunt extorquent. biduo ibidem peracto 
discedit, et ad 'Theodoropolim castrametatur, primoque diluculo Curiscam 
venit. (3) tertio die in oppido Asimo subsistit. oppidani ubi eum af- 
fore didicerunt, obviam se effundunt et insigni pompa introducunt. huic 
oppido praesidium militare iam pridern impositum erat, quod barbari 
crebrius id incursantes lacerarent. itaque et praesidiarii postquam ap- 
propinquare ducem intellexerunt, sublatis vexillis, quae Romanis banda 
dicuntur, moenibus armati procedunt, eumque magna cum dignitate ex- 
cipiunt. Petrus tam praestantes oppidi milites contemplatus, eos inde 
abducere et suis adiungere copiis machinatur. cives, atque adeo prae- 
sidiarii ipsi, praesidium illud Iustini imperatoris auctoritate urbi attribu- 





MN. 


1 HISTORIARUM VII. 3 275 
, ^ » , , , - ' , 
πόλει τὴν ἕνοπλον ταύτην διάδοχον πρόνοιαν. τῇ δὲ ἐπαύριον 
ε PS ^ 
ὃ πολέμαρχος ἔνστασιν ποιησάμενος ἀφαιρεῖσϑαι τῆς πολίχνης 
Δ er a S ^ , - , 
τοὺς βυντεῖ agio, ἐπὶ τῇ ταύτης φρουρδ' κατηπείγετο. διὰ 
τοῦτο ἐπὶ τὸ τῆς πόλεως ἱερὸν oi περὶ τὴν πόλιν στρατιῶται τὴν 
-Sxaruqvylv ἐποιοῦντο. τούτων ὃ στρατηγὸς ἀκηκοὼς τῷ ἐπισχο-- 
- , - - ἂν - 
ποῦντι ἐδήλου τῶν ἱερῶν ὑπεξαγαγεῖν αὐτούς. δυσανασχετοῦν- 
τος δὲ τοῦ ἱερέως, ἀποστέλλει ὃ στρατηγὸς Γέντζωνα τὸν ταξίαρ-- 
Ep * , -“ γε - ' ^ Aw - 
xov μετὰ πλήϑους στρατιωτῶν ἐξωθϑῆσαι πρὸς βίαν τοὺς ἐπὶ τῷ 
γεῷ τὴν καταφυγὴν ποιουμένους. τούτων δὴ ἀκηκοότες ot ἐν 
^ ^ c , « 
τοτοῖς ἱεροῖς ἑδράσμασι καταφεύγοντες, ὕπλοις φραξάμενοι τὰς 
ϑύρας τοῦ ἱεροῦ ἐναποκλείουσι πάντοϑεν. ὃ μὲν οὖν Γέντζων 
^ - , 
! τὴν ἔνστασιν τὴν iv τῷ ἱερῷ περιβύλῳ ϑεασάμενος τήν τε ἀτο- 
- , ! Υ - - - 
πίαν τοῦ πράγματος διαγνούς, ἅμα δὲ καὶ τὴν αἰδῶ τοῦ ναοῦ 
» 1 3 J € ^ 
. σεβασϑείς, ἄπρακτος ἀπεφοίτα. ὃ δὲ στρατηγὸς χκαταϑυμω- 
15ϑεὶς ἐπὶ τούτοις ἀποχειροτονεῖ τῆς στρατηγίας τὸν Γέντζωνα" 
a 1€ , - - , c , - | € , 
ἦν δὲ ὁ Γέντζων τῆς πεζικῆς δυνάμεως ἡγεμών. τῇ δὲ υστεραΐίᾳ 
e NL M στ τῷ / , e , c 
ἕνα τινὰ τῶν τοῦ βασιλέως σωματοφυλάκων, 0v σχρίβωνα Po- 






μαῖοι κατονομάζουσιν, εἷς τὴν ἑαυτοῦ σκηνὴν μετάκλητον nouj- 
σάμενος ἀναιδῆ τινὰ διεγχείρησιν τούτῳ προσέταττεν" ἡ δὲ ἀξίω-- 
σις ἦν τὸν ἐπισκοποῦντα τὴν πόλιν ἠτιμωμένως ἕλκειν ἐπὶ τὸν 
χάρακα. τούτων οἱ τῆς πόλεως μάρτυρες γεγονότες ἅπαντες ovv- 
αϑροίζονται, χαὶ τὸν ὑπὸ τοῦ στρατηγοῦ ἀποσταλέντα κατὰ 
τοῦ ἱερέως ἐξωθοῦσι βίᾳ τῆς πόλεως, τάς τε πύλας τοῦ τείχους 
συγχλείσαντες καϑύμνουν ταῖς εὐφημίαις τὸν αὐτοκράτορα, τὸν 
95 δὲ στρατηγὸν ὕβρεσι περιέβαλλον. ὁ δὲ Πέτρος περιστοιχίσας 


tum, et hanc quasi vicariam ipsius et armatam providentiam ab eo sibi 
" donatam esse docent. die sequenti dux vehementius rem urgens, oppi- 
dulum constitutis defensoribus nudare annititur. qua de causa milites in 
aedem sacram tanquam in asylum confugiunt. eo comperto dux episcopo 
mandat uti eos inde educat. quod cum ille facere detrectaret, Gentonem 
taxiarchum cum cohorte ad perfugas illos per vim templo expellendos 
destinat. hoc simulatque illi resciverunt, arreptis armis templi ianuas 
occludunt. Gento hominum in sacro illo septo pertinaciam videns, et im- 
probum ducens quod imperatum erat, nec non templi sanctitatem reve- 
ritus, irrito incepto recedit. ea re dux furore impulsus, officio Gento- 
nem (ducebat autem peditatum) exuit. postridie quendam de satelliti- 
bus imperatoris (Romani scribonem nominant) in tabernaculum suum 
advocat, cui facinus impudens iniungit. postulat enim uti urbis episco- 
um cum dedecore in castra pertrahat. id conspicati cives, concursu 
cto satellitem adversus episcopum a duce missum urbe eiiciunt, obse- 
ratisque portis laudes in imperatorem congerunt, Petrum maledictis coo- 
periunt. sic Petrus alios indagine cingens, ipse a praesidio urbis ut reti 


Cc 


D 


976 THEOPHYLACTI ; 







ἀπὸ σημείου τῆς πόλεως ἐνεκυλίετο. ἐπεὶ δὲ τὰ τῆς ἐγχειρήσεως 
ἦν αὐτῷ κατονείδιστα, χκαταλιμπάνει τὸ πόλισμα, καὶ ἐς τὸ 
πρόσω βαδίσεως ἔναρξιν ἐποιεῖτο, μεγάλαις βλασφημίαις προπεμ-- — 
πόμενος ἐκ τῆς πόλεως. 
VIE 4. Ἕκτη δ᾽ ἡμέρα, καὶ πρὸς τὸ σκοπῆσαι τοὺς πολε- 5 
μίους ἄνδρας χιλίους συνέταξεν. οὗτοι ἑκατοντάσι δέκα Βουλ- 
γάροις προσπίπτουσιν. οἱ μὲν οὖν βάρβαροι, ἅτε δὴ εἰρήνης. 
“Ῥωμαίοις καὶ Χαγάνῳ ὑπούσης, ἀπεριμερίμνως ἐποιοῦντο τὴν 
βάδισιν" οἱ δὲ Ῥωμαῖοι γνώμῃ τοῦ στρατηγοῦ κατὰ τῶν βαρβά- 
ρων τοῖς ἀκοντίοις ἐκέχρηντο. οἱ δὲ Βούλγαροι πρέσβεις ἐξέπεμι- 1 
πον τήν τε μάχην ἀποχηρυχεύοντες, καὶ παρήνουν Ῥωμαίοις τὴν 
εἰρήνην μὴ διαφϑείρειν. ὃ δὲ τοῦ συντάγματος ἔξαρχος πρὸς | 
B τὸν στρατηγὸν τοὺς πρέσβεις ἐξέπεμπεν, ἀπὸ σημείων ὀχτὼ πε- 
φυχότα τοῦ ycplov. καὶ οὖν ὃ Πέτρος τοὺς εἰρηναίους λόγους - 
ἀποσεισάμενος τοῖς προϑέουσιν ἐδήλου φόνῳ μαχαίρας τοὺς βαρ-Ἶ 
βάρους παραχρῆμα ὀδλλύναι. οἱ μὲν οὖν Βούλγαροι πρὸς μάχην — 
χεῖρας ἐνέμιξαν, καὶ λίαν ἡρωϊκῶς συνταξάμενοι eg φυγὴν ἀπο-- | 
κλῖναι “Ῥωμαίους ἠνάγκασαν. τούτου δῆτα γεγονότος ὕπανα- 
χωροῦσι κατὰ μιχρὸν καὶ οἱ βάρβαροι ἐντροπαλιζόμενοι, ὀλέγον | 
Ο γόνυ γουνὸς ἐπαμείβοντες, ἵνα καί τι τῆς Ὁμηρικῆς δέλτου τοῖς 20. 
διηγήμασιν ἀναμίξωμεν * ἐδεδίεσαν γὰρ μή πως ἐπίϑετος δύνα- 
μις τοῖς ἡττηϑεῖσι προσομιλήσασα αὖϑις συσταίη πρὸς πόλεμον. 
ὃ μὲν οὖν Πέτρος διητυχηκὼς τοῦ βουλήματος, τὸν ταξίαρχον 
τῶν προϑεόντων τῆς ἐσθῆτος γυμνώσας δουλὸπρεπῶς ἐμαστέ- 


EY 


quodam involutus est. quando igitur coeptum ei in probrum et infamiam 
vertit, relicto oppido ultra pergere institit, diris eum oppidanorum ma- 
ledictis prosequentibus. ; 

4, Sexto die mille viros ad hostes explorandos legit, qui in mille 
Bulgaros praeter opinionem incurrunt. barbari tanquam pace inter Ro- 
manos et Chaganum composita securi nihilque solliciti porro gradiuntur; 
in quos Romani ducis sui voluntate tela coniciunt. Bulgari oratores 
mittunt, pugnam deprecantur, et de pace non dissuenda Romanos ad- 
monent. hos oratores dux barbaricus ad Romanum ducem ab eo loco 

assuum octo millibus absentem misit. Petrus verba de pace aversatus,  - 
ulgaris exercitum praecurrentibus mox sese barbaros ferro perditurum 
significat. itaque Bulgari pro tempore ad conflictum instructi manus 
: conserunt, et servatis admodum viriliter ordinibus Romanos in fugam 
compellunt, conversique sensim recedunt, paulum genua alternantes, ut 
etiam de Homericis libris aliquid historiae nostrae admisceamus, formi- 
dabant etenim , ne forte, si fugientes premendo assequerentur, redinte- 
grare praelium cogerentur. Petrus proposito suo lapsus, praecurrentium 
exploratorum suorum taxiarchum detractis vestibus servilem in modum 


΄ 


HISTORIARUM VIL 4. 977 


γωσε. παραγίνονται τοίνυν ἐπὶ τὸν Χαγᾶνον οἱ βάρβαροι, καὶ 
, - - y 

τὰ παρηκολουϑηχκότα παραγυμνοῦσιν αὐτῷ. ὃ μὲν ovv βάρβα- 

ρος ὡς τὸν Πέτρον πρέσβεις ἐξέπεμπε, xol παρασπονδοῦντί πως 

αὐτῷ κατωνείδιζεν. ὃ δὲ Πέτρος τοὺς πρέσβεις πιϑανοῖς λόγοις D 

᾿δἀπεβουχόλησε, xol ἄγνοιαν τοῦ σφάλματος προεφέρετο. δώ- 

. oic τοίνυν λαμπροῖς καὶ λαφύρων ζημίαις μετατίϑησι τὸν βάρ-- 

—— Bagov πρὸς εὐμένειαν. 

Τετάρτη δὲ ἡμέρα, καὶ πλησίον γίνεται τοῦ γείτονος πο-- 
ταμοῦ, καὶ εἴκοσι συλλεξάμενος ἄνδρας ἐπεπόμφει διαπεραιοῦ-- 

10 σϑαι τὸν ποταμὸν καὶ διανοῆσαι τὰ τῶν πολεμίων κινήματα. οἵ 

£57 3, * ^ , e e c 
μὲν οὖν τὸν ποταμὸν διαπορϑμευσάμενοι ἥλωσαν ἅπαντες. ὃ δὲ 
- Φ A) - 
τρύπος τῆς ἁλώσεως οὗτος. εἴϑισται τοῖς ἐπὶ κατασχοπῇ συν-- 
, 3 * &N , ^ ^ , € , 
ταττομένοις ἀεὶ Τὰς νύχτας ποιεῖσϑαι τὴν βάδισιν, ἡμέρας δὲ 
^ - [4 - c 
᾿λαμπούσης ὕπνοις προσομιλεῖν. οὗτοι πολλὴν τῇ προτεραίᾳ 

15 διαπεποιηχύτες πορείαν, εἴτα κχεκοπιαχότες ἐπὶ τοῖς σώμασιν, 

K εἴν H ͵ $31 mr , , 
ὑπὸ τὸ λυκύφως εἷς ἀνάπαυλαν τρέπονται negl τινα πλησίον λό- 
χμην. περὶ δὲ τὴν τρίτην ὥραν πάντων καϑευδόντων, καὶ μὴ P 171 
ὑπόντος τοῦ διαφρουροῦντός τινος, γίνονται περὶ τὴν λόχμην ot 

βάρβαροι. ἀποβάντες τοίνυν οἵ Σκλαβηνοὶ τῶν ἵππων ἐνεχεί- 

"0 govv ψυχάζειν τοῖς τε ἵπποις ἀνακωχῆς μεταδιδόναι τινός. τοι- 
γαροῦν ἐκ τοῦ παρήχοντος γίνονται οἱ Ρωμαῖοι κατάφωροι. καὶ 
ζωγρηϑέντες οἱ δείλαιοι ἀνητάζοντο διεξελϑεῖν, ὅσα τοῖς Ῥω- 

ἊΝ « 

—. μαίοις βεβούληται. οἱ μὲν οὖν ἀπογνόντες τὴν σωτηρίαν διεξήε-: 

ce c , , YU 4 - 

cav ἅπαντα. ὃ δὲ Πειράγαστος (φύλαρχος δὲ ovrog τῆς πλη-- 










14. τὴν προτεραίαν ΤΡ. 


flagris caedit, Chagano barbari, quae sibi evenerunt, coram edisserunt, 
ille Petro per legatos foederis violati crimen exprobrat. Petrus legatos 
verbis ad fidem faciendam compositis deludit, et delicti huius ignoran- 
tiam praetexit. quamobrem donis insignibus ,. et spoliis praeterea ultro 
in. poenam restitutis, barbarum ad benevolentiam traducit. 

Quarto die flumini vicinior Petrus viginti delectis negotium dat, utillo 
traiecto hostium sensus et consilia odorari studeant. traiiciunt, capiuntur- 
que omnes in hunc modum. constitutis exploratoribus noctu semper ambu- 
lare, die redeunte somnum capere mos est. hi quod- nocte praeterita 
longa ambulatione corpora delassaverant, primo diluculo in propinqua 
virgultorum densitate quieti concedunt. tertiam circiter horam consopi- 
tis omnibus, ad virgulta illa Sclavi accedunt , ab equis descendunt, fri- 
gus in umbra captare et equis tantisper indutias dare instituunt. dum 
praetereunt, Romanos deprehendunt, miseros capiunt, et ab iis quid 
molirentur Romani expiscantur. capti salutem desperantes aperiunt 
omnia. Piragastus, tribunus catervae barbaricae, cum suis ad transitum 


C 


D 


278 THEOPHYLACTI 


ϑύος ἐκείνης τῶν βαρβάρων) τὰς δυνάμεις ἀναλαβὼν ἐπὶ τὰς τοῦ 
ποταμοῦ διαβάσεις στρατοπεδεύεται, καὶ ταῖς ὕλαις ἐγχρύπτεται 
οἷά τις ἐπιφυλλὶς ἀϑεώρητος. (5) ὃ δὲ στρατηγὸς ὃ τοῦ αὖ- 
τοχράτορος ἀδελφός, ἀπευδοχιμήσας ἐντεῦϑεν πολεμίους ὑπεῖ- — — 
γαι, κελεύει τὸν ποταμὸν διαπεραιοῦσϑαι τὸ στράτευμα. χιλίωνδ 
τοίνυν διανηξαμένων τὸν ποταμόν, ἅπαντας ἀναιροῦσιν οἵ βάρ- — 
βαροι. τοῦτο διεγνωκὼς ὃ στρατηγὸς κατεπείγει τὰ πλήϑη μὴ 
ἀνακερμάτιστον ἀλλὰ σύμφωνον ποιήσασϑαι τὴν διάβασιν, ἵνα 
μὴ κατ᾽ ὀλίγον τὸν ποταμὸν περαιούμενοι παρανάλωμα τοῖς ἀν- — — 
τιπάλοις γενήσωνται. οὕτω τοίνυν τῆς Ρωμαϊκῆς κοσμηϑείσης 10. 
συντάξεως, περὶ τὴν ὄχϑην τοῦ ποταμοῦ ot βάρβαροι παρατάτ-- 
τονται. οἷ μὲν οὖν Ῥωμαῖοι ἀπὸ τῶν πορϑμιδίων τοὺς βαρβά- 
ρους χκατακοντίζονται, οἱ δὲ βάρβαροι τὰ πλήϑη τῆς ἐχπομπῆς 
τῶν βελῶν φέρειν ἀδυνατήσαντες ὀρφανὰς τὰς ὄχϑας χαταλιμ- 
πάνουσιν. ἀναιρεῖται τοίνυν ὃ τούτων ταξίδρχθξ, ὃν Πειρά-. 15. 
γαστον ὃ λόγος φϑάσας ἐδίδαξε" βέλους γὰρ ἐπὶ τῆς λαγόνος í 
καταβληϑέντος αὐτῷ, iv καιρίῳ τε τῆς πληγῆς γεγονυίας, ϑά- : 
νατος αὐτῷ πραγματεύεται. καὶ οὖν πεπτωχότος τοῦ Πειραγά-- ! 
στου τρέπεται πρὸς ἀποφυγὴν τὸ πολέμιον. ἌΡΡΕΝ τοίνυν οἱ ᾿ 
“Ῥωμαῖοι κύριοι τῆς ὄχϑης τοῦ ποταμοῦ. εἶτα τὰ πλήϑη τῶν 90. 
βαρβάρων περιβάλλοντες φόνῳ πολλῷ πρὸς ἀπόδρασιν yog 

αὐτοὺς κατηνάγκαζον. τὴν δὲ δίωξιν ἐς μακρὰν μὴ οἷοί τε ὄντες 

ποιήσασϑαι διὰ τὸ τῆς ἵππου χηρεύειν, πρὸς τὸν χάρακα ἐπανέ- 

ζευξαν. γίνεται τοίνυν τῇ ὑστεραίᾳ μεγάλη πλάνη τοῖς ποδη- 

γοῦσι τὸ στράτευμα, ὅϑεν καὶ ἀνυδρία τῷ στρατοπέδῳ ἐνέσκηψε, 95 







' 


4. an ἐνταῦϑαϑ 25. an forie ἐνέσκηψεν. ἡμέρα δευτέρα, καὶ ὃ 


fluminis procedit, atque in proxima silva haud secus quam racemus sub 
frondibus latet. (5) porro dux, imperatoris frater, haud ratus illic 
hostes latitare, amnem íraiicere suos iubet. mille traiiciunt, quos ad 
unum barbari interficiunt. id ubi dux sensit, dat operam sedulo ut non 
pes sed iunctim omnes simul traiiciant, ne alioqui ab hostibus de- 
eantur. sic igitur Romano agmine aggregato et adornato , ad ripam 
barbari acie digesta consistunt, Romani e naviculis tela mittunt, quo- 
rum multitudinem barbari cum defendere non possent, ripam deserunt, 
caditque ipsorum ductor, cui Piragasto nomen fuisse diximus: sagitta 
quippe in eius ilia contorta, letale vulnus mors est consecuta. occiso 
Piragasto hostes in fugam "convertuntur. Romani ripam obtinentes et 
in barbaros multa caede grassantes, caeteros item fugere cogunt, cum 
autem fugientes longius insequi^ nequirent propterea quod equis care- 
bant, ad vallum sese recipiunt. postridie multum de via aberrantibus 
qui exercitui pedibus praeibant, in loca i tunqudas deveniunt, crescitque 


HISTORIARUM VII, 5. 6. 279 


καὶ τὰ τῆς συμφορᾶς ἐπετείνετο. οὗ φέροντος τοίνυν τοῦ ὅπλι- 
τικοῦ τὴν σπάνιν τοῦ ὕδατος οὔρῳ παρεμυϑοῦντο τὸ δίψος. 
ἡμέρα δὲ τρίτη , καὶ τὸ κακὸν ἐμηκύνετο. χαὶ ἂν 7, στρατιὰ 
διόλωλεν à ἅπασα, εἶ μὴ βάρβαρός τις ἁλοὺς τὸν Ἠλιβακίαν αὖ-- 
᾿δτοῖς ἐξέλεδε ποταμόν, τέτταρας παρασάγγας ἀπέχοντα. οὕτω 
μὲν οὖν οἱ Ρωμαῖοι ἐξ ἑωθινοῦ περιτυγχάνουσιν ὕδατι. τοίνυν 
οἱ μὲν προχλίναντές πως τὰ γόνατα τοῖς χείλεσι τὸ ὕδωρ λα- 
φύττουσιν, οἱ δὲ ἐπικεκυφότες ταῖς χερσὶν ἠρύοντο ὕδατα, ἄλ- 
λοι ἀπήντλουν ταῖς ὑδρίαις τὸ νᾶμα. δασέος δὲ τέμπους ὑπόν- 
οτος dc τὸ ἀντιπέρας τοῦ ποταμοῦ, καὶ βαρβάρων ἐγκρυπτομέ- 
vov αὖϑι, γίνεται μεγίστη τοῖς Ῥωμαίοις ἐπήρεια " ἀκοντίοις 
γὰρ ἔβαλλον τοὺς ὑδρευομένους oí βάρβαροι. οὐκοῦν ἐξ ἀπό- 
πτου φόνος πολὺς ἐπεγίνετο. δυοῖν τοίνυν ϑάτερον ἦν ἑλέσϑαι 
ἀνάγκη, τοῦ ὕδατος ἀπειπεῖν καὶ ἀπὸ τοῦ δέψους τὸν βίον ἀπο- 
1δλιπεῖν, ἢ μετὰ τοῦ ὕδατος ὑπαντλεῖν χαὶ τὸν ϑάνατον. ἀτὰρ 
πορϑμία οἱ Ρωμαῖοι ναυπηγησάμενοι τὸν ποταμὸν διενήξαντο, 
ὕπως χκατάφωρον τὸ πολέμιον γένοιτο. ἐπεὶ δὲ πρὸς τὸ ἀντι- 
πέρας τὸ ὁπλιτικὸν παρεγένετο, ἀϑρόον οἱ βάρβαροι ἐπιϑέμενοι 
τῶν Ῥωμαίων χρατοῦσιν. οἱ μὲν οὖν Ῥωμαῖοι νενικημένοι πρὸς 
90 φυγὴν ἀποκλίνουσι. Moog TUS τοίνυν ὑπὸ τῶν βαρβά- 
ρων τοῦ Πέτρου Πρίσκος γίνεται στρατηγός, xol οὖν ἀποχειρο- 
τονηϑεὶς τῆς ἡγεμονίας ὃ Πέτρος ἐς Βυζάντιον ἧκεν. 
6. Πρὸ τεττάρων τοίνυν τούτων ἐνιαυτῶν (πρὸς γὰρ τὰ 
πρεσβύτερα τῆς ἱστορίας αὖϑις γινόμεθα) Ἰωάννης ὃ τὴν ἐς Βυ- 
95 ζάντιον ἐκκλησίαν ἰϑύνων τὸν τῇδε βίον ἀπέλιπεν, ὃς διὰ τὸ κα- 









semper calamitas. milites aqua se defici non sustinentes , urina sitim 
consolantur. cum in diem tertium duraret augereturque miseria, per- 
issent utique universi, ni barbarus quidam captus de Helibacia fluvio 
quatuor parasangis distante illis indicasset. ita mane Romani aquam 
inveniunt. tum alii inclinatis genibus proni ore avido hauriunt, alii se 
incurvantes manu cava potum excipiunt, alii vasculis utuntur. et quia 
ex adverso fluminis opacum nemus erat, in quo se barbari condiderant, 
iterum Romani ope maxima invaduntur, iaculisque in aquantes immissis 
non parva de improviso strages editur. e duobus igitur alterum opor- 
tebat eligere, aut aqua penitus destitutos desperare et prae sitis magni- 
tudine emori, aut una cum aqua etiam interitum haurire. veruntamen 
scaphis compactis flumen tranant, quo hostes comprehenderent, ubi in 
ulteriorem ripam venerunt, confestim barbari prosilientes Romanis supe- 
riores evadunt: victi fugae se mandant. Petro a barbaris debellato 
Priscus dux renuntiatur, et Petrus abrogata sibi functione Byzantium 
revenit. 

6. Ante yep hosce annos (rursum enim ad antiquiora revol- 
vitur narratio) loannes ecclesiae Byzantinae praesul huius lucis usuram 


P 172 


B 


C 
V 257 


280 THEOPHYLACTI 


ταφιλοσοφῆσαι λίαν τῶν ἡδονῶν τυραννῆσαί τε τῶν παϑῶν αὖ- 
τοχράτορά τε τῆς κοιλίας γενέσϑαι νηστευτὴς ὑπὸ τῶν Βυζαντίων 
κατωνομάζετο. λέγεται δὲ καὶ ὑπὸ ἸΠαυρικίου τοῦ αὐτοχράτο- 
ρος ἱκανὰ δανεισάμενον τάλαντα γραμματεῖον ἐχϑέσϑαι, τήν τε — 
οἰκείαν περιουσίαν ἐν ταῖς ὅμολογίαις τοῦ δανείσματος ὑποϑέ- 5. 
σϑαι. ἐπεὶ δὲ μετῆρεν ὃ ἱερεὺς τῶν τῇδε, ὃ αὐτοχράτωρ IMav- Ἷ 
D ρίκιος τὴν τοῦ ἱεράρχου οὐσίαν διερευνησάμενος εὑρίσκει τὸν ἄν- 
δρα ἀχρηματίαν φιλοσοφήσαντα, καὶ λίαν ἀγασϑεὶς τὴν ἐς ἄκρον 
τοῦ ἱερέως δικαιοσύνην διέρρηξε προῖκα τὸ πρὸ μικροῦ συνταγὲν — 
γραμματεῖον. μηδὲν γὰρ τῷ ἱερεῖ ἕτερόν φασι τὸν βασιλέα εὗ- 10 
ρεῖν ἢ σκίμποδα ξύλινον καὶ σισύραν ἐξ ἐρίου ἐς τὰ μάλιστα εὖ-- 
τελῆ φαιλώνην τε ἀκαλλῆ᾽ δυσείμων γὰρ ἦν ὃ ἀνὴρ λιτότητι 
βίου καταλαμπόμενος. ταῦτα δήπου, ταῦτα ἀντὶ πολλῶν ἂν 
χρημάτων καὶ λίϑων Ἰνδικῶν ὃ αὐτοκράτωρ Mavobaog τιμησά-- 
μένος εἷς τὰ βασίλεια μετηγάγετο. ταῖς ἐαριναῖς τοιγαροῦν τῶν 1 
Χριστιανῶν νηστείαις ἐναβρυνόμενος, χαίρειν φράσας ταῖς χρυ — 
P 173 σαῖς καὶ λιϑοκολλήτοις χλίναις, τοῖς τε νήμασι τῶν Σηρώων, : 
ἐπὶ τοῦ ἱερέως ξυλίνην στιβάδα ὃ βασιλεὺς κατεπαννυχίζετο, — 
ϑείας τινὸς ἐντεῦϑεν ὥσπερ οἴόμενος μεταλήψεσϑαι χάριτος. : 
Κατὰ τούτους τοὺς χρόνους οἱ περὶ τὴν «“«Διβύην ἸΠαυρού-- 29. 
σιοι διωμοσίαν κατὰ τῶν Ῥωμαίων ποιοῦνται. ἐπεὶ δὲ τὰ πλή- 
ϑη συνέρρευσαν, ἐς μέγα φόβου οἱ Καρχηδόνιοι γίνονται. ὃ μὲν 
οὖν Γεννάδιος τὸ τηνικαῦτα Ζέχαρ, οὐ στρατηγὸς ἐτύγχανεν 








ὅτ E a) τὰ πόνου Sci Coo OR ia 


1 


9. τὸ deest IP. 12. ἦν] οὖν IP. 


reddidit; qui quod voluptates egregie pessundaret et vitiosas animi mo- 
tiones compesceret ventrique assiduum bellum faceret, ieiunator a By- 
zantiis cognomentum tulit. fertur quoque a Mauricio complura talenta 
mutuatus syngrapham illi dedisse, et rem familiarem pignori opposuisse. 
postquam die suo est perfunctus, Mauricius in eius facultates inquirens 
paupertatem consectatum invenit, ac magnopere singularem hierarchae 
sanctimoniam admiratus, syngrapham paulo ante conscriptam gratuito 
conscidit, nihil siquidem aliud invenisse aiunt praeter lectum ligneum et 
laneum stragulum nullius pretii ac deformem penulam: vili enim vestitu 
delectabatur vir frugalitate vitae conspicuus. atque ista, ista, inquam, 
grandi pecuniae et Indicis lapillis Mauricius anteponens, in palatium 
transfert, iisque glorians, vwernis-Christianorum ieiuniis (in Quadrage- 
sima) aureos gemmatosque lectulos et stragula serica valere iubens, li- 
gneo antistitis cubili totam noctem incubat, cum se divinam quandam 
gratiam inde percepturum arbitraretur. 

Per idem tempus Mauri in Africa communiter contra Romanos con- 
iurarunt. quibus copias cogentibus Carthaginenses in timorem non me- 
diocrem adducti sunt. Gennadius itaque tum Decar, non praetor Li- 















HISTORIARUM VII. 6. 7. 281 


, - , ^ 
| àv τῆς “ιβύης, τεθεαμένος ἀμυϑήτῳ πλήϑει τινὶ τὸν κατ᾽ αὖ- 
τοῦ συστάντα πόλεμον, δόλῳ τοὺς βαρβάρους κατεπολεμήσατο. 

ὑποχρινόμενος γὰρ πεποιῆσϑαι ἅπαντα ὅσα περ οἵ βάρβαροι βού- 
Ολονται, καὶ εἰς ἄνεσιν περιτρέψας τὸ βάρβαρον, εὐωχουμένοις 
Θαὐτοῖς ἐπιτίϑεται, τοῦ qóvov τοιγαροῦν γεγονότος πολλοῦ τῆς B 
᾿ χελείας περιφανοῦς ὃ Καρχηδόνιος πόλεμος ἐλάμβανε τὴν διά- 
ΤΣ 5 » 
^ λυσιν. οὕτω μὲν οὖν κατὰ τὴν “ιβέην εὖ καὶ μάλα καλῶς διε-- 

τίϑετο τοῖς Ρωμαίοις. je 
: E / AE , , » € ? 
ἢ Ev ταύταις ταῖς ἡμέραις κομήτης ἐν τῷ ὑπεχκαύματι φαί- 
1θνεται. περὶ τούτων τοιγαροῦν τῶν δοκούντων συνεστάναι ἀστέ- 
ρων ot μὲν φιλόσοφοι πρὸς μετεωρολογικὰς χαταφεύγουσιν ἀφορ-- 
μάς, ἃς Σταγειρῖται xol Πλάτωνες ἐν τῷ “Ἑλικῶνι τῆς μνήμης 

, 2 , S / n NU , E 
βίβλοις ἐναπεγράψαντο" ἀστρολόγοι δὲ καὶ ἱστοριογράφοι τινὲς 
προαγόρευσιν ἐσομένων τινῶν λυπηρῶν ἀπεφήναντο. ἀλλ᾽ ἡμεῖς 
45 zo0)c περὶ τούτων λόγους τῇ ἀναβολῇ τῆς διηγήσεως χαρισάμενοι 
— πρὺς τὸν σχοπὸν ἐπιτοξάζεσϑαι τὴν ἱστορίαν καταναγκάσωμεν. 5 

3 - 
7. ^Hpgoc ἀρχομένου καὶ ὃ Πρίσκος τοῦ Βυζαντίου ἀπο-- x. oca 

φοιτᾷ. εἶτα πρὸς τῇ ““στικῇ τὰς δυνάμεις συνήϑροισε, τόν τε 
— ἀριϑμὸν τῆς δυνάμεως ἐξετάσας εὑρίσκει ὃ στρατηγὸς πολὺ τῶν 

Ὁ Ῥωμαίων πλῆϑος διαφϑαρέν. πειρᾶται τοιγαροῦν ἐς Π]αυρίκιον 

ν 2 £ , Α - , , J 
τὸν αὐτοχρύάτορα χατάδηλα và τοῦ Πέτρου ποιήσασϑαι σφαλ-- 

[4] € , € 3125 , - , ^ 
pero. ὅμως ὑποπείϑεται ὑπὸ συμβούλων τινῶν κρύψαι cO 
πλημμελήματα. δέχα τοίνυν καὶ πέντε ποιησάμενος χάρακας, Ὁ 
τόν τεἾἾστρον διαπεραιωθεὶς ποταμόν, τετάρτη ἡμέρα, καὶ εἷς 
25 Νύβας τὰς ἄνω ὃ στρατηγὸς παραγίνεται. ὃ δὲ Χαγᾶνος τοῦτο 





byae, cum exercitu numerosissimo bellum sibi intentari videret, dolo de 
- barbaris triumphum egit. simulans enim facta a se omnia quae illi vo- 
- . dissent, dum feriis et epulationibus indulgent, eos appetit, multisque 

occisis finem Carthaginensi bello memorabilem imponit. hunc in. modum 
res Romanae in Africa secunda admodum fortuna administrata est. 

Per eosdem dies cometes ardere conspectus. in huiuscemodi astris, 
ut videntur, philosophi ad causas meteorologicas confugiunt, quas Sta- 
giritae et Platones in Helicone iibris ad memoriam commendaverunt. 
astrologi autem historiarumque scriptores quidam rerum tristium habere 
praesagium asseverant. verum nos huiusmodi disputationem narrationi 
pertexendae condonantes, ad destinatum scopum historiam urgeamus. 

7. Initio veris Priscus Byzantio discedit, copiisque in Astica con- 
gregatis et recensitis magnum Romanorum numerum perisse deprehendit. 
quare cum Petrum neglecti officii accusare apud imperatorem vellet, ta- 
men monitis quorundam motus eius delicta dissimulanda existimavit. 
quintis igitur et decimis castris, et lstro amne transmisso, quarto die 
Nobas superiores venit. eo rescito Chaganus per legatos ex Prisco ad- 


282 THEOPHYLACTI 


μεμαϑηκὼς ὡς τὸν Πρίσκον πρέσβεις ἐξέπεμψε, τήν τε αἰτίαν 
ἐξηρευνᾶτο μαϑεῖν τῆς τῶν Ρωμαίων ἀφίξεως. ὃ δὲ στρατηγὸς 
τοὺς τόπους ἔφασκεν εὐφυεῖς ἐς κυνηγέσια πεφυκέναι, ἱππασί- 
μους τε καὶ λίαν εὐύδρους. ὃ δὲ Χαγᾶνος ἐδήλου ἐπ᾽ ἀλλοτρίας 
γῆς ἐπιβαίνειν Ρωμαίους, παρασπονδῆσαί τε Πρίσκον, καὶ ἀορά- 5 
τως τὴν εἰρήνην ὕπ᾽ αὐτοῦ περισχίζεσϑαι. ἔφασχε τοίνυν ó 
P 174 Πρίσκος Ῥωμαϊκὸν ὑπεῖναι τὸ ἔδαφος, ὃ δὲ βάρβαρος ὅπλοις 
xal νόμοις πολέμων Ρωμαίους ἀἄποχτήσασϑαι τοῦτο. τοῦ τοί- 
vvv Χαγάνου ζυγομαχοῦντος καὶ διαμφιβάλλοντος περὶ τούτων 
τῶν τόπων, φασὶ τὸν Πρίσκον τὴν ἐκ τῆς ἕω ἀπόδρασιν ὀνειδί- 1 
σαι Χαγάνῳ. : 

AA ἐπεὶ περὶ τῶν Σχυϑῶν τῶν πρὸς τῷ Καυκάσῳ τῶν 
τε πρὸς βορρᾶν τετραμμένων μνήμην ἐποιησάμεθα, φέρε δὴ 
φέρε τὰ παρηκολουθϑηκότα κατὰ τούτους τοὺς χρόνους τοῖς μεγί- 
στοις ἔϑνεσι τούτοις ὥσπερ ἐμβόλιμά τινα διηγήματα τὴν ἵστο- 1 

B ρίαν μεσολαβήσαντες παραϑώμεϑα. ϑέρους ἐνεστῶτος κατὰ 
τοῦτον δὴ τὸν ἐνιαυτὸν ὃ πρὸς τῇ ἕῳ ὑπὸ τῶν Τούρκων Χαγᾶνος 
ὑμνούμενος πρέσβεις ἐξέπεμψε ἸΠαυρικίῳ τῷ αὐτοχράτορι, ἐπι- 
στολήν τε συντεταχὼς ἐπινίχια ἐνεχάραττεν ἐν αὐτῇ. ἢ δὲ τῆς 
ἐπιστολῆς ἐπιγραφὴ εἶχεν ἐπὶ λέξεως οὕτως “τῷ βασιλεῖ τῶν 9 
Ῥωμαίων ὃ Χαγᾶνος ὃ μέγας δεσπότης ἑπτὰ γενῶν καὶ κύριος 
κλιμιάτων τῆς οἰχουμένης ἑπτά. τῷ ὄντι γὰρ τὸν ἐθϑνάρχην 
τῶν ““βδελῶν (φημὶ δὴ τῶν λεγομένων ᾿Εφϑαλιτῶν) καταπολεμή-- 
σας οὗτος αὐτὸς ὃ Χαγᾶνος ἐνίκησε, τήν τε τοῦ ἔϑνους ἀρχὴν 


23. νεφϑαλιτῶν IP. 


ventus causam exquirit. respondet Priscus, quia loca illa ad venandum 
et equitandum natura accommodata sint et aquis abundent. Chaganus 
docet Romanos in regione aliena pedem ponere, et Priscum foedus trans- 
gredi occulteque pacem convellere. Priscus haec contra, Romanum esse 
solum. et barbarus, armis ac iure belli Romanos id amisisse. Chagano 
igitur rixante et super his locis disceptante, Priscum ei ex Oriente fu- 
gam obiecisse ferunt. 

Sed quoniam de Seythis ad Caucasum et Boream habitantibus men- 
tio illata est, agedum, quae maximis hisce gentibus per haec tempora 
acciderunt, cursu historiae insititia quadam narratione interrupto pro- 
damus. aestate huius anni appetente Chaganus in Oriente a "Turcis 
celebratus legatos ad Mauricium imperatorem mittit, cum epistola, in 
qua de triumphis suis gloriatur. inscriptio ad verbum talis erat. *Im- 
peratori Romanorum Chaganus magnus despota septem gentium et do- 
minus septem mundi climatum." sane principem gentis Abdelarum , qui 
aliter Ephthalitae, bello hic Chaganus subegit, sibique imperium illud 





HISTORIARUM VII. 7. 283 


* , Led » " 
| περιεβάλετο. ἐπὶ τῇ νίκῃ τοίνυν εἷς μέγα ἀρϑείς, καὶ τὸν Srsu- C 
NA. r7 - 
| βισχάδαν σύμμαχον ποιησάμενος, τὸ τῶν “βάρων ἔϑνος κατε- 
E * , * ; 
| δουλώσατο. ἀλλὰ μή τις οἰέσϑω παριστορεῖν ἡμᾶς κατὰ τού-- 
B ^ , 2 , τ , ^ SOUS ^ 
| τοὺς τοὺς χρόνους, “βάρους εἶναι διανοούμενος τοὺς ἀνὰ τὴν 
^ TD , b ^ - Ξ , 
5 Εὐρώπην xol τὴν Παννονίαν προσοιχοῦντας βαρβάρους, καὶ 
un , διε ’ , - , 
τούτων τὴν ἄφιξιν πρεσβυτέρων γενέσϑαι τῶν χρόνων Πῆαυρι-- 
s 4r» , , . 2 à 
" «lov τοῦ αὐτοκράτορος. ψευδωνύμως yàg ZLfiégov προσηγορίαν 
ot περὶ τὸν Ἴστρον περιεβάλοντο βάρβαροι" ὅϑεν δὲ τὸ γένος αὖ- 
T ^ τι » 37 £$ € , - “Ἢ 2 , 
|] τοῖς, ὅσον οὔπω εἰρήσεται. ἡττηθέντων γοῦν τῶν L4faguv 
TO (zoüc γὰρ τὸν λόγον ἐπάνιμεν) οἱ μὲν πρὸς τοὺς κατέχοντας τὴν 
Ταυγὰστ παραγίνονται. πόλις ἐπιφανής, τῶν τὲ λεγομένων D 
Τούρκων ἀπῴκισται χιλίοις πρὸς τοῖς πεντακοσίοις σημείοις " 
αὐτὴ ὕμορος χαϑέστηχε τοῖς ᾿Ινδοῖς. οἱ δὲ περὶ τὴν Ταυγὰστ᾽ 
- αὐλιζόμενοι βάρβαροι ἔϑνος ἀλκιμώτατον καὶ πολυανϑρωπότατον, 
la - 
16 καὶ τοῖς κατὰ τὴν οἰκουμένην ἔϑνεσι διὰ τὸ μέγεθος ἀπαράλλη-- 
X e - 9 , 3 1$ δ Trip H , 2 
λον. ἕτεροι τῶν “βάρων ἐπὶ τὴν ἧτταν πρὸς ταπεινοτέραν ἀπο-- 
χλίναντες τύχην παραγίνονται πρὸς τοὺς λεγομένους IMovxgl. 
τοῦτο δὲ τὸ ἔϑνος πλησιέστατον πέφυχε τῶν Ταυγάστ, ἀλκὴ δὲ 





αὐτῷ πρὸς τὰς παρατάξεις πολλὴ διά τε τὰ ἐκ τῶν γυμνασίων 
ὁσημέραι μελετήματα διά τε τὴν περὶ τοὺς κινδύνους τῆς ψυχῆς 
ἐγκαρτέρησιν. ἐπιβαίνει τοίνυν καὶ ἑτέρου ἐγχειρήσεως ὃ Χα- 
γᾶνος, xol τοὺς Ὀγὼρ ἐχειρώσατο πάντας. ἔϑνος δὲ τοῦτο 
τῶν ἰσχυροτάτων χαϑέστηκεν διά τε τὴν πολυανδρίαν καὶ τὴν 





^ * /, » » € LI [D E 
᾿ πρὸς τὸν πόλεμον ἔνοπλον ἄσχησιν. οὗτοι δὴ πρὸς ταῖς ἀνατο-- 
|95Aaíg τὰς οἰκήσεις ποιοῦνται, ἔνϑα ὃ Τὶλ διαρρεῖ ποταμός, ὃν 


vindicavit. ea victoria inflatus, et Stembischada ad armorum societatem 
adiuncto, Abarum quoque nationem in ditionem suam redegit. nolim au- 
᾿ς tem quemquam opinari me huius temporis res mala. fide commemorare, 
: dum sentit Abaros esse barbaros illos, qui in Europa et Pannonia se- 
- des habent, eoque ante Mauricii tempora advenerunt. falso enim id 
nomen barbari Istrum accolentes usurpant. unde porro et illis genus, . 
infra dicetur. ergo devictis a Chagano Abaris (sursum enim redeo) alii 
eorum ad "laugastenses confugerunt (est autem 'Taugast 'l'urcarum no- 
bilis colonia, stadiis mille quingentis ab India distans, cuius indigenae 
et strenuissimi et frequentissimi et praestantia quovis populo in orbe 
. terrarum superiores), alii propter amissam libertatem humiliorem sortiti 
. conditionem ad Mucritas qui dicuntur, 'laugastensibus vicinissimos se 
contulerunt, ad praelia ineunda tum propter quotidiana belli exercitia 
tum propter tolerantiam in periculis eximio animorum robore praeditos. 
| e&grossus est et aliud facinus Chaganus, et Ozgor gentem totam domuit. 
—. fuit haec gens tum numero tum armorum exercitatione validissima. haec 


AS nef 


284 THEOPHYLACTI -" 


"- , - Ὁ ] 
IMéXava Τούρκοις ἀποκαλεῖν ἔϑος. οἱ δὲ τούτου τοῦ ἔϑνους 
παλαιότατοι ἔξαρχοι Οὐὰρ καὶ Χεουννὶ ὠνομάζοντο" ἐκ τούτων 
- - , , 
xol viva, τῶν ἐϑνῶν ἐχείνων τὴν ὀνομασίαν ἐχληρώσαντο, Op 
" “τς καὶ Χουννὶ ὀνομαζόμενα. (8) Ἰουστινιανοῦ τοίνυν τοῦ αὖὗτο- — 
κράτορος τὸ βασίλειον χράτος ἐπέχοντος ἐκ τούτων τῶν Οὐὰρ ὅ 
* Ld ν 341 2 , - - 2 , , 
xol Xovvyi ὀλίγη ἀποδράσασα μοῖρα τοῦ ἀρχεγόνου φύλου ἐκεί- | 
2 -— om ΕΣ , c 2 , c ^ 3 , í 
yov ἐνδημεῖ τῇ Εὐρώπῃ. οὗτοι “βαρους ἑαυτοὺς ὀνομάσαντες 
τὸν ἡγεμόνα τῇ τοῦ Χαγάνου προσηγορίᾳ φαιδρύνουσιν. ὅϑεν 
αὐτοῖς ὃ τρόπος πρὸς μετάϑεσιν ὀνομάτων ἐχώρησε, λέξωμεν 
τῆς ἀληϑείας κατὰ μηδὲν ἀφιστάμενοι. Σαρσὴλτ καὶ Οὐννου- fi 
γοῦνοι καὶ Σαβίροι, Οὐννικά τε πρὸς τούτοις ἕτερα ἔϑνη, ὅπη- 
γέχα τῶν Οὐὰρ καὶ Χουννὶ ἔτι ἀπόμοιραν κατὰ τοὺς τόπους αὖ-- 
B τῶν ἀποδιδράσκουσαν ἐθεάσαντο, εἷς μέγιστον καταπίπτουσι 
, € , LJ] , c ^ ^ , 
φόβον, ὑποτοπάσαντες βάρους ὑπεῖναι τοὺς ἐνδημήσαντας. 
διὰ τοῦτο δώροις λαμπροῖς τοὺς φυγάδας τιμήσαντες ἔδοξαν ἀν-- 15 
τιλαμβάνειν παρ αὐτῶν τὴν ἀβλάβειαν. οἱ τοίνυν Οὐὰρ καὶ 
Χουννὶ ὡς εἶδον τὴν τῆς ἀποφυγῆς ἐπιδέξιον ἔναρξιν, τὴν πλά-- 
νην τῶν πρεσβευσαμένων οἰχειωσάμενοι βάρους ἑαυτοὺς κατω- 
γόμασαν" λέγεται γὰρ ἐν τοῖς ἔϑνεσι τοῖς Σκυϑικοῖς τὸ τῶν 
“βάρων ὑπεῖναι ἐντρεχέστατον φῦλον. ἀμέλει τοι χαὶ μέχρι 90 
C τῶν χρόνων τῶν καϑ' ἡμᾶς oí Ἱβευδάβαροι (λέγειν γὰρ οὕτως 
γ - 2 (d eat ? , e ^ 3* 
αὐτοῖς οἰκειότερον) ταῖς γενεαρχίαις διήρηνται, καὶ oi μὲν Οὐὰρ 
2 - / , 
ἀρχαιοπρεπῶς ὀνομόζονταε, οἱ δὲ Χουννὶ προσαγορεύονται. 


. 12. τῶν] τὸν IP. 


in Oriente ad fluvium 'Til accolit, quem Turcae Nigrum appellare so- 
lent. eius vetustissimi principes Var et Cheunni vocabantur, a quibus 
etiam nonnullae illarum gentium adeptae sunt appellationem, ut Var et 
Chunni nominarentur. (8) lustiniano porro Augusto imperium obti- 
nente, ex hisce gentibus Var et Chunni exigua pars a primaevo genere 
ilo profugiens in Europam se intulit, qui se Abares et principem suum 
Chaganum honoris causa nominarunt. qua vero occasione nomina com- 
mutarint, nihil a veritate abeuntes explicabimus. Sarselt et Unnuguni 
et Sabiri et insuper-aliae gentes Hunnicae, postquam partem Var et 
Chunni ad loca sua confugientem viderunt, ingenti metu perculsae sunt, 
quod advenas illos Ábaros esse suspicarentur. quocirca securitati con- 
sultum cupientes, donis amplissimis eos coluerunt. Var itaque et Chun- 
ni, ut perfugium sibi feliciter evenisse animadverterunt, errorem sese 
honorantium non aspernati, Abares dici voluerunt. etenim inter gentes 
Scythicas ingenio omnibus antecellere Abares existimantur. nimirum 
etiam usque ad nostram aetatem Pseudabares (sic enim magis proprie 
appellari debent) generis origine distincti, alii Var, alii Chunni veteri 


HISTORIARUM VII, 8. 285 













ἐπεὶ δὲ τὰ περὶ τῶν ἹΡευδαβάρων ὡς ἐν ἐπιτομῇ διεξήλθομεν, 
| πρὸς τὰ συνεχῆ τῆς ἱστορίας τὴν ἔχϑεσιν ποιησώμεϑα. τοῦ 
τοίνυν Ὀγὼρ λίαν ἐγκρατῶς νενιχημένου, τὸν τοῦ Κὸλχ ἐϑνάρ- 
- 3n» στόματι ῥομφαίας ὃ Χαγᾶνος παρέδωκεν. ἀναιροῦνται τοί- 
y»vv ἐχ τούτου δῆτα τοῦ ἔϑνους κατὰ τὸν πόλεμον μυριάδες τριά-- 
"xovru, ὡς δδὸν ἡμερῶν τεττάρων ἐπέχειν τὴν τῶν καταπεπτω- 
rov σωμάτων συνέχειαν. οὕτω δῆτα τῆς νίχης τῷ Χαγάνῳ 
| μειδιώσης ἐπιφανῶς, συγκροτεῖται τοῖς Τούρκοις ἐμφύλιος πό-- 
| Aeuoc. ἀνήρ τις Τουροὺμ ὀνομαζόμενος, πρὸς γένος καϑεστὼς 
τῷ Χαγάνῳ, νεωτερίσας δυνάμεις μεγάλας συνήϑροισεν. ἐπεὶ 
δὲ κατὰ τὴν μάχην τὰ τοῦ τετυραννηκότος ἦν ἐγκρατέστερα, 
πρεσβεύεται ὃ Χαγᾶνος πρὸς ἑτέρους τρεῖς μεγάλους Χαγάνους" 
ταῦτα δὲ τούτοις ὀνόματα, Σπαρζευγοῦν καὶ Κουναξολὰ καὶ 
- Tovidly. συναϑροισϑείσης τοίνυν τῆς ὅλης ἐχτάξεως εἰς τὸ 
͵ Ἰκὰρ (χῶρος δὲ οὗτος πεδίοις ἐνειλημένος μεγάλοις), τῶν τε àv- 
χιϑέτων κατὰ τοῦτον δῆτα τὸν τόπον ἐντιταξαμένων ἡρωϊκῶς, πί- 
«£i ὃ τύραννος καὶ elc φυγὴν αἵ συμμαχοῦσαι δυνάμεις ἐξέκλιναν, 
xol πολλοῦ γενομένου τοῦ φόνου πάλιν κύριος τῆς ἑαυτοῦ ὃ Χα- 
γᾶνος χώρας ἐγένετο. τούτων τῶν ἐπινικίων τὴν μήνυσιν διὰ 
Ὁ τῶν πρέσβεων ὃ Χαγᾶνος πρὸς τὸν αὐτοκράτορα Πϊαυρίχιον inc- 
ποίητο. τὸ δὲ Ἰκὰρ τοῦ ὄρους τοῦ λεγομένου χρυσοῦ τετρακο-- 
| eloig σημείοις ἀπῴκισται. τοῦτο δῆτα τὸ ὄρος ἐπὶ τὰς ἀνατο-- 
| Ag ἔχει τὴν ἵδρυσιν, χρυσοῦν δὲ παρὰ τῶν ἐγχωρίων κατονο-- 
is 
 μάζεται τοῦτο μὲν διὰ τὴν δαψίλειαν τῶν ἐν αὐτῷ φυομένων 
)5 χαρπῶν , τοῦτο δὲ καὶ διὰ τὸ ϑρεμμάτων καὶ νωτοφόρων ζώων 


nomine dicuntur. quoniam ergo de Pseudabaris breviter disseruimus, 
uae de historia sequuntur, scribere persequamur.  Ogor magna ope 
ebellatis, Colch gentis principem Chaganus gladio sustulit. ex qua gente 
caesa bello trecenta millia, ut cadaverum continuata series dierum qua- 
"tuor viam occuparet. hunc igitur in modum victoria Chagano insigniter 
arridente, civile inter ''urcas bellum exarsit. vir quidam vocabulo Tu- 
rum cum Chagano cognatione coniunctus, res novans, copias ingentes 
contraxit, collatisque cum eo signis superior discessit. Chaganus alios 
"tres Chaganos sibi per legatos adiungit, quibus nomina propria fuerunt 
- Sparzeugun, Cunaxolan, '"Tuldich. universis itaque copiis ad Icar, lo- 
. eum latis in campis situm, constitutis et instructis, adversariisque ibi- 
dem fortissime dimicantibus, tyrannus occumbit, eius agmen fugae se 

- dat, et Chaganus magna cum caede ditionem in potestatem reducit. ha- 
rum victoriarum laetitiam Chaganus Mauricio per legatos significavit. 
Icar vero a monte aureo, ut appellatur, quadringentis millibus abest. 
hic mons Orientem spectans partim ab ubertate et copia fructuum in eo 
 provenientium , partim a pecudibus et iumentis, quibus est frequentissi- 
mus, apud indigenas aurei nomen invenit, est autem lege receptum apud 


- 


D 


P 176 


286 THEOPHYLACTI 


, - , i 
εἶναι χατάκομον. νόμος δὲ Τούρκοις τῷ κρατεστέρῳ Χαγάνῳ. 
B τοῦ χρυσοῦ ügovg παραχωρεῖν. δυσὶ δὲ μεγίστοις τισὶ τὸ Tosg-. 
» ^ ' ^ » »* A * ^ 
χων ἔϑνος μεγαλαυχεῖ" φασὶ γὰρ ἄνωϑεν αὐτοὺς καὶ ἐξ ἀρχῆς 
μηδέποτε λοιμῶν ἐπιδημίαν ϑεάσασϑαι, τῶν τε σεισμῶν σπάνιν 
ví 32.» , ^ , ^ ' ^ € 8 - ᾽ 1 
εἶναι κατ᾽ ἐκείνην τὴν χώραν. τὴν δὲ Βακὰϑ' ὑπὸ τῶν Ovvvov-t 
γούρων πάλαι ποτὲ πολισϑεῖσαν καταπεσεῖν τοῖς σεισμοῖς, τὴν 
δὲ Σογδαηνὴν καὶ λοιμῶν καὶ σεισμῶν ἔμπειρον πεφυκέναι. τι- 
- - c - Jj ? , * - b] 
μῶσι τοιγαροῦν oí Τοῦρκοι λίαν ἐχτόπως τὸ πῦρ, ἀέρα δὲ καὶ 
- - - , à 
V 260 ὕδωρ γεραίρουσιν" ὑμνοῦσι τὴν γῆν. προσχυγοῦσι δὲ μόνως καὶ 
H 3 ; ^ , * 2 ^ ᾿ ^ - , 
C ϑεὸν ὀνομάζουσι τὸν πεποιηκότα τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. τού-Ἴ 
9 , [34 4 ^ , ' E c M , n r 
τῳ ϑύουσιν ἵππους zal βόας καὶ πρόβατα, ἱερεῖς κεκτημένοι, o 
καὶ τὴν τῶν μελλόντων αὐτοῖς δοχοῦσιν ἐχτίϑεσϑαι προαγόρευ-- 
σιν. κατ᾽ αὐτὸν τὸν χρόνον οἵ ΤΤαρνιὰχ καὶ οἵ Κοτζαγηροὶ (καὶ 
Ὁ - - 
οὗτοι δὲ ἐκ τῶν Οὐὰρ καὶ Χουννὶ) ἀπὸ τῶν Τούρκων ἀποδιδρά-- 
σχουσι, καὶ πρὸς τὴν Εὐρώπην γενόμενοι τοῖς περὶ τὸν Χαγᾶνον 
τῶν βάρων συνάπτονται. λέγεται δὲ καὶ τοὺς Ζαβενδὲρ ἐκ 
τοῦ γένους πεφυκέναι τῶν Οὐὰρ καὶ Χουννί, ἡ δὲ γεγονυῖα 
ἐπίϑετος δύναμις τοῖς ᾿Αβάροις εἷς δέκα χιλιάδας ἠχρίβωτο. 
jy - - , 
D (9) ὃ μὲν ovv τῶν Τούρκων Χαγᾶνος τὸν ἐμφύλιον καταλυσά-- 
μένος πόλεμον εὐδαιμόνως ἐχειραγώγει τὰ πράγματα, ποιεῖται 
δὲ καὶ συνθήκας πρὸς τοὺς Ταυγάστ, ὅπως βαϑεῖαν πάντοθεν 
, 
"τὴν γαλήνην ἐμπορευόμενος ἀστασίαστον τὴν ἀρχὴν καταστήση- 
ται. ὃ δὲ τῆς Ταυγὰστ κλιματάρχης Ταϊσὰν ὀνομάζεται, ὅπερ 
υἱὸς ϑεοῦ ταῖς “Ἑλληνικαῖς φωναῖς ἐνσημαίνεται. ἡ γὰρ ἀρχὴ 


Turcas potentiori Chagano montem aureum cedere. caeterum duabus 
rebus, iisque maximis 'l'urcarum gens gloriatur. aiunt enim iam inde a 
. priscis temporibus et a principio nunquam pestilentiam eos invasisse, 'ra- 
rasque in ea regione terrae concussiones existere. Bacath ab Unnugu- 
ris olim aedificatam terra conquassata corruisse, Sogdianam vero et pe- 
stilentiam et terrae tremores experiri. 'Turcae admodum stolide ignem 
colunt, aéremque et aquam venerantur, telluri hymnos concinunt, ado- 
rant autem tantummodo et deum nuncupant, qui hanc rerum universita- 
tem aedificavit. huic equos et boves et oves sacrificant; habentque sa- 
cerdotes, in quibus inesse vaticinandi facultatem arbitrantur. per idem 
tempus et 'larniach et Cotzageri (hi populi etiam ex Var et Chunni 
gentibus erant) a "Turcis profugi Europam immigrant, et Abaribus Cha- 
fano subiectis se admiscent. traditum est etiam Zabender ex Var et 
hunni propagatos. qui ad Abaros accesserunt, eos ad decem millia fuisse 
plane compertum est. (9) Chaganus igitur civili bello finito rem felicibus 
auspiciis administrat, et cum "Taugastensibus foedus percutit, ut tranquil- 
litatem et pacem supremam undique nactus, principatum sibi omnis seditio- 
nis expertem efficeret. princeps autem in 'Taugast Taisan audit, quae 
vox Graeca lingua filium dei sonat. hoc regnum nullis intestinis discordiis 


HISTORIARUM VII. 9. 287 


τῆς Ταυγὰστ o) στασιάζεται" γένος γὰρ αὐτοῖς τὴν χειροτονίαν 
τοῦ ἡγεμόνος παρέχεται. τούτῳ δὲ τῷ ἔϑνει ϑρησκεία ἀγάλ 
77 t ς e Là - t t θη α γα m 
L , * L1 , » € , ? 
| gura, νόμοι δὲ δίκαιοι, xol σωφροσύνης ἔμπλεως ὃ βίος αὐ- 
- Y. Y ] , / , 
τοῖς. ἔϑος δὲ ϑούνοις γόμον ἐειρμουμένοην μηδέποτε eina χρυ- 
- , , A ᾽ 

800 καλλωπίζεσϑαι ἄρρενας, καίτοι ἀφϑονίας πολλῆς ἀργύρου τε 
11 - , - , ^ 
καὶ χρυσοῦ κύριοι καϑεστῶτες διὰ τὰς μεγάλας, xol ἐπωφελεῖς 
ἐμπορίας. ταύτην τὴν Ταυγὰστ ποταμὸς διορίζει. πάλαι τοί- 
| vvv ποτὲ δύο μεγίστοις ἔϑνεσιν ὃ ποταμὸς ἐμεσίτευεν, ἀντιϑέτοις 

2 , 712 A " ij € v , - bt, , 
ὅ ἀλλήλοις" ἐσθὴς δὲ τῷ μὲν ἑνὶ μέλαινα, τῷ δὲ ἑτέρῳ κοκκόβα-- 
/ ^ ^ c - 

qoc. ἐν τοῖς χρόνοις τοίνυν τοῖς χαϑ᾽ ἡμᾶς, ἸΠαυρικίου τὰ 
Ῥωμαίων σκῆπτρα ἐπέχοντος, καὶ τὸ ἔϑνος τῶν μελαινοφόρων 
τοῖς τὴν ἐρυϑρὰν περιβεβλημένοις ἐσθῆτα διαπεραιωσάμενον 
τὸν ποταμὸν συνίστησι πόλεμον, εἶτα νενιχηκὸς τῆς ὕλης ἤγεμο--: 
víag γίνεται κύριον. ταύτην δὴ τὴν Ταυγὰστ οἱ βάρβαροι λέ- 
δ γουσι χτίσαι τὸν Π]ακεδόνα ᾿“λέξανδρον, ὅπηνίχα τούς τε Βα- 
᾿χτριανοὺς καὶ τὴν Σογδοανὴν ἐδουλώσατο, δέκα καὶ δύο κατα-- 

, ^ ^ 

φλέξας μυριάδας βαρβάρων. ἐν ταύτῃ τῇ nóA& τὰ τοῦ faci- 
λεύοντος γύναια ἐκ χρυσοῦ πεποιημένας ἔχουσι τὰς ἁρμαμάξας, 
[4 € , c Ἁ "t6, ἣν ὧν , - 
ἑλχομένην ἑκάστην ὑπὸ βοϊδίου tvüg, κεκοσμημένα πολυτελῶς 
Ὁ ἐκ χρυσοῦ καὶ λίϑου μεγατιμίου" εἰσὶ δὲ καὶ χαλινοὶ τοῖς βουσὶ 
« ; á 
- χρυσοχόλλητοι. ὃ μὲν οὖν τὴν ἡγεμονίαν ἀνειληφὼς ἑπτακοσίαις 
γυναιξὶ κατεπαννυχίζετο, τὰ δὲ γύναια τῶν περιφανεστέρων τῆς 
Ταυγὰστ ἀργυραῖς κέχρηνται ταῖς ἁρμαμάξαις. λόγος δὲ καὶ 
ἑτέραν τὸν ᾿4λέξανδρον δείμασϑαι πόλιν, ἀπὸ σημείων ὀλίγων * 
25 Χουβδὰν ὀνομάζουσι ταύτην οἱ βάρβαροι. τεϑνηκότα δὲ τὸν 












agitatur, propterea quod princeps illic ἃ successione generis creatur. 
statuas venerantur; iustis reguntur legibus; frugalitatem in omni vita 
excolunt. «consuetudo est apud eos, vim legis obtinens, ut mares ornatu 
aureo in perpetuum abstineant, quanquam auro argentoque propter ma- 
gnorum mercimoniorum commoditatem abundant. hanc urbem fluvius dis- 
criminat, qui olim duos frequentissimos populos dissidentes dividebat, quo- 
rum alter nigra, alter cocco tincta veste utebatur. nostris itaque tempori- 
bus, Mauricio imperatore, nigram gestantes transmisso fluvio rubram 
indutis bellum intulerunt, victoresque toto illo imperio potiti sunt. ur- 
bem 'lTaugast barbari memorant Alexandrum condidisse, quando Bactria- 
nos et Sogdianam centum viginti barbarorum millibus igne consumptis 
subiugavit. uxores regiae auro et lapillis pretiosissimis conspicuae cur- 
ribus vehuntur aureis, quorum singuli a singulis iuvencis, frenis auro 
et gemmis sumptuose exornatis trahuntur. princeps cum feminis septin- 
gentis noctem exigit. nobilium coniugibus pilenta sunt argentea. fama 
est Alexandrum aliam quoque urbem, non multis millibus distantem, 
quam barbari Chubdan nominant, aedificasse. eius principem demor- 


P LT 


B 


Cc 


D 
V 261 


P 178 


με ! " 


288 THEOPHYLACTI E 








ἡγεμόνα ὑπὸ τῶν γυναίων πενϑεῖσϑαι διὰ παντὸς ξυρόμένων uiv 
τὰς κεφαλὰς καὶ μέλαιναν περιβαλλομένων ἐσθῆτα" καὶ γόμος 
αὐταῖς μηδέποτε τὸν τάφον ἀπολιπεῖν. ἡ δὲ Χουβδὰν δύο ut- 
γάλοις διείληπται ποταμοῖς, αἱ δὲ τούτων ὄχϑαι ταῖς κυπαρίτ-- 
τοις ὧς ἔπος εἰπεῖν κατανεύονται. ἐλέφαντες δὲ τῷ ἔϑνει πολλοί. 5 
τοῖς δὲ Ἰνδοῖς κατὰ τὰς ἐμπορείας συναναμίγνυνται" τούτους 
γάρ φασι τοὺς περὶ τὰ βόρεια τετραμμένους ᾿Ινδοὺς καὶ λευκοὺς 
πεφυκέναι. οἱ δὲ σκώληκες, ἐξ ὧν τὰ Σηρώων καϑέστηκε vi 
ματα, πάνυ παρὰ τῷ τοιούτῳ ἔϑνει πολλοὶ ἐναλλὰξ καὶ ztoui- 
qv τὴν χροιὰν κεχτημένοι, τήν τε περὶ τὰ τοιαῦτα ζῶα φιλο-- fi 
τεχνίαν φιλοτίμως ἀσχοῦσιν oi βάρβαροι. ἵνα δὲ μὴ ἔξω τῆς 
γύσσης τὴν ἱστορίαν παροδηγήσωμεν, μέχρε τούτων περὶ τῶν 
Σχυϑῶν τῶν πρὸς τῇ Βακτριανῇ καὶ Σογδοανῇ καὶ τῷ μέλανι 
ποταμῷ. i 
10. 4)εκάτη δὲ ἡμέρα (πρὸς γὰρ à περὶ Πρίσκον naav- 1i 
δρομήσομεν), καὶ ἄγγελοι εἰς τὸ τοῦ στρατηγοῦ σκηνοπήγιον γί- 
ψονται. ἀκηκόει τοίνυν ὃ Πρίσκος τὰ τείχη καταβαλεῖν τῆς Σιγ- 
γιδόνος τὸν βάρβαρον, καἀταναγχάζειν τε τοὺς λαοὺς τὰ οἴκοι 
καταλιπόντας εἰς τὴν πολεμίαν τὰς ἀποικίας ποιήσασϑαι. καὶ 
οὖν ὃ Πρίσκος μηδὲν τῇ ἀναβολῇ ἀναϑείς, τὸν ποταμὸν ναῦτι-- 9 
λόμενος, εἷς Σιγγὰν τὴν νῆσον ἑλλιμενίζεται " αὕτη δὲ ἐπὶ τὸ 
δεῖϑρον τοῦ Ἴστρου ἔχει τὴν ἵδρυσιν, ἀπῴκισται δὲ Σιγγιδόνος 
τῆς πόλεως σημεῖα τριάκοντα. ὃ μὲν οὖν Πρίσκος τῇ νήσῳ τὰς 
δυνάμεις περιβαλών, ταχυναυτούσας δλκάδας παραστησάμενος, 
ἃς δρόμωνας εἴωϑεν ὀνομάζειν τὸ πλῆϑος, ἐπὶ và ΚΚωνσταντίολα 
παραγίνεται. ἐν τούτοις δῆτα τοῖς χώροις ἐντετυχηχὼς τῷ 





tuum uxores ipsius rasis capitibus et pullatae continenter lugent; neque 
per legem eius sepulcrum deserere unquam possunt, Chubdan duo la- 
tissimi amnes disterminant, quorum ripis cupressi, ut ita loquar, an- 
nuunt. multos habent elephantos, et cum Indis negotiantur. hos autem 
Indos in plaga Boreali habitantes albis corporibus esse praedicant. bom- 
bycum, unde fila Serica, magna et diversicolor apud eos copia; in qui- 
bus curandis barbari magnum et artificiosum studium praestare solent. 
verum ne historiam a meta proposita abducamus, hactenus de Scythis 


, ad Bactrianam, Sogdianam, et nigrum fluvium a nobis dictum esto. 


10. Decimo die (nam ad Prisci res regrediemur) nuntii in eius ta- 
bernaculum afferuntur, barbarum Singidonis muros evertisse ac cives 
deserto lare in hostium regionem habitatum compellere. ille nihil cun- 
ctandum ratus per fluvium insulam in eo positam et a Singidone triginta 
milliaribus dissitam petit. ibi copiis expositis celocibus, quas vulgus 
dromones appellat, Constantiolam allabitur; quo in loco de Singidone 


HISTORIARUM VII. 10. 11. 289 


“Χαγάνῳ εἷς λόγους γίνεται περὶ τῆς Σιγγιδόνος 0 στρατηγὸς πρὸς Β 
^ , M - € , - - 

τὸν βάρβαρον. καὶ δῆτα 0 βάρβαρος ἐπὶ τῆς ὄχϑης τοῦ nota- 
μοῦ ἐφιζάνων τὰς ἀποχρίσεις παρείχετο, ὃ δὲ Πρίσκος ἐπιβεβη-- 

xoc τῆς δλκάδος τῆς ἐντεύξεως εἴχετο: φασὶ τοιγαροῦν τῆς δια- 

δλέξεως τὸν Χαγᾶνον ἀπάρξασϑαι, εἰπεῖν δὲ τῷ Πρίσκῳ “τί 

ὑμῖν, ὦ Ῥωμαῖοι, καὶ τῇ γῇ τῇ ἐμῇ; τί περαιτέρω τοῦ πρέ- 

| movroc πόδας ἐκτείνετε ; ξένος ὃ Ἴστρος ὑμῖν, τὸ ῥύϑιον τούτου 






πολέμιον. ὅπλοις ἐχτησάμεϑα τοῦτον" τῷ δόρατι τοῦτον ἐδου-- 
λωσάμεϑα. ἄπαγε τῆς ἀτοπίας, ὦ Πρίσκε. μὴ διαλύσῃς C 
ἡσυχίαν δώροις ὑμῖν πραγματευϑεῖσαν πολλοῖς. αἰδέσϑητι τὰς 
σπονδάς, δυσωπήϑητι τὴν τῶν ὕρκων ἀσφάλειαν. ἡγείσϑω 
εὐβουλία τῆς ἐγχειρήσεως, τὸ συνοῖσον τῆς ἐπιβολῆς τῶν πραγμά- 
των. μὴ μετὰ τὸ παϑεῖν βουλευσώμεϑα. πρὸ τῆς ἐπιβολῆς 
ἡ βουλή. ἀδικεῖς τῇ προπετείᾳ τὰ πράγματα. τὸν κακῶς βου-- 
i5 λευσάμενον πρῶτον ἡ ἐγχείρησις ἔβλαψε. κλέπτεις τὸν πόλεμον, 
στρατηγέ. εἰρήνην ἐνόϑευσας καὶ παράταξιν, ὡς φίλος σπεν-- 
δόμενος καὶ ὡς ἐχϑρὸς συμπλεκόμενος. ἢ ϑάτερον τοίνυν ἀπό- 
λειπε, ἢ τὴν ἠρεμίαν μὴ τάραττε." ἔφησε δὲ καὶ ταῦτα ὃ βάρ- 
βαρος ἐπὶ λέξεως. ““χρίναι ὃ ϑεὸς ἀνὰ μέσον Χαγάνου καὶ ἀνὰ 
Ὁ μιέσον Πϊαυρικίου τοῦ αὐτοχράτορος. ἢ παρὰ τοῦ ϑεοῦ ποτὲ 
ἐχζητήσοι ἀντίδοσις." λόγος δὲ Πρίσκον ἐν ἀντιϑέσεως μοίρᾳ 
ταῦτα προσειπεῖν τῷ Χαγάνῳ (11) “ἀδικεῖς Σιγγιδόνα τὴν D 
πόλιν, ὦ ἄνθρωπε. τί τὰ τείχη καϑελὼν πρὸς ἀποικίας αὐτὴν 
δυστυχεῖς ; ἐπιτείνεις τυραννῶν ὡς ἀδικούμενος. ἐπηρεάζεσϑαι 





cum Chagano super ripa fluminis considente in colloquium venit : Priscus 
e navi verba faciebat. aiunt igitur Chaganum priorem his dictis Priscum 
- compellasse. **quid vobis, Romani, cum provincia mea? quid ultra quam 
fas pedem profertis? Ister vobis externus, eius unda hostilis est. ar- 
mis hunc acquisivimus; hastis hunc subegimus, apage cum facinore 
istoc tam iniquo, Prisce: ne quietem , quam vobis tot dona in nos pro- 
fecta pepererunt, disturba. reverere foedus, reverere cautionem sacramenti, 
bonum consilium audendi impetum et futura utilitas aggressionem ne- 
οι antecedat. ne post malum adeptum consultemus. priusquam inci- 
pias, deliberato opus est. praecipiti ista temeritate te ipse laedis. qui 
male consuluit, ei primo coepta nocent. insidiose et fraudulenter bellum 
geris, o dux. pacem et conflictum sustulisti, dum foedus facis ut ami- 
cus, et oppugnas tamen ut hostis. aut alterum igitur horum desere, 
foedus, inquam, et aperte arma infer: aut quietem ne turba," insuper 
- haec ad verbum effatus est. *'iudicet deus inter Chaganum et impera- 
torem Mauricium, et is aliquando retribuat," tum Priscum Chagano 
huiusmodi responsum reddidisse accepimus. (11) **heus tu, iniuria Sin- 
gidonem laedis. quid moenibus eius destructis cives transmigratione im- 
Theophylactus, 19 


290 THEOPHYLACTI 


" - £2 
ὑπὸ Ρωμαίων περιϑουλλεῖς. ἔασον ἠρεμεῖν λαὸν δυστυχήσαντα, 
ἀπόσχου πόλεως, ἧ συμφορῶν περιχυμαίνουσι χλύδωνες. ἐλέη-- 
cov τὴν πολλάκις ὑπὸ σοῦ πορϑηϑεῖσαν,. ἐπίϑες τῇ πλεονεξίᾳ 
καὶ ὅρους" ποίησον αὐτῇ καὶ μεταίχμιον. δίδαξον αὐτὴν φιλο-- 
: P , , 
P 179 σοφῆσαι τὸ μέτρον. μέχρι τινὸς σταϑήσεσϑαι πρόσταξον, οἶμαι 
- * - , Y 
πολλοὺς κόσμους αὐτῇ μὴ ἐξαρκεῖν πρὸς τὴν ἔφεσιν. ἀόριστον 
, 2 , , 9i J LE 21 7 , 
βούλημα οὐ λαμβάνει κράτος ἀσάλευτον. οὐδὲν ἀκόρεστον πά- 
M ^ L , 3 e^ 
γιον. τὸ μὴ μέτρῳ ταλαντευόμενον οὐδὲ σφετερίζεσϑαι πέφυ-- 
xev. ἀνεπίχτητόν ἐστι τὸ ἄπειρον. καταστασιάζεται τὸ ἀσύμ-- 
βατον. ἐπίϑου χρηπῖδα τῷ ἔρωτι, μεθϑόδευσον τῷ χόρῳ τὸϊ 
» » MT] δ νιν M , ? 
ἄσχετον. ἄπληστος ὀφϑαλμὸς ἀεί τι καινὸν νοσηλεύεται. ἄντι- 
μετρεῖται τοῖς ἀνθρώποις τὰ πράγματα τὰ τῆς τύχης, ἀντηχεῖ 
ταῖς τροπαῖς. οὐδὲν εὐδαιμονίας καϑέστηκε ῥευστικώτερον. — 4j 
B víxy κομᾷ τῷ πτερῷ, καὶ ϑριάμβων ὀλισϑάνουσι πόδες. οὐκ 
, : - € 
ἔστι τροπαίων φύσις ἀϑάνατος. σήμερον ἐπιγελῶσαν τὴν ἡμέ- 1 
ραν ὑρᾷς δοδοειδῆ τε xal χροκινίζουσαν καὶ ὅλην ὡς ἔπος εἴπεῖν 
| ' ' L à » » , LEE! 
V. 262 Mum καὶ διαλάμπουσαν. αὔριον ὕψῃ ταύτην αὐτὴν Oxv- 
^ A , 2 ud / - ^ 
ϑρωπὸν ὁμοῦ καὶ δυσείμονα, ἀχλύϊ καταρδευομένην πολλῇ, καὶ 
» , - , , 3 ^ ^ 
ἀπὸ συστημάτων νεφῶν μελαινομένην συλλήβδην εἰπεῖν πρὸς 
ἀπρέπειαν.ἢ | 2 
- - - , 
Θυμῷ τοιγαροῦν διακόψας ὃ Χαγᾶνος τὰ ῥήματα, πολ- 
x E 
λὰς καϑαιρήσειν προσηπείλησε πόλεις. ὃ μὲν οὖν βάρβαρος τὴν 
καϑέδραν. ἀπολιπὼν πρὸς τὴν ἑαυτοῦ σκηνὴν ἐπανέζευξεν" ὃ δὲ 
peranda afflictas? quasi iniuriam acceperis, ita saevis. a Romanis te . 
violenter invadi rumorem spargis. sine vexatum abs te populum respi- 
rare. abstine ab urbe, quam calamitatum fluctus inundant. miserere il- 
lius, quam toties ipse depopulatus es. praescribe modum avaritiae. 
fac in medio aliquid relinquat. doce illam" mediocritatem. iube aliquous- 
que progressam consistere. equidem plures mundos aviditati tuae non 
puto sufficere. voluntas infinite cupida stabile imperium non adipiscitur. 
nihil inexplebile fixum ac firmum est. quod ad mensuram non exigitur, 
nec proprium effici solet. acquiri quod immensum est non potest. non 
congruentia discordiis semper obnoxia sunt, adde metas cupidini; satie- 
tate insatiabilitatem persequere. oculi nunquam explentur: semper no- 
vi aliquid, ut morosus aegrotus, concupiscunt. fortuna hominibus facta 
remetitur, et mutationibus contra respondet. felicitate nihil fluxum ma- 
gis. victoria est pennatissima, et labiles triumphorum pedes. non est 
sempiterna tropaeorum conditio. hunc diem ridentem, roseaque et cro- 
cea pulcritudine iucundum, totumque (ut verbo dicam) lucidum ac splen- 
didum aspicis. cras alium, tristem simul et deformi habitu, nebula 
multa circumfusum et nubium multitudine, ut summatim dicam , foede 
atratum videbis." | ; 


Hic Chaganus ira stimulatus dicentem interpellans, multas adhuc 
urbes sese eversurum minitatur; relictaque ripa ubi sedebat, in taberna- 


» 





HISTORIARUM VII. 11. 12. 291 


Πρίσκος τὸν Γουδοῦϊν μετάκλητον ποιησάμενος, xol Ρωμαϊχῇ 
τοῦτον περιφράξας δυνάμει, τῇ Σιγγιδόνε βοηϑεῖν ἐγκελεύεται. 


ἀτὰρ ὃ Γουδοῦϊς ἐπὶ τὴν Σιγγιδόνα ναυτίλλεται" τὴν γὰρ Σιγγιδόνα, 


δύο ποταμοὶ ἀγκαλίζονται, 0 τε Σάος καὶ Ζ4ράος. ἐπεὶ δὲ oí 
᾿δπερὶ τὴν Σιγγιδόνα βάρβαροι Ῥωμαϊκὰς δυνάμεις ναυπηγησαμέ- 
| weg κατεῖδον, τὰς ἁμάξας πρὸ τοῦ ἄστεος συστησάμενοι χαρα-- 
- χοῦσι τὴν τιὐλιν. τὴν τοίνυν τῶν Ρωμαίων ὁρμὴν μὴ ὑπομεμε- 
- γηχότες οἱ βάρβαροι, ὅμα δὲ καὶ τὸν λαὸν τῆς πόλεως ὀρρωδή-- 
σαντες, εἷς φυγὴν ἀποχλίνουσιν. οὕτω μὲν οὖν ὃ Πρίσκος ἀτυ-- 
Ἰοχοῦντα λαὸν διεσώσατο. δευτέρᾳ δὲ ἡμέρᾳ περιβάλλουσι τείχη 
τῇ πόλει. ὃ δὲ Χαγᾶνος ἐπὶ τούτοις παρεδριμύττετο, τήν τε 
καρδίαν σφακελιζόμενος ἀγγέλους πρὸς τὸν Πρίσκον ἐξέπεμπεν, 
ἐς τὸ φανερὸν τὰς σπονδὰς διαλύων. δεκάτη δὲ ἡμέρα, καὶ 
τὰς περὶ αὐτὸν δυκάμεις συναϑροίσας ὃ βάρβαρος ἐπὶ τὸν Ἰόνιον 
6 χόλπον στρατεύει τὴν σάλπιγγα. (129) περὶ τούτους τοὺς τό- 
πους ἣ ΖΔαλματία χώρα καϑέστηκε. τοίνυν ἱκανοὺς χάρακας ὃ 
βάρβαρος ποιησάμενος εἰς τὰς λεγομένας Βάγκεις ἐχώρησε, καὶ 
δὴ παραστησάμενος τὴν πόλιν τοῖς μηχανήμασι τεσσαράκοντα 
 ἐξεπόρϑησε φρούρια. ὃ δὲ στρατηγὸς τούτων διακηκοὼς τῶν 
50 δεινῶν δισχιλίοις μαχίμοις ὁπλίζει τὸν Γουδοῦϊν, ἐπὶ κατασκοπῇ 
χε τῶν πραττομένων τοῦτον ἐξέπεμπεν. ὃ μὲν οὖν Γουδοῦϊς 
ἀναλαβὼν τοῦ ὁπλιτικοῦ τοὺς λογάδας τῆς δδοιπορίας ἀπήρχετο. 
— ἐκκλίνει τοιγαροῦν τὰς λεωφόρους ὃ Γουδοῦϊς, καὶ διὰ δυσχωρίας 
ἀγνώστων τε ἀτραπῶν τὴν βάδισιν ἐπεποίητο, ἵνα μή που πολε- 
95 μίας ὄψεως ἐπιφανείσης αὐτῷ ἐπισυρομένης πλήϑη βαρβάρων 





culum suum revertitur, Priscus Guduin accersitum sumptis copiis Sin- 
- gidoni succurrere iubet, Guduis Singidonem, duobus fluminibus Sao et 
Drao cinctam, navigat, barbari ut Romanos navibus compactis adnavi- 
gare conspexerunt, currus ante oppidum pro munimento seu vállo obii- 
ciunt. verum eorum impetum non sustinentes, simul etiam incolas me- 
tuentes, in fugam se conferunt. ita Priscus populum miseriis circum- 
ventum conservavit. altero die muros circum urbem reaedificant. quod 
acerbe ferens, et tabescens animo Chaganus, missis ad Priscum nuntiis 
foedus palam renuntiat, ac lace decima coacto exercitu suo in sinum 
lonium ducit, (12) prope hosce locos posita est Dalmatia regio. mul- 
tis igitur castris barbarus Banges, ut dicuntur, venit, oppidoque operi- 
bus admotis in potestatem accepto quadraginta insuper castella vastavit. 
quae calamitas ubi ad aures ducis accidit, Guduin cum duobus armato- 
rum millibus ad res lustrandas mittit. is cum delectis iter agit, ac viam 
ei declinans, per loca difficilia semitasque incognitas graditur, nec- 
ubi hostili facie multorum barbarorum obvia in extremum discrimen la- 


C 


D 


P 180 


299 | THEOPHYLACTI - : 


5 » * , ΤΥ ἢ , - , 
B dc τοὔσχατον xoxóv παραγένηται. καὶ οὖν γενόμενος τῶν Bao- 
T ἢ - , - ἢ 
βάρων πλησίον ὁρᾷ ἐξ ἀπόπτου τινὸς περισχοπῆς πλήϑη λαῶν 
, 5 
παροδεύοντα. ἀποστείλας τοίνυν πεζοὺς ἄνδρας τριάχοντα 
, ^ ^ ,ὔ ὶ - € *P. - i 
παρακελεύεται ἰχνηλατεῖν τὸ πολέμιον. xoi γοῦν ot Ῥωμαῖοι 
’ , €e m. “ * , C Ad 
διά τινων παρεχτετραμμένων ὁδῶν ἐποιοῦντο τὴν βάδισιν. ὑπὸ ὅ 
δευτέραν τοιγαροῦν φυλακὴν τῆς νυχτὸς ἐλλοχῶσιν ὡς iv παρα- — 
βύστῳ τινὶ τὸ βάρβαρον ἀνιχνεύοντες. ἐν ταῖς ὕλαις τοιγαροῦν 
- ^ , 
ἀποχρυπτόμενοι, xal τῆς νυκτὸς ἐπὶ τὰ μέσα παροδευούσης on-. 

- - 2 -»» - , cc ^ , 
pela, ψυχῆς ἀρετῇ ἐφίστανται τοῖς βαρβάροις ot "Pouotor χαϑεύ-- 

C δουσιν. ἀπὸ σημείων δὲ δύο περιτυχόντες ἀνδράσι τρισὶ xgou- ft 
παλῶσι καὶ λίαν πεφυκόσιν ἐξοίνοις, τούτους ζωγρήσαντες, ὥς 

Tf! ἘΣ 2 , ^ - » WEM CET. | 
oiov τε ἣν ἀνετάσαντες τὰς τῶν πολεμίων ἐπιβουλὰς ἁπάσας 
y ^- LI " 
διέγνωσαν. οἵ μὲν ovv Ῥωμαῖοι δεσμοῖς περιβαλόντες αὐτοὺς 
- “τ - PLI Em ET s 
τῷ Γουδοῦϊ ζῶντας ἐξέπεμψαν. Τουδοῦϊς δὲ ὃ ταξίαρχος με-- 
^ 3 2 2 - E 3 , c 5 - 
μαϑηκὼς &n' αὑτῶν δισχιλίοις ἀνδράσιν ὁπλίταις ἐπὶ φρουρᾷ 1t 
τῆς λείας τὸν Χαγᾶνον συμφράξασϑαι, ἥἤσϑη ἐπὶ τῇ ἀγγελίᾳ" 
3 , 

D xol οὖν ἀποχρύπτεται ἔν τινε φάραγγι. οἱ μὲν οὖν βάρβαροι 
λαμπούσης ἡμέρας τὴν προνομὴν διεσώζοντο, ὃ δὲ ΤΓουδοῦϊς 
ἐπὶ τὰ νῶτα τούτων γενόμενος ἀϑρόως τε ἐπιϑέμενος τῷ δό- 
ρατι πάντας διέφϑαρεν, xol ἀνασωσάμενος τὴν λείαν πρὸς "τὸν 90 
Πρίσκον μεγαλοψύχῳ φρονήματι διεχόμισεν. ὃ δὲ Xayüvog 
ταῦτα δὴ τὰ τῆς ἀποτεύξεως μεμαϑηκὼς ἀϑυμίᾳ πολλῇ κατε- - 

V 263 ϑέβλητο. ἐπὶ μῆνας τοιγαροῦν ὀκτωχαίδεκα καὶ περαιτέρω Ῥω- 
μαίοις τε καὶ βαρβάροις τοῖς ἀνὰ τὸν Ἴστρον αὐλιζομένοις οὐδὲν ὦ 
2 4 - 
ἄξιον συγγραφῆς διαπέπρακται. 95 
"E δὲ 2 , d , - 3 , 
τους δὲ ἐννεακαιδεκάτου ἐπιστάντος τῷ αὐτοχράτορι 


beretur. factus igitur barbaris propior, ex alta quadam specula globum 

. praetereuntem videt. mox triginta mittit, qui eorum vestigia observent. . 
per devia igitur Romani iter carpunt, ac sub secundam vigiliam noctis, - 
quasi in latebris quibusdam barbaros indagarent, in silva per insidics 
sese condunt; mediaque nocte, virtute duce dormientes opprimunt. dua- 
bus inde leucis in tres crapula et vino graves admodum incidentes, ca- 
ptos, quantum possunt, examinant, omnia hostium molimina exprimunt, 
manicas iniiciunt, Gundui vivos mittunt. Gunduis taxiarchus ubi Cha- - 
£anum ad praedam custodiendam duo millia constituisse ab eis didicit, 
nuntio laetus se in valle quadam occultat. barbari mane praedam asser- 
vabant, cum Guduis a tergo confertim invadens omnes interimit, prae- 
damque receptam ad Priscum gloriabundus transmittit ^Chaganus co- 
gnito adverso casu tristitia multa obruitur. ad menses igitur decem et 
octo, atque etiam amplius, Romanis ac barbaris apud Istrum versanti- 
bus nihil seriptione dignum est actum. 

Anno decimo nono imperatori futura praenuntiantur, et communis 


HISTORIARUM VII. 12. 13. 293 










1 € - , , - 

ἢ τῶν μελλόντων προαγύρευσις γίνεται, τά τε χοινὰ τοῦ 
, D - 9 

χόσμου. ἐξομολογοῦνται παϑήματα" ἀνὴρ γάρ τις πρὸς τὸν 

: - , , - 
τῇδε χύσμον διαλυσάμενος καὶ ἐν ἀσκήσει ϑεωρίαν τῶν ἀπορ- 

, 
uro» μετειληφὼς ἐπί τε τὸν μονήρη βίον κατακλιϑείς, σπάϑην 
, 3: νν - - 

γυμνώσας, ἀπὸ τοῦ λεγομένου φόρου (τῶν ἐπισήμων δὲ οὗτος 

& , ^ , , - - P 
τύπος τῆς πύλεως) μέχρι τῶν προαυλίων τῶν ἀναχτόρων ξιφήρης 
^ , n4 
διαδραμών, ἅμα τὸν avroxQéroou τοῖς παισὶν ἐν φόνῳ μαχαί- 

LE , 

ρας τεϑνήξεσϑαι προηγόρευεν. ὥρᾳ δὲ ϑέρους καὶ λόγος Toa- 

διανὸν τῷ Πϊαυρικίῳ ἐς τὸ φανερὸν προσαναγγεῖλαι τὰ ἀπο-- 

, c - - - 
ἰΟτεύγματα" ὁ δὲ ἀνὴρ ἐκ τῆς ϑείας ὀμφῆς κατισχυρίζετο τὰ τῆς 
προρρήσεως ἐπιφανῆναι αὐτῷ. 

' “Δ / - , H 5. 7? 42/ 
13. Καὶ γοῦν ἐν τούτῳ τῷ χρόνῳ ὃ παρὰ τοῖς df ioorc P. 181 

- , 

“Χαγᾶνος τιμώμενος, τὰ περὶ αὐτὸν συλλεξάμενος πλήϑη, περὶ 

τὴν Θρᾳκιχὴν ἸΠυσίαν χωρεῖ, εἶτα Τομέᾳ τῇ πόλει ἐφίσταται. 

, € J , , - , ^ 
τούτων ὃ Πρίσκος πυϑόμενος ἐπηρεαζομένῃ τῇ πόλει προσομιλεῖ. 

[4 ^ - 

Ρωμαῖοι τοιγαροῦν καὶ οἵ βάρβαροι εἰς τὰ περὶ Τομέαν τὴν πόλιν 

, - ^ 
στρατοπεδεύοντες ὥρας ἐπιγινομένης χειμῶνος οὐδαμῶς τὸν χά- 
“ὕ 5 »“Ὁὅ" 

Quxa διελύσαντο. τοῦ δὲ ἦρος ἀνίσχοντος λιμὺς τοῖς “Ῥωμαίοις 

* , - - - 
ἐνέσκηψε. μελλούσης δὲ ἐπιβήσεσϑαι τῆς μεγάλης τῶν Χριστια-- 
- € - € - - ^ 

γῶν ἑορτῆς, καὶ πάϑος ὁμοῦ καὶ ἀνάστασιν τοῦ σωτῆρος ἕορτά- B 

Luv ϑεοῦ, τοῦ τε λιμοῦ τοὺς ρωμαίους καταπιέζοντος, παρα-- 
1 TA - 

| 0S προνοίᾳ τινὶ ὁ Χαγᾶνος πρὸς τοὺς Ῥωμαίους πρεσβεύεται. 
ς € - - - ^ 

ἡ δὲ ἀξίωσις ἦν λύσιν τῷ λιμῷ ἐπιϑεῖναι. ὃ μὲν οὖν IIoloxoc 

ἐπὶ τῷ καινοπρεπεῖ τῆς ἀξιώσεως διηπύρει τε καὶ ἠπίστει" ἐπεὶ δὲ 

] 

5 πίστεις Ῥωμαῖοί τε καὶ βάρβαροι ἔδοσαν καὶ ἀντελάμβανον, πεν-- 
mundi calamitas palam profertur. nam vir quidam, qui rebus vitae hu- 
ius valedixerat, et monasticum institutum sectatus exercitatione contem- 
plationis arcana didicerat, gladium vagina vacuum prae se ferens, et a 
foro quod dicitur (est autem hic urbis locus illustris) usque ad vestibu- 

. lum palatii currens, Mauricium ipsum liberosque eius gladio caesum iri 
vaticinatur. aestate item Herodianum quendam, qui se id divinitus ac- 


cepisse affirmabat, eidem Mauricio publice exitium praedixisse vulga- 


tum est. 

18. Per hoc tempus Chaganus Abaris honoratus copias suas colli- 
git, et ad Moesiae 'T'hraciam iter intendit, deinde TTomeam aggreditur. 
«uod ubi Priscus rescivit, urbi afflictae cum auxilio adest. Romani igi- 
tur barbarique ad 'Tomeam castra habentes, quanquam hieme interve- 
niente, perseverant. vere appetente Romanos fames occupat. cumque 
Christianis solennia mortis et resurrectionis domini salvatoris in foribus 
essent, Romanique commeatus inopia premerentur, inexpectata quadam 
providentia, Chaganus legatione missa significat, si eis placeat, velle 
se eorum famem depellere. Priscus petitionis novitate anceps haerere 
ac diffidere, postquam vero inter utrosque data et accepta est fides, 


294 THEOPHYLACTI 


ϑημέρους σπονδὰς συστησάμενοι τὴν ἀφοβίαν ἐπραγματεύοντο, 
ἁμάξας τοιγαροῦν ὃ Χαγᾶνος ἐπισιτισμοῦ λιμώττουσι τοῖς Ῥω-. 
C μαίοις παρείχετο. διὰ τοῦτο μέχρι τῶν χρόνων τῶν καϑ᾽ ἡμᾶς 
τῶν παραδοξολογουμένων τὰ τῆς βαρβαρικῆς φιλανθρωπίας ταύ- 
της χαϑέστηχε. τετάρτη δὲ ἡμέρα, καὶ τῆς ἹΡωμαϊκῆς pem 
εὐθηνούσης volg πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαιοτάτοις τῷ βίῳ ὃ Χαγᾶνος 
πρέσβεις ἐξέπεμπεν, ᾿Ινδικὰς ὑπὸ τοῦ Πρίσκου λαβεῖν ἀξιῶν χα- — 
ρυκείας. ὃ μὲν οὖν στρατηγὸς τοῦ βαρβάρου τὴν ἀξίωσιν ἐϑε- 
ράπευε, πέπερί τε ἐξέπεμψε καὶ φύλλον ᾿Ινδῶν κασίαν τε xol τὸν 
λεγόμενον κόστον. ὃ δὲ βάρβαρος τὰς Ρωμαϊκὰς ἀπολαβὼν δω- f 
D ρεάς, καταρωματισάμενος ἥσϑη λίαν περιχαρῶς. γίνεται τοίγυν 
ἀπόμαχος μέχρις ὅτου Ῥωμαίοις 7j δημοτελὴς ἐκείνη καὶ μεγάλη 
πανήγυρις ἐπεπέραστο. συνηυλίζοντο τοιγαροῦν τὰ ἀντίϑετα, - 
καὶ οὐκ ἦν δέος ἐν ἑκατέραις δυνάμεσιν, οὐκοῦν ἀποτερματι- 
ζούσης τῆς ἑορτῆς ἀγγέλους ὃ Χαγᾶνος ἐξέπεμψε, διακρίνεσϑαι Ἵ! 

| ἀπ᾽ ἀλλήλων ἀξιῶν τὰς δυνάμεις, οὕτω μὲν οὖν διαχωρίζεται | 
ἀπὸ τῶν Ρωμαίων ὃ βάρβαρος. ; 


j 
[ 
| 
1 


Ἕκταϊῖος δὲ ὃ Χαγᾶνος ἐπεὶ ἀχηχόει Κομεντίολον δυνάμεις 
ἀναλαβόμενον μέλλειν. τῇ Νικοπόλει προσομιλεῖν, τὸ δπλιτιχὸν | 
συλλεξάμενος κατὰ Κομεντιόλου στρατοπεδεύεται. Κομεντίολος 9 
δὲ ἥχειν τὸν Χαγᾶνον ἀκούσας ἐπὶ τὴν lMvoíav χωρεῖ, ἐπέ τε 
Ζικίδιβα τὰς σκηνὰς συνεπήξατο. ἑἕβδομαῖος δὲ sic Ἰατρὸν ἀφι- — 
κνεῖται τὴν πόλιν. ὃ δὲ βάρβαρος εἴκοσι παρασάγγας ἀφεστήκει 
“Ῥωμαίων. νυχτὸς δὲ μεσούσης ἐν ἀπορρήτῳ πρὸς τὸν Χαγᾶνον 

P 182 6 τῶν Ρωμαίων στρατηγὸς ἐξέπεμψεν ἄγγελον. εἶτα τὸ ἹΡωμαΐ- g 


9, Ἰνδικὸν Exc. ibid. τὸ Exc. 


dierum quinque compositis indutiis, Chaganus esurientibus plaustra €iba- - 
riis referta submisit. quocirca usque hodie barbarica ista humanitas ut - 
admirabilis et praeter omnium opinionem exhibita celebratur. die quarto, . 
cum iam Romani rebus ad victum requisitis abundarent, Chaganus a . 
Prisco Indica aromata petit; cui ille morem gerens, piper, folium Indi- | 
cum, casiam et costum, ut vocatur, mittit, barbarus donis Romanorum 
acceptis et aromatibus delinitus incredibiliter laetatur, et ab armis tem- 
perat, quoad publica illa et. praecipua celebritas praeteriit. habitabant - 
igitur simul sub iisdem pellibus extra omnem metum adversariae copiae. 
festis diebus transactis Chaganus per nuntios agmina secerni postulat, - 
ita Romani a barbaris separantur, | 
Die sexto, ubi comperit Comentiolum venturum cum exercitu Nico- 
polim, adversus eum procedit. Comentiolus id resciscens in Mysiam . 
abit, et ad Zicidiba castra locat. die septimo ad latrum urbem acce- - 
dit, barbarus viginti parasangis a Romanis aberat. nocte media dux 
Romanus secreto nuntium ad Chaganum mittit, deinde obiter, et quasi 


L| 


HISTORIARUM VII. 13. 14. 295 


κὸν προσέταξεν ἐξοπλίσασθαι, ὡς ix τοῦ παρήκοντος τὸν λόγον 
ποιούμενος " οὐ γὰρ ἔφησε Ρωμαίοις ἐξ ἑωϑινοῦ ποιήσασϑαι πα- 
ράταξιν. οἱ μὲν οὖν Ρωμαῖοι τοῦ πολεμάρχου χάριν ὑποτοπά-- 
| gavztg ὑπλοφορεῖν προστάξαι τούτοις τὸν στρατηγόν, τοῖς σιδη- 
S ρίοις χιτῶσι τὰ περιστέρνια φράττουσιν" ἐδόκει γὰρ αὐτοῖς ἐξέ- 
E τασιν τοῦ δπλιτιχοῦ ποιήσασϑαι ἐθέλειν τὸν στρατηγόν. τὰς 
ἀκτῖνας τοίνυν ἡλίου περιβαλόντος τῇ γῇ, δρῶσιν οἱ Ῥωμαῖοι 
pir! εὐχοσμίας συντεταγμένον τὸν βάρβαρον, τήν τε ἔκταξιν 
χατ᾽ αὐτῶν συντόνως ποιούμενον. αἱ μὲν δυνάμεις αἵ περὶ τὸν 
10 Κομεντίολον ἐβλασφήμουν εἰς τὸν πολέμαρχον, αἴτιον αὐτὸν τῆς 
παρασχκευάστου ταύτης ἀκοσμίας καταιτιώμεναι. ϑρύλλου τοι- 
γαροῦν γεγονότος μεγίστου μένει ὃ βάρβαρος ἀπὸ σημείων δύο 
τῆς Ῥωμαίων πληϑύος. (14) Ῥωμαῖοι τοιγαροῦν ϑεασάμενοι 
ἀναβολὴν τῆς ἐπιβολῆς τοὺς βαρβάρους λαμβάνοντας σιδηροφο-- 
ροῦσιν ἅπαντες λίαν ὁπλιτικῶς, καὶ ἦν αὐτοῖς τὸ κακῶς παρο-- 
φϑὲν πρὸς διόρϑωσιν εὔκαιρον. ὃ γὰρ Κομεντίολος τὰς τάξεις 
ἐτάραττε, ποτὲ μὲν ἀπὸ τῆς μέσης φάλαγγος τὰς δυνάμεις με- 
τατιϑέμενος ἐπὶ τὸ εὐώνυμον κέρας, ποτὲ δὲ τοὺς ἀπὸ τῶν εὐω-- 
ψύμων δυνάμεων ἐπὶ τὴν δεξιὰν μεταβάλλων. τῇ τοίνυν ἀλλο-- 
προσάλλῳ μεταϑέσει τῶν τάξεων πολλῆς γίνεται αἴτιος ἀκοσμίας. 
ἐντεῦϑεν τάραχος ταῖς τάξεσι συνεκύρησε. καὶ οὖν ὃ στρατηγὸς 
τῷ δεξιῷ τῆς παρατάξεως κέρατι ἐν παραβύστῳ ἐδήλου τὴν ἀπο-- 
σχευὴν διασώσασϑαι καὶ πρὸς φυγὴν παραυτίκα χωρῆσαι. ἀντὶ 
πολλοῦ τοίνυν τοῦτο ὑποτεταγμένοι περιπτυξάμεγοι ἀποκλίγουσι 
95 πρὸς φυγήν. ἐντεῦϑεν αἱ λοιπαὶ τῶν Ῥωμαίων δυνάμεις τοῦτο 
 ϑεασάμεναι πρὸς τάραχον καταπίπτουσι. δυομένου τοιγαροῦν 
















in transitu loquens, militem arma «capere iubet: non enim dixit illos 
mane conflicturos. Romani coniectantes ducem sua causa iubere arma 
expediri, quod exercitum in armis lustrare vellet, tunicis ferreis pe- 
€tora communiunt. wubi sol radios per terras diffudit, barbarorum ordi- 
nes contra infestos tendere aspiciunt. tum convicia in ducem iactantes 
ipsum ut confusionis istius dedita opera auctorem accusant. tumultu 
igitur ingenti excitato, barbarus altero lapide a Romanis constitit. 
(14) Romani cernentes barbaros gradum sistere, omnes ferro sese quam 
maxime instruunt; quodque male neglectum. fuerat, id eis emendandi 
opportunitatem porrigit, Comentiolus autem perturbare ordines, et nuuc 
quidem e media phalange in sinistrum, nunc e sinistro in dextrum cornu 
transferre. qua commutatione multam in exercitum confusionem pertur- 
bationemque induxit, eos igitur qui dextrum cornu tenebant, occulte 
monet ut collectis vasis repente fugam ineant. quod illi pro beneficio 
singulari amplectentes, terga vertunt. hoc viso reliquae copiae tumul- 


V 264 


B 


C 


D 


Ρ 188 


p 


296 THEOPHYLACTI 


Y , : 
τοῦ ἡλίου ἀπὸ σημείων δύο Ῥωμαίων ποιησαμένων χάραχα, ἐν 
, - c , ὃ , ς δὲ » 2 1 
τούτῳ δῆτα τῷ χώρῳ στρατοπεδείονται, οἱ δὲ Αβαροι οὐ μετε- 
- , 
φοίτων τὸν τόπον, ἔνϑα τῇ προτεραίᾳ τὰς διατριβὰς ἐποιήσαντο. 
μεσούσης δὲ τῆς νυκτός, ἐν προσχήματι. προϑεόντων τινῶν ἐπι- — 
, ! ^. Hi 
λέκτους ὃ στρατηγὸς συμφραξάμενος, ἐν ἀπορρήτῳ διαφυγεῖνδ᾽ 
3 ^ 2 , 5 29€ € -€ ^ , 1 
αὐτοῖς ἐγκελεύεται. εἶτα ἐξ ἑωϑινοῦ ὁ Κομεντίολος τῷ σιδήρῳ 
1 
ὡς ἔπος εἰπεῖν ἐνοπλισάμενος κατειρωνεύετο ὡς ἀπὸ τεττάρων ση- — 
^ - (4 - ' 
μείων κυνηγετεῖν. διά τοι τοῦτο, ἢ ποδῶν εἶχε, τὴν ἀπόδρα-- 
σιν ἐποιεῖτο. ἡλίου τοίνυν μεσοῦντος εἷς ἔννοιαν τῆς ΚΚομεντιό- 
- - y 
Aov ἀνοίας τὰ στρατόπεδα γίνεται, καὶ τοῦ στρατηγοῦ κατανε- 10 
γοηκότα τὰς φροντίδας, πρὸς φυγὴν μετατεϑέντα, τὸν γείτονα — 
διεπεραιώσαντο ποταμόν, xal ἀποδιδράσχουσι μετά τινος (x0- — 
σμίας μεγίστης τεσσαράκοντα σημεῖα ἀπὸ τοῦ χάρακος. ἐπεὶ δὲ — 
Sei iut | 
ἀνηγεμόνευτος ἡ ἀποφοίτησις ἦν, μεγίστοις περιπίπτουσι φόβοις. 
οἱ δὲ βάρβαροι κατόπιν βαδίζοντες τὸν λεγόμενον Ἰατρὸν διενή-- 15 
ἕαντο ποταμόν. ἐπιϑεμένων τοίγυν τῶν πολεμίων “Ῥωμαίοις, | 
τὸ ὁπλιτικὸν ἀπορία καὶ δέος μετήσχετο: γίνεται τοίνυν ἦ φυγὴ 
κραταιὰ τῆς Ρωμαίων πληϑύος. ἐντεῦϑεν οἵ βάρβαροι τὰ ἐχυ-- 
ρώματα τῶν διαβάσεων περικάϑηνται" χλεισούρας τῇ πατρίῳ 
“Ῥωμαῖοι φωνῇ ἀποχαλεῖν ταῦτα εἰώϑασιν. ἀτὰρ ἀναιροῦνται 90 
- -- 3 
τῶν “Ῥωμαίων πολλοί. ἐπεὶ δὲ δ᾽ φόνος τοῖς “Ρωμαίοις ἦν διαρ-- 
, € hi , J ?* - , ». , 
κῆς, τὸ ὁπλιτικὸν συστησάμενον φάλαγγα ἐξωϑεῖται βίᾳ τὸν βάρ-- 
€ , »» - CP - ? 23 - 
Begov. . οἵ τοίγυν 'ἄβαροι τῇ ῥύμῃ τῆς ἐπιϑέσεως ἀποφοιτῶσε 
- : , e L] 3 c € - , , 
τῶν διαβάσεων, οὕτω μὲν ovv ot Ῥωμαῖοι μεγάλοις κινδύνοις 
^ , , - 
τῶν παρόδων ἀντιλαμβάνονται, ὃ δὲ Κομεντίολος ἀσχήμῳ φυγῇ 25 





11. μετατιϑέντα IP. 


tuantur. sole terris ablato, Romani duobus ab hoste milliaribus in ca- 
stra sua redeunt. Abares loco hesterno non excedunt. nocte alta, spe- 
cie quorundam praecurrentium dux quibusdam delectis et armatis, clam 
iubet uti fugam arripiant. mane, ut brevis sim , ferro instructus vena- 
tionem instituturum se post 4 milliaria simulat, atque ita summa celeri- 
tate fugit. meridie milites Comentioli amentia perspecta cogitationibus- 
que intellectis, dantes se in pedes flumen traiiciunt, confusioneque ma- 
xima quadraginta millia passuum a castris fugitant. quod autem duce 
carebant, metu ingenti tenebantur, barbari sequentes latrum amnem 
transeunt. hoste instante, Romani et formidine et consilii inopia confli- 
ctati, fugam summo conatu persequuntur. tum barbari transitus muni- 
menta, quas patria lingua clausuras Romani appellare consueverunt, 
circumsident, magno Romanorum numero interfecto, milites praesidiarii 
in phalangem densati vi barbaros pellunt. Abares adversus vim tantam 
impares transitum deserunt, quem Romani acri praelio recuperant.. Co- 


HISTORIARUM VII. 14, 15. 297 


^ , , 
-2góc τὰ Zlgitinsoa παραγίνεται, καὶ ταῖς πύλαις προσομιλήσας 

- ὦ γώ 2. I " PON ES 2 D 
τοῦ ἄστεος ἠξίου εἰσόδου τυχεῖν καὶ ϑερμοῖς ὕδασιν ἀπορρύψα-- 
σϑαι. οἱ δὲ ἀστοὶ ὕβρεσι καὶ λίϑοις τὸν ἀπόμαχον στρατηγὸν 
ἀπεπέμποντο, ὃ δὲ Κομεντίολος ἐπὶ τὰ τείχη γίνεται τὰ μακρά, 
"οἱ δὲ βάρβαροι κατὰ μικρὸν τῶν Ρωμαίων εἰς τοὐπίσω τραπέν-- 
τῶν ἐπὶ τὰ 4ριζίπερα παραγίνονται, τήν τὲ πόλιν ἐπόρθησαν, 







t. - - - , - 
xal τὸν ᾿“λεξάνδρου ναὺν τοῦ περιφανοῦς ἐν τοῖς μάρτυσι τῷ 
- € 
παμφάγῳ πυρὶ χατηνάλωσαν. τόν τε τάφον τοῦ μάρτυρος εὗ- 
ρηκύτες ἀργύρῳ περιρρεόμενον ἀνοσίως σχυλεύουσι, καϑυβρί- 
10 ζουσί τε τῇ ἐχβολῇ καὶ τὸ σῶμα τὸ ἐπὶ τῷ τύμβῳ ἐγκείμενον, καὶ 
λίαν ἐπὶ ταῖς νίχαις ὑψαυχενιζόμενοι ταῖς εὐωχίαις καταστιβα-- 
δεύονται. 
- ^ , 
15. Ἐν ταύταις τοιγαροῦν ταῖς ἡμέραις τὸ κατὰ πάντων 
τῶν ἐϑνῶν κράτος αὐτοῦ ὃ ἡμέτερος πιστούμενος Ἰησοῦς, καὶ 
15 εἰς χληρονομίαν τὲ παρὰ τοῦ πατρὸς τὴν οἴχουμένην λαβὼν κα- 
τάσχεσίν τε τὰ πέρατα τῆς γῆς, οὐδαμῶς τῷ Χαγάνῳ ἀμάρτυ--: 
ρον τὴν ἑαυτοῦ βασιλείαν παρῆκεν. ἀϑρόᾳ γὰρ ἐπιφοιτήσει λοι- 
- ^ - , , $3 Bie M H ) 
μοῦ τὰ τῶν βαρβάρων πλήϑη, xol ἣν αὐτοῖς τὸ κακὸν ἀπαραί- 
τητον καὶ σοφίσματος οὐκ ἀνεχόμενον.᾿ εἰσπράττεται τοιγαροῦν 
- - T D 
6 Χαγᾶνος, àv9^ ὧν ᾿Ἱλέξανδρον ἠτιμάκει τὸν μάρτυρα, ἀξιο-- 
^f, , 2 c ^ M ^P 2) “« - , 
κύγους ποινάς" énTU γὰρ ποῖδερ αὑτῷ βυυβῶϑε WAP mbirbd 
€ 4. 3 - - 
ϑέρμῃ τὲ ῥαγδαίᾳ τινὶ καὶ φλογώδει, καὶ ἐν ἡμέρᾳ μιᾷ τὸν τῇδε 
' ε - ^ ^ 
χαταλύουσι flv. οὕτω μὲν ov» ὃ Χαγᾶνος δυστυχῶς εὐτυχεῖ 
τὰ ἐπινίκια " ἀντὶ γὰρ παιώνων καὶ ἀσμάτων καὶ ὕμνων καὶ κρό- 





mentiolus foede fugiens Drizipera venit; ad. moenia urbis adit, ad cor- 
pus calida ab'uendum introitum flagitat, cives imbellem ducem contume- 
lis et lapidibus abigunt. ita ad longum murum discedit. barbari, ut 
Romani recesserunt, paulatim Drizipera procedunt, urbem capiunt, ae- 
dem Alexandri martyris incliti incendio absumunt, eiusque monumentum 
argento ornatissimum nefarie spoliant. quin etiam corpus inde indignis- 
sime eiliciunt, mirificeque "victoria elati ad convivandum thoris dis- 
cumbunt. 

15. His itaque diebus Iesus dominus noster, qui a patre imperium 
in omnes gentes, et in hereditatem orbem terrarum et in possessionem 
terminos terrae accepit, regnum suum Chagano nequaquam intestatum 
esse voluit. passim quippe immissa pestilentia barbaros delevit, eratque 
malum indeprecabile, nec ulla medicina quantumvis sollerter excogitata 
curabile. itaque a Chagano ob Alexandrum martyrem tam ignominiose 
tractatum poena commerita exigitur. nam septem eius filii peste ingui- 
naria corripiuntur, caloreque vehementi et igneo plane, et uno simul 
die extinguuntur. sic Chaganus in victoriis suis infeliciter felix fuit. 
nau pro paeanibus et canticis et hymnis et manuum plausibus et salta- 


V 265 
C 


D 


P 184 


298 THEOPHYLACTI E 


vov χειρῶν xal συμφωνίας χορῶν καὶ γέλωτος χκυματίζοντος 9o5- 
γους εἶχε χαὶ δάκρυα καὶ πένϑη ἀπαρηγόρητα καὶ ζημίαν ἀἄνυπο- 
μόνητον. ἐβάλλετο γὰρ ὑπὸ στρατευμάτων ἀγγέλων, καὶ φα- 
ψερὰ μὲν ἦν ἡ πληγή, ἀόρατος δὲ 7j παράταξις. 

Κομεντιόλου τοίνυν εἷς τὸ βασίλειον ἐνδημήσαντος ἄστυ5᾽ 
συνενδημοῦσιν αὐτῷ καὶ οἵ ϑόρυβοι, καὶ τῷ ϑρύλλῳ κλυδωγι- 
ζομένης τῆς πόλεως ἐζωγραφοῦντο ταῖς ἐλπίσιν οἱ κίνδυνοι, τῇ 
τε φαντασίᾳ τὰς ἀπαισίους τύχας ἅπας ἐγρηγόρως ὠνειρατεύετο. 
ἐς τηλιχούτου τοίνυν κακοῦ τὰ τῶν Βυζαντέων ἐχώρει, ὡς καὶ 


re— δι μκααν:- 





τὴν Εὐρώπην καταλιπεῖν ἂν δοκιμάζειν αὐτοὺς καὶ πρὸς τὴν 
B Mola» μεταφοιτᾶν πρός τε Χαλκηδόνα ποιήσασϑαι τὴν μετάστα- 
σιν. ἢ δὲ Χαλκηδὼν πόλις καϑέστηκεν εἰς τὸ ἀντιπέραν τοῦ βα- 
σιλείου πολίσματος. ἐνομίζετο γὰρ δρμητήριον εὔϑετον ὑπεῖναι 
τοῖς Βυζαντίοις ἡ Χαλχηδών. ὃ δὲ αὐτοχράτωρ τοὺς σωματο-- 
, 2 , e 2*5 , Lj ^ P] , 
φύλαζας ἀναλαβών, οὖς ἐξχουβέτωρας Ῥωμαῖοι &vayogtvovot, 
καὶ τὸ ὁπλιτικὸν συλλεξάμενος τὰ μαχρὰ διεφρούρησε τείχη. 
€ » 3 “ἡ Δ, - , - , , δι ὦ 
ὑπῆν δὲ αὐτῷ χαὶ ἐκ τῶν δήμων τῶν ἐς Βυζάντιον πλείστη ἀπό-- 
μοιρα. ὀγδόη δὲ ἡμέρα, καὶ ἡ σύγχλητος παρήνει τῷ Καίσαρε 
πρὸς τὸν Χαγᾶνον πρεσβείαν ἐκπέμψασϑαι. ὃ δὲ βασιλεὺς προσ-- 


| 
] 
: 
4 
| 
1 
1 
4 
| 
ἢ 
E 
1 
Ρ̓ 
1 
1 


? 


καλεσάμενος τὸν “ρμάτωνα πρέσβυν χειροτονεῖ, xal ὡς τὸν 86, 


Χαγᾶνον ἐξέπεμψεν. ὃ μὲν οὖν “ρμάτων εἷς τὰ “ίριζίπερα ylve- 

C ται, πλήϑη δώρων ἐπιφερόμενος. ὃ δὲ Χαγᾶνος τὰς παρούσας 

τύχας κατοδυρόμενος ἐθρήνει ἀσχέτως τὴν ἀποβολὴν τῶν υἱῶν 

τήν τὲ τῶν δυνάμεων λύμην. δέκα δὲ ἡμέρας ἐνδιατρέψας ὃ 
17. ἐκ τῶν] ἐκ τῆς τῶν ΤΡ. 24. τῶν add. Exc. 


tionum. numeris et risu effusissimo lamenta et lacrimas et luctum nulla 
consolatione sanabilem et iacturam intolerandam adeptus est, percussus 
est enim ab angelorum exercitibus; et cum plaga esset aspectabilis, acies 
tamen illa visu contingi non potuit. 

Comentiolum urbem imperatoriam ingredientem rumores comitati 
sunt, tumultuque eam pervadente metus futura pericula depingebat; et 
unusquisque adversae fortunae imagines animo repraesentans, etiam vi- 
gilans somniabat quodammodo. eo igitur malorum res Byzantina delapsa 
est, ut de Europa deserenda et Asia atque Chalcedone incolenda cives 
serio cogitarent. est autem Chalcedon e regione Byzantii, quae vitan- 
dae tempestati imminenti portus fore accommodatus videbatur. imperator 
cogit milites, quos cum custodibus corporis sui ( Romani excubitores vo- 
cant) et maxima parte civium Byzantiorum ad longum murum ab hosti- 

. bus tuendum mittit. octavo die senatus Caesarem de legatis ad Chaga- 
num mittendis hortatür; qui accito Harmatoni eas partes mandat. Har- 
maton multis cum muneribus Drizipera venit. Chaganus praesentes for- 
tunas lamentans, amissionem filiorum pestiferumque copiarum exitium im- 
menso dolore prosequitur, decem diebus ibi positis, Harmaton conve- 


slt tho δὲ io Rnesod B vnm 


^ ice bibet σὰ 


«ET AL: 


τ ed 


HISTORIARUM VIL 15. 16. 5 999 


'πρέσβυς τῷ Χαγάνῳ πρὸς λόγους οὐ γίνεται" ἣν γὰρ τὸ πένϑος 
δριμὺ καὶ τὰ τῆς συμφορᾶς ἀμεθϑόδευτα, δωδεκάτῃ δὲ ἡμέρᾳ 
"εἰσάγεται ὃ πρέσβυς εἰς τὴν τοῦ βαρβάρου σκηνήν. ὃ μὲν οὖν 
πρέσβυς λόγοις ἠπίοις κολακεύει τὸν βάρβαρον" ὃ δὲ Χαγᾶνος 
 δδυσυνασχέτως εἶχε τὰ βασιλικὰ καταδέξασθαι δῶρα, μονονουχὶ 
τὸ τῆς τραγῳδίας ἐπιφϑεγγόμενος ““ἐχθρῶν ἄδωρα δῶρα κοὺχ 
ὀνήσιμα.᾽" καὶ γοῦν ὃ πρέσβυς πλείστοις λόγοις χρησάμενος πιεί- 
Su τιμηϑῆναι τοῖς δώροις τὸν βάρβαρον. τῇ δὲ ὑστεραίᾳ τὴν 
εἰρήνην ὃ βάρβαρος συστησάμενος πρὸς τὴν ἀνάζευξιν ἔβλεπεν, 
10 ἔφασκε δὲ ὁ Χαγᾶνος ἐπὶ λέξεως τάδε * κρίναι ὃ ϑεὸς ἀνὰ μέσον 
“Μαυρικίου καὶ ἀνὰ μέσον Χαγάνου, ἀνὰ μέσον ᾿βάρων καὶ ἀνὰ 
μέσον Ρωμαίων." κατῃτιᾶτο γὰρ αὐτοκράτορα τὴν εἰρήνην σα- 
λεῦσαι. οὐκ ἀπὸ δὲ τρόπου τὰ ῥήματα" τῷ ὄντι γὰρ οἱ Ρωμαῖοι 
παραχαράκται τῆς εἰρήνης γενόμενοι καὶ τοῦ πολέμου δημιουργοὶ 
45 τοῖς προηγορευμένοις περιπίπτουσιν ἀτυχήμασιν" τῶν γὰρ κακῶν 
ἐνάρξεων τὰ ἀποτελευτήματα χαλεπὰς τὰς ἐπιφανείας παρέχεται. 
διομολογεῖται δὲ Ρωμαίοις καὶ ᾿βάροις ὃ Ἴστρος μεσίτης, χατὰ 
δὲ Σχλαβηνῶν ἐξουσία τὸν ποταμὸν διανήξασϑαι. ἐπεντίϑενται 
δὲ καὶ ἄλλαι εἴχοσι χιλιάδες χρυσῶν ταῖς σπονδαῖς. ἐν τούτοις 
90 δῆτα “βάροις καὶ Ρωμαίοις ὃ πόλεμος πέρας ἐλάμβανεν. 

16. Karà τοῦτον δὴ τὸν ἐνιαυτὸν τὴν “«ϊγυπτιακὴν 
ἐπαρχότητα ἸΠηνᾷ διανύοντος πρὸς τοῖς ῥείϑροις τοῦ Νείλου 
παραδόξων τινῶν ἐπιφάνεια γίνεται. ἐδέησε γὰρ τὸν ἐπιβεβη- 
κότα τῆς τῶν Jiyvniiov» ἀρχῆς ἀφικέσθαι ἐπὶ τὸ λεγόμενον 








niundi copiam impetrare non potuit: erat quippe 'dolor vehemens, ut 
dixi, nec levandae calamitati ulla via ratiove apparebat. die duodecimo 
in tabernaculum introducitur, barbarumque leni ac placida oratione de- 
mulcet. Chaganus imperatoria dona suscipere gravatur, tantum non illud 
e tragoedia occinens, **hostium dona non dona, nec utilia sunt." . tan- 
dem multis verbis eumlegatus permovet ut se donis coli patiatur. postri- 
die pace firmata domum redit, haec ad verbum eo succinente: **iudica, 
deus, inter Mauricium et Chaganum, inter Abaros et Romanos." ac- 
cusabat enim imperatorem ruptae pacis, nec mentiebatur: re vera nam- 
que Romani pace male conservata et bello irritato, praedictas sibi cla- 
des accersebant. etenim principia non bona pernicioso exitu concludun- 
tur. ex pacto autem Ister ad Romanorum Abarumque fines dirimendos 
constituitur, et potestas eiusdem contra Sclavos traiiciendi conceditur. 
praeterea denuo vicena aureorum millia antea pactis adduntur. atque 
hoc modo bellum inter Abaros et Romanos profligatum est. í 
16. Hoc anno Mena Aegypti praefecturam gerente in Nilo flumine 
mira quaedam, et inopinata apparuerunt. nam cum praefectus hic in 
locum Aegypti, qui a figura elementi Delta nomen accepit, negotii causa 


V 266 


P 185 


300 THEOPHYLACTI f 


Zra* τόπος δὲ οὗτος ἐκ τοῦ σχήματος τοῦ χώρου τὴν ὄνομα-- 
σίαν ἀπολαβών. τοίνυν περὶ πρώτην ἕω ἐπὶ τὰς ὕχϑας τοῦ πο-- 
ταμοῦ ποιουμένου τοῦ ἡγεμόνος τὴν πάροδον ἄνεισιν ἐκ τῶν λα-- 
γόνων τοῦ ποταμοῦ ἀνὴρ κατάπληκτος τῷ μεγέϑει, τὸ πρόσωπον 
γίγασιν ἐμφερής, τὸ βλέμμα δριμύς, τὴν κόμην ἐπίξανϑος με- 5 
Β μιγμένην τινὶ πολιᾷ, τὴν παρειὰν τοῖς εὐσωματοῦσι καὶ πρὸς 
τὰς παλαίστρας γενομένοις παρεοικώς, τὴν ψύαν τοῖς ναυτικοῖς 1 
ἐμφερής, εὔστερνος, τὰ νῶτα ἡρωϊκός, τοὺς βραχίονας loyv- ᾿ 
οός. ἀλλὰ μέχρι τῆς κύστεως τὴν ἱστορίαν παρείχετο, τὰ δὲ ! 





^ - , c - ςς 7 , 3 7 "WIS M. 
λοιπὰ μέλη ToU σώματος ἢ τῶν ὑδάτων φύσις ἀπέκρυπεεν! ἐῳ-1 
3 ^A ν ^ ^ - 2 
x& γὰρ αἰσχυνομένῳ ἀνδρὶ τὰ παιδουργὰ τοῖς τοῦ ϑεάτρου ἐπι-- 
δείξασϑαι μόρια. τοῦτον ὃ τῆς ᾿“λεξανδρείας ἡγεμὼν ϑεασάμε- 
» - € Li e 5 3... - P 
voc ἔβαλλε τοῖς ὅρκοις πυχνῶς. ἃ δὲ ἔλεγεν ἐκεῖνος, ταῦτά ἐστιν, 
€ & μὲν δαιμονίων τινῶν καϑέστηκεν ἐπιφοίτησις, ἀβλαβῶς κατα- — 
λῦσαι τὸ ϑέατρον xal τὴν ἠρεμίαν ἀσπάσασϑαι τὸ φαινόμενον * 15 | 
ὃ. obs ' - ν Ar 
εἰ δὲ δημιουργικαὶ φροντίδες τοῦτον δὴ τὸν δρώμενον προηνέγ-- 
καντο, τὰ τῆς ϑεωρίας μὴ λῦσαι πρὶν πάντας ἐμφορηϑῆναι τῆς — 
παραδόξου ταύτης ὁράσεως. λόγος δὲ ἐκεῖνον αὐτὸν πεφυκέναι —— 
τὸν Νεῖλον, ὃν εἰώϑασι ποιητῶν ἀναπλάττεσϑαι ῥήματα. τὸ 


^ 


* ^ - ^ ^ . 
μὲν οὖν Νειλῷον ζῶον ἐκεῖνο ( εἰπεῖν yàg ἄνϑρωπον οὔπω 1:949- 20 - 
"TUE Ὁ , 2 ^ ^ , 3,28 
D ρηχα) τοῖς 0gxoig κατεπᾳδόμενον ἐς τὸ φανερὸν διήρκει καὶ τὴν 
- Li , ^ - e - 
τοῦ σώματος ἐμφάνειαν τοῖς πᾶσι παρείχετο. τρίτη δὲ ὥρα τῆς 
ς .»»ν» 2Ω.Ν 2 - - € e 7 , b , 
ἡμέρας, xal ἄνεισιν εὐθὺς ἐκ τῆς τῶν ὑδάτων κοιλίας xol ϑηλύ-- 
- e ^ ^ , »£/ ε , cr 
pogqor ζῶον" τὴν γὰρ φύσιν ἐδήλου ἡ πρόσοψις, οἵτε μαζοὺ — 
καὶ ai τοῦ προσώπου λειότητες ἥ τε χύμη καὶ ὅπασα 7) τοῦ φαι- 95 — 


venisset maneque ad littus accessisset, ab imo fluvio vir οδβίυροβοοπάδα: 
molis emersit, facie gigantem referens, truci aspectu, coma subflava, 
canis intermixta. malae, quales habitiorum et ad palaestram instituto- 
rum esse solent. lumbi nautici, pectus validum , tergum latum, quale 
heroum, brachia torosa. porro usque ad naturam sese spectandum prae- 
bebat: reliqua membra aquae cooperiebant. imitabatur enim virum pu- 
dentem, nolentemque partes illas liberorum procreationi idoneas spectan- 
tium oculis exponere. hunc contemplatus Alexandriae sive Aegypti prae- 
tor crebrius adiurat, ut si quidem e daemonibus sit, spectatores illaesos 
dimittat et quiescat, sin aliquid naturae opificio productum , ne ante se 
subducat quam omnes praesentes intuendo oculos animosque satiaverint. 
rumor fuit eum ipsum fuisse Nilum, poetarum fabulis nobilitatum. hoc 
"igitur Niloticum animal (hominem enim dicere vereor) adiurationibus 
obligatum diutius in aperto mausit, corpusque videndum omnibus obie- 
cit. tertia hora post etiam ex undis recta emergit mulieri simile animal, 
quod ipse vultus femineus glaber, item mammae, comae, quae partim 
in nodum collectae, partim solutae pendebant, totaque corporis apparen- 


, 


» d 
[ 


HISTORIARUM VII. 16. 801 


, , E. ] P ^ 3$... 94 
vouérvov σώματος σύνταξις, OG? τε περιπλοκαὶ καὶ τὰ ἔχλυτα. 
ἔλαμπε δὲ τῇ ὥρᾳ τὸ γύναιον. ἡ δὲ xum τῷ ϑήλει λίαν μελάν-- 
τέρος. ἦν δὲ τὸ ζῶον τὸ πρόσωπον ἔκλευκον, εἴριν, τὴν χεῖρα 

)ς ) » Y 2 , 3 € -. 
 εὐδάχτυλον, τοῖς χείλεσιν εὔκοσμον. ἐσφρίγα δὲ τῷ μαζῷ,, xol 
δτῇ φαντασίᾳ τὸ τιτϑίον ἐδόκει ἄρτι ὑπὸ τῆς ἥβης προκύψαι μι-- 

ν ^ - € - 
xQUY. τὰ δὲ ἐγχόλπια TOU γυναίου ἀνιστόρητα ἡ τῶν ὕδάτων 
φύσις ἐφύλαττε, τῆς εὐνῆς τὰ μυστήρια ὥσπερ ἀμυήτους τινὰς 

^ y 
τῶν ἀπορρήτων τοὺς Otarüc ἀποχρύπτουσα. ἡ μὲν οὖν περί- 
πολος τάξις 0 τε ἡγεμὼν μέχρι τοῦ κλῖναι τὸν ἥλιον ἐψυχαγώγει P. 186 
: ^! v c ' , , δου ὦ P] ^ 
1074 ὀμματα. ἡλίου δὲ κλίναντος κατέδυσεν và ὁρώμενα εἰς τοὺς 
8. .8., 3X - - c , , 3 , M 2 2 Y 
&n ἀρχῆς τῶν ὑδάτων πυϑμένας, ἀφωνίᾳ τὴν ἐπίδειξιν συστη- 
σάμενα" ἀφϑόγγῳ γὰρ σιωπῇ τὴν ἱστορίαν τοῖς ἐρασταῖς ἐπεδεί- 
ξαντο. 

Οὐκ ἂν δὲ περιοψόμεϑα ταῦτα δὴ τὰ παράδοξα διηγήματα, 
15 ἃ περὶ τούτου δὴ τοῦ ποταμοῦ καὶ τοῖς πρὸ ἡμῶν πεφιλοσόφηται 
ἄριστα" ἕλκοντες γὰρ τὸ γένος ἐντεῦϑεν εἰχότως τοῖς περὶ τοῦ 
, , : ? 3 , , ^ i] 
Neikov διηγήμασιν οὐκ ἀπροσφόρως φιλοχωρήσωμεν. περὶ μὲν B 
^ M 
τοῦ "“πιδος “Ἡροδότῳ παραχωρητέον τῷ πολυπράγμονι, περὶ δὲ 

- 3 , ^ , , ^ - , £ , 
τῶν ἀνθρωπομόρφων xoi Νειλῴων ζώων καὶ τοῖς πάλαι iorogQr- 
ται. τίνος δὲ σημαντικὸν 7) τούτων ἐνδημία καϑέστηχεν, εἰπεῖν 
ἐθάρρησεν ὃ “υδός, τῶν ἄλλων λίαν νεώτερος καϑεστώς, 06V 967 
χατὰ τοὺς χρόνους ἐγνωρίζετο Ἰουστινιανοῦ τοῦ αὐτοκράτορος. 
ἡμεῖς δέ τε μικρὸν τὴν συνέχειαν ὑποκλέψαντες περὶ τῶν ϑερινῶν 
2 , - X κα , - c - 
ἀναβάσεων τοῦ Νείλου διέξιμεν, và ἐπισημότερα τῶν ἱστοριῶν 







tis constitutio indicabsnt. femina erat pulcritudine eximia: capilli nigri 
admodum, facies candidissima, nasus belle formatus, digiti elegantes, 
labia rosea. sororiabant ubera, et papillae a recenti pubertate aliquan- 
tum prospicere ac sese exertare videbantur. locos autem aqua tegens 
ab aspectu removebat, mysteria cubilis ab intuentium luminibus tanquam 
srcanis nondum initiatorum abscondens. praefectus igitur et circumfusa 
cohors usque ad occasum solis spectando voluptatem capiebant. immi- 
nente iam nocte visa illa in ima aquarum, unde extiterant, descendunt, 
cum se cupide lustrantibus vocem quodammodo eripuissent: ita altum 
omnes admirabundi silebant, 

Verumenimvero m de hoc flumine nec opinabilia memorantur et 
ab aliis ante nos prudenter disputata sunt, negligenda nobis non viden- 
tur. nam cum inde genus trahamus, iure iis quae de Nilo quidam tra- 
dideront, nec sine utilitate immorabimur. de Apide aliquid Herodoti 
curiositati largiendum est. de animalibus Nili humanam figuram refe- 
rentibus veteres conscripserunt, quid ea in futurum portenderent, Ly- 
dus, «caeteris multo recentior | (lIustiniano enim imperante floruit) pro- 
dere memoriae non dubitavit. mos historiae nonnihil interrupta serie, de 





902 THEOPHYLACTI 


διηγήματα ἀξιολόγῳ μνήμῃ τινὶ volg ἀκροάμασι EUM 
μένοι. | 






, - 1 
17. Οὗτος δὲ ὃ Νεῖλος μέγιστος ἁπάντων τῶν περὶ τὴν 
οἰκουμένην καϑεστὼς ποταμῶν, καὶ πολλῶν τῆς «ιβύης καὶ τῆς | 
Al9«oníag τῆς τε Ἰνδικῆς αὐτῆς γῆν παραμείβων, τοῦ τε Γάγ- 5 
i2 - , M ^ 23.9 - H - 1 
. yov καὶ Ἰνδοῦ προτερεύων κατὰ τὸ μέγεϑος, ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν 
τῶν ἀνθρώπων τὰς πηγὰς ἀποχρύπτει. ϑέρους τοίνυν ἀχμάζον-- — 
zog τὰς αὐξήσεις λαμβάνει, ἐναντίον τῇ φύσει τῶν κατὰ τὴν oi- 1 
χουμένην ἅπασαν ποταμῶν. τὰς δὲ αἰτίας τὰς παρὰ τοῖς moÀ- 
NE , e we n - ? 
λοῖς εἰρημένας τοῖς ἀρχαίοις προτεϑειμένας ἐπὶ λέξεως τῇ nagov- 1i 
c , c , € ^ 3 ' ^ € , s Ὁ 
oy Ὁὑποβάλλομεν ἱστορίᾳ. οἱ μὲν ovv περὶ τὸν ᾿Ελλάνικον καὶ ; 
D Κάδμον, ἔτι δὲ “Ἑκαταῖον, εἰς τὰς μυϑώδεις ἀποφάσεις χκατέ- 
qvyov* Ἡρόδοτος δὲ ὃ πολυπράγμων, εἰ καί τις ἄλλος πολλῆς 
| γεγονὼς ἔμπειρος ἱστορίας, ἐπικεχείρηκε περὶ τούτων ἀποδοῦναι — 
^ , 2 * ἊΨ: , c , c 1 
τὸν λύγον, ἠκολουϑηκὼς δὲ ἀντιλεγομέναις ὑπονοίαις εὑρίσκεται. 16 
c M t - 3 / 2 , ^ M 34 ἢ 3 
ὁ δὲ Ξενοφῶν xoi Θουκυδίδης ἐπαινούμενοι χατὰ τὴν ἀλήϑειαν 
μιᾶλλον τῶν ἱστοριῶν τούτων ἀπέσχοντο. οἱ δὲ περὶ τὸν Ἔφορον 


SITUE 


καὶ Θεόπομπον μάλιστα πάντων ἐπιταϑέντες εἷς αὐτὰ οὐδαμῶς 
τῆς ἀληϑείας ἐγένοντο γνώριμοι, οὐ δε’ ἀμέλειαν δὲ ἀλλὰ διὰ — 
* - , 25./ ^ , NEW x SU - c 3 
τὴν τῆς χώρας ἰδιότητα τὸν λόγον ἠγνόησαν. ἀπὸ γὰρ τῶν ἕκα- 20 
Sev χρόνων ἄχρι Πτολεμαίου τοῦ Φιλαδέλφου προσαγορευϑέντος — 
- y 3 

ξένα ὡς ἐπίπαν và περὶ τοὺς τόπους τούτους παντελῶς ἦν xci — 
τοῖς ἐπιβαίνουσιν ᾿ἐπικίνδυνα. τοῦ δὲ προειρημένου βασιλέως — 


4. an πολλὴν 


aestivo Nili incremento disserentes, insigniora et memoria digna ad au- 
diendum proponemus. ; 
17. Nilus omnium fluviorum orbis terrae latissimus, multorumque 
er Libyam Aethiopiam Indiam regiones secans, ipsumque Gangem et 
ndum magnitudine superans, oculis humanis fontes suos, sive primam 
originem unde erumpit, negavit. aestate igitur fervente, secus quam 
caetera orbis flumina solent, excrescit. causas a multis et priscis scri- — 
ptoribus allatas huic historiae fideliter inseremus. Hellanicus igitur, - 
Cadmus et Hecataeus ad fabulas confugiunt. Herodotus, ut est curio- 
sus et si quisquam alius historiarum; gnarus, buius rei rationem afferre 
conatus est. sed eum suspiciones potius inter se contrarias secutum ap- 
paret. Xenophon et 'Thucydides, qui a rerum explicatarum veritate. 
magis commendantur, nihil huiuscemodi habent. Ephorus et '"Theopom- 
pus quanquam omnium maxime in hanc coguitionem intenti, non potue- 
runt tamen eam liquidam adipisci. ignorationis eorum causa non negli-. 
gentia, sed regionis conditio. fuit. iam inde enim ab antiquis saeculis 
usque ad Ptolemaeum cognomento Philadelphum, pleraque locorum isto- 
rum ignota omnino et inexplorata atque advenis etiam periculosa fue- 


HISTORIARUM VII. 17. 303 


€ - , , , 
(i69 “Ἑλληνικῆς δυνάμεως ἐς «ἰϑιοπίαν στρατεύσαντος ἐγνωδϑη Ῥ 187 
τὰ κατὰ ταύτην τὴν χώραν λίαν ὡς ἔπος εἰπεῖν ἀκριβέστερον. οἱ 
y 2 » € - » ^ - , ^ 3 
quy οὖν κατ᾽ “ίγυπτον ἱερεῖς ἀπὸ τοῦ περιρρέοντος τὴν οἰκουμέ- 
wmv ὠχεανοῦ φασὶ τὸν Νεῖλον λαμβάνειν τὴν σύστασιν, λέγοντες 
; Σ 
δμὲν οὐδὲν ἀληϑές, ἀπορίᾳ δὲ λύοντες τὴν ἀπορίαν, καὶ λόγον 
φέροντες εἷς τιίστιν πολλῆς προσδεόμενον πίστεως, ὑρφανὴν τὴν 
, - - 
διήγησιν καταλιμπάνοντες βεβαιώσεως. τῶν δὲ Τρωγλοδυτῶν oi 
, - 
μεταναστάντες ἐκ τῶν ἄνωϑεν τόπων, οἱ καὶ Βόύλγιοι προσαγο-- 
ρθευόμενοι, λέγουσιν ἐμφάσεις εἶναί τινας περὶ τοὺς τόπους ἐκεί- 
ἕ "ἢ -᾿ - , 
40vovc, ἐξ ὧν ἄν τις συλλογίσοιτο διότε πολλῶν πηγῶν εἰς ἕνα τό- B 
πον ἀϑροιζομένων τὸ ῥεῦμα τοῦ Νείλου συνίσταται. ἀμέλει καὶ 
πολυγονώτατον αὐτοὶ ὑπὲρ ἅπαντας τοὺς κατὰ τὴν οἰκουμένην 
ποταμοὺς πεφυχέναε φασίν. οἱ δὲ κατοικοῦντες τὴν νῆσον τὴν 
ὀνομαζομένην Περόην ( αὕτη δὲ ἐπὶ τὸ Νεῖλον ἵδρυται ῥεῖθρον) 
467v ποταμὸν χεχλήκασιν “σταποῦν, ὅπερ ἐστὶ μεϑερμηνευόμενον 
3 ^ - € , , ν᾿ - , et 2 
εἷς τὴν τῶν “Ελλήνων διάλεκτον ἐκ τοῦ σκότους ὕδωρ" ἀκαταλη- 
ἐσ ^ z 2 τ 9 , - τ x T , δ , 9 
ψίᾳ yàg οὗτοι ἀνατιϑέασι ποῦ ποταμοῦ τούτου. τὴν φύσιν. Θα- 
ὦ T erst nk. 13 , 
λῆς μὲν οὖν εἷς τῶν ἑπτὰ σοφῶν ὀνομαζόμενος φησὶ τοὺς ἐτησίας 
? ^ ^ - - Li ? ^ , 
- ἀντιπνέοντας ταῖς ἐχβολαῖς τοῦ ποταμοῦ κωλύειν εἰς τὴν ϑάλασ- 
- * 6C om M] Ἁ - 3... , 
σαν προχεῖσϑαι τὸ ῥεῖθρον, xoi διὰ τοῦτο αὐτὸν πληρούμενον € 
" $ μ᾿ . Y ^ 
ἐπιχλύζειν ταπεινὴν οὖσαν καὶ πεδιάδα τὴν iyvnrov. τοῦ δὲ 
, , - - D ^". 
λόγου τούτου καίπερ εἶναι δοκοῦντος zu9avoU ῥάδιον ἐξελέγξαι τὸ 
"εὖδ s εἶ ^ . ληϑὲ ^ λε , e c d$. € 
ψεῦδος" εἰ γὰρ ἦν ἀληϑὲς τὸ λεγόμενον, ἅπαντες οἵ ποταμοὶ oi 










14. an Nido»? 20. τοῦτον αὐτὸ IP. 


runt. postquam vero rex, de quo diximus, cum Graecis copiis Aethio- 
piam est ingressus, regio haec, ut paucis dicam, multo exploratius at- 
que perfectius cognosci coepta est. sacerdotes igitur Aegyptii, ab 
Oceano orbem circumdante Nilum oriri affirmantes, nihil dicunt, et du- 
bium quod est, per dubium dissolvunt; rationemque ad fidem concilian- 
dam adducentes, quae ipsa vehementer fide indiget, quod narrant, con- 
firmatione destitutum relinquunt. 'Froglodytae, qui e superioribus locis 
τὼν m et Bolgi appellantur, diectitant in locis illis cavitates esse; 
unde quispiam ratiocinetur multis fontibus in unum confluentibus Nili 
fluentum intumescere. sane omnium quoque mundi fecundissimum hunc 
esse aiunt. qui vero insulam Nili, Meroe dictam, incolunt, fluvium 
Astapum nominant, quam vocem transferas **e tenebris aqua profluens:" 
naturam enim huius fluminis incomprehensam esse isti statuunt. "Thales 
unus de sapientibus 'docet discedenti Nilo Etesias resistere, et cursus 
eius eorum flatibus acto contra ostia mari sustineri; atque hinc illum 
exuberantem per totam Aegyptum, quae depressa et campestris sit, 
lote exspatiari. sed huius rationis, quamvis probabilis videatur, non 
difficile est falsitatem ostendere. mam si quid veritatis haberet quod 


304 ΤΗΚΟΡΗΥΓΔΟΤΙ ᾿ 


| 
; ἢ 
τοῖς ἐτησίαις ἐναντίας κεκτημένοι τὰς ἐχβολὰς ἂν ἐποιοῦντο τὴ i 
c AW. 2 , δὲ c , As 
óuolav ἀνάβασιν. ᾿Αναξαγόρας δὲ ὃ προσαγορευόμενος φυσικὸς — 
τὴν τηκομένην κατὰ τὴν «Αἰϑιοπίαν χιόνα τῆς τοῦ ποταμοῦ πλη- ' 
, [2 2 24 21 » ας ς E A 
ρώσεως ὑπάρχειν αἰτίαν ἐδόξασεν " ( xol ὃ τραγῳδοποιὸς Εὖρι- 
V 268 πίδης πειϑόμενος ἐν τοῖς ἑαυτοῦ ποιήμασι τοῦτο συντέταχε, ταύ- 5. 
τὴν μὲν οὖν τὴν ἀντίϑεσιν οὐ πολλῆς ἀντιϑέσεως δεῖσϑαί φαμεν, 
φανεροῦ χαϑεστῶτος τοῦ ψεύδους" διὰ γὰρ τὴν ὑπεροχὴν τῶν ͵ 
D χαυμάτων ἀδυνάτον χιόνα περὶ τὴν ZAi9uoníov συνίστασϑαι" χα-τ 
ϑόλου γὰρ περὶ τοὺς τόπους ἐκείνους οὐ πάγος, οὐ ψῦχος οὔτε . 
ὅλως χειμῶνος ἔμφασις πέφυκε, καὶ μάλιστα τροπαῖς ϑεριναῖς. 10 
“- - 7 
εἰ δὲ καί τις εἴποι τῷ τῆς συγχωρήσεως τρόπῳ εἶναι πλήϑη χιός c 
γων κατὰ τὴν 4Ai9uoníav , καὶ αὖϑις ἐλέγχεται τοῦ προλεχϑέντος 
δοκιμωτάτως τὸ ἐξίτηλον. ἅπας γὰρ ποταμὸς ἀπὸ χιόνος τὴν — 
περιουσίαν λαχὼν ὅμολογουμένως αὔρας ψυχρὰς ἀναδίδωσιν, 
ἀλλὰ καὶ τὸν ἀέρα παχύνειν πέφυκε" περὶ δὲ τὸν Νεῖλον τὸν πο-- 15 


^ » , 4. » t£». » » ^ ; 
ταμὸν οὔτε νέφους ὑπόστασιν ἔστιν εὑρεῖν οὔτε αὐρας ψυχρὰς — 


"————— 


οὔτε παχυνομένην τοῦ ἀέρος τὴν φύσι.  "Hoódoroc δὲ τὸν Νεῖ- 
λον εἶναι μὲν τηλικοῦτόν φησιν ὅποῖός τις xol φαίνεται κατὰ τὴν 
, - A c M e ^ * , , 

πλήρωσιν, χειμῶνος δὲ ὧρᾳ τὸν ἥλιον κατὰ τὴν Zdlifivnv φερόμε- — 
P 188 νον ἐπισπᾶσϑαι πρὸς ἑαυτὸν ὑγρᾶς οὐσίας συστήματα ἐκ τῶν 90 

Νειλῴων ὑδάτων, κἀντεῦϑεν χειμῶνος ὥρᾳ ἥττονα γίνεσθαι τὸν 

ποταμόν" τοῦ δὲ ϑέρους ἐπιστάντος, καὶ πρὸς τοὺς ἄρχτους 

ποιουμένου τὴν βάδισιν, ἀναξηραίνειν καὶ ταπεινοῦν votg περὶ 

A [4 , ^ , A - * , 
τὴν Ελλάδα ποταμοὺς πεφυχότας " διὰ τοῦτο μὴ παράδοξον xa- 


6. an 9£cw? 23. τὴν] vo? ἡλίου τὴν 7 


ait, omnes fluvii, qui contra flantibus Etesiis a mari repercutiuntur; 
similiter magnis auctibus excrescerent, Anaxagoras cognomento physicus 
solutis in Aethiopia nivibus Nilum attolli est opinatus; cui assentiens 
tragicus poeta Euripides id ipsum in poematis suis posuit, hanc igitur 
oppositionem non multa oppositione opus habere dicimus, AG 
vanam esse claret. nam propter fervores incredibiles in Aethiopia 
aquam in nivem densari non est ut possit fieri. prorsus enim in locis 
ilis nec glacies nec frigus nec ulla hiems, et solstitio aestivo potissi- 
mum, cernitur. quodsi concedamus in Aethiopia nivem altam cadere, 
tamen quod ante de ea liquata asserebatur, rursum ut vanum ac frivo- 
lum probabilissime refellitur. omnis quippe fluvius aquis nivium soluta- 
rum accrescens, convenienter auras quoque frigidas expirat, quin et 
coelum crassum reddit. atqui circum Nilum neque nebulae alicuius con- 
cretionem neque auras gelidas neque aérem crassum reperias. Herodo- 
tus porro Nilum tantum esse scribit quantus cum plenus est apparet, 
hieme autem solem supra Libyam volventem ex undis Niloticis humentis 
substantiae copiam attrahere, atque inde per hiberna flumen parcius ire. 
aestate redeunte et ad arctos sole reverso, Graeciae flumina siccari et 





HISTORIARUM VH. 17. 305 


ϑιστάναι τὴν περὶ τὰς ϑερινὰς τροπὰς τοῦ “4Ἰγυπτίου πλήρωσιν 
ποταμοῦ, ἀλλ᾽ αἰδοῖ τῆς φιλομαϑείας τοῦ ἀνδρὸς οὐ διεξοδικῶς 
χατηγοροῦμεν τοῦ σφάλματος. εἰ γὰρ ταῦτα σύμφωνα τοῖς 
ἀληϑέσι καθίστατο, πάντως ἂν xol ἀπὸ τῶν ἄλλων κατὰ τὴν 
5.4ιβύην ποταμῶν ὃ ἥλιος ἀνελάμβανε καὶ ἀδελφὰ τῶν παϑημά- 
των τοῦ Νείλους ἀλλὰ μὴν τοιοῦτον οὐδὲν περὶ τοὺς “ἰίβυας 
ποταμοὺς ἔστι ϑεάσασϑαι. οὐκοῦν ὃ συγγραφεὺς ἀποσχεδιάζει 
τὸν λόγον. 4]ημόκριτος δὲ ὃ τῆς φύσεως ἀδελφὸς περὶ τὰς ἄρ-- 
xrovc ὥρᾳ χειμῶνος καταφέρεσϑαι πολλὴν διαβεβαιοῦται χιόνα, 
ϑέρους δὲ ὑπόντος ὑπὸ τῆς αἰϑάλης διαλύεσϑαι ταύτην, ἔνϑεν 
φησὶ γίνεσϑαι τηκεδόνα πολλήν, καὶ διὰ τοῦτο τίχτεσϑαι πολλὰ 
γέφη παχύτερα περὶ τοὺς μετεωροτέρους τῶν τόπων, δαψιλοῦς 
τῆς ἀναθυμιάσεως αἰρομένης πρὸς ὕψος. ταῦτα δὲ ὑπὸ τῶν 
ἐτησίων ἐλαύνεσθαι, μέχρις ἂν προσπέσῃ τοῖς μεγίστοις ὄρεσι 
τῶν περὶ τὴν οἴχουμένην" εἶναι δὲ ταῦτα περὶ τὴν «Αἰθιοπίαν. 
ἔπειτά πως τοιούτοις οὖσιν ὑψηλοῖς βιαίως ϑραυόμενα παμμεγέ- 
Suc ὄγκους γεννᾶν, ἐξ ὧν πληροῦσϑαι τὸν ποταμὸν κατισχυρί- 
ζεται περὶ τὰς τῶν ἐτησίων ἀνέμων πνοάς. ἄλλ᾽ οὐ πιστευτέον 
αὐτῷ" ὃ γὰρ Νεῖλος ἄρχεται μὲν πληροῦσϑαι κατὰ τὰς τροπὰς 
0 ὡς ἔπος εἰπεῖν τὰς ϑερινάς, οὔπω τῶν ἐτησίων πνεόντων, λήγει 
δὲ ὕστερον ἰσημερίας φϑινοπωρινῆς, πάλαι προπεπαυμένων τῶν 
εἰρημένων ἀνέμων. τὴν μὲν οὖν ἐπίνοιαν τοῦ Ζημοχρίτου ἀπο-- 
δεχτέον, τοῖς δὲ λόγοις αὐτοῦ οὐδαμῶς πιστευτέον. Ἔφορος δὲ 


15. τῶν] τῆς IP. 92. μὲν συνεπίνοιαν IP. 


imminui. quapropter Aegyptii fluminis accretionem aestivo solstitio ad- 
mirabilem videri non debere. verum nos amorem studiumque pervesti- 
gandi in hoc viro reveriti, errorem eius uberius non castigabimus, hoc 
tantum dicemus. si ista cum veritate consentirent, omnino sol idem 
caeteris Libyae fluminibus quod Nilo faceret. atqui nihil tale in illis 
observatur. non igitur historicus ille satis considerate locutus est. De- 
mocritus, alioqui naturae secretorum peritissimus, in septentrione per 
hiemem imbres nivales. decidere asseverat, per aestatem aestu nivem 
illam ubertim colliquefieri ac dissipari, idcirco in locis sublimioribus 
multas nubes densiores generari, larga exspirationum vi eo sublata. 
hasce nubes ab Etesiis impelli, donec montibus omnium altissimis illi- 
dantur: eos autem montes esse in Aethiopia. post eorum excelsitate 
violenter diruptas largissimos imbres effundere, quibus Nilus (Etesia- 
rum puta diebus) repleatur. sed huic habenda fides non est. Nilus 
enim, ut uno verbo dicam, crescere circa solstitium aestivum incipit, 
KEtesis nondum spirantibus: desinit aequinoctio autumnali, quando hi 
venti pridem posuerunt. laudanda, nullo autem modo credenda est haec 
Democritaea commentatio. . Ephorus incredibilem plane rationem adducit. 
"Theophylactus. 20 


C 


906 . . ΤΗΚΟΡΗΥΓΛΟΤΙ 


ξένην αἰτίαν τινὰ περιίστησι. φησὶ δὴ τὴν «ἴγυπτον ἅπασαν. 
ποταμόχωστον εἶναι, ἀλλὰ μὴν καὶ ψυχράν, ἔτι δὲ καὶ κισσήη--, 
ρώδη τὴν φίσιν, ῥαγάδας τε καὶ μεγάλας καὶ διηνεκεῖς ἔχειν, 
καὶ διὰ τούτων εἷς ἑαυτὴν ἀναλαμβάνειν πλῆϑος ὑγρότητος, καὶ 
D χατὰ μὲν τὴν χειμερίαν ὥραν τοῦτο συνέχειν ἐν ἑαυτῇ, ϑερινῶν! 
δὲ ἐπερχομένων τροπῶν ὥσπερ ἱδρῶτάς τινας ἐξ αὐτῆς πανταχό-- 
ϑὲν ὑπεῖναι, xoi διὰ τοῦτο πληροῦν τὸν ποταμόν. ὃ μὲν οὖν͵ 
“Ἔφορος δῆλός ἐστι μὴ μόνον οὐ τεϑεσμένος τὴν Alyvnvov,: ἀλλὰ 
μηδὲ παρὰ τῶν ἰδόντων τὰ κατὰ τὴν χώραν ταύτην ἐπιμελῶς zit- | 
πυσμένος. πρῶτον μὲν γάρ, εἴπερ i5 αὐτῆς τῆς «Αἰγύπτου 6j 
Νεῖλος τὴν αὔξησιν ἀπελάμβανεν, οὐκ ἂν ἐν τοῖς ἀνωτέρω μέρε--. 
σιν ἐπληροῦτο, διὰ πετρώδους καὶ στερεᾶς χώρας φερόμενος " 
viv δὲ πλείω τῶν ἑξακισχιλίων σταδίων διὰ τῆς «Αἰϑιοπίας διαρ-- 
θέων ἔχει τὴν αὔξησιν πρὶν ἢ ψαύσῃ τῆς «Αἰγύπτου. ἔπειτα d 
μὲν τὸ ῥεῦμα τοῦ Νείλου ταπεινότερον ἦν τῶν κατὰ τὴν ποταμό- 
χωστον γῆν ἀραιωμάτων, ἐπιπολαίους ἂν εἶναι τὰς ῥαγάδας συνέ- 
. Bouve , xa9^ ἃς ἀδύνατον ἦν διαβαίνειν τοσοῦτον πλῆϑος ὑδά- 
P 189 των εἶ δὲ ὑψηλότερον τόπον ἐπεῖχεν ὃ ποταμὸς τῶν ἀραιωμά-- 
των, ἀδύνατον ἦν ἐκ τῶν ταπεινοτέρων κοιλωμάτων elg τὴν ὕψη- 
λοτέραν ἐπιφάνειαν τὴν τῶν ὑδάτων σύρρευσιν γίνεσϑαι. καϑό- 3 
V 969 Àov δὲ τίς ἂν δυνατὸν ἡγήσοιτο τοὺς ἐκ τῶν κατὰ τὴν γῆν ἀραιω-- 
μάτων ἱδρῶτας τοσαύτην αὔξησιν τῷ ποταμῷ εἰσποιεῖν, ὥστε 
ὑπ᾽ αὐτοῦ σχεδὸν πᾶσαν τὴν «ϊγυπτον ἐπικλύζεσϑαι; ἀφίημι, 
« 


21. ἐκ τῶν] ξαυτῶν IP. 


᾿ 


Aegyptum totam fluminibus subterraneis refertam ac frigidam naturaque | 
.pumicosam seu fistulosam esse; rimas item magnas ac perpetuas habere, 
per quas in se copiam humoris recipiat, quam hiberno tempore conti- 
neat, aestivo autem solstitio ineunte veluti sudores quosdam ex omni 
parte emittat, atque ita Nilum flumen excrescere. caeterum non modo 
Aegyptum nunquam oculis obiisse Ephorum, sed neque ab iis, qui eam - 
, yidissent , res. eius probe cognovisse certum est. primum enim, si ex 
ipsa Aegypto incrementum suum Nilus acciperet, non utique in partibus | 
superioribus aquas ampliores volveret, ubi per petrosam ac solidam re- 
gionem fertur. nunc plus sex millibus stadiorum per Aethiopiam labens 
augmina sumit, priusquam Aegyptum attingat. ad haec, si quidem 
fluenta Nili terrae fluminibus perviae raritatibus sive rimis humiliora | 
forent, contingeret rimas illas superficiarias esse, per quas tantam vim | 
aquarum transire est impossibile. sin autem rimis ipsis altiora, rursum | 
ex inferioribus cavitatibus in summum flumen aquae confluere minime | 
possent. ad summam, quis fieri posse credat ut prorumpentes ex terrae 
hiatibus sudores tanta flumini incrementa suppeditent, ut universae pene 
Aegypto innatet? ut nihil dicam de mendacio, subterlabi scilicet Aegypto 





HISTORIARUM VII. 17. 307 


γὰρ καὶ τὸ ψεῦδος τῆς. τε ποταμοχώστου γῆς xol τῶν ἐν τοῖς 
-ἀραιώμασι τηκομένων ὑδάτων, ἐπιφανῶν ὄντων τῶν ἐν τούτοις 

ἐλέγχων. ὃ μὲν γὰρ IMaíavógoc ποταμὸς κατὰ τὴν ““σίαν πολ-- 
AQ» χώραν πεποίηκε ποταμόχωστον " καίπερ τῶν συμβαινόντων 
᾿βπερὶ τὴν ἀναπλήρωσιν τοῦ Νείλου τὸ σύνολον οὐδὲν ϑεωρεῖς γι- 
» »óutvov, ἀλλὰ καὶ περὶ τὴν ᾿“καρνανίαν ὃ καλούμενος ᾿χελῷος 
ποταμὸς περί τε τὴν Βοιωτίαν ὃ Κηφισὸς ἐκ τῶν Φωχέων οὐκ 
ὀλίγην χώραν προσέχωσαν, ἐφ᾽ ὧν ἀμφοτέριον ἐλέγχεται φανε-- 
"ρῶς τοῦ "Egógov τὸ ψεῦδος. καὶ ταῦτα μὲν πρὸς τὸν Ἔφορον" 
τοτῶν δὲ ἐν Π]έμφιδι φιλοσόφων τινὲς ἐπεχείρησαν αἰτίαν φέρειν 
τῆς πληρώσεως ταύτην. φασὶ διαιρεῖσϑαι εἷς τρία τὴν γῆν, καὶ 
ἕν μὲν ὑπεῖναι τὸ κατὰ τὴν ἡμετέραν οἰκουμένην ( δέον γὰρ οὕτως 
εἰπεῖν), ἕτερον δὲ τὸ τούτοις τοῖς τύποις ἀντιπεπονϑὸς ταῖς 
ὥραις, τὸ δὲ τρίτον μεταξὺ κεῖσθαι τούτων, ὑπάῤχειν δὲ καὶ 
15 διὰ καῦμα λίαν ἀοίκητον. εἰ μὲν οὖν ὃ Νεῖλος ἐποιεῖτο τὰς ἀνα- 
βάσεις κατὰ τὸν τοῦ χειμῶνος καιρόν, δῆλον ὑπῆρχεν ὡς ἐπὶ 


Β 


σ 


τῆς χκαϑ᾽ ἡμᾶς ζώνης λαμβάνει τὴν σύρρευσιν, διὰ τὸ περὶ τού- 


^ ^ , , 2 ς»ν» ^ , , 
τους τοὺς χαιροὺς μάλιστα γίνεσϑαι παρ᾽ ἡμῖν τὰς ἐπομβρίας. 
ἐπεὶ τοὐναντίον περὶ τὸ ϑέρος πληροῦται, πιϑανὸν εἶναι κατὰ 

τοὺς ἀντικειμένους τόπους γεννᾶσθαι τοὺς χειμῶνας, καὶ τὸ 

A , - Na LU, ^ , Cs 7 2 ^ 2 

πλεονάζον τῶν κατ᾽ ἐκείνους τοὺς τόπους ὑδάτων εἷς τὴν καϑ' 
€ - , 3 b] bi x ^ L1 ^ 

zc γίνεσθαι οἰκουμένην. διὸ καὶ πρὸς τὰς πηγὰς τοῦ Νείλου 
^ € - , 

μηδένα δύνασϑαι παρελθεῖν, ὡς ἂν ἐκ τῆς ἐναντίας ζώγης διὰ 


4, καίπερ] καὶ περὶ IP. 


flumina et in cavis terrae liquentes aquas existere, cum ipsa harum as- 
sertionum falsitas manifesta sit. nam Maeander Asiae fluvius per multa 
spatia sub terra manat, nec tamen ia suscipiendis auctibus quidquam 
omnino ei tale quale Nilo evenire cernitur. quin etiam Acarnaniae flu- 
vius Achelous et Boeotiae Cephisus, e Phocide oriundus, non modicum 
terrarum subterlabuntur; qui ambo MEphorum apertae vanitatis convin- 
cunt, et haec quidem adversus Éphcrum. Memphitici quidam philosophi 
incrementi huius istam causam afferre ausi sunt. tellurem in tres partes 
dividi. unam esse nostrum orbem (sic enim appellare oportet), alte- 
ram, quae his locis tempestatibus anni non respondet, tertiam inter has 
locatam et ob immensos calores prorsus inhabitabilem. quare si Nilus 
hieme augesceret, certum esset eum in nostra zona confluxum aquarum 
recipere, cum per hoc tempus maxime apud nos pluviae cadant. quon- 
iam autem contra fit et aestate ascendit, probabile apparere in locis 
nobis e regione oppositis hiemes nasci, et redundantiam illic aquarum in 
orbem nóstrum deferri. atque ideo ad Nili fontes neminem posse perve- 
nire, quia a zoua vestigiis nostris contraria per inhabitatam seu torri- 


D 


P 190 


308 THEOPHYLACTI 


τῆς ἀοιχήτου φερομένου τοῦ ποταμοῦ, μαρτυρεῖν δὲ τούτοις . 
καὶ τὴν ὑπερβολὴν τῆς γλυκύτητος τοῦ κατὰ τὸν Νεῖλον ὕδατος " 
διὰ γὰρ τῆς κεκαυμένης αὐτὸν Qéovrá qaot λίαν καϑέψεσϑαι xal 
διὰ τοῦτο γλυκύτατον εἶναι πάντων τῶν ποταμῶν, ἅτε δὴ φύσει 
τοῦ πυρώδους ἅπαν τὸ ὑγρὸν καταγλυκαίνοντοςς. ἡμεῖς δὲ xol$ 
πρὸς τοῦτο λέξομεν. ἀδύνατον γὰρ εἶναί φαμὲν ποταμὸν ix 
τῆς ἀντικειμένης οἰχουμένης εἷς τὴν ἡμετέραν ἀναφέρεσθαι γῆν, 1 
καὶ μάλιστα εἴ τις ὑπόϑειτο σφαιροειδῆ τὴν γῆν πεφυκέναι. πῶς 
γὰρ μόνος ὃ Νεῖλος ἐξ ἐκείνης φέρεται τῆς οἰκουμένης πρὸς τοὺς 
τόπους τοὺς καϑ᾽ ἡμᾶς; εἰκὸς γὰρ εἶναι καὶ ἑτέρους ἐκεῖ ποτα- 10 
μούς, καϑάπερ καὶ παρ᾽ ἡμῖν. ἀλλὰ καὶ ἣ περὶ τῆς τοῦ ποτα- 
μοῦ τούτου γλυκύτητος αἰτία παντελῶς ἄλογος καὶ ἀναπόδεικτος 
πάντῃ καϑέστηκεν. εἰ yàg χαϑεψόμενος ὑπὸ τῶν καυμάτων ὃ 
ποταμὸς ἐγλυκαίνετο, πολύγονος οὐκ ἂν ὑπῆρχέποτε, οὐδὲ ποι-- 
κίλας ἰχϑύων καὶ ϑηρίων ldéac ἐκέκτητο" πᾶν γὰρ ὕδωρ ἀπὸ τῆς 15 
πυρώδους οὐσίας ἀλλοιωθὲν ἀλλότριόν ἐστι ζωογονίαξ. διόπερ 
τῇ παρεισαγομένῃ καϑεψήσει τῆς φύσεως τοῦ Νείλου παντάπασιν 
ἐναντιουμένης, ψευδεῖς τὰς εἰρημένας αἰτίας τῆς πληρώσεως 
ἡγητέον. Οἰνωπίδης δὲ ταῦτά φησι, κατὰ μὲν τὴν ϑερινὴν ὥραν 
τὰ ὕδατα và κατὰ τὴν γῆν εἶναι ψυχρά, τοῦ δὲ χειμῶνος ἔναν- 20 
τίως ϑερμά, καὶ τοῦτο δῆλον ἐκ τῆς τῶν βαϑέων φρεάτων xa- 
τανοήσεως" κατὰ γὰρ τὴν τοῦ χειμῶνος ἀχμὴν ϑερμὼὰ τὰ ἐν τοῖς 
βαϑυτάτοις φρέασιν εὑρίσκεται ὕδατα, ϑέρους δὲ ὑπόντος τοὐ-- 
vavztov. διὸ καὶ τὸν Νεῖλον εὐλόγως κατὰ μὲν τὸν χειμῶνα μι-- 


2. 1o1] κατὰ IP. 


dam ambulet. hoc ipsum testari mirificam illius aquae dulcedinem: cum 
enim per loca solibus usta labatur, vehementer ipsum decoqui, et hae - 
de causa omnium fluviorum esse dulcissimum, quandoquidem natura ignea 
totam vim humoris dulcem reddat. sed nos hanc quoque sententiam con- 
futabimus. statuimus enim nequaquam posse flumen aliquod ab Antipo- 
dibus in nostrum hunc orbem ascendere ac sursum ferri, praecipue si 
quis ponat terram globosam esse. cedo, quo pacto Nilus tantummodo 
ex illo orbe in nostras hasce regiones profluit? est enim verisimile et 
alia ibidem, sicut apud nos, extare flumina, iam vero causa quoque 
dulcedinis huius fluvii omnimodis ratione caret, nec aliqua probatione 
firmari potest. si namque ardoribus illis decoctus dulcesceret, nunquam 
adeo fecundus esset, neque varia piscium et belluarum genera haberet. 
omnis enim aqua per naturam igneam immutata animantibus producendis 
inepta est. quocirca cum natura Nili intreductae decoctioni penitus ad- 
versetur, assertas incrementi causas a vero abhorrere putandum est. 
Oenopides ait aestate aquas terrae frigidas, hieme tepidas esse, id quod 
ex profundis puteis animadvertitur: nam hieme summa ex puteis altissi- 
mis tepidae, aestate gelidae hauriuntur. hinc et Nilum merito per hie- 





HISTORIARUM VII. 17. 309 


χρὸν εἶναι xal συστέλλεσθαι διὰ τὸ τὴν μὲν κατὰ γῆν ϑερμασίαν 
τὸ πολὺ τῆς ὑγρᾶς οὐσίας ἀναλίσκειν, ὄμβρους δὲ κατὰ τὴν Ai- 
γυπτον μὴ γίνεσϑαι, κατὰ δὲ τὸ ϑέρος μηκέτι τῆς κατὰ τὴν γῆν 
ἀπαναλώσεως γινομένης ἐν τοῖς κατὰ βάϑος τόποις πληροῦσϑαι 
δτὴν κατὰ φύσιν αὐτοῦ ῥύμην ἀνεμποδίστως. ἀλλὰ καὶ πρὸς 
τοῦτο ῥητέον. πολλοὶ ποταμοὶ τῶν κατὰ τὴν “ιβύην δμοίως 
ἐγκείμενοι τοῖς στόμασι, παραπλησίως δὲ τὰς δύσεις ποιούμενοι, 
οὐκ ἔχουσι τὴν ἀνάβασιν τῷ Νείλῳ ἀνάλογον" τοὐναντίον γὰρ ἐν 
μὲν τῷ χειμῶνι πληρούμενοι, ἐν δὲ τῷ ϑέρει λήγοντες ἐλέγχουσι 
10τοῦ Οἰνωπίδου τὸ ψεῦδος. 24yaSaoyidnc δὲ ὃ Γνίδιος μόνος τοῦ 
χρασπέδου τῆς ἀληϑείας χεκράτηκεν. ἔφησε γὰρ ἀν᾽ ἔτος ἕχα- 
στον ἐν τοῖς χατὰ τὴν Ai9ionlav μεγάλους καὶ συνεχεῖς γίνεσϑαι 
ὄμβρους ἀπὸ ϑερινῶν τροπῶν μέχρι τῆς ἰσημερίας τῆς ἐν μετο-- 
πώρῳ γινομένης xa9^ ἕχαστα. εὐλόγως οὖν τὸν Νεῖλον ἐν μὲν 
15 τῷ χειμῶνι συστέλλεσθαι κατὰ φύσιν, ἔχοντα ῥύσιν ἀπὸ μόνων 
τῶν πηγῶν τῶν ἑαυτοῦ, κατὰ δὲ τὸ ϑέρος διὰ τοὺς ἐχχεομένους 
ὄμβρους λαμβάνειν τὴν αὔξησιν. μαρτύριον δὲ τοῖς ὑπ᾽ αὐτοῦ 
λεγομένοις καὶ τὸ γινόμενον περί τινας τόπους τῆς “σίας προφέ- 

θέται. πρὸς μὲν γὰρ τοῖς τόποις τοῖς Σχυϑίας τῆς πρὸς τὸν 
Ὁ Καύχασον παρακεχωρηκότος χρόνου xa^ ἕχαστον ἔτος γίνεσϑαι 
γνιφετοὺς ἐξαισίους, xol τοῦτο συνεχῶς ἐπὶ πλείστας ἡμέρας" ἐν 
δὲ τοῖς πρὸς βορρᾶν ἀπεστραμμένοις μέρεσι τῆς Ἰνδικῆς ὡρισμέ- 
- vore καιροῖς καὶ χάλαζαν χαταφέρεσϑαι τῷ μεγέϑει καὶ τῷ πλήϑει 
μεγάλην. ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν ποταμῶν τῶν ὑδάτων ἀρχομένου 


7. ἐγκείμενοι nonne μὲν κείμενοι 7 10. ᾿ἀναρχίδης IP. 


mem decrescexre et contrahi, quod calor terrae humoris copiam absumat; 
imbribus autem Aegyptum non irrigari: aestate cum ista absumptio in 
terrae visceribus nulla sit, ab imis locis naturalem eius fluxum crescen- 
fibus undis nullo impedimento augeri. nec istuc non refellendum est. 
complura Libyae flumina similiter currentia et undas suas per ostia in 
mare aeque evomentia non habent incrementa huiusmodi: quinimo cum 
hieme plenissimis sint alveis, aestate plurimum subsidant, Oenopiden 
mentiri demonstrant. Agatharchides Gnidius prae omnibus veritatis quasi 
laciniam apprehendit, docet enim in annos singulos continuos imbres a 
solstitio aestivo usque ad aequinoctium autumnpale in Aethiopia coelo 
copiose demitti. non sine ratione igitur Nilum per hiemem natura con- 
tractius et a fontibus suis duntaxat, per aestatem vero propter praeci- 
pitatos in ipsum imbres abundantius fluere, eius dictis fidem astruit, 
quod in Asiae locis quibusdam accidere fertur. mam alicubi in Scythia 
ad Caucasum quotannis, cum id tempus postulat, densissime , idque die- 
bus plurimis ningere; et in regionibus Indiae ad Aquilonem certis tem- 
poribus grandinem maguitudine et copia ingentem ruere. sed et quod 
ad fluviorum incrementa attinet, ineunte aestate continenter pluere (ia 


Cc 
V 270 


D 


310 THEOPHYLACTI HISTORIARUM VIH. 17. 


ϑέρους ὄμβρους γίνεσϑαι συνεχεῖς (κατὰ δὲ τὴν di9uonlay uc9?- 
ἡμέρας τινὰς τοῦτο συμβαίνει) καὶ ταύτην τὴν ὑπόστασιν χυ- 
κλουμένην ἀεὶ τοὺς συνεχεῖς τόπους χειμάζειν. οὐδὲν οὖν εἶναι 

παράδοξον χαὶ κατὰ τὴν “ἰϑιοπίαν τὴν οἰκουμένην ὑπὲρ «4ἰγύ- 
πτοῦ συγεχεῖς ἐν τοῖς ὄρεσι καταρράττοντας ὄμβρους ἐν τῷ ϑέρει 5. 
πληροῦν τὸν ποταμόν, ἄλλως τε καὶ τῆς ἐναργείας αὐτῆς μαρ-- 
τυρούσης ὑπὸ. τῶν περὶ τοὺς τόπους οἰκούντων βαρβάρων. εἶ 
δὲ τοῖς παρ᾽ ἡμῖν γινομένοις ἐναντίαν ἔχει τὰ λεγόμενα φύσιν, οὗ 
διὰ τοῦτο ἀπιστητέον" xol γὰρ τὸν νότον παρ᾽ ἡμῖν μὲν εἶναι 


L 


χειμέριον, περὶ δὲ τὴν “ἰϑιοπίαν αἴϑριον ὑπάρχειν, xal τὰς 10 
P 191 βορείους πνοὰς περὶ μὲν τὴν Εὐρώπην εὐτόνους εἶναι, κατ᾽ ἐχεί-- 
γὴν δὲ τὴν χώραν βληχρὰς καὶ ἀτόνους καὶ παντελῶς ἀσϑενεῖς, 
^ ^ T ^ ^ , v , 
xul τοῦ ἡλίου πρὸς τὸν βόρειον ἀποχλίνοντος πόλον συμβαίνει 
τοὺς ὄμβρους τῷ παρ᾽ ἡμῖν ϑέρει τῇ “«ἰϑιοπίᾳ προσγίνεσϑαι, 
καὶ ἐντεῦϑεν λαμβάνειν τὸν Νεῖλον τὴν αὔξησιν, καὶ ἔμπαλιν 15 
^ n , » , / n * ^ 
πρὸς τὸν νότιον ἀναζεύξαντος πόλον πρὸς συστολὴν τὸν Νεῖλον 
ὁρᾶν. 
Β Περὶ μὲν οὖν τῆς πληρώσεως τοῦ ποταμοῦ ἐπὶ τοσοῦτον, 
e 3-4 ^ NE / ? . do [4 
(va, μὴ τὸν σκοπὸν τὴς ἱστορίας νοϑεύσωμεν" ἤδη δὲ ὑπενέγκαιε 
ἀκόλουθα τῶν ἀφηγημάτων γύττειν τὸν λόγον. ἐπαναζεύξας τοί- 20 
γυν ἐκ τῆς ᾿λεξανδρείας ὃ Π]ηνᾶς ἔγραψε Mavgtxio τῷ αὐὖτο-- 
κράτορι ὅπως 7| ἐπιφάνεια τῶν ἀνθρωπομόρφων. καὶ Νειλῴων 
ἐγένετο. ὃ δὲ αὐτοκράτωρ τούτων ἀκηχοὼς λίαν τὴν ψυχὴν κα- 
τεπέπληκτο, : 


6. ἐνεργείας ΤΡ, 


Aethiopia autem intervallo dierum id contingit), et hanc humidam tem- 
pestatem semper in orbem actam cohaerentia loca hieme infestare. mon 
itaque novum quiddam et inopinatum esse, etiam in Aethiopia supra 
Aegyptum assiduo praecipitantes aestivo tempore imbres fluvium Nilum 
complere, praesertim 'cum et barbari circum loca illa habitantes id evi- 
denter experiantur testenturque. quodsi apud nos aliter eveniat, -non 
idcirco dictis detrahendam fidem: nam Austrum apud nos esse hibernum, 
apud Aethiopas serenum; et spiramina borealia in Europa esse valida 
ac robusta, in illa regione debilia et imbecilla et languida penitus; et 
sole ad polum borealem recedente, contingit imbres nostra aestate in 
Aethiopia cadere, indeque Nilum excrescere, rursus eodem ad austrinum 
reimeante eundem decrescere. 

De incremento igitur fluvii huius hactenus, ne a proposito historiae 
scopo: nimium deflectamus. nunc ad eorum quae sequuntur narrationem 
incitanda est oratio. reversus igitur Alexandriam Menas de monstris 
humana figura a se in Nilo visis ad Mauricium imperatorem scripsit, 
quibus ille auditis maiorem in modum obstupuit. 











ΘΕΟΦΥΛΆΑΚΤΟΥ͂ 
ΤΟ 0 ΡΟΣ ΝΩΝΕΝ | 
AOLOZ H' 


THEOPHYLACTI 
HISTORIARUM 
LIBER VIII. 





PONTANI ARGUMENTUM. 


(*) S araceni Romanorum socii, Persidem incursantes Babyloniorum fines 
depraedantur: ob id Chosroes de foedere solvendo cogitat. Mauricii ad 
eum legatus inhumamniter habetur adituque regis diu excluditur. | admissus 
tandem. Chosroen ad. pacem reducit , eumque de praeteritis docet. eiusdem 
legati impudens ambitio imperatorem graviter offendit. Comentiolus pro- 
ditionis postulatus, et incisa accusatione dux denuo constitutus, ad Istrum 
abit, seque cum Prisco apud Singidonem consociat. (2) pax inter Homa- 
nos ei /bares imperatoris iussu imminuitur. | Comentiolus Viminacii aegro- 
tat. Chaganus fines Romanorum vastat; quo mandante , Istri transitus, 
a quatuor eius filiis custoditur. in ripa certamine edito barbari vincuntur. 
Comentioli absentia excusatur, barbari vallum Romanorum oppugnant. 
nuntius αὐ duces de periculo. | adest Priscus. VFiminacium reducuntur 
rates. confligitur, occisisque Romanorum trecentis oppetunt. barbarorum 
quatuor millia. | (8) alterum praelium cum Abaris. prudentia Prisci de- 
lentur. novem millia. iertio praelio de superiore loco pugnantes Romani 
adversarios in lacum seu stagnum compellunt , ubi cum Chagani filiis ple- 
rique summerguntur. periere ad quindecim millia. quarto praelio ad 'Tis- 
. sum seu "Tyrsum flumen iterum non pauci occumbunt. fluvio traiecto Ho- 
mani exploratores quater mille occidunt, Gepidarum triginta millia; ct 
cum captivis ad. Priscum redeunt. quinto praelio complures barbari aquis 
praefocantur , multa millia. capiuntur. (4) captivi Chagano petenti im- 
peratoris. auctoritate restitwuuntur. | Comentiolus e morbo recreatur. .By- 
zantium ad. hiberna profecturus ducem viae Traiani apud. Nobenses quae-.. 
rit. quibus dare abnuentibus irascitur, duosque capite multat. | moncter 


312 PONTANI ARGUMENTUM. 


de sene quodam huius viae gnaro, quicum verba commutat et litigat. 
magnitudine frigorum Romani multi et iumenta €o itinere pereunt.  Phi- 
lippopoli hiemat. | Petrus iterum dux declaratur. "Theodosius Mauricii fi- 
lius Germani filiam ducit. tumultus in imperatorem ob caritatem rei fru- 


mentariae. maledicta in eundem, et lapidatio. clavis audaces deterren- — 
tur. "Theodosium generum Germanus chlamyde sua tegit. (5) de templo — 


Virginis Mariae in Blachernis. auctores seditionis exilio damnati altero 
die revocantur. Petrus ad. Istrum ducens Plastoli aestatem habet; deinde 
in angulum Dardaniae secedit. cum psycho hypostratego barbarorum 
colloquitur. utraeque copiae recedunt. Chagani astus, imperator Petro 


trans Istrum profectionem mandat. | Petrus a Bonoso illustri satellite im- ὦ 


peratoris naviculas flumini traiiciendo petit, et Gundoim militibus prae- 
ficit. is multos hostium perimit, Romanosque in provinciam redire non 


patitur. τος Romanorum socios Chaganus delere cogitat. (6) a Cha- j 


gano quidam deficiunt, ad. quos reducendos varios ille modos investigat. 


quare Romani ultra Istrum hibernare noluerint. seditio. fluvium trans- — 


meant, et irascuntur gravissime. irascitur vicissim Petrus. eidem per 
quietem oblata epistola. castra movent Romani. | tumultus militaris. le- 
gati militum ad. Petrum de reditu; cui molestus est imperator. (7) Pe- 
irus Gundoi de mandati severitate ex avaritia profecta flens conqueritur. 


duces convocat, litteras exhibet. miles transire Istrum abnuit. furor mi- : 


litum, fuga ducum. | Phocas imperator renunciatur. Petrus fugit: Mau- 
vicio rem significat. Mauricius nuntium examinat: quid agat mescit; 
dolore dissimulato ludos equestres celebrare pergit. populum bonum ha- 
bere animum iubet. | Venetorum acclamationes. tribuni numerum utrius- 
que factionis profitentur. earum factionum vituperatio. (8) legatio Mau- 
vicii ad Phocam irrita. moenibus '"Theodosianis custodes apponit.  exerci- 
ius ad. Theodosium Mauricii filium legatio, aut ipsum aut eo cedente Ger- 
snanum. imperatorem postulantis. Comentiolo urbis defensio creditur. Ger- 
manus imperatori invadendae tyrannidis suspectus frustra se tuetur : in 
«edem déiparae pro asylo confugit. eius conditor Cyrus qualis fuerit. 
Stephanus paedagogus filiorum imperatoris ad. eum evocandum mittitur. 
in Sophiae templum transit. "Theodosius, ut ob secretum patefactum , fu- 
stibus pulsatur. (9) Germanus denuo ad exeundum sollicitatus Andreae 
pii viri hortatu eodem recurrit, maledicentia populi in imperatorem muris 
desertis custodes se ad tumultuantem populum applicant. cuiusdam Con- 
stantini, viri clarissimi, domus incenditur. Mauricius cum coniuge et 
liberis in fugam se tradit. populi in eum et patriarcham convicia. - locus 
communis de levitate et stultitia populari. podagra conflictatur. filium 
αὐ Chosroen pro ope imploranda mittit. Germanus imperium ambit, Pra- 
sinis sibi adversantibus Phocam sequitur. (10) Phocae linguis animisque 
favetur. populum cum patriarcha et senatu accersit. detestatio illius ut 
hominis improbissimi. eius simulatio in. Germanum. | proclamatus impe- 
vaior coronatur. in urbem magnifice invehitur. spargit aurum. ludi 
iunt equestres. wxori Leontiae corona imponitur. de loco stationis inter 
factiones contenditur. Alexander, homo nefarius, ad litem componendam. 
mittitur, in Cosmam tribunum est contumeliosus ac violentus. eum Fe- 
neti ulciscuntur; quorum vox male evenit. (11) Mauricii necem parturit 


Phocas. revocatur ez itinere a patre Theodosius. Mauricii Jiliorumque in . 


portu Eutropii ad. Chalcedonem interfectio, eius ante mortem praeclaris- 
sima vox et Christiano dignissima. nutricem ipsius infantem pro suo ad 
caedem supponere non fert. eius pro poena peccatis suis in hac vita irro- 
ganda cura anzia. testamentum, quo imperium inter filios partitur,  Do- 
mitianus Melitenensis episcopus, eorundem tutor, ab historico commenda- 
tur. (12) imperatorum corpora in mare abiiciuntur. quas complorationes 
eorum mors publice recitata effecerit. in eosdem monodia historici. capita 





THEOPHYLACTI HISTORIARUM VIII 1. 4318 


- ad Phocam perferuntur et in campo militibus spectanda proponuntur. 
quibus suppliciis interfectores et exercitus rebellis caediumque suffragator 
divinitus interieríint. sub Heraclio duo tantum reliqui. imperium Roma- 
num in diuturnis post necem Mauricii aerumnis volutatum. (18) Phocas 

— Petrum Mauricii fratrem , Comentiolum et alios interimit. "Theodosius et 

|| Lardys ab Alerandro tyranni iussu trucidantur. narratio. falsa de 'Theo- 

. 'dosio, quo pacto creditus sit necem effugisse et diversa loca peragrasse. 
statuae Alexandriae Mauricii caedem nuntiarunt. die nono super eadem 
nuntius in urbem allatus. egregia quaedam Mauricii praeconia. (14) de 
corpore S. Euphemiae martyris Chalcedone miraculum , sudor videlicet 

sanguineus in die anniversario eius martyrii , qui spongiis collectus in va- 
sculis populó dispertitur. quo pacto Mauricius incredulus fidem cum mul- 
tis lacrimis habuerit , et summa in posterum veneratione martyrem prose- 

. cutus sit. (15) Constantinam imperatricem cum tribus filiabus in. priva- 

- tas aedes contrudit Phocas; Chosroen de sua creatione , additis muneribus 
certiorem facit. apud Daram legatus Lilius a Germano praesidii praefe- 
cto splendide excipitur, et quid ibi contigerit. Chosroes Mauricii ulci- 
scendi bellum Romanis infert.  Lilius in. Perside retentus parum benevole 
tractatur. rumor de 'Theodosio adhuc vivo tyrannum terret ; unde Alexan- 
drum , ut imperata non exsecutum, sua manu obtruncat. 


TRAE elm τούτους δῆτα τοὺς χρόνους Χοδρόης ὃ Περσῶν βα- 
σιλεὺς ἐνεχείρει τὴν εἰρήνην λυμήνασϑαι. αἰἴτία δὲ αὕτη πως 
τῷ βαρβάρῳ οὖσα ἐτύγχανεν. ἔϑνη περὶ τὴν Mgafllav πολλά τε 
᾿ xul διάφορα πέφυχε" τούτους Σαρακηνοὺς ἔϑος τοῖς ὄχλοις ἀπο-- 

5 "αλεῖν. ἐχ τούτων δὲ τῶν ἐθνῶν ἔνιά τινα τοῖς Ρωμαίοις σύμ-- 
μαχα ἦν, καί τις ἐκ τούτων ἀποδασμὸς εἰς τὴν Περσίδα χωρή-- 


σας κατὰ τὸν τῆς εἰρήνης καιρὸν τῇ ἐπεκδρομῇ μέρη τινὰ τῆς Βα- 
βυλωνίας προενομεύσατο. ἔνϑεν διαπονεῖσϑαι ὃ Χοσρόης ἠξίου. 
διὰ τοῦτο ὃ αὐτοκράτωρ ἸΠαυρίκιος εἰς τὴν Περσίδα ἐξέπεμψε 
10 πρέσβυν Γεώργιον, ὃς τῆς τῶν ἑῴων πόλεων φορολογίας τὴν 
ἐπιστασίαν ἐκέκτητο" τοῦτον πραιτορίου. ἔπαρχον ἀποκαλοῦσι 
€ ^- c L] ; , - - , 
Ῥωμαῖοι. ὃ μὲν ovv Xoogórc δεινοπαϑῶν ἐπὶ τοῖς γεγονόσι 
παρελύπει τὸν πρέσβυν, καὶ πολλὴν τὴν τριβὴν αὐτῷ περὶ τὴν 


1. E tempore Chosroes Persarum rex pacem turbare aggressus 
est ob causam huiuscemodi. in Arabia multae variaeque gentes sunt, 
vulgo Saraceni appellati. ex his nonnullae societatem cum Romanis pe- 
pigerant, quarum pars pace incolumi in Persidem irruens Babyloniorum 
agros praedabunda pervaserat, et id sibi minime tolerandum Chosroes 
censuerat. Mauricius idcirco legatum in Persidem mittit, Georgium 
Orientalium tributorum coactorem, quem Romani praefectum praetorio 
nominant, Chosroes indigna se passum dictitans, legatum parum amice 
' tractavit, et in regione barbara diu retinuit, nec unquam in conspectum 





P 197 
V 274 


B 


314 'THEOPHYLACTI 


βάρβαρον χώραν ἐπραγματεύετο: σκληφαγωγεῖται οὖν ὃ Γεώρ- Ὁ 
γίος ἡμέρας εἷς τὴν Περσίδα πολλάς, τῆς βασιλικῆς εἰσόδου μη- 
δαμῶς τετευχώς. ἔτι τοίνυν τῶν πραγμάτων στασιαζομένων Ὁ 
Xoogdg, εἰκότως τῷ βαρβάρῳ ὑπόνοια γίνεται μὴ ἄρασϑαι τέως 
πρὸς Ῥωμαίους τὸν πόλεμον. εἰσδέχεται τοίνυν τὸν Γεώργιον 5, 
ὃ Βαβυλώνιος βασιλεὺς εἰς τὰ βασίλεια, ὃ μὲν οὖν Γεώργιος — 
τὴν τοῦ καιροῦ χτησάμενος σύμμαχον, πείϑει τὸν βάρβαρον 

C τὰς εἰρηναίας μὴ διαλῦσαι σπονδάς. οὕτω μὲν οὖν ἑκὼν ἀέχον- Ὁ 
τίγε ϑυμῷ, κατὰ τὴν ποίησιν, ὃ Xoogórc τὴν ἡσυχίαν ἀσπάτ- Ὁ 
ζεται. ὃ μὲν οὖν πρέσβυς ἅπαντα τὰ συγχκυρήσαντα διεξοδικῶς 10. 
τῷ βασιλεῖ διηγήσατο. ἀλλ᾽ οὐκ ἐς ἀγαϑὸν ἡ τῆς ἐντεύξεως ἔχ-- 
ϑέσις ἀπειλήφει τὸ συμπέρασμα. ἔφασαν γὰρ Γεώργιον εἰπεῖν 
πρὸς τὸν αὐτοχράτορα “ὃ Περσῶν βασιλεὺς τῶν σατραπῶν εἷς 
ὑπήκοον τάδε διείλεκται. διὰ τὴν τοῦ πρέσβεως ἀρετὴν δίδωμι Ὁ 
τῷ πολέμῳ τὴν λύσιν." τούτων ὃ βασιλεὺς ἀκηκοὼς χαλεπαίνει 15. 
κατὰ τοῦ πρέσβεως, καὶ γίνεται τῷ Γεωργίῳ σφαλερὰ ἡ τῆς — 

D πρεσβείας ἐπίτευξις " τῷ ὄντι γὰρ οἶδε λόγος μὴ μέτροις οἴκονο-- 
μούμενος μεγάλας συμφορὰς τοῖς χρησαμένοις παρέχεσθαι. 

ὋὉπηνίχα δὲ ὃ Χαγᾶνος ( ἐπαναδραμώμεθϑα γὰρ πρὸς τὰ 
κατὰ τὴν Εὐρώπην πραχϑέντα) διεπεραιώϑη τὸν Ἴστρον, oixude 20. 
διὰ τὴν εἰρήνην ἀποφοιτῶν, ἀποστέλλουσι πρέσβεις αἱ περὶ τὴν 
Θράκην τῶν Ρωμαίων δυνάμεις πρὸς ἸΠαυρίκιον τὸν αὐτοκρά-- 
τορα, προδοσίαν καταιτιώμεναι Κομεντιόλου τοῦ στρατηγοῦ. 
τῆς στάσεως τοίνυν εἷς τὸ βασίλειον ἄστυ Ἰσχυρᾶς γεγονυίας, oí — 
δωσιν ὃ αὐτοχράτωρ Κομεντιόλῳ καὶ τοῖς πρέσβεσι διαιτητάς. 25. 
P 198 καὶ δῆτα γενομένης τῆς συγκροτήσεως τῆς δίκης, καὶ τοῦ βασι- — 


suum admisit, caeterum in illis rerum fluctibus non esse arma adversus 
Romanos capienda recte ratiocinans, Georgium in regiam venire sinit, 
qui oblata opportunitate usus, regi auctor est uti pacem salvam inte- 
gramque conservet. ita Chosroes animo nolente volente, ut est apud 
poetam , quietem pacemque complectitur. legatus eum omnia quae con- 
tigissent fuse docet. verum illud colloquium haud feliciter evenit. fe- 
runt enim postea Georgium apud imperatorem gloriatum, Persarüm re- 
gem satrapis suis confessum esse se ob legati virtutem bello supersedere. 
qua oratione imperator succensuit, magnumque Georgius ex obita lega- 
tione periculum adivit. sic enim comparatum est, ut, nisi cum modo 
et ratione adhibitus sermo, incautis hominibus immodice noceat. 


Postquam vero Chaganus (ad res enim Kuropaeas regrediendum est) 
pace facta domum abiens Istrum transmisit, Romanus exercitus in Thra- 
cia oratores ad Mauricium imperatorem mittit et Comentiolum ducem 
proditionis accusat. itaque gravi seditione Cpoli concitata, imperator 





HISTORIARUM VIII. 1. 2. | 5 


λέως ἐχλιπαροῦντος τοὺς πρέσβεις, λαμβάνει 7 κατηγορία τὴν 
ἐγχοπήν, καὶ αὖϑις ὃ Κομεντίολος γίνεται στρατηγός. ϑέρους 
δὲ ἐπιόντος ἔξω τῆς πόλεως γίνεται, καὶ τῶν Ρωμαίων περὶ τῆς 
λύπης διαλυσαμένων τῷ στρατηγῷ, τὸ: ὁπλιτικὸν ὃ Κομεντίολος 
᾿ἀϑροίζει, καὶ ἐπὶ τὸν Ἴστρον γίνεται ποταμόν, καὶ ἐν τῇ Σιγ- 
γιδόνι συναναχοινοῦται τῷ Iloíoxg. (2) τετάρτῃ δὲ ἡμέρᾳ : 215 : 
ἐχχλησιάζονται τὰ στρατόπεδα, καὶ δημηγορήσαντος Πρίσκου 
περισχίζεται ἢ πρὸς ᾿Αβάρους καὶ Ρωμαίους εἰρήνη" ὃ γὰρ αὖτο- 
χράξωρ ΠΠαυρίχιος τοῖς στρατηγοῖς παρασπονδῆσαι διὰ βασιλι- 
10xo$ προστάγματος ἐγχελεύεται. ἐς τὸ φανερὸν τοίνυν τῆς elgri- 
γῆς διαλυϑείσης, οἱ Ῥωμαῖοι πρὸς τὸ Βιμινάκιον γίνονται" αὕτη 
δὲ νῆσος καϑέστηχκε περὶ τὰ ῥεῖθρα τοῦ Ἴστρου. ἐν ταύτῃ τῇ 
γήσῳ 6 Κομεντίολος ἔδοξε νοσηλεύεσϑαι. τῶν δὲ Ρωμαίων ἀπὸ 
τῆς νήσου διαπεραιουμένων ἐπὶ τὴν ἤπειρον, ἀκηκόει ὃ Χαγᾶνος 
15 τὰ τοῦ Ῥωμαϊχοῦ στρατοπέδου κινήματα. ὃ μὲν οὖν βάρβαρος 
συναϑροίσας δυνάμεις τὴν Ῥωμαίων διατέμνεται γῆν, τοῖς δὲ C 
παισὶ τέσσαρσιν ὑποῦσιν αὐτῷ παρεδίδου δυνάμεις, xal παρε- 
γεγγύα τὰς διαβάσεις τοῦ Ἴστρου περιφρουρεῖν. οἱ μὲν οὖν παῖ- 
δὲς τοῦ βαρβάρου τὰς διαβάσεις τοῦ Ἴστρου περιφρουρεῖν κατὰ 
90 τὸ προσταχϑὲν ἐνεχείρουν, οἱ δὲ Ρωμαῖοι τὰς λεγομένας σχεδίας 
συροάψαντες ὁμοθυμαδὸν τὸν ποταμὸν διενήξαντο. περὶ τὰς 
ὄχϑας τοίνυν τοῦ ποταμοῦ γεγονυίας τῆς μάχης κρατοῦσι Pa- 
μαῖοι τῶν ἀντιϑέτων δυνάμεων. ὃ δὲ Κομεντίολος ἅμα τῷ 
Πρίσχῳ εἷς τὸ Βιμινάκιον τὰς διατριβὰς ἐποιεῖτο. ἦν δὲ αὐτῷ D 
95 ἡ ἀναβολὴ τοῦ μὴ ἐθέλειν συμπλέκεσϑαι ἀπίϑανος οὐδαμῶς" ua. 
χαίρᾳ γὰρ ἰατρῶν τὰς ἐπὶ τῆς χειρὸς φλέβας ἀποτμηϑείς, ἐπὶ 


dat arbitros, constitutoque iudicio legatos impensius orat et exorat. 
ita accusatio inhibetur, et Comentiolus de integro dux deligitur. ubi 
aestas affuit, ex urbe discedit , Romanisque secum in gratiam reversis, 
et delectibus habitis, ad Istrum contendit, ac Singidone cum Prisco se 
coniungit. (2) quarto die in concionem coacto exercitu, et Prisco 
verba faciente , pax inter Romanos et Abares dissuitur; quod ut face- 
rent, Mauricius imperiali mandato ducibus praeceperat. manifeste igitur 
pace irrita Romani Viminacium (insula est in Istro flumine) deferuntur, 
ubi Comentiolus graviter se habere visus est. inde in continentem tra- 
iiciunt. quibus motibus auditis, Chaganus collecto milite satis et arbo- 
ribus Romanorum exitium infert, et quatuor filiis copias attribuit, qui- 
bus transitum Istri custodiant, quod illi ut iussi erant facere instituunt. 
Romani navibus extemporaneis sive ratibus consensu flumen transeunt, 
praelioque in ripa conserto superiores abeunt. Comentiolus cum Prisco 
Viminacii haerebat. nam cul ei e brachio sanguis esset missus, honesto 
plane timore et probabili de causa & pede cum hostibus conferendo ipse 


316 THEOPHYLACTI 


αἵματος ἐκροῇ εὐφήμως πως διὰ τὴν δειλίαν ἀπόμαχος ἦν. δια- 
πορϑμευϑέντων τοίνυν τῶν Ῥωμαίων τὸν Ἴστρον καὶ συστησα- 
μένων τὸν χάρακα, οὐ κατελίμπανε τὴν νῆσον ὃ Πρίσκος" οὐκ 
ἔϑελε γὰρ τοῦ Κομεντιόλου ἐχτὸς ποιήσασϑαι τὴν παράταξιν. | 
οἵ δὲ βάρβαροι ἀστρατήγου τῆς Ῥωμαίων ὑπαρχούσης δυνάμεως 5, 
πρὺρ᾿ τὸν χάρακα τούτων ἐχτρέχουσιν. οἱ δὲ Ῥωμαῖοι ἀγγέλους | 
εἷς τὸ Βιμινάκιον τοῖς στρατηγοῖς ἐπιπέμπουσι, τόν τε κίνδυνον 
παρεδήλουν. δυσανασχετοῦντος δὲ τοῦ Πρίσκου τοῦ Κομεντιό- — 
λου ἐχτὸς τοῦ ἔργου ἐφάψασϑαι, καὶ τῶν βαρβάρων λίαν ἐγκρα- 1 
τῶς ἐπικειμένων, πείϑεται τὸν Κομεντίολον κα ΠΑ EA καὶ τὰς 10 
P 199 φυὸντίδας τῶν κινδύνων αὐτὸς ἀναδέξασθαι. καὶ οὖν καταλιμ- — 
πάνει τὸ Βιμινάκιον καὶ πρὸς τὸν 'Poucixóv γίνεται χάρακα. δευ- ὦ 
tpa δὲ ἡμέρα, καὶ προστάττει τὰς ναῦς τοῦ Ἴστρου χαταλι- 
πούσας τὰς ὄχϑας περὶ τὸ Βιμινάκιον μεϑορμίσασϑαε" ἐδεδίει 
γὰρ ὃ Ἐδχος μή πως οἱ Ῥωμαῖοι τῶν ἐδακερίθονν διακειμένων i 
αὐτοῖς περὶ τὰς ὄχϑας τοῦ ποταμοῦ συνεχεῖς τὰς μεταβάσεις ἐπὶ 
τὴν νῆσον ποιοῖεν, χἀντεῦϑεν καταχερματιζομένης τῆς τῶν Ῥω- — 
μαίων δυνάμεως ἀσϑενεστέραν 7, τάφρος τὴν φρουρὰν ἀπολάβοι. ᾿ 
τοίνυν τῶν βαρβάρων κατεπειγομένων πρὸς πόλεμον, τετάρτη 
ἡμέρα καὶ ὃ ἀϑρονόν ἐξ ξωϑινοῦ NO MP di Tol Ῥωμαίοις s 
B προσέταξε. χαὶ ὡς ind: τὰς ἐχτάξεις "reu συστησάμενος φά- — 
λαγξι τῶν πολεμικῶν ἐγχειρημάτων ἀπήρχετο. οἵἱ μὲν οὖν Po- 
μαῖοι ἀποσχόμενοι τῶν τόξων ἀγχιμάχως τοῖς δύρασι κατεπολέ- 
μουν τὸ βάρβαρον. τῶν δὲ pug δέκα καὶ πέντε συστήμασιν 
ἐξοπλισάντων τὴν ἔχταξιν, xol τῶν Ῥωμαίων εἷς μίαν σύννευσιν 95. 
καὶ φόβῳ τοῦ χάρακος καὶ τετραπλεύρῳ μάχῃ διακεκοσμηκότων —— 


abstinebat. fluvio superato valloque a Romanis excitato , Priscus, qui 
sine Comentiolo pugna experiundum non putabat, in insula manebat. 
barbari Romanis duce destitutis vallum incursant. illi nuntios de peri- 
culo suo Viminacium mittunt. Priscus absque Comentiolo aegre se mo- 
vet: sed barbaris impotenter incumbentibus tandem dat manus, et eo 
relicto depellendi discriminis curam laboremque capessit, ac vallo suc- 
cedit. postridie navigia Viminacium reduci imperat, quod metueret ne 
illis ad ripam dispositis milites crebro ad insulam transmearent, et id- 
circo imminuto copiarum numero ad vallum tuendum infirmiores redde- 
rentur, barbaris autem pugnam urgentibus, Priscus suis edicit ut mane 
in armis sint, acieque, ut potuit, in tres phalanges distributa, prae- 
lium orditur. Romani arcubus carentes cominus hastis rem gerunt, di- 
gestisque barbaris per ordines quindecim, ipsis autem timore valli amittendi 
in unum et eodem versus .quadrilatera figura dispositis, atque ita val- 
lum tutum praestantibus, in multas horas concursum; nec ante solis oc- 


HISTORIARUM VHI. 2. 3. 317 


τὴν ἔχταξιν, ἀσυλίαν ἐντεῦϑεν παρεχομένων τῷ χάρακι, ἐπὶ 
ὥρας πολλὰς ὃ πόλεμος εἶχε τὴν πρόοδον. ἡλίου δὲ κλίναντος 
συναπέχλινε καὶ ὃ πόλεμος, καὶ ἦν ἐπιδέξιος αὕτη ἢ τοῦ πολέ- 
μου τοῖς Ῥωμαίοις ῥοπή, τριακοσίων τε ἀναιρεϑέντων Ῥωμαίων 
δχιλιάδες τέτταρες ἐκ τῶν ᾿βάρων διώλοντο. ἐπιγενομένης οὖν 
γυχτὸς εἷς τὸν χάρακα ot Ρωμαῖοι ἀνέζευξαν. c 
9. Τρίτη δὲ ἡμέρα, καὶ ὃ βάρβαρος ἕτερον συνεστήσατο V 276 

πόλεμον. ὃ μὲν οὖν Πρίσκος ὡς οἷόν τε ἦν συντάξας τὸ στρά- 
τευμα ἑωθινὸς ἐχώρει πρὸς τὴν παράταξιν. τρεῖς τοίνυν συν-- 
τάξας δυνάμεις ἐς τὰ μάλιστα τοῖς Ρωμαίοις εἶτα ἐνεγγύησεν ἐς 

| τὸ καρτερόν, τά τε κέρατα περισχίσαε αὐτίκα, οὕτω τε τοὺς 
᾿ἡβάρους εἰσδέξασϑαι, ὅπως οἱ βάρβαροι περὶ τὰ κοιλότερα γι- 
γομένης τῆς δυνάμεως, καὶ κατειλημμένοι ἐν μέσῳ, περιπέσωσε 
συμφοραῖς ἀδοκήτοις. τῷ τοιούτῳ τοίνυν τρόπῳ καταστρατη- D 
γοῦνται οἵ βάρβαροι καὶ ἀναιροῦνται ἐκ τῆς πολεμίας καὶ ἀντι-- 
ϑέτου δυνάμεως χιλιάδες ἐννέα. ἡλίου δὲ δύοντος ἐπὶ τὴν τά-- 

| «pgov τὸ νενιχηχὸς ἐπανῆκε, δεκάτη δὲ ἡμέρα, καὶ ὃ στρατηγὸς 

β ἠκηχόει ἥκειν αὖϑις τὸν βάρβαρον πρὸς παράταξιν. ἡμέρας δὲ 
 λαμπούσης τὸ Ῥωμαϊκὸν καϑοπλίσας κοσμίως τε συμφραξάμενος 
90 ἐχώρει πρὸς πόλεμον. ὃ μὲν οὖν Πρίσκος τρισσαῖς αὖϑις φά- 
Ολαγξι τὰς δυνάμεις χατεστρατεύσατο, ὃ δὲ βάρβαρος μίαν συ-- P. 900 
στησάμενος φάλαγγα κατὰ τοῦ Προίσχου ἐχώρησεν. ὃ μὲν οὖν 






- , , €, 
Πρίσκος τὴν εὔϑετον τῶν τόπων χώραν καταλαβών, τήν τε QU- 
| - , » , 
v τοῦ πνεύματος ἔχων συνέριϑον, ἀφ᾽ ὕψους τοῖς βαρβάροις 
NT. , 


8. συναναπέχλινε IP. 


cubitum finis certamini est impositus, pugnatum a Romanis Marte se- 
cundissimo: nam ex ipsis trecenti tantum, ex Abaris quatuor millia de- 
sSiderata sunt. nocte interveniente victores se in castra recipiunt. 

3. Die tertio barbarus de integro certamen molitur. Priscus, ut 
potuit, agmine disposito et instructo surgente iam die ad pugnam pro- 
cedit. copiis quam potuit bene dispositis ac tripartito divisis, ad for- 
titer dimicandum omnes impensissime cohortatur, atque ut cornibus di- 
ductis Abaros in medium recipiant; ut sic intercepti conclusique cladem 
improvisam accipiant. hoc igitur modo ab hostibus circumventi perimun- 
tur ad novem millia. exacto die victores intra vallum revertuntur. lu- 
.ce decima nuntiatur duci barbarum velle praelium iterare. itaque postri- 
die ubi diluxit, Priscus Romanis instructis et decenter communitis ad 
tentandum conflictum progreditur, ac suos iterum jin tres phalangas 
dispertit. barbarus in unum conflatis omnibus in Priscum vadit; qui 
occupato loco regionis idoneo, magno bellici spiritus impetu e superio- 
ribus in barbaros ferebatur, et duobus cornibus, seu a dextris et a si- 


318 THEOPHYLACTI 


ἐνήραξεν, τοῖς δὲ δύο κέρασι κατεπολέμησε τὸ πολέμιον. ἐπεὶ 
δὲ λίμνη ὑπέστρωτο τοῖς τόποις ἐκείνοις, ἐπὶ τὰ ὕδατα ἐξωϑε 
τὸν βάρβαρον. διὰ τοῦτο περὶ τὸ ῥόϑιον ἀποχρουσϑέντες o 
βάρβαροι, xoi τὴν λίμνην ἀντιμέτωπον δυστυχήσαντες, λία 
σφοδρῶς ἀπεπνίγοντο. πλήϑους τοίγυν πολλοῦ κατὰ ταύτη 


^ 
t 
L3 
t 


mc VPE UN 


d^ 


T 


€ ow 
οι 


ὩΦΙ αὐδὰν" 


τὴν λίμνην ἀνῃρημένου, τῶν τε παίδων τοῦ Χαγάνου ἄποπγι-- 
B γέντων αὐτόϑι, περιφανεστάτην ὃ Πρίσκος τὴν νίκην ἐνεπορεύ--. 
σατο. χαταφϑείρονται τοίνυν περὶ τοῦτον τὸν πόλεμον πεντε-- — 
καίδεκα χιλιάδες βαρβάρων. ὃ μὲν οὖν Χαγᾶνος ἐπικινδύνως 
διασωθεὶς κατὰ τὸν Τισσὸν γίνεται. ποταμόν. τριακοστὴ δὲ 10 
ἡμέρα, καὶ ὃ βάρβαρος συνέλεξε δύναμιν. ἐπεὶ δὲ καὶ πρὸς 
τέταρτον πόλεμον τὴν ἐπιβολὴν ἐποιεῖτο καὶ τούτων ὃ τῶν Ῥω- | 
μαίων στρατηγὸς ἠκηχόει, στρατοπεδεύει ὃ Πρίσκος ἐπὶ τὸν 
. Τισσὸν ποταμόν. ὁρίζεται τοιγαροῦν ἑκατέρᾳ δυνάμει ἥμέρα 
πρὸς πόλεμον. ἐπεὶ δὲ τὸ διωρισμένον πέρας ἐλάμβανεν, ὑπὸ 15 
C πρώτην ἕω ὃ Πρίσκος ἐναλλὰξ τὸς δυνάμεις συνέταξε, καὶ τὴν 
μὲν εὐώνυμον φάλαγγα δεξιὰν ἐποιήσατο, τὴν δὲ μέσην εὐώνυ-- 
μον. ὃ δὲ βάρβαρος δυοκαίδεκα συστήμασιν ἐξοπλίζει τὸν nó- 
λεμον. οἱ μὲν οὖν Ρωμαῖοι ἡρωϊκώτερον τῆς μάχης ἀντείχοντο, 
τῇ τοίνυν ἐνστάσει τοὺς βαρβάρους κατεπολέμησαν. καὶ biu 


tel mem 


λυται xal κατὰ ταύτην τὴν μάχην πλῆϑος πολεμίων πολύ. ταύ- 
τῆν τοίνυν τὴν νίχην εὐδοξοτέραν τὸ τῶν Ρωμαίων δπλιτικὸν ' 
ἀνεδέξατο. ὃ δὲ Πρίσκος τέσσαρας χιλιάδας συντάξας, τὸν | 
Τισσὸν διανήξασϑαι ἐχέλευε καὶ ἀνερευνᾶσϑαι τὰ τῶν πολεμίων i 
D κινήματα. οἱ μὲν οὖν ὑπὸ τοῦ στρατηγοῦ ἐχπεμφϑέντες τὸν 6 
γείτονα ποταμὸν διαπεραιοῦνται. περιτυγχάνουσι τοιγαροῦν 


nistris, eos impellebat. et. quoniam stagnum locis illis suberat, in undas 
eos adigebat, quas cum oculis prospicerent et circum eas misere agita- 
rentur, dira in ipsis morte suffocabantur. plurimis igitur, et simul Cha- 
gani filiis tali modo summersis, illustrissimam victoriam Priscus retulit: 
eo enim congressu barbarorum quindecim millia vitam amisere. Chaga- 
nus non sine periculo salvus ad 'Tissum fluvium evasit. die tricesimo , - 
barbarus exercitum ad quartum praelium instauravit. quod simulac dux 
omanus comperit, et ipse ad 'l'issum amnem armatus prodiit. ab utris- 
que communiter dies ad conflictum praestituitur. is postquam illuxit, 
sub auroram Priscus ordinibus permutatis suos disponit, et sinistram 
aciem facit dextram, mediam autem sinistram. barbarus suos in duode- 
cim ordines digerit. Romani viriliter et animose certamini insistentes 
barbaros debellant, magnamque etiam tum multitudinem conficiunt glo- 
riosamque victoriam consequuntur. Priscus quatuor millia ad "Pissum 
vicinum flumen transeundum hostiumque motus et inclinationes exploran- 





om. haunted o i-a 


: ^ HISTORIARUM VIII. 3. 4. 319 


, i] - - 
χωρίοις Γηπαίδων τρισίν. οἱ δὲ βάρβαροι μηδὲν τῶν ἐν τῇ 
, , c? 
προτεραίᾳ διεγνωχότες συμπόσιόν τε χαϑίσαντες πανήγυριν ἑώρ-- 
ταῖον ἐπιχώριον. τὰς τοίνυν φροντίδας ἀναϑέντες τῇ μέϑῃ κα- 
y P , 
'τεπαννυχίζοντο εὐωχούμενοι. οἱ δὲ Ῥωμαῖοι ἐπὶ τὸ λεγόμενον 
, - P 
᾿δλυχόφως, ἔτε λειψάνων ὑπούσης νυχτός, χραιπαλῶσι τοῖς βαρ-- 
βάροις ἐπίκεινται καὶ μέγιστον ἀπεργάζονται φόνον" ἀναιροῦνται 
γὰρ βαρβάρων χιλιάδες τριάκοντα. πλείστης τὲ αἰχμαλωσίας 
οχρατήσαντες τὸν ποταμὸν ἀντενήξαντο, πρός ve τὸν Πρίσκον τὴν 
Α , ε , * b] , L1 LP € , 
προνομὴν διεσώσαντο. ἡμέρα δὲ εἰκοστή, καὶ πάλιν ὁ βάρβα- 
! - - , - 
/40 goc περὶ τοῦτον δὴ τὸν ποταμὸν συναγείρει δυνάμεις. διὰ τοῦτο 
^ , 
ὃ Πρίσκος παλινοστεῖ περὶ τὸν Τισσὸν τὸν ποταμόν. γίνεται 
τοιγαροῦν κατὰ τοῦτον τὸν χῶρον μεγίστη καὶ ἀξιολογωτάτη 
παράταξις. οἷ μὲν οὖν βάρβαροι καταπολεμηϑέντες ὡς ἔπος 
— εἰπεῖν ἐγχρατῶς κατὰ ταύτην δὴ τὴν ἡμέραν ἐπὶ τὰ ῥεῖθρα τοῦ 
45 ποταμοῦ ἀποπνίγονται, συναπόλλυνται δὲ τούτοις καὶ Σχλαβη--: 
F - , 32 2 -" δὲ ^ AC 4$ ' , 
« Gv πλείστη ἀπόμοιρα, ἐζωγρεῖτο δὲ μετά τὴν ἧτταν τὸ βάρ- 
] 

— -flagov, καὶ ἥλωσαν βαροι μὲν τρισχίλιοι, ἄλλοι δὲ βάρβαροι 
ν᾿ » , , , , H ὃ , UN 
πρὸς ταῖς τέτρασι͵ χιλιάσι δισχίλιοί τε καὶ διακόσιοι, καὶ S«Àa- 

- , 9 , e jJ * - , - 
βηνῶν χιλιάδες ὀχτώ. οὕτω μὲν ovv ζωγρηϑέντες δεσμοῖς παρε-- 
δίδοντο, ὃ δὲ στρατηγὸς ἐν Τομεῖ τῇ πόλει τοὺς λαφυραγωγη-- 
ϑέντας βαρβάρους ἐξέπεμπε. (4) ὃ δὲ Χαγᾶνος, πρίν τι τὸν 

- , 
avr0xQüroQu τῶν γεγενημένων “ἐν εἰδήσει γενέσϑαι, πρέσβεις ἐς 
ἸΠαυρίχιον ἔπεμψεν, ἀναλαβεῖν τοὺς ζωγρηϑέντας πειρώμενος. 
ὃ δὲ ἸΠαυρίχιος ταῖς ἀπειλαῖς τοῦ βαρβάρου χαταπλαγεὶς καὶ 

a , μ᾿ - 
95 τοῖς λόγοις ἀποβουχολούμενος δι᾿ ἐπιστολέως τῷ Ioíoxo προσέ- 

E] LÀ ^ - , - » , 3 , 
ταξὲεν ἀποδοῦναε τοὺς ζωγρηϑέντας τῷ «Χαγάνῳ “βάρους. 





das segregat. transeunt, et offendunt Gepidarum villas tres, qui rerum 
e gestarum ignari considentes et compotantes festum patrium magna 

requentia celebrabant, omnibusque curis ebrietati dicatis noctem totam 
in conviviis exigebant. Romani crepusculo noctis, ante exortum solis, 
barbaros adhuc crapulantes opprimunt, et stragem edunt maximam, tri- 
cenorum millium; et cum ingenti praeda repetito fluvio, Prisco eam of- 
ferunt. vicesima luce denuo barbarus ad huncce fluvium copias congre- 
gat: ibi atrocissimo et in primis memorabili praelio decertatur, in quo 
barbari, ut paucis dicam, magna virtute victi et aquis summersi sunt; 
quibuscum etiam Sclavorum pars maxima interiit. servati et capti ob- 
tenta victoria Abarum tria millia, aliorum barbarorum sex millia. du- 
centi, Sclavorum octo millia. omnibus iniecta vincula, et in urbem 'To- 
meum a duce missi, (4) Chaganus, priusquam imperator quippiam 
actorum rescCsccret, per legatos recuperare captivos studet. Mauricius 
barbari minis territus et verbis in fraudem inductus, Prisco mandat ut 





V 271 


P 201 


Cc 


D 


320 THEOPHYLACTI 


οὕτω μὲν οὖν ἀπὸ τῆς Ἰόμεος ἀπεδίδοντο τῷ Χαγάνῳ oi 
βάρβαροι. à E: 
*'O δὲ Κομεντίολος ὥσπερ ἀπό τινων ἐνυπνίων μαχρῶν μό- 
Aug διανήψας ἔδοξεν. ἀπηλλάχϑαι τῆς νόσους παραγίνεται τοῖι-- 
γαροῦν εἰς τὰς Νύβας, καὶ συγκαλεσάμενος τῶν ἐγχωρίων τινὰς 5. 
L1 - 2 ? - 3: 3 ^ et * 
τὸν ποδηγοῦντα παρ᾽ αὐτῶν ἠξίου ἀναλαβεῖν, ὅπως τὴν Àtyoué- . 
γην Τραϊανοῦ παροδεύσηται τρίβον" ἠπείγετο γὰρ ἐς Βυζάντιον 
τὴν χειμέριον ὥραν ποιήσασϑαι. οἵ μὲν οὖν ἐγχώριοι ἀπηγόρευον 
τῷ Κομεντιόλῳ ταύτην δὴ τὴν ἀτραπόν. ἐπὶ τούτῳ μανεὶς δύο 
2 , 2 ε L] ki ^ , » 
τῶν ἀπαγορευόντων ἀπέτεμεν. oi μὲν οὖν περὶ τὰς Nóflag &pa- 10 
σκον τῷ Κομεντιόλῳ μὴ ἔχειν τὸν ὑποδείξοντα, ὑπεῖναι δὲ ἀπὸ — 
σημείων δέκα καὶ δύο παλαίτατον λίαν γερόντιον, χρόνων πεφυ-- 
κὸς ἑκατὸν πρὸς τοῖς δεκαδύο" τοῦτον ἐπίστασϑαι Τραϊανοῦ τοῦ 
αὐτοχράτορος τὴν λεγομένην τρίβον κατισχυρίζοντο. γενόμενος - 
τοίνυν κατὰ τὸν χῶρον ἐκεῖνον Κομεντίολος 0 στρατηγὸς τὸν 15 
, γὼ... - ε , c 
πρεσβυτὴην ἠξίου τῆς ὁδοιπορίας προηγήσασϑαι. ὃ δὲ γέρων - 
διηπορεῖτο καὶ ἤσχαλλε, καὶ λίαν χαλεπὸν τὸ ἐγχείρημα τῷ στρα- — — 
τηγῷ προηγόρευε, τήν τε δυσχωρίαν τόν τε χειμῶνα καὶ τὸ τῆς — 
τρίβου ἀνήμερον διεξήρχετο" ὑπεῖναι γὰρ τὴν τρίβον ταύτην — 
ἀδιεξόδευτον ἀπὸ ἐτῶν ἐννενήχοντα. ἀντιτείνει τοίνυν ὃ στρα- 30 
τηγὺὸς τοῖς τοῦ γέροντος λόγοις. ἐπεὶ δὲ τὰ τῆς χείρονος émiflo- — - 
λῆς ἐπροτέρησεν, ἀπάρχονται τῆς ὅδδοιπορίας oí τῶν Ῥωμαίων 
δυνάμεις. κατὼ ταύτας δὴ τὰς ἡμέρας ἐπεδήμησε μέγα καὶ ἐξαί- 
σιον ψῦχος, xol μεγάλου γεγονότος τοῦ κρύους xal τῆς τῶν πνευ- 
μάτων πιχρότητος ἐγκρατῶς ἐγκειμένης ὄλλυνται πολλοὶ τῆς δυ- 95. 
captivos Abares reddat. sic barbari 'Tomeo educti Chagano vivi resti- 
tuuntur. 
Comentiolus quasi diuturno somno vix tandem aliquando experrectus 
morbum depulisse visus est. NNobas init, convocatisque quibusdam in- 
digenis ducem viae 'Traiani, quae dicitur, quaerit. festinabat enim | 
Byzantium, ut ibidem hiberna ageret. indigenae hanc ei viam mon- 
strare detrectant. tum ille ira furens duos ex iis obtruncat. hic No- 
benses non habere se qui eam viam monstrare possit. abesse autem 
millibus passuum duodecim silicernium quoddam, natum annos duodecim 
supra centum: ei notam esse quae "Traiani imperatoris via nominetur. 
eum locum ut attigit Comentiolus, senem orat uti viam ipsis praeeat. 
senex tergiversari et indignari, et quam operosum negotium tentet, dif- 
ficultate locorum, asperitate hiemis et incommoditate viae commemorata 
ostendere. abhinc enim nonaginta annis non esse tritam. dux contradi- 
cit. et quia consilium peius vincebat, via illa Romani gradiuntur. per 


eos dies immane et intolerandum frigus incidit, spiraruntque validissime 
venti, ita ut multi de exercitu et iumentorum -dossuariorum pars bene 


n ibn E a Ma o nM o ais 





HISTORIARUM VIII. 4. 321 


E, - , , c , à; " 

γιίμιεως, τῶν τε νωτοφύρων ζώων 7 πλείστη ἀπόμοιρα. λίαν 
- » ς : 

γοῦν καὶ ἀπευκτῶς ὃ Kousvríohog ἐπὶ τὴν Φιλίππου ἀφίκετο... 


τοίνυν ἐχεῖσε τὴν ἅπασαν τοῦ χειμῶνος ὥραν ἐνδιατρίψας ἔαρος P. 903 


ἀρχομένου ἐς Βυζάντιον παραγίνεται. τῷ δὲ ἐπιόντι ϑέρει πά- 
5λιν στρατηγὸς ὑπὸ Π]αυρικίου τοῦ αὐτοκράτορος ἀναδείκνυται. 
^ ἘἘννεακαιδεκάτῳ ἐνιαυτῷ τῆς βασιλείας ἸΠαυρικίου τοῦ αὖ-- 
τοχράτορος, οὐδὲν Ρωμαίοις καὶ βαρβάροις ἐπράχϑη. ἔτει δὲ 
εἰχοστῷ τὸν αὐτάδελφον ὃ αὐτοκράτωρ Π]αυρίκιος Πέτρον στρα- 
 T5yüv προεστήσατο τῆς Ἑὐρώπης. πρὸ τούτου τοῦ ἐνιαυτοῦ 
᾿Θεοδόσιος ὃ τοῦ βασιλέως υἱὸς νυμφίος πομπεύεται, καὶ πρὸς 
ἔννομον γάμον δίδωσιν αὐτῷ. πατὴρ Γερμανοῦ τὸ ϑυγάτριον, 
ἀνδρὸς λίαν ἐνδόξου καὶ τῶν ἐς συγκλήτου βουλὴν ἄγαν ἐπιφα-- B 
γοῦς. μετ᾽ ὀλίγας τοίνυν ἡμέρας τοῦ γάμου, ὥρᾳ χειμῶνος, 
σιτοδεία τις τοῖς Βυζαντίοις ἐνέσκηψε. τούτου δῆτα τοῦ λιμοῦ 

5 γεγονότος, καὶ τῆς τεσσαραχοστῆς ἡμέρας προελϑούσης τῆς γε- 
γεϑλιακῆς πανηγύρεως τοῦ μεγάλου ϑεοῦ Ἰησοῦ, ὃν Χριστὸν τὰ 
κατὰ τὴν οἰχουμένην ἔϑνη γεραίρουσι, καταστασιάζει τὰ πλήϑη 
τοῦ αὐτοχράτορος. εἰώϑει δὲ ὃ βασιλεὺς συνεορτάζειν τοῖς δή-: 
| potg. τοῦ τοίνυν βασιλέως ἅμα τοῖς ὄχλοις τὰς λιτὰς ποιουμέ-- 
Ὄνου, νεωτερίσαντες ἀπὸ τοῦ πλήϑους τινὲς ἐς ΠΠαυρίκιον ἐβλασφή- 
μουν xal λίϑους ἐξέπεμπον κατὰ τοῦ αὐτοχράτορος. ὃ μὲν αὶ 
οὖν ΠΠαυρίκιος κελεύει τοῖς σωματοφύλαξιν ἀπειλεῖν ταῖς σιδηραῖς 
κατὰ τῶν ἐπιόντων κορύναις (ταῦτα δὲ ἄρα τῇ Ρωμαίων φωνῇ 
δίστρια λέγεται), μέχρι δὲ τῆς ὑποκρίσεως κελεύει τούτοις τὰς 
5 ἐπιφορὴς σχηματίσασϑαι" ὃ δὲ Γερμανὸς ὑποκάτω τῆς χλαμύδος 
χαλύψας τὸν Θεοδόσιον διὰ τῶν λεγομένων Ἱλαρᾶς (τόπος δὲ 


uem mam rs 


magna interierit. quamobrem cum diris suorum execrationibus Philip- 
popolim veniens, totam illic hiemem traduxit, et initio veris Byzantium 
reversus aestate mox sequente rursum dux a Mauricio designatus est. 
Anno imperii Mauricii decimo nono nihil inter Romanos, et barba- 
ros gestum est. vicesimo Petrum praetorem Europae declaravit, sed 
anno priore 'l'heodosio filio imperator, singulari apparatu, legitimo con- 
nubio Germani excellentissimi viri et illustrissimi senatoris filiam coniun- 
git. paucis diebus a nuptiis, ipsa hieme, Byzantii ob annonae gravita- 
tem fame laborarunt. cumque iam dies quadragesimus adesset, celebri- 
tatis natalium magni dei Iesu Christi, quem gentes universae per orbem 
terrarum venerantur, plebs seditionem adversus imperatorem incipit. 
consueverat ille cum populo eum diem in templo peragere. cumque ibi 
jam sacris precibus distineretur, quidam plebei novarum rerum cupidi 
eum maledictis lacerant et lapidibus insectantur. Mauricius corporis 
custodibus mandat uti se invadentes clavis ferreis, quae Romanis distria 
dicuntur, deterreant, et impetum in eos simulent. Germanus 'Theodo- 
Theophylactus, 21 


V 278 


^ , 
D (5) καὶ οὖν ὃ βασιλεὺς ὑπὸ τῶν σωματοφυλάκων διασώζεται, 


P 203 


B 


ELCMERENAT. - 


ga» THEOPHYLACTI | Ἷ 
οὗτος τοῦ ἄστεος) ix τῶν λιτανευμάτων ὑπεξαγαγὼν διεσώσατο. | 
μὴ δεδωκὼς ἐγκοπὴν τῷ λιτανεύματι. εἶτα πρὸς τὸν τῆς ϑεο-- ᾿ 
μήτορος νεὼν παρεγένοντο, ὃν Βλαχέρνας ἀποκαλοῦσι τιμῶντες — 
Βυζάντιοι. τὸ δὲ τέμενος τοῦτο τῶν σεβασμίων λίαν καϑέστηχε, 5 
ϑρησχεύεταί ve ὑπὸ τοῦ ἄστεος ἐς τὰ μάλιστα" λέγεται γὰρ περι- 
στόλια τῆς παρϑένου Π]αρίας, ἣν ϑεοτόκον κυρίως καὶ μόνην ot ὃ 
“Ῥωμαῖοι πρεσβεύομεν, iv σηχῷ χρυσοπάστῳ ἀποτεϑῆναι ἐν- - 
ταῦϑα, ἅπασαν τοιγαροῦν τὴν ἱερὰν μυσταγωγίαν ἐν τούτῳ δὴ 
τῷ ναῷ κατὰ εἰωθὸς ὃ βασιλεὺς λατρεύσας πρὸς τὰ βασίλεια γί- 
verat τῇ δὲ ὑστεραίᾳ τοὺς ἐπισημοτέρους τῶν καταστασιασάν-- 1 
τῶν μιχροῖς τισὶν αἰχισμοῖς σωφρονίσας ἐξορίζει τοῦ ἄστεος. | 
ἡ δὲ ἐξορία ἀμακροημέρευτος ἦν" ϑᾶττον γὰρ μεταβαλὼν ὃ βα- 
σιλεὺς τὴν λύπην δίδωσιν τοῖς ἐξοριστοῖς ἐξουσίαν ἐπιβαίνειν τοῦ 
ἄστεος. 18 
Πϊενοῦνγε ὃ Πέτρος ὃ στρατηγὸς τὰς δυνάμεις ἀϑροίσας - 
ἐπὶ τὸν Ἴστρον χωρεῖ καὶ εἰς Παλάστολον ἀφικνεῖται, καὶ χά- | 


πώρου τὲ ἀρχομένου ἐπὶ τὸ κλίτος τῆς ΖΦαρδανίας ὃ στρατηγὸς 
ἐνεδήμησεν" ἠκηκόει γὰρ περὶ τοὺς λεγομένους Καταρράκτας : 


puxo ποιησάμενος οὕτω τὴν τοῦ ϑέρους ὥραν διήνυον. μετο- - 
᾿ 


ἀϑροισϑῆναι τῶν βαρβάρων τὰ πλήϑη, τόν τε ᾿ἀψὶχ ἐνθαδὶ 
στρατοπεδεύεσϑαι. τοίνυν τῶν “Ῥωμαίων γεγονότων αὐτόϑι, 
Πέτρος ὃ στρατηγὸς πρὸς τὸν ψὶχ τὸν ὑποστράτηγον τῆς ABa- [ 
gv δυνάμεως ἐδίδου καὶ ἀντελάμβανε λόγους. ὃ δὲ My τοὺς 1 
λεγομένους Καταρράκτας ἀπὸ Ῥωμαίων ἐνεχείρει δουλώσασϑαι. 95 
δυσανασχετοῦντος δὲ τοῦ στρατηγοῦ μὴ τοιαύταις συνθήκαις | 

| "ἢ 


sium chlamyde sua protectum per Hilaras (locus est urbis) illaesum e 
templo educit. (5) imperator itaque a satellitibus defensus in sacris | 
perseverat. deinde ad dei genetricis aedem, quam Blachernas populus : 
Byzantinus, apud quem in honore est, vocare solet, confugit. sane 
templum istuc admodum venerabile a civitate praecipua religione coli- 
tur: tenet enim fama quasdam vestes Mariae virginis, quam deiparam 
proprie et solam nos Romani veneramur, in arcula inaurata ibiftem as- 
servari. ubi in hoc templo imperator rei divinae more suo usque ad fi- - 
nem interfuit, regiam repetit. postridie de seditiosis insigniores par- - 
cius verberibus emendatos in exilium tradit. id non adeo longum fuit: 
mox enim dolore posito, eiectis potestatem in urbem redeundi concessit. 

Petrus Istrum petens Blastolum venit, ibique castris excitatis aesta- 
tem transigit. ineunte autumno in Dardaniae latus sive angulum vadit, 
audierat siquidem ad.Catarrhactas congregari barbarorum multitudinem, ' 
et ibi Apsichum tendere. illic cum Apsicho barum hypostratego ser- 
monem miscet. Apsichus Catarrhactas Romanis eripere conabatur. duce 













Ἵ , 

 ξωπυρεῖν τὴν εἰρήνην, ἑἕχατέρα διαλύεται δύναμις, καὶ ὃ μὲν 
Χαγᾶνος ἐπὶ τὴν λεγομιέγην Κωνσταντίολαν ἐχώρησεν, ot δὲ 
“Ῥωμαῖοι ἐπὶ τὰς Θρᾳκῴας διατριβὰς ἐπανέζευξαν. 


& , t - - 
δτοχράτορι ὡς ἐπίτηδες ὃ Χαγᾶνος ἀναβολὴν τῷ πολέμῳ παρέ- 
[14 δὶς - € , 2 , 
σχετο, ὅπως Ὁὑπορεμβομένης τῆς Ῥωμαίων πληϑύος ἀϑρόᾳ κι- 
γήσει τινὶ τοῖς περὶ τὸ Βυζάντιον ἐπισταίη. καὶ οὖν τὴν ᾿δρια- 
- , ^^ - - 
γοῦ πόλιν καταλιπεῖν τῷ στρατηγῷ ἐγχελεύεται. ὃ μὲν οὖν 
Πέτρος κατὰ τῆς Σκλαβηνίας πληϑύος στρατοπεδεύεσθαι παρε- 
10 σχεύαζεν, ἔγραψέ τε Βονώσῳ᾽ ἀνὴρ δὲ οὗτος τῶν σωματοφυ-- 
dde ; 470 1 ^ 9 - t 9 
- , , «ι 
λάκων τοῦ βασιλέως ἐπιφανής, ὃν σχρίβωνα εἴωθε τὰ πλήϑη 
ἀποχαλεῖν" τοῦτον γὰρ ἐδέησε κατ᾽ ἐκεῖνο καιροῦ διακηνεῖσϑαι 
^ - - € 5 c 
Πέτρῳ τῷ στρατηγῷ. ἡ δὲ τοῦ γράμματος ἀξίωσις ἦν ἐφ᾽ à 
- [4 - - ἴ 
τὰς τῶν Ῥωμαίων πορϑμίδας χορηγεῖν ταῖς δυνάμεσιν, ὅπως 
510» ποταμὸν διανήξονται. τοῦ δὲ μαχίμου ὃ Πέτρος τὸν L'ov- 
δοῦϊν ὑποστράτηγον προεστήσατο. τοίνυν ὃ Γουδοῦϊς τὸν πο-- 
7 7 
ταμὸν διαβὰς στόματι μαχαίρας πλήϑη πολεμίων ἀγεῖλεν, αἴχμα--: 
λωσίας δὲ κρατήσας πολλῆς μεγάλην περιβάλλεται εὔκλειαν. οἵ 
3 ^ ^ ^ - 
μὲν οὖν Ῥωμαῖοι ἐπανήκειν διὰ τοῦ ποταμοῦ εἰς τὴν ἑαυτῶν ἐπει-- 
: - ς ^ mM - - H M , 7 3. 
ρῶντο, ὃ δὲ Γουδοῦϊς τοῦτο ποιεῖν αὐτοὺς διεκώλυε τέως. ἀτὰρ 
τὰς Ῥωμαίων ἐφόδους ὃ Χαγᾶνος μεμαϑηκὼς τὸν “ψὶχ μετὰ 
στρατοπέδων ἐξέπεμπεν, ὕπως τὸ τῶν vov διολέσειεν ἔϑνος, 
LA , € 4 τῷ » , ^ 
ὃ σύμμαχον Ῥωμαίοις ἐτύγχανεν ὄν. (6) τούτων δὴ γιγνομέ- 
- ^ , ^" M 
vov ἀποστατοῦσι τῶν ᾿βάρων πλήϑη τινά, αὐτομολεῖν τε τῷ 
: e - 
αὐτοχυάτορι κατηπείγοντος. ταράττεται οὖν ἐπὶ τῷ ἀκούσματι 


6. ὑπορεμβόμενος ΤΡ, 


aegrius ferente huiuscemodi pactis non posse pacem redintegrari, uter- 
que exercitus inde abscedit, et Chaganus quidem Constantiolam, Romani 
autem in 'Thraciam revertuntur. 


de industria, ut vagantibus Romanorum copiis ac negligentibus impro- 
viso Byzantium invadere queat. itaque duci in mandatis dat , Adriano- 
poli relicta Istrum transeat. Petrus adversus Sclavos expeditionem pa- 
rat, et Bonoso ex satellitibus imperatoris illustri, quem scribonem vulgo 
appellitant , et qui tum Petro ministrare debebat, scribens, lembos mi- 
litibus traiiciendis suppeditari postulat, quibus Gundoin pro hypostratego 
praeponit. Gundois fluvio transmisso in ore gladii non exiguum barba- 
rorum numerum absumit, ingenti praeda et gloria potitur non mediocri, 
Romanis per fluvium redire in sedes suas cupientibus Gundois obstat. 
Chaganus Romanorum impressione intellectz, Apsichum ad Artos Roma- 
norum $0cios delendos mittit. (6) haec dum fiunt, non pauci Abarum 
deficientes ad partes imperatoris se adiungere maturant. conturbatus ea 


- 


HISTORIARUM VIIL 5. 6. 3898 


- 2 , 9 ^ , "Δ - 2 
Τοῦ δὲ ϑέρους ἐπείγοντος, ἀκοὴ γίνεται Maovgixto τῷ ai- 


Ὑ219.:. 


D 


P 204 


Aestate iam proxima Mauricius certior fit Chaganum differre pugnam ἡ 


394 THEOPHYLACTI 


ὁ Χαγᾶνος, καὶ περιδεὴς γεγονὼς πολὺς ἣν ἀντιβολῶν καὶ coga- 
στεύων μεθόδους πολλὰς ἀντιμεταστῆσαι τὴν ἀποστατήσασαν 
δύναμιν. 
-Ὁ΄ , 
Ὥρας τοίνυν μετοπωρινῆς ἐνδημούσης, καὶ IMavgiuxlov 
- 2 , h x λ “- ^ II H m" - τ΄ λ 
τοῦ αὐτοχράτορος ἐνοχλοῦντος τὸν Πέτρον ἐν ταῖς τῶν ΣΣκλαβη- 
"m 1 ^ , - - - à 
γῶν χώραις τὰς Ρωμαϊκὰς δυνάμεις τὸν τοῦ χειμῶνος ἐνδιατρῖψαε, 
χαιρόν, τῶν τε Ῥωμαίων βαρυνομένων ἐπὶ τῇ τοῦ βασιλέως 





3 


| 


βουλῇ διά τε τὴν λείαν αὐτὴν διά τε τὴν τῆς ἵππου ταπείνωσιν, 
» : M Y * ^ , , L1 , 
ἕτι ye μὴν καὶ διὰ τὸ πληϑη βαρβάρων περικυμαίνειν τὴν χώραν 
τὴν ἀντιπέραν τοῦ Ἴστρου, καὶ τοῦ στρατηγοῦ τὸ βασιλικὸν κρα- 1 
τύνοντος πρόσταγμα, στάσις μεγίστη τοῖς στρατεύμασι γίγνεται: j 
y - - 
ὃ μὲν ovv IMavobuoc διὰ πυκνῶν συλλαβῶν ἐπετίϑετο Πέτρῳ 
“ νι Ὁ J , c MC - 2 ) 
τοῦτο τοὺς Ρωμαίους ποιήσασϑαι, ot δὲ Ῥωμαῖοι ἀντιπερίσταντο | 
- 3 
πρὸς συντονωτέραν ἀπόφασιν. διὸ τὸν ποταμὸν παροδικῶς διε- 
Ἂ 95 i » ima P 
γήξαντο. ἐπεὶ δὲ τοῦτο ἐγένετο, ἀφικνοῦνται dv ΠΙαλαστόλῳ, 13 
μεγίστῳ ϑυμῷ τὰς ψυχὰς μεθυσθέντες. ὃ δὲ Πέτρος στρατο- — 
- * 3 
πεδεύεται ὡς ἀπὸ δέκα σημείων τοῦ χάρακος. καὶ οὖν ὃ στρα- . 
^ - - , εἰ 3 , » ^» ἣ 
τηγὺς διαγαναχτῶν ταῖς δυνάμεσιν ἐς ἀπόνοιαν ἄλογον ἕβλεπεν, D 
οὐκ ἠξίου τε τῷ ὁπλιτικῷ συναυλίζεσϑαι. τρίτη δὲ ἡμέρα, καὶ 


ὕναρ συλλαβὰς ἐπιπεμφϑῆναι αὐτῷ, τὴν δὲ τῆς ἐπιστολῆς προ- 
M », 3 » e «cS , c - 2 - 
γραφὴν. ἔχειν ἐπὶ λέξεως οὕτως. — **o κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χρι- 
, € 3 ^ , ς J , c - » - τ 
στὸς, ὁ ἀληθινὸς Jioc, 7) ϑεία χάρις, ὃ τῶν ἐχκλησιῶν προε- 
στὼς καὶ τὰ ἐλλείποντα ἀναπληρῶν, εἷς τὸ πᾶσι συμφέρον προΐ- 
στησιν ἐπὶ τοῦ παρόντος τόνδε τῆς νέας δεσπότην. διηπορεῖτο 2 


^" A * [ΟῚ à» ^- , m d. ἃ , 3 

τῷ Γουδοῦϊ ἔφησεν" ἃ δὲ ἔφησε, ταῦτα ἐχεῖνά ἐστι, δόξαι χατ τὸ 
E 
4 
| 
] 
? 
| 


" 


6. ἐνδιατρίψας IP. 


auditione Chaganus et in timorem haud levem coniectus, orare vehe- - 
menter, et varias secum rationes meditari quibus desertores ad se re- 
duceret. 
Ergo autumno adventante, cum Mauricius Petro molestiam exhibe- | 
ret super copiis in Sclavorum regione per hiemem retinendis, copiae - 
autem inde magnopere abhorrerent tum propter praedae spem exiguam, | 
tum propter equorum paucitatem et barbaricam illorum locorum frequen- | 
tiam, ipseque dux in imperatoris iussu omnia poneret, seditio maxima - 
exorta est, Mauricius crebris litteris Petrum urget ut ita fiat. Romani 
acerrime recusant. quocirca flumen ultro traiiciunt, Palastolum veniunt, 
ira inflammati. Petrus ab iis viginti leucis absens indignatur, atque 
eorum insania et insolentia irritatus manere cum iis dedignatur. tertio 
die Gundui narrat per quietem visam sibi epistolam mitti cum hac in- | 
scriptione ad verbum, *bDominus noster Iesus Christus, verus deus, di- - 
vina gratia, qui ecclesiis praesidet et quae desunt supplet, ad omnium . 
utilitatem in praesens hunc novae (Romae) dominum praeficit." haere- 





HISTORIARUM VIII. 6. 7. 325 


c , v ^ 
τοίνυν o Πέτρος xol ἤσχαλλεν, ἠδημόνει τε καὶ ἐστροβεῖτο, περι-- 
, , - 

“υκώμενος πάντοϑεν, τίνες εἴησαν ἂν at τῶν φανέντων ἐνυπνίων 
Ἴ , c ' ^ d m—— ' Ὕ ^ , 
ἐχβύάσεις. ὁ μὲν ovv. l'ovdotig κατατιλαγεὶς ἐπί τε τῷ ταράχῳ 

- , - E 
τοῦ πλήϑους ἐπί ve ταῖς τῶν ὀνείρων ἐχφάσεσιν ἀφωνίᾳ κατεί- 
» ὸ - ς - 
ὄχετο. τῇ δὲ ὑστεραίᾳ μεταποιοῦσιν αἱ δυνάμεις τὸν χάραχα, 
^» - 

xui τὰ ᾿ἥσημα παραμείψαντες (φρούριον δὲ τοῦτο) γίνονται ἐν 

, - 

Καρίσχᾳ, ὅϑεν διαπορϑμεύσασϑαι ἔμελλον dc τὰς τῶν βαρβά- 
E , 3 , ^ 

gov σκηνώσεις " ἤσαν γάρ τι μιχρὸν μεταβεβληχότες τὸ φρύαγμα. 

, - m € - - 

ἐν ταῦταις γοῦν ταῖς ἡμέραις ἐναυπηγοῦντο ἀγγεῖα. καὶ τούτου 
ὦ ^ € np 
δὴ γιγνομένου ὑετοὶ ἐπιπίπτουσιν λάβροι, συνεπιτίϑεται δὲ καὶ 

, » , , - , , * - ^ 
ψύχους ἐπιβουλῆ. ταύτῃ δῆτα ἐπιστασιάζει τὸ πλῆϑος, μὴ 

, , 
βουλόμενον διανήξασϑαι. πέμπουσι τοίνυν πρὸς τὸν Πέτρον &- 
^ 2 - , - 
fomenta ἀπῳκισμένον τοῦ χάρακος πρέσβεις ot Ῥωμαῖοι ὀκτώ, 
D , ^ 
ἐξ ὧν ἐτύγχανεν Qv καὶ Φωχᾶς ὃ χαλεπώτατος τύραννος. ἦ δὲ 
E» y » ' , 2 Hn - - - e 
5 ἀξίωσις ἦν ὀἰκαδὲ ΣΉ δ μὴν υὐῤν ῤα dene τῇ τοῦ χειμῶνος ὥρῳ 
ἐγκαρτερεῖν, ὁ δὲ αὐτοχράτωρ ἐπώχλει δι᾿ ἐπιστολέως τὸν Πέ- 
ἴρον, τὸν ποταμὸν διαπεραιωσάμενον τὰς δυνάμεις τῆς τῶν 
, - - 
βαρβάρων γῆς ἐπιβῆναι, τάς ve στρατοπέδων ἀποτροφὰς αὐτό- 
€ 

ϑὲν τοὺς “Ῥωμαίους ἀρύσασϑαι, ἐγκοπήν τε δημοσίων σιτήσεων 
4 - - y 
ἐντεῦϑεν τῷ πρυτανείῳ παρέχεσϑαι. (7) ὃ μὲν otv στρατηγὺς 

, - 
τοὺς πρέσβεις εἰσχαλεσάμενος κατεπήγγελτο τῇ ἐς αὔριον ὡς av- 
τοὺς ἀφικνεῖσθαι λύσιν τε τῆς δυσφορίας παρέχεσϑαι. μετα- 
, - ^ LL » ^ 3 ^ ^ 2 
στειλάμενος τοιγαροῦν τὸν Γουδοῦϊν ἔφη πρὸς αὐτὸν τὰ τῶν ἦϑυ- 
, - 
μηκότων προσρήματα. ““ἀμφίχρημνά μοι τῶν κινδύνων καϑέ- 
tah - 

$5015xe' δυσδιεξόδευτον τὸ τοῦ βασιλέως καϑέστηκε πρόσταγμα. 







bat igitur incertus, et tristabatur et angebatur et cruciabatur, perturba- 
tus undique, quisnam huius visi per somnium futurus esset exitus. Gun- 
duis et tumultu exercitus et dubio somniorum eventu obstupefactus ne- 
quit vocem edere. postero die castra movet exercitus, praetereuntesque 
Asema (castelli nomen est) Cariscam veniunt, unde in barbarorum domi- 
cilia irrupturi erant: paululum quippe de ferocia remiserant. per illos 
igitur dies naves compinguntur. interea cum imbribus maximis frigus 
ingruit. tali impedimento obiecto nolentes traiicere, ad Petrum leucis 
viginti, ut dictum est, distantem a castris, legatos mittunt octo, e qui- 
bus etiam erat Phocas tyrannus immitissimus, petebant autem ut lice- 
ret in hiberna domum redire. at imperator per tabellarium Petrum ex- 
timulat ut traiectis copiis barbarorum regionem incurset, quo inde ali- 
mentis in militem comparatis, ipse e prytaneo annonam praebere ne 
cogeretur. (7) dux legatis accersitis, die sequenti ad eos se venturum 
missionemque daturum pollicetur, et arcessito Gundui his eum verbis 
curi animi desperatione alloquitur. **utrinque mihi propositum est peri- 
culum. difficile est exequi quod mandat imperator; et reniti ac repu- 


D 


P 205 
V 280 


Β 


-xpvc τοίνυν ὃ Πέτρος γενόμενος, ἐγχοπήν τε τῷ λόγῳ διὰ τὸ 


 nerant sigillatim percunctatur. deinde cum anxiis curis trepidaret et. E 
| 


326 THEOPHYLACTI 





xol τὸ ἀντιτείνειν ἀδύνατον, καὶ τὸ μὴ πειϑαρχεῖν χαλεπώτερον. Ὁ 
οὐδὲν ὠδίνει καλὸν τρόπος φιλάργυρος" ἀχρόπολις τῶν xaxüvd 
φιλαργυρία καϑέστηκεν. ὑπὸ τοῦ τοιούτου πάϑους ὃ αὐτοχρά- 
τωρ νοσηλευόμενος τάχα ἂν πότε ϑυμὸν ὀλέσῃ, ἵνα καί τινε ἔπει 1 
τῆς Ὁμηρικῆς τραγῳδίας καρυκεύσω τὸν λόγον. αὕτη ἢ ἡμέρασ, 
πολλῶν χακῶν ἄρξει Ρωμαίοις, οἶδα καὶ πείϑομαι. ἐπίδα-- 








- "x. ΣῈ 
δάκρυον ποιησάμενος, γίγνεται πλησίον τοῦ χάρακος. τῇ οὖν 
* - , 
ὑστεραίᾳ ἀϑροίζει τοὺς ταξιάρχας τῆς πάσης δυνάμεως, τό τε 
τοῦ βασιλέως αὐτοῖς παρεδήλωσε γράμμα. οἱ δὲ ἡγεμόνες τῶν 
δπλιτικῶν συνταγμάτων ἔφησαν τῷ στρατηγῷ μὴ ἐϑέλειν τὸ μά-- 
χιμον ἐς τὸ ἀντιπέραν τὰς διαβάσεις ποιήσασϑαι, τὰς αϊτίας ἐν 
2 , / , , * ^. € ,ὕ b] , ^ 
ἐχϑέσεως μοίρᾳ ποιούμενοι. ἐπεὶ δὲ ὃ Πέτρος ἀντιπρώρους τοῖς ! 
ὄχλοις ἐποιεῖτο τοὺς λόγους λαῖλαψ μεγίστη ϑυμοῦ τοῖς orQaTo-. 
πέδοις ἐνέσκηψε. διὰ τοῦτο αἵ δυνάμεις τοῦ χάρακος ἀποκλίνα- 15 
σαι χατὰ μόνας ἐχκλησίαν συνήϑροισαν. τοῦτο ot ἡγεμόνες τοῦ 
ς ^ , 3 J P] ^ M ^ ] 
ὁπλιτιχοῦ ϑεασάμενοι ἀποχλίνουσιν εἷς φυγὴν καὶ πρὸς Πέτρον 
τὸν στρατηγὸν παραγίνονται. ἑτέραν δὲ καὶ τῇ ἐς ὕστερον ἐκ-- 
χλησίαν πεποιηκότα τὼ πλήϑη ἔξαρχον τὸν ἑκατόνταρχον Φωχᾶν 
, 34 ἀπ νὰ 5. € Tm T NE 
προεστήσαντο, ἐπὶ ἀσπίδος τε εἷς ὕψος ἐξάραντες εὐφήμουν éx- 
τόπως τὴν ἀναγόρευσιν. τούτων ὃ Πέτρος ἀκηκοὼς eig ἀπόδρα-- 
σιν τὰς φροντίδας μετέϑηχε, καὶ δῆλά τε τὰ συμβεβηχότα ἐπε-- 
ποίητο Π]αυρικίῳ τῷ αὐτοχράτορι. 
, 

Ὁ μὲν οὖν Π]αυρίκιος τὸν ἀπαίσιον ἄγγελον εἰσκαλεσάμενος 

εἷς τὰ βασίλεια, ἐν παραβύστῳ τῶν ἐπηκολουϑηκότων ἐποιεῖτο 26 





gnare impossibile, et obtemperare durum atque acerbum. nihil boni pa- 
rit avaritia; arx malorum est avaritia. hic morbus imperatorem invasit, 
ob quem anima fortasse aliquando carebit, ut versiculo e tragoedia Ho- j 
merica orationem condiam. hic dies Romanis multarum miseriarum affe- 
ret initium. scio, constanterque credo." «cum his dictis sermonem la- 
crimis se profundentibus abrumpit, et ad. castra profectus luce altera 
omnibus centurionibus congregatis imperatoris ad se litteras demonstrat. 
ili milites nolle Istrum traiicere affirmant, et causas exponunt. quoniam 
autem Petrus in sententia permanens nihilominus se multitudini oppone- 
bat, atrox irarum procella in exercitum incubuit. quamobrem castris 
excedentes seorsum 3n concilium coeunt, quo viso duces ad Petrum au- 
fugiunt. postridie rursum coeuntes exarchum Phocam centurionem sibi 
praeficiunt, eumque supra scutum alte sublatum faustis gratulationibus 
prosequuntur. his auditis Petrus fugae se commisit, quaeque acciderant, Ὁ 
Mauricio imperatori renuntiavit. 


Qui infaustum nuntium in regiam vocatum in abdito de iis quae eve- 


"-——. "wee 





acier 
KT. 


HISTORIARUM VII. 7. 8. 327 


τὰς πεύσεις. εἶτα ταῖς μερίμναις ἐσφάδαζεν, ἀμηχανία δὲ od- 
τῷ περιέρρει πολλή. ὅμως ὑποχρύπτει τῶν ἀκουσμάτων τὴν 
ἄφιξιν, ἱππικούς τε ἀγῶνας συνετέλει συχνοὺς ἀποπροσποιήσει 
- τινὶ ὡς ἐξουϑενῶν τὰ τῶν νεωτερισάντων μελετήματα. τοῖς δὲ 
δήμοις ἐδήλου διὰ κηρύχων παρὰ τὸ στάδιον ὑπὸ ἀλόγου ἀκοσμίας 
στρατιωτῶν μὴ ταράττεσϑαι. οἱ μὲν οὖν τοῦ κυαναυγοῦς you- P 906 | 
ματος ἐρασταὶ μετ᾽ φδῆς ἀνεβόων πρὸς τὸν αὐτοχράτορα ταῦτα 
(καὶ αὐτῆς γὰρ τῆς ἐπὶ λέξεως συνθήκης ποιησώμεϑα μνήμην) 
“ὃ ϑεύς, αὐτοχράτωρ, ὃ κελεύσας σε βασιλεύειν, ὑποτάξοι σοι 
πάντα τὰ πολεμοῦντα τῇ βασιλείᾳ, εἰ δὲ Ρωμαῖός ἐστιν, εὐερ-- 
γέτει, ἀγνώμονά τε elg δουλείαν σου τοῦτον ὑποτάξεις χωρὶς οἷ- 
ματος." τετάρτη δὲ ἡμέρα, καὶ τοὺς δημάρχους ὃ αὐτοχράτωρ 
εἰσχαλεσάμενος πρὸς τὰ βασίλεια, οὗς διοικητὰς τῶν δήμων εἴω-- 
ϑὲν τὸ πλῆϑος ἀποκχαλεῖν, (ὀνόματα δὲ τούτοις Σέργιος καὶ 
Κοσμᾶς) ἐπυνθάνετο τῶν δημοτευόντων ἐπὶ λεπτοῦ τὸν ἀριϑμόν. 
.6 μὲν οὖν Σέργιος ἐν χάρτῃ τὴν σύνταξιν τῶν ἐραστῶν τοῦ χλοά- B 
ζοντος ἐνεχάραξε χρώματος, πεντακοσίους πρὸς τοῖς χιλίοις τυγ-- 
χάνοντας, ὃ δὲ Κοσμᾶς τοὺς τῆς ἀντιϑέτου αἱρέσεως ἕκατον-- 
τάδας ἐννέα συντέταχεν" εἷς δύο γὰρ χρωμάτων ἐφέσεις τὰ τῶν 
Ρωμαίων κατοπέπτωχε πλήϑη. ἐντεῦϑεν μέγιστα κακὰ τῷ βίῳ 
| εἰσήρρησε" κατὰ μιχρὸν γὰρ τῆς λυσσώδους ταύτης αὐξανομένης 
— μαγίας τὰ Ρωμαίων διώλοντα πράγματα. 
8. Ὁ μὲν οὖν αὐτοκράτωρ ἥκειν ἀκούσας τὸν τύραννον t 991 
: πρέσβεις ἐξέπεμυψεν, ὑπομαραίνειν ὥςπερ τὰ τῆς συμφορᾶς ἐγ-- 
| ! 








10. τὰ deest IP. 


quid consilii caperet prorsus nesciret, nihilo secius tamen audita dissi- 
mulans, ludorum equestrium spectaculis crebro dat operam, simulatque 
se conatus istorum res novas molientium pro nihilo putare. populum 
autem voce praeeonum in circo monet ne quid ipse ex temeraria mili- 
tum seditione turbetur. qui igitur Venetae factionis erant, ita ad ver- 
bum imperatori accinebant.  **deus, imperator, cuius iussu imperas, 
omnes imperio tuo adversantes tibi subiiciat. quodsi Romanus est, illi 
benefac, et improbum in potestatem tuam rediges citra sanguinem," die 
quarto tribunis, quos populi administratores vulgus nominare solet, ad 
se in palatium accitis , Sergio, inquam, et Cosma, popularium nume- 
rum subtiliter exquirit, Sergius in charta numerum Prasinorum exara- 
tum tradit mille quingentos, Cosmas contrariae factionis nongentos. 
duorum quippe colorum, caerulei et viridis, factionibus dedita erat po- 
puli multitudo, unde mala gravissima in vitam importata sunt: sensim 
enim aucta hac rabiosa insania res Romanae pessum iverunt. 

8. Imperator appropinquare tyrannum audiens, veluti calamitatem 
allevaturus, legatos mittit, qua re tyrannus insolescit et honoribus novis 


328 THEOPHYLACTI 


χειρῶν. ὅγε τύραννος ἐπὶ τούτοις ὕψαυχενίζεταε καὶ ἐπὶ τῷ 
νεωτερισμῷ καταμαίνεται, ἀπράκτους τε τοὺς πρέσβεις ἐξέπεμ-- 
ziv. ὃ δὲ ΤΠΠαυρίκιος περιφρουρεῖν τοῖς δήμοις τὰ Θεοδοσίου 
τείχη προστάττει, ἃ δείμασϑαι λόγος πρεσβύτης ἐρεῖ τὸν 'ἄρχα- 
δίου τοῦ αὐτοχράτορος Θεοδόσιον παῖδα. πρὸ τούτων τοίνυν 5 
ἡμερῶν ὀλίγων Γερμανὸς (κηδεστὴς γὰρ οὗτος Θεοδοσίου τοῦ 
Ὁ παιδὸς τοῦ αὐτοκράτορος) ἱππάζεσϑαί τε καὶ ξυνωρικεύεσϑαι τὸν 
IMavgixlov τοῦ Καίσαρος υἱὸν ἀναλαμβάνει ἐς Καλλικράτειαν" 
χῶρος γὰρ πρὸ τοῦ ἄστεος οὗτος, λίαν ὡς ἔπος εἰπεῖν ὡρικός. 
ὃ μὲν οὖν Π]Παυρίκιος παρασκευὴν βασιλικὴν Θεοδοσίῳ δίδωσι τῷ 10 
παιδί, τοῦ δὲ νέου κυνηγετοῦντος ἀπεριμερίμνως καὶ λίαν ina-— 
γωγότερον, παραγίνεται πρέσβυς ὡς αὐτὸν ὑπὸ τῆς Ῥωμαίων 
μαχίμου δυνάμεως, ἐπιστολήν τε ἐγγεγραμμένην ὑπὸ τοῦ ὅπλι- 
τικοῦ παρέχων Θεοϑοσίῳ τῷ παιδὶ IMavgizlov τοῦ αὐτοχράτορος. 
ἡ δὲ ἀξίωσις ἦν ἢ αὐτὸν Θεοδόσιον τὴν ἡγεμονίαν τοῦ κράτους 15 
ἀναλαβεῖν ἢ Γερμανῷ τὴν αὐτοκρατορικὴν ἐμπορπήσασϑαι δύ-- 
ψαμιν" μηδὲ γὰρ ἔτι ἀνέχεσϑαι ὑπὸ ΠΠαυρικίου τοῦ αὐτοκράτο-- 
P 907 ρος Ῥωμαίων δυνάμεις ἰϑύνεσϑαι. γίνεται τοίνυν ταῦτα κατά- 
δηλα ἸΠαυρικίῳ τῷ αὐτοκράτορι. ὃ μὲν οὖν βασιλεὺς ἐπεὶ ταῦτα 
ἐπέπυστο, μετάγει διὰ γραμμάτων ὡς αὑτὸν παραυτίχα τὸν 90 
παῖδα, τῇ δὲ ὑστεραίᾳ περίλυπος ὧν προστάττει ὃ αὐτοχράτωρ 
Κομεντιόλῳ ἐπιστατεῖν τοῖς περιφρουροῦσι τὰ τοῦ ἄστεος τείχη. 
τῇ τοίνυν ἐπαύριον ὑπὸ πρώτην ἕω εἰσαγώγιμον τὸν Γερμανὸν ó 
ΤΠαυρίκιος ποιεῖται πρὸς τὰ βασίλεια, καὶ περίδακρυς γεγονὼς ὦ 
τούτων τῶν κακῶν ἔφη τὸν Γερμανὸν πεφυκέναι ὑπόϑεσιν. ἦν 98 


21. δὲ] γὰρ IP. 


insanit, legatos, sine responso dimittit. Mauricius moenia 'Theodosiana 
a populo custodiri iubet, quae quidem "Theodosium Arcadii imperatoris 
filium construxisse vetus fama loquitur. paucis ante diebus Germanus, 
"Theodosii filii imperatoris socer, generum suum Callicrateam (locus est 
ante urbem, perquam, ut verbo complectar omnia, amoenus ac specio- 
sus) equis et vehiculis in venatione se oblectaturum educit, Mauricio 
apparatum suppeditante. dum iuvenis omni cura expeditus multa cum 
voluptate venatum exercet, adest ab exercitu legatus, atque ab eo scri- 
ptam epistolam ei porrigit, qua petebatur αὖ aut ipse imperii principa- 
tum susciperet aut Germano eundem cederet: militem enim Romanum 
Mauricii imperia de caetero neutiquam passurum. Mauricius his com- 
pertis per litteras ad se filium repente advocat. postero die incredibi- 
liter moestus Comentiolo urbis murorum custodiam commendat. die se- 
quenti bene mane Germanum in palatium accersit, et multis cam lacri- 
mis ipsum horum malorum caput et causam asserit. huius suspicionis 


HISTORIARUM VIII. 8. 329 











δὲ τῆς ὑπονοίας ταύτης τεχμήριον τὸ δι᾿ ἐπιστυλέως τὰς δυνά- 
gc τὸν. Γερμανὸν ἐθέλειν βασιλέα ποιήσασϑαι, εἶτα τοῦ τετυ- 
: ραννηχότος πλήϑους ἅπασαν τὴν ἵππον τὴν πρὸ τοῦ ἄστεος νε-- 
— μομένην καταπρονομεύσαντος τὴν Τερμανοῦ ἵππον μόνην ἀδιά-- 
6 σπαστον τηρηϑῆναι. ἱχανῶς τοίνυν τού Γερμανοῦ ἀπολελογη-- 
μένου τῷ αὐτοκράτορι, καὶ τὴν τοῦ βασιλέως λύπην μὴ κατευ-- 
ψάζοντος, ὡς ἐν τέλει λέγουσι τὸν ἸΠ]αυρίκιον φῆσαι ““φείδου, 
Γερμανέ, τοῦ μηκύνειν τὸν λόγον" οὐδὲν ἡδύτερον τοῦ διὰ E(- 
φους τεϑνάναι." ἐπὶ τούτοις ὃ αὐτοχράτωρ ἐπιτείνας τὸ βά- 
δισμα μεθίσταται τοῦ παδὰ Ρωμαίοις λεγομένου σεχρέτου. ἐπεὶ 
δὲ ὃ τοῦ αὐτοχράτορος παῖς Θεοδόσιος παρειστήκει χαλεπαίνοντι 
τῷ αὐτοχράτορι, ᾧκτειρε τὸν κηδεστὴν κινδυνεύοντα, καὶ μικρὸν 
τῆς οἰκείας στάσεως διεξελθὼν ἐξιόντι τῷ Γερμανῷ ἐν ἀποκρύ- 
qoi κατεψιϑύρισεν, “ἀπόδρα τοῦτον φήσας, ““ὦ ἄνθρωπε" 
15 ϑάνατος 5 ζημία σοι γίνεται." ὃ μὲν οὖν Γερμανὸς διὰ τῆς 
λεωφόρου, ἣν μέσην τὰ πλήϑη κατονομάζουσιν, ἐς τὴν ἑαυτοῦ 
οἰχέαν ἐγένετο, τῷ δὲ δειλιναίῳ καιρῷ τοὺς ὑπασπιστὰς τοὺς 
ἑαυτοῦ συναϑροισάμενος τῷ ἱερῷ τεμένει τῆς ϑεομήτορος προσε- 
πέλασεν, ὃ Κῦρον τὸν ἐπὶ Θεοδοσίου τοῦ αὐτοχράτορυς γεγο-- 
γύτα δείμασϑαι λόγος καϑέστηκεν ἀψευδής. οὗτος δὲ ἐς ὑπά- 
τῶν ἀξίαν τὸ τηνιχαῦτα ἀναβεβήκει καιροῦ. τοῦτον ἄνδρα ἀγα-- 
ϑὸν ἐς τὰ μάλιστα γεγονέναι φασί, xal περὶ τοὺς ἔρωτας τῶν 
λόγων σώφρονι μανίᾳ τινὶ ἐπεφύχει. ἡλίου δὲ κλίναντος ἠκηχόει 
ἸΠαυρίκιος τῶν κεράτων τοῦ ϑυσιαστηρίου κάτοχον τὸν Γερμα- 
5 νὺν γεγονέναι. διὰ τοῦτο Στέφανον τὸν παιδαγωγὸν τῶν ἑαυτοῦ 


β duo erant argumenta, quod exercitus eum per litteras ad imperium ca- 
pessendum invitarat, et quod tyranni copiae, cum, quidquid equorum 
ante urbem pasceret, abegissent, eius duntaxat equis pepercerant. cum 
pro se Germanus abunde respondisset, nec tamen imperator dolorem 
lenire potuisset, ad extremum adiecisse Mauricium aiunt *parce, Ger- 
mane, plura loqui: nihil iucundius quam per gladium emori." post haec 
secreto, ut Romani appellant, egreditur. quoniam autem 'Theodosius 

.  $rato patri aderat, soceri in discrimen dati misericordia captus, paulum 

de loco secutus , exeunti in aurem insusurrat, fugeret hunc virum (im- 
peratorem), ni occidi vellet. Germanus via publica, quam plebs me- 

. diam nominat, domum suam concedit. vesperi coactis satellitibus suis 

|  $acrum deiparae templum petit, quod a Cyro 'Theodosii temporibus esse 

. conditum fama non falsa praedicat. hic tum in consulatus gradum 

ascenderat; feruntque fuisse virum insigni probitate, liberaliumque di- 

.. Seiplinarum cum modesta quadam insania cupidissimum. diei crepusculo 

| cognoscit Mauricius Germanum cornua altaris apprehendisse, quare 
Stephanum eunuchum, filiorum suorum paedagogum, hominem nobilem 


B 


Cc 


D 


330 . THEOPHYLACTI 


V 982 παίδων (εὐνοῦχος δὲ οὗτος τῶν ἐπιφανῶν τοῦ βασιλέως καὶ λίαν 
περίδοξος τοῖς ἀνακτόροις) πρὸς τὸν Γερμανὸν ἀφικέσϑαι προσέ- 
ταξεν, ὕπως πειϑοῖ ὑπεξαγάγοι τῶν ἱερῶν περιβόλων ἐκχεῖνον. 
οἱ μὲν οὖν περὶ τὸν Γερμανὸν ὡς εἶδον τὸν τοῦ βασιλέως εὐνοῦ-- 
ον ὑπεξαγαγεῖν τοῦτον ἐϑέλοντα τοῦ τῆς ϑεομήτορος ἱεροῦ, &y-5 
τιχαταστάντες ἐξωϑοῦσι τὸν Στέφανον, αἰσχίστοις αὐτὸν περι-- 
βάλλοντες ὀνείδεσι. νυχτὸς δὲ γεγονυίας ὑπεξέρχεταε τοῦ τεμέ- 
γους ὃ Γερμανός, καὶ πρὸς τὸ μέγα τῆς πόλεως ἱερὸν μετεφοί-- 
τήσε, τὸ ὑπὸ ἸΙουστινγιανοῦ τοῦ αὐτοχράτορος λίαν φιλοτίμως  — 
καὶ πολυτελῶς ἱδρυμένον" τοῦτο καλοῦσιν ἐκκλησίαν μεγάλην oi 10: 
Βυζάντιοι. ὃ μὲν οὖν Mavolzioc ῥάβδῳ ἐμαστίγου τὸν ἑαυτοῦ 
υἱὸν Θεοδόσιον᾽ ἔφασχε γὰρ τὸ ἀπόρρητον εἷς Γερμανὸν ἐχεῖνον 

P 908 μεταγαγεῖν. (9) τούτων δὴ πραττομένων, οἱ Ῥωμαῖοι τῆς 
ὁδοιπορίας ἐχόμενοε Βυζάντιον τὰς δρμὰς ἐπιτείνουσιν. ὃ δὲ 
Γερμανὸς ὅπλίταις συμπεφραγμένος ἀπρὶξ εἴχετο τοῦ ἱεροῦ. “ὃ δὲ 15. 
αὐτοκράτωρ πλῆϑος τῶν σωματοφυλάκων ἐξέπεμψεν, ὑπεξαγα-- 
γεῖν τοῦ ναοῦ τὸν Γερμανὸν ὀρεγόμενος. ἐντεῦϑεν θυμὸς μέγας 
τῇ πόλει ἐνέσκηψε. πείϑεται τοίνυν ὃ Γερμανὸς τοῦ τεμένους 
ὑπεξελϑεῖν, τὸ τοίνυν πλῆϑος τῆς πόλεως ἀϑροισϑὲν περὶ τὰ 
προαύλια γίνεται τοῦ ἱεροῦ, καί τις ἀνήρ, ᾿Ανδρέας ὄνομα αὖ- 20. 
τῷ, τῶν περὶ τὰς ἱερὰς ἀπασχολουμένων λιτάς, μεγίστῃ φωνῇ | 
κέχραγε ““παλινδρόμει πρὸς τὸ ἱερόν, Γερμανέ" τὴν σεαυτοῦ 

B σῶζε ψυχήν" ϑάνατός σοι τὸ ἐπαγόμενον." καὶ πείϑει τὸν Γερ- | 
μανὸν μεταφοιτῆσαι πάλιν πρὸς τὰ ἐνδόμυχα τοῦ ναοῦ. τὰἀδὲ — 
πλήϑη συρρεύσαντα ἐβλασφήμουν εἷς τὸν αὐτοκράτορα, καὶ με- 95. 
γίσταις ὕβρεσι τὸν ἸΠαυρίκιον ἔβαλλον, τῷ δὲ τῶν Ἰαρκιανι- — | 


et inter aulicos imprimis conspicuum , eum convenire et persuasum e 
sacris septis educere iubet. comites Germani videntes quid eunuchus 
conaretur, resistunt, ipsumque conviciis turpissimis opertum templo ex- 
pellunt. noctu Germanus se subducit, et in amplissimum urbis templum, 
a Iustiniano imperatore admodum ambitiose ac sumptuose exaedificatum, 
quam Byzantii ecclesiam magnam vocitant, porro transit. Mauricius 
"Theodosium fustibus accipit, quod ei arcana sua aperuisset. (9) his 
ad hunc modum procedentibus, Romani iter aggressi cupiditatem Dyzan- 
tium intendunt. Germanus armatis septus, templo fixus adhaeret. im- 
perator complures de excubitoribus suis ad eum educendum mittit; unde 
civitatem ira pervadit. flexus tamen Germanus exire insüituit. tum 
plebs urbana aedis vestibula concursat, et Andreas quidam, sacris pre- 
cibus in ea vacare solitus, voce altissima exclamat **recurre in templum, 
Germane; conserva vitam tuam: exitium tibi suadetur." quibus vocibus 
obsequens in abditiora aedis gradum revocat. tum vulgus coitione facta | 
probris imperatorem lacerat, exquisitisque contumeliis in eum debaccha- 


——— ——— M€— MRNA mAM—Mlam——— —HH— 


HISTORIARUM VIII. 9. 331 


| - , , - à 
στῶν καταλόγῳ συνέταττον" αἵρεσις δὲ αὕτη μετά τινος μωρᾶς ; 
εὐλαβείας εὐήϑης τε xol χαταγέλαστος. σφριγῶντος τοιγαροῦν 
- , c Nep - , , 2 
τοῦ ταράχου, οἱ τὰ τείχη διαφρουροῦντες δημόται τούτων ἀκη-- 
, - ^- a , - -— ^ 
— x007tg, τῇ φρουρᾷ χαίρειν εἰπόντες ἀναμίγνυνται. τῷ λαῷ τῷ 
- - - , ^" 
δστασιάζοντι. πανταχοῦ τοιγαροῦν τῇ πόλει περικυμαίνοντος τοῦ 
ἢ ὕ, ἀλογίστῳ δρμῇ καταμανῶς τὰ πλήϑη τὴν οἰκίαν Kw 
χαχοῦ, ἀλογίστῳ ὁρμῇ καταμανῶς τὰ πλήϑη τὴ ζων-- 
, - , RT - , ' , 
. ezavitvov τοῦ λεγομένου 2d1agó0 τῷ παμφάγῳ πυρὶ καταφλέγου-- C 
E Dus T EE : MT. » “2 / N 
σιν. ἀνὴρ δὲ οὗτος ἐτύγχανεν ὧν τῶν ἐς συγχλήτου βουλὴν ἐπι-- 
- p T 
φανέστατος, τήν vé τῶν πατρικίων ἀξίαν περιεβέβλητο οὗτος, 
10 χαὶ τὴν ἡγεμονίαν τῶν φόρων τῆς ἑῴας πρό τινος καιροῦ ὑπὸ 
τοῦ αὐτοχράτορος ἀπειλήφει, ὃν ἔπαρχον πραιτωρίων εἰώϑασιν 
, - - ^ 
ὀνομάζειν Ρωμαῖοι. τοῦτον ὃ Π]αυρίκιος ἐν τοῖς προτερεύουσε 
τῶν ἀρχόντων ἐκέκτητο. τοιγαροῦν μεσούσης νυχτὸς τὴν βασί- 
λειὸν στολὴν ἀποδυσάμενος, τήν τε ὑπηρέτιν ὁλκάδα παραστὴη- 
σάμενος (δρόμωνα δὲ ταύτην εἰώϑασι τὰ πλήϑη ἀποκαλεῖν) καὶ Ὁ 
χρήματα ἐς αὐτὴν ἐχβαλὼν ἅμα τῷ γυναίῳ καὶ τοῖς παισὶν ἐπ᾽ 
αὐτῆς ἐπιβαίνει, τόν τε Κωνσταντῖνον ἀναλαβὼν πρὸς ἀπόδρα-- 


| 

| 

10 

| 
σιν εἶδεν. τὰ δὲ πλήϑη ἐπὶ τὴν τυραννίδα κατολισϑήσαντα za- 

L ^^ ^ νον ^ , , V 
τεὲπαὶ γυχήθηνεο, τοῖς χυκοῖς, καὶ ἐς τὸν Π]αυρίκιον ἐρραψίδονν 
Ε] u » ^ € 

μεθ᾽ ὕβρεως ἄσματα. ἐπέσκωπτόν τε καὶ τὸν ἱεράρχην τὸ τη- 


" - e^ , , € ? E ENS 
γιχαῦτα χαιροῦ, ὃν πατριάρχην σύνηϑες Ρωμαίοις ἀποκχαλεῖν 

^ Ὕ -» ^ ^ - 3 J 
Κυριαχὸς ὕνομα αὐτῷ. τῷ ürvvt γὰρ τὸ πλῆϑος ἀπαίδευτον καὶ 
πρὸς τὸ χεῖρον ταῖς τροπαῖς ἐμμανές, δυσνουϑέτητόν τε χαὶ τοῦ 
συνοίσοντος λίαν ἀμύητον. λαίλαπος τοιγαροῦν γεγονυίας με- P. 909 


tur, et Marcionistis aggregat; quae est haeresis cum quadam fatua re- 
ligione stolida et deridicula. fervente igitur tumultu, plebeii, qui muros 
custodiebant, his auditis, deserta custodia tumultuantibus sese immiscent. 
itaque malis urbem undique instar fluctuum inundantibus, plebeia multi- 
tudo caeco impetu et furore incitata Constantini Lardys aedes igne in- 
iecto perdit. erat hic vir e senatu illustrissimus et patricia dignitate 
cohonestatus; et antea tributis Orientalibus recipiendis (quem praefectum 
praetorio Romani nominare solent) ab imperatore praepositus, et inter 
primos principes habitus. in hoc rerum statu Mauricius medio noctis 
vestem augustalem exuens et privatam induens, dromone, ut vocatur, 
conscenso et grandi pecunia illata, una cum uxore liberisque et Con- 
Stantino fugam inivit. cui vulgus, ut tyranno, tota nocte male dicere 
non cessavit, cantilenis etiam in eum per contumeliam — compositis. 
Scommatis item in Cyriacom hierarcham sive patriarcham, ut Romanis 
appellare mos est, insultabant. sane multitudo popularis imperita est, 
et rebus mutatis deteriora furiose complectens admonitiones respuit; et 
quid conducibile sit, prorsus non intelligit. procella igitur notis immane 


332 THEOPHYLACTI 


^ , 
γίστης, ἐξαισίου τε νότου προσπνεύσαντος, μύλις ó Π]αυρίχιος 
διασώζεται ἐπὶ τὸν νεὼν ὐτονόμου τοῦ μάρτυρος, ὡς ἀπὸ στα- 
δίων ἑχατὸν xol πεντήκοντα τῆς πόλεως Κωνσταντίνου τοῦ αὖ-- 
& , LE , b] 
τοχράτορος. ἐπιγίνονται δὲ αὐτῷ νόσοι ἀρϑρίτιδες. ταύτης 


V 488 δὲ τῆς νόσου ἀσϑένεια καϑέστηκε δυστυχὴς τοῖς τὸ βασίλειον 5 


€ 


ἄστυ κατοικοῦσι διὰ παντός " τὰς δὲ αἰτίας οὐ δίειμε, ἵνα quy 

» , « 

τὴν ἱστορίαν παραμορφώσωμαι. τότε ἸΠαυρίκιος ἐξαποστέλλεε 
4 Ky c n , / D ' 
τὸν Θεοδόσιον ὡς τὸν Xoogónv γενέσϑαι καὶ περὶ συμμαχίας κα-- 

- ^ , 2 , íi m 2 - 
potio tni τὸν βάρβαρον, pr ausi ib τὲ καὶ 000. πὲρ αὑτῷ 
δυστυχήσαντι Παυρίχιος διελύσατο, ἀξιοῦν τε ἀμοιβαίαν τὴν 1. 
χάριν ἀντιταλαντεύεσϑαι, ὅλης OuoU τῆς οἰκίας ἐν μεγίστῳ κα-- 

J LA c Y ' ^ 1 4, € 
ταπεπτωχυίας κινδύνῳ. ὑπεδείχνυε δὲ καὶ τὸν δακτύλιον ὃ 
Maovolxioc, παρενεγγύα τε μηδαμῶς ποιήσασϑαι τὴν ἀνάζευξιν, 

, , j; , ^ , e jj 3. 
εἶ μή ποὺ γε αὖϑις ϑεάσοιτο τὸν δαχτύλιον. οὕτω μὲν οὖν ὃ 
Θεοδύσιος ἐπὶ τὴν Νίκαιαν γίνεται. ἀλλὰ xol συνέχδημος γίνε- 1: 
ται αὐτῷ Κωνσταντῖνος, ὃν τὰ πλήϑη ““αρδὺν κατωνόμαζον. 

Κατὰ ταύτην τὴν νύχτα ἀνὴρ δημότης ἐπίσημος (Effdout- 

y - c - 
τῆς δὲ ἦν αὐτῷ τὸ ἐπώνυμον) καὶ ἕτεροι τοῦ χλοάζοντος χρώμα-- 
τος ἐρασταὶ τὰς πύλας τοῦ τείχους ἀναπετάσαντες πρὸς τὸν τύ-- 

c ^ ^ j 
ραννον παραγίνονται. ὁ δὲ Γερμανὸς ἐς βασιλείας καταπεπτώ-- 9 
ἄν το ' , / AGREE , 
κὼς ἔρωτα, καὶ Θεόδωρον (σιλεντιαρίου δὲ ovrog στρατεύματι 
£3 , M Nomen. V^ v 2 à ^ δὲ EE. 
ἐχεχκόσμητο) πρὸς τὸν Σέργιον ἔπεμπε (κατ᾽ ἐκεῖνο δὲ καιροῦ ov- 
τος ὃ Σέργιος δήμαρχος ἐτύγχανεν ὧν τῆς Πρασίνων πληϑύος), 
καὶ ἠξίου ὑπὸ τοῦ δήμου τὸν βασιλικὸν ἀναδήσασθαι στέφανον 


frementibus excitata, Mauricius aegre ad aedem martyris Autonomi vi- 
vus evadit; qui locus Cpoli circiter. centum et quinquaginta stadiis ab- 
est. praeterea articulorum doloribus corripitur; cuius morbi misera im- 
becillitas urbem imperialem incolentibus semper infesta est. «causas dis- 
serere nolo, ne quid historiae facies immutetur. mittitur a Mauricio ad 
Chosroen 'Theodosius, qui et auxilium supplex roget, et regem commo- 
nefaciat quantum durissimis temporibus suis praesidium ab eo auxilium- 
que senserit, tantorumque beneficiorum remunerationem aliquam postulet, 
quandoquidem cum universa domo in extremum praecipitatus sit discri- 
men. ostendit porro annulum, cohortando ne ullo modo redeat, nisi 
eundem rursus conspexerit. sic '"Theodosius Nicaeam defertur, quem 
Constantinus Lardys comitatur, 

Eadem nocte vir plebeius et egregius, cognomento Hebdomites, 
aliique Prasinae factionis moenibus egressi ad tyrannum se conferunt. 
caeterum Germanus regnandi desiderio incensus "Theodorum $Silentiarii 
honore ab exercitu donatum ad Sergium, qui per id tempus Prasinorum 
tribunum agebat, rogatum mittit, ut eius opera certis conditionibus et 
pactis, quae simul scripta mittebat, liceret sibi a populo diadema im- 


HISTORIARUM VIII. 9. 10. J 833 







] , c y 
ἐπὶ συνθήκαις τισὶ καὶ δμολογίαις ἐγγράφοις. ὃ μὲν οὖν Σέρ-- 
« - - , ^ , 
. γιὸς ἐξ ἑωϑινοῦ πρὸς τοὺς κορυφαιοτέρους τοῦ δήμου τοὺς λύ-- 
»yovc τοῦ Γερμανοῦ μετωχέτευσεν. δυσανασχετοῦσι τοίνυν οἵ 
“ , 
λεγόμενοι Πράσινοι, xal τὴν ἀξίωσιν ἀποπέμπονται, φάσκοντες 
- , 
5 «oix ἂν μεταβολὴν τῆς αἱρέσεως ὃ Γερμανὸς ποιήσηται πώποτε, 
οὔτε μεταϑήσοι τὸ δόγμα διὰ τὸ ἐς ἄγαν ἐμπαϑῶς διακεῖσθαι 
ἀν. ὧν - ’ ’ 23 εἰ * 3 
περὶ τὴν τῶν λεγομένων Βενέτων προσπάϑειαν.᾽ — ovro μὲν ovv 
- - c 
οἱ Πράσινοι τοῦ Γερμανοῦ τὰς ἐλπίδας ὠβέλισαν" ἐπεὶ δὲ ὁ I'eg- 
μανὸς διητύχησε τοῦ βουλήματος, περὶ τὴν τοῦ τυράννου μετε- 
Οχώρησεν εὔνοιαν, xal προσχυνεῖ πρὸς ὃν ἡ τύχη ὡς ἔπος εἰπεῖν 
μεταβέβηκεν. 
» 
à 10. Οἱ δὲ Πράσινοι εἷς τὸ λεγόμενον “Ῥήγιον γίνονται, 
χαὶ ταῖς εὐφημίαις τὸν τύραννον μεγαλύνουσι, καὶ πείϑουσιν ἐν 
- » *3 “Ὁ 
τῷ λεγομένῳ Ἕβδόμῳ (τόπος δὲ οὗτος τοῦ ἄστεος ἀπὸ σημείων 
- ες c , 
5 ἑπτὰ) τὸν Ouxüv ἀφικέσϑαι. κατ᾽ αὐτὴν τὴν ἡμέραν ὃ. τύραν-- 
γος τὸν ἀσηχρήτοις Θεόδωρον, τῶν βασιλικῶν ταχυγράφων ἄν-- 
δρα ἐπίσημον, ἐν τῇ λεγομένῃ ἐχχλησίᾳ μεγάλῃ ἐκπέπομφεν, 
e c , ' ^ c , , , 2 , 
ὅπως οἱ Βυζάντιοι λαοὶ τὸν tegágyny τὴν τὲ σύγκλητον ἀναλαβό- 
3 
μενοι ὡς αὐτὸν παραγένωνται. ὃ μὲν οὖν Θεόδωρος ἀφικόμενος 
ἐπὶ τὸ μέγα τέμενος τῆς πόλεως τὸ ὑπὸ ἸΙουστινιανοῦ τοῦ αὖτο-- 
, € 7 d 3 M 335.4 ^ , - Ui - » 
κράτορος ἱδρυμένον, ἀνεὶς ἐπὶ τῶν βημάτων τῶν ὑψηλῶν (ἄμ- 
βωνα ταῦτα τὰ πλήϑη ἀποχαλεῖ) τὸ τοῦ τυράννου πρόσταγμα 
τῷ λαῷ μεταδίδωσι. πάντων τοιγαροῦν γενομένων πρὸς τὸν 
— Καλυδώνιον τύραννον, τὸν τῆς σώφρονος ἁλουργίδος ἀσελγέστα--: 
e5 τον Κένταυρον (πρέπει γὰρ οὕτω τὸν Φωκᾶν ὀνομάζεσϑαι), ἔδο-- 


^ peratorium consequi. Sergius prima luce ad populi primores de Ger- 
. mani petitione refert. Prasini moleste ferunt, petitioneque reiecta Ger- 
. manum nunquam factionem permutaturum neque a placito suo discessu- 
| yum autumant, quia Venetae factioni modis omnibus sit deditissimus. 
.. sic Prasini spes Germani confoderunt. qui, postquam res secus ivit quam 
voluisset, ad tyranni amicitiam conversus, cui fortunam. videbat propi- 
tiam, ut verbo dicam, eum adoravit. 
| 10. Prasini Rhegium venientes tyrannum faustis acclamationibus 
. beant, auctoresque illi sunt ut in Septimum (locus ab urbe septem mil- 
| libus abest) progrediatur. eodem die tyrannus 'Theodorum a secretis, 
. inter celeres scribas seu actuarios imperatoris virum clarissimum, in ma- 
|. gnam, ut dicitur, ecclesiam populum Byzantium una cum hierarcha et 
senatu ad se vocatum mittit. 'lheodorus templum urbis amplissimum a 
.. Justiniano Augusto constructum ingressus, excelsos gradus sive ambo- 
. mem vulgo dictum ascendit, tyranni mandatum palam edictat. universis 
. Agitur profectis ad tyrannum Calydonium, ad Centaurum in modesta 
purpura protervissimum (his quippe nominibus Phocam par est afficere ), 


P 210 


B 


334 THEOPHYLACTI 


Eev ὃ μιξοβάρβαρος τύραννος κατειρωνευόμενος Γερμανὸν ἄνα- 
γορεύειν ἐϑέλειν. τῶν τοίνυν δήμων κατευφημούντων τὸν τύ- 
Quvvov, xai πάντων τῆς μεταβολῆς γλιχομένων, ἀναγορεύεται 
τὸ κακόν, χαὶ κύριος τῶν σκήπτρων ὃ τύραννος προχειρίζεται, 
καὶ κρατεῖ τῆς εὐδαιμονίας 7j συμφορά, καὶ λαμβάνει τὴν ἔναρ-- 5 
Ev τὰ μεγάλα καὶ ἐπίσημα τῶν Ρωμαίων ὡς ἔπος εἰπεῖν ἀτυχή-- 
C ματα. περιβάλλεται τοίνυν τὸν βασίλειον στέφανον ὃ πα- 
λαμναῖος ἐκεῖνος ἀνὴρ ἔν τῷ νεῷ τοῦ προφήτου xol βαπτιστοῦ 
V 384 Ἰωάννου. τῇ δ᾽ ὑστεραίᾳ ἐπιβαίνει τῆς πόλεως, ἐφιζάνων ἅρ- — 
μαμάξης βασιλικῆς. . οὕτω μὲν οὖν ἐπιφανῆ καὶ περίδοξον τὴν 10 
εἴσοδον ἐπὶ τὰ βασίλεια τεθρίππῳ λευχῇ ὃ τύραννος ἐποιήσατο, 
καὶ οἷα νεφέλην χρυσῆν ὑετίζουσαν τῶν βασιλικῶν ϑησαυρῶν ἐκ-- 
πομπὴν τοῖς ἐντυγχάνουσι χατομβρίσατο. πολλοὶ δὲ παρὰ τῶν 
δήμων χρότοι εὐχαί τε καὶ εὐφημίαι τοῖς ὠσὶ τοῦ τυράννου περιε-- 

Ὁ χέχυντο. ἐπεὶ δ᾽ εἰσήρρησεν εἷς τὰ βασίλεια, πανηγυρίζει τὰ 15 
πλήϑη, ἱππικοῖς ἀγῶσι τὴν δυστυχῆ ταύτην ἀναγόρευσιν ἕορτά-- 
ζοντα. τῇ δ᾽ ὑστεραίᾳ ἐπιβατήρια τῶν σκήπτρων τοῖς στρατεύ-- 
μασι δῶρα παρείχετο. ὑπῆν δὲ τῷ τυράννῳ καὶ γύναιον (Z1cov- 
la, ὄνομα αὐτῷ)" ταύτῃ στέφανον βασίλειον περιτίϑησιν. ἐπεὶ 
δὲ καὶ πομπαῖς εἴϑισται τοῖς αὐτοχράτορσι τοὺς δμοζύγους ἄνα-- 90 
γορεύειν, ἐπιφανῶς τιμήσας τὸ ἔϑος ὃ τύραννος τὴν “εοντίαν 
βασίλισσαν ἠξίου ϑριαμβεύειν. γίνεται τοίνυν κατὰ ταύτην τὴν 
ἡμέραν τοῖς δημοτικοῖς περὶ τῆς στάσεως ἅμιλλα. ἦν γὰρ αὖ- 


," 


P 211 


13. ἐκτυγχάνουσι IP. 


visus est semibarbarus et simulavit se velle Germanum imperatorem de- 
clarare. sed enim populo iili applaudente omnibusque res novas expo- - 
scentibus, promulgatur pestis illa, et sceptri dominus tyrannus deligitur, - 
obtinetque felicitatem calamitas, et ingentia atque insignia Romanorum  - 
detrimenta, ut summatim dicam, procedere incipiunt. itaque corona in 
aede. Ioannis Baptistae et Prophetae homo consceleratus induitur; ac 
postridie imperatorio in curru, quadrigis albis, splendida et magnifica 
pompa urbem et palatium init, e thesauris imperatoriis, velut ex aurea 
nube passim imbrem spargens aureum. multis tum populi plausibus, 
multis complurium votis et gratulationibus eius aures circumsonuerunt. 
fit; concursus ad regiam, equestria certamina instituuntnr, et infelicis 
huius creationis dies festus agitatur. postridie propter initum imperium - 
congiarium dat militibus. habebat uxorem vocabulo Leontiam tyrannus: 
huius caput corona imperatoria cingit. quia vero imperatores coniuges - 
suas publice et solenni cum apparatu Augustas pronuntiare consueve- . 
rant, consuetudinem eam tyrannus insigniter colens Leontiae pompam ac 
triumphum parandum iudicavit; quo die populares de loco stationis liti- 





HISTORIARUM VIII. 10. 11. 335 


τοῖς 5 περὶ τῶν τόπων ϑέσις ἐπίμαχος" τῶν Πρασίνων γὰρ ἐϑε-- 

λόντων ἐν τῷ λεγομένῳ ᾿μπελίῳ (προαύλιον δὲ τοῦτο τῆς βασι- 

λέως οἰκίας) τὴν στάσιν ποιήσασϑαι καὶ τὴν βασιλίδα τοῖς εἴω-- 

ϑόσι κρότοις ὑμνεῖν, ὃ τῶν Βενέτων δῆμος ἀντέλεγεν" ἔδοξε 
5yüg αὐτοῖς ἄηϑες τοῦτο πεφυκέναι xol ξένον. μεγίστου τοι-- 

- , , ^ 3? ἕ ε , 
γαροῦν γενομένου ταράχου, τὸν ᾿“λέξανδρον εἰσπέμπεε ὃ τύραν-- 
: - y τ 
γος χατευνάσαι τῶν ἀμφισβητουμένων τὴν ἔριν. ἦν δὲ οὗτος ὃ 
᾿ἡλέξανδρος ἀνὴρ πονηρός, τῶν καταστασιασάντων ἸΠαυρικίου 
-Ὡ - - 

τοῦ αὐτοχράτορος λίαν ἐπίσημος. ὃ uiv ovv Κοσμᾶς ὃ τὴν δη- 
10 μαρχικὴν περιχείμενος ἐπιστασίαν ᾿Αλεξάνδρου τοῖς λόγοις ἀντέ- 
vüytV. ὃ δὲ λέξανδρος γαῦρον καὶ τυραννικὸν κεχτημένος τόλ- 
μην ὕβρισιν ἔβαλλε τὸν Κοσμᾶν, εἶτα καὶ χεῖρα ἐπὶ τὸ στέρνον 
ἐπιβαλὼν τοῦτον ἐξώϑησεν" ὃ δὲ Κοσμᾶς ὑπὸ τῆς ὠϑήσεως 
ἀνατρέπεται. ἐπὶ τούτοις οἱ Βένετοι χαλεπαίνοντες κατὰ τοῦ 
᾿ « , . PS - 
5᾽4“1λεξάνδρου ἐξώϑουν δημώδεις βοώς.᾿ ἃ δ᾽ εἶπον ἐκεῖνα ταῦτά 
γε (καλὸν γὰρ καὶ τῆς ἰδιώτιδος φωνῆς μνήμην ποιήσασϑαι) 
“ὕπαγε, μάϑε τὴν κατάστασιν" ὃ Π]αυρίκιος οὐκ ἀπέϑανεν.᾽ 
(11) 6 δὲ τύραννος τούτων ἀκηκοὼς ἀποπαύει τὰ πλήϑη καϑυ- 
λαχτοῦντα περὶ τῶν καιρίων, τῇ δ᾽ ἐπαύριον πρὸς τὸν φόνον 

- 3 , ,? , - € , - 
Ὁ τοῦ αὐτοκράτορος ἐκβαχχεύεται. τοιγαροῦν ὁ Π]αυρίχιος τῷ 
: ^ , ^ , x , 

μεταμέλῳ φιλοσοφήσας τὸν κίνδυνον, τὸν δακτύλιον πέμπει Oto- 
δοσίῳ τῷ παιδὶ ἐπιβεβηκότι Νικαίας τῆς πόλεως, ἀναζεῦξαί τε 

^ ai. ^ , e i N . , 
πρὸς αὐτὸν ϑᾶττον προσέταξεν. οὕτω μὲν ovv Θεοδόσιος ytyo- 
γὼς πειϑήνιος τῷ πατρὶ πρὸς τὰς συμφορὰς ηὐτομόλησε, καὶ 
5 φιλυπόστροφος γεγονὼς πρὸς ἀποσφαγὴν παραγίνεται. τοίνυν ὃ 





garunt. nam cum Prasini in Ampelio, quod est regiae vestibulum, sta- 
tionem habere ibique Augustam solitis plausibus excipere vellent, repu- 
gnabat Venetorum populus, cui istuc insuetum et peregrinum videbatur, 
tumultu igitur maximo exorto, tyrannus ad controversiam componendam 
Alexandrum mittit, hominem perversum et inter seditiosos adversus Mau- 
ricium nobilem. ei Cosmas Venetorum tribunus se obiicit, Alexander 
superbus et tyrannica praeditus audacia Cosmam contumeliis lacessit, 
manuque in pectus adacta eum propellit. Veneti irascentes clamorem 
communiter tollere in verba huiuscemodi (placet enim et privatae vocis 
meminisse) **apage, cognosce rerum statum melius: adhuc vivit Mauri- 
cius." (11) tyrannus his cognitis populum de praerogativa loci dissi- 
dentem et mutuo allatrantem tranquillat, ac die postero ceu furore quo- 
dam bacchico stimulatus caedem Mauricii parturit. is actorum suorum 
poenitens, et periculum supra caput sapienter considerans, 'lheodosio 
filio, qui iam Nicaeam pervenerat, annulum transmittit atque ad se ce- 
leriter reverti iubet, 'Theodosius patris imperata faciens ad calamitatem 





B 


Cc 


Β 


336 THEOPHYLACTI 


τύραννος στρατιωτῶν ἐκπέμψας ἐς τὸ ἀντιπέρας τῆς βασιλίδος 
τῶν πόλεων, ἐν 5j xol ἡ Χαλκηδόνος πόλις καϑίδρυται, ἀναι- 
ρεῖ τὸν ΠΠαυρίκιον εἰς τὸν λεγόμενον Εὐτροπίου λιμένα. προα- 
γαιροῦνται ἐπ᾽ ὕψεσι τοῦ βασιλέως οἱ παῖδες οἵ ἄρρενες, ἐντεῦ-- 
Je» τῷ τῆς φύσεως ξίφει τῷ φόνῳ τῶν παίδων προκολάζοντες 5 
οἵ φονευταὶ τὸν Πϊαυρίκιον. ὃ μὲν οὖν IMavoluog φιλοσοφῶν 
τὸ δυστύχημα τὸν ἐπὶ πάντων ἀνεκαλεῖτο ϑεόν, καὶ πυχνότερον 
ἀπεφϑέγγετο ““δίκαιος εἶ, κύριε, καὶ δικαία 7 κρίσις σου." γί 
γέται γοῦν καὐτὸς παρανάλωμα ξίφους, ἀποτομὴν τῆς κεφαλῆς 


ς , ? , ct - ^ e] c - ᾿ 
ὑποστάς, ἐπιτάφιον ὥσπερ τῶν τέχνων τὴν ἐς ὕστερον ἑαυτοῦ 10 


ἀναίρεσιν κληρωσάμενος, προεπιδειξάμενος τὴν ἀρετὴν ἐν τῷ με-- 
γέϑει τῆς συμφορᾶς. τῆς γὰρ τιϑήνης ὑποκλεψάσης ἕν τι τῶν 
βασιλικῶν μειρακίων, xol πρὸς ἀποσφαγὴν τὸ ἑαυτῆς ὑπομά- 
Gov» παραδούσης, κηρύττει λόγος ἀληθὴς ἸΠαυρίκιον τὸ ἀπόρ-- 


« - ^ , - 
ρητον ἐξειπεῖν τοῖς φονεύουσι, καταμηνῦσαέτε τὴν ἀποχρυφὴν 15 


- Lo ' Ν , 5 EZ , 
τοῦ παιδός, xol μὴ δίκαιον εἶναι χατισχυρίζεσϑαι τὸν φόνον 
, - € - - Cv e ᾿ τ ς 
παρανοϑεύεσϑαι τῇ ὑποχλοπῇ τοῦ υἱοῦ. οὕτω μὲν οὖν ὁ βασι- 
, , , 
λεὺς xol νόμου φύσεως ὑψηλότερος γεγονὼς ὑπαλλάττει τὸν βίον. 
λέγεται δὲ τὸν βασιλέα Π]αυρίκιον πρό τινων τῆς ἀναιρέσεως xoó- 


γων ἐν τοῖς σεβασμιωτέροις τῆς οἰχουμένης ναοῖς ἐν γράμμασι 90 


χαϑιχετεῦσαι τὸν ἕνα τῆς ὑπερκοσμίου τριάδος Χριστὸν Ἰησοῦν 

^ 3 , - , ^ - Ll ^ ^ 
τὰς ἀντιδόσεις τῶν βεβιωμένων κατὰ τοῦτον δῆτα τὸν ϑνητὸν 
καὶ ἐπίκηρον κόσμον ἀπολαβεῖν. 


transfugit, libenterque reversus ad mactationem adest. tyrannus emissis 
militibus e regione principis urbium, ubi Chalcedon condita visitur, ia 
portu Eutropii Mauricio vitam eripit, prius eo spectante maribus eius- 
dem filiis iugulatis, in qua filiorum iugulatione prius eum naturae gla- 
dio homicidae illi cruciaverunt. qui casum hunc infelicissimum , ut sa- 
pienti decorum est, perferens, rectorem omnium deum clara voce, ut 
exaudiri posset, appellabat et crebrius alloquebatur, **iustus es, do- 
mine, et rectum iudicium tuum." deinde et ipse amputato capite con- 
sumitur, necem suam quae consecuta est, velut epitaphium filiis con- 
dens; cuius virtus ante in summa calamitate enituit, nam cum nutrix 
unum de puerulis imperatoriis suffurata suum adhuc lactentem pro eo 
iugulandum subiecisset, ferunt, quod res est, Mauricium percussoribus 
arcanum detexisse occultationemque pueruli indicasse, et minime iustum 
esse affirmasse, ista subtractione sui filii germanam caedem quasi adul- 
terari atque corrumpi. huuc in modum imperator ipsis naturae legibus 
superior factus vitam hanc cum alia mutavit. auditione accepimus insu- 
per eum aliquanto ante caedem scriptis litteris per omnia augustiora or- 


bis templa pias preces ad Christum dominum, unam e coelesti trinitate ὦ 


personam, efflagitasse, ut eorum quae deliquisset in hac mortali et ca- 
duca vita poenas ab se reposceret. 


"c —no—— ὁ 


j 
| 
3 





RS RARE REHERN RS 





0200 AEUCUSORECSTNNGETINOR RAICES CU E MEEUNIELLERL 


HISTORIARUM VIII. 11. 12. 337 


Οὐ παρώσομεν δὲ xal τὰ περὶ τῆς λεγομένης αὐτοῦ διαϑή- 
κης ταῖς ἱστορίαις συντάξασϑαι. κατὰ γὰρ τὴν ἕναρξιν τῆς βα- 
σιλείας Ἣ ρακλείου τοῦ αὐτοκράτορος χάρτης σφραγῖσιν ἐνειλη-- 
μένος εὑρέϑη ἸΠαυρικίου τοῦ αὐτοκράτορος, ἐν ᾧ ἐτύγχανεν ὧν 
5 διαϑέμενος ἅπερ ἦν αὐτῷ μελετήματα μετὰ τὴν ἀποβίωσιν 
προελϑεῖν" νόσῳ γὰρ χαλεπῇ περιπεπτωκὼς ὃ ἸΠαυρίκιος τῷ 
πεντεκαιδεχάτῳ ἐνιαυτῷ τῆς αὐτοχρατορικῆς ἐξουσίας ἐν γράμ- 
μασι διετύπου τὸ κράτος, τὸν μὲν Θεοδόσιον τὸν πρεσβύτερον C 
παῖδα τῆς Κωνσταντίνου πόλεως χύριον καταστήσας τὰς ἑῴας 
οφροντίδας αὐτῷ περιτίϑησι" τὸν δὲ Τιβέριον τῆς πρεσβύτιδος 
—— Ῥώμης βασιλέα διέϑετο, τήν τε Ἰταλίαν καὶ τὰς περὶ τὸ Τυρρη-- 

γικὸν πέλαγος νήσους τούτῳ ἀπέδοτο" τὰ δ᾽ ἄλλα τῆς Ρωμαίων 
᾿ς πολιτείας τοῖς ἑτέροις παισὶ κατετεμαχίσατο, κηδεμόνα τῆς ἀώ- 
| gov τῶν παίδων ἡλικίας Ζομετιανὸν προστησάμενος, ὃς πρὸς 
15 γένος τῷ ἸΠαυρικίῳ συνήπτετο. οὗτος τῆς ἐπιφανοῦς τῶν Me- 

λιτηνῶν ἐχκλησιῶν τὴν ἀρχιερατικὴν τιμὴν ἐπεφέρετο, ἀνὴρ δε-- 






Eie τὴν πρᾶξιν, δεξιώτερος τὴν προαίρεσιν" καὶ οὖν μεέγαλονοίᾳ D 
συνέσεως τῆς Ῥωμαίων πολιτείας τὰς ἐπισημοτέρας τῶν πράξεων 
ὑπὸ τοῦ αὐτοχράτορος ἐπεπίστευτο. περὶ μὲν οὖν τῆς ἀρετῆς 
φοτοῦ ἀνδρὸς οὐ τοῦ παρόντος καιροῦ τελεώτερον τὸν λόγον τεχταί- 
γνεσϑαι" ἵνα δὲ μὴ τὸν περὶ τούτου λόγον παχύνοντες τοῖς καιριω-- 
τέροις τῶν ἀφηγημάτων ἀπρόσφορον τὴν ἀναβολὴν περιβάλωμεν, 
ἐπὶ τὰ προσεχῆ τῆς διηγήσεως φέρε τὴν συγγραφὴν οἰακίσωμεν. 
12. Τὰ μὲν οὖν σώματα τῶν τεϑνεώτων ἐπίδακρυ παί- p 913 
φβγνιον τοῖς τῆς ϑαλάσσης ἀκοντίζονται κύμασι" καὶ ἦν ἰδεῖν τὸ 


Non omittemvs etiam illa huic historiae adscribere, quae de eius 
testamento dicuntur. imperium ineunte Heraclio tabellae involutae et 
obsignatae inventae sunt, in quibus conscripta patebant quae post suum 
ex hac luce discessum fieri vellet. nam cum imperii sui anno quintode- 
cimo in morbum difficilem esset lapsus, de imperio constituit et in litte- 
ras constituta redegit. 'Theodosium filiorum natu maximum Cpolis domi- 
num fecit, cum administratione Orientis. 'liberio Romam veterem cum 
Italia et insulis in mari Tyrrheno decrevit. caeteras Romanae ditionis 
pore inter reliquos filios distribuit, iisque aetate adhuc immaturis 

omitianum cognatum suum, nobilis ecclesiae Melitenensis antistitem, 
virum rebus agendis dextrum, consilio dexteriorem, tutorem designavit; 
quamobrem imperator maioris momenti negotia ei expedienda ob eximiam 
prudentiam committebat. sed de virtute huius viri nihil nunc quidem 
attinet agere pluribus, me igitur super eo orationem extendentes, quae 
opportunius narrari possunt, inutiliter differamus, age, ad consequentia 
um dirigamus. 

12. Occisorum corpora, flebile ludibrium , fluctibus marinis obiecta 

sunt. licebatque videre recens neci data nunc ad littus quasi data opera 
"Theophylactus. 22 








338 THEOPHYLACTI 


ῥεῖθρον ὡς ἔπος εἰπεῖν τὸ ϑαλάττιον ποτὲ τῇ χέρσῳ τὰ veooga- 
γῆ φιλοτιμούμενον σώματα, ποτὲ φιλυποστρόφοις τισὶν ἀντωθή-- 
μασι πρὺς τὴν ὑποδεξαμένην ἐναγκαλιζόμενον ϑάλατταν. ϑεα- 
τρίζεται τοίνυν τοῖς ὄχλοις τὰ τῆς βασιλιχῆς συμφορᾶς, εἰπεῖν δὲ 
μᾶλλον οἰχειότερον, τὰ περὶ τὴν οἰχουμένην συμπτώματα. οἵδ 
τε τῆς Χαλκηδόνος αἰγιαλοὶ ἐπληροῦντο τῶν ὄχλων, καὶ τῆς 
ἑαυτῶν ἀνοίας τὴν ἱστορίαν ἐλάμβανον, πίνακας δυστυχημάτων 
τινὰς τὰ τῆς ϑαλάττης ἀτενίζοντες κύματα, γυμνὰ τὰ τῶν βα- 

Β σιλέων σώματα ϑεατρίζοντα. τούτων δῆτα ὑπὸ τοῦ συγγραφέως 
ἀδομένων ἐπὶ τοῦ βήματος τῆς τυραννίδος ληξάσης πληροῦται 10 
δακρύων ὃ ξύλλογος, μονονουχὶ ἐπ᾿ ὄψεσι πάντων εἶναι δοκούν-- 
vov τῶν βασιλικῶν συμφορῶν. διά τοὶ τοῦτο ὃ τῆς ἱστορίας 

V 986 πατήρ, 10 ἀχροατήριον ϑεασάμενος ἅπαν ὑπὸ τῶν δαχρύων πε- 
ριρρεόμενον διὰ τῶν ϑρήνων, ἐγχοπὴν τοῖς ἀφηγήμασιν ἐμιβα-- 
λὼν αὐτοσχεδίοις τισὶν ὀδυρμοῖς, τάδε τοῖς συνεληλυϑόσι παρέ- 15 
310. 

C. Θέατρον καὶ βῆμα xol παρρησία συμπενϑείτω μοι σήμε-- 
gov. πανηγυριζέτω δὲ τραγῳδία καὶ δάκρυον. ἐξαλλέσϑω δὲ 
κατορχούμενος ϑρῆνος, τηλικαύτης κατηφείας ἑορτῇ ϑρησχευό- | 
μενος xol τιμώμενος. ἀποχειράσϑωσαν οἱ λόγοι τὸν κρότον, 90 
τὴν εὐφημίαν αἵ μοῦσαι, τὸ λευχὸν ᾿4“ϑῆναι τριβώνιον. χη- 
ρεύουσι γὰρ ἀρεταί, xal τὸν ἑαυτῶν ἀναζητοῦσιν ἡνίοχον, ῥαγ- 
δαίου φϑόνου τινὸς τὸν ἐκείνου διαρρήξαντος ἄξονα. ἄνδρες 


17. Titulum addunt IP: ZJMovoóí« τοῦ συγγραφέως ἐπὶ τοῖς τῷ 
Mavgixío συγκεκυρηκόσιν. 


appelli, nunc reciproco fluctu complexa, rursum in mare abripi. casus 
igitur calamitatis imperatoriae seu, ut verius dicam, totius orbis, ceu 
in theatro spectandi argumentum populo praebuerunt. complebantur 
Chaicedonis littora spectantium turbis, cognoscebantque ibi quid effecis- 
set popularis amentia, fluctus marinos nuda imperatorum corpora osten- 
tantes, tanquam tabulas quasdam infortuniorum miseriarumque, contem- 
plantes. cum ista historicus de loco superiore sublato iam tyranno Phoca 
recitasset, concio se in lacrimas effudit, quasi oculis ipsis tantam impe- 
ratorum calamitatem aspiceret. quocirca cum totum conventum in fletus 
et lamenta solutum cerneret, intercisa narratione, extemporanea quadam 
lamentatione haec ad auditores insuper est prolocutus. 


Monodia scriptoris super his quae Mauricio contigerunt. 


Theatrum, suggestus et licentia hodie mecum lugeant. tragoedia et 
lacrimae diem festum agant. lamentum tantae moestitudinis festo cultum 
et honoratum exiliat ac tripudiet. applausus praecidantur. desinant 
praedicare Musae. album pallium deponant Athenae. viduae ac deser- 
tae sunt virtutes, suumque aurigam requirunt, cuius currum impetus 











HISTORIARUM VIII. 12. 339 


- J, J 
ϑεαταί, ἀλλ᾽ εἴϑε μὴ τηλιχούτων χαχῶν γεγόνατε μάρτυρες. 
- € € , , ^ , , c Y 
Ἰλιὰς κακῶν ἡ ὑπόϑεσις, Ἔριννύες τῷ λόγῳ χορός. ἡ δὲ σκηνή D | 
- , , 
μοι τοῦ δράματος τάφος énionuoc.... : 
3; T - , - 
Ὁ μὲν οὖν (i06 (οὗτος γὰρ ὑπὸ τοῦ τυράννου τὸν τοῦ 
, - 

5 αὐτοχράτορος ἐπεπίστευτο φόνον) διαπορϑμεύει τὰς τῶν ἀνῃρη- 
μένων πρὸς τὸν τύραννον χεφαλάς. εἶτα πρὸς τὸ πεδίον τὸ ἀνα- ᾿ 
χείμενον ἔν τῷ λεγομένῳ Ἕβδόμῳ, ὃν Κάμπον Ρωμαῖοι κατο- Ι 
γνομάζουσι, ταῖς τυράννοις στρατιαῖς τὴν τῶν βασιλέων στηλι-- 
τεύει ἀναίρεσιν. ἔδει γὰρ τοῦ μύσους καὶ διὰ τῆς ϑεωρίας με- P 9.4 

- δον τα , , ce Η , ' 
οτασχεῖν τὸ ἀφιλάνθρωπον στράτευμα, ἵνα καὶ πάντας τοὺς ἐπὶ 
, , c , - - ἡ τα , 
τούτῳ καταμανέντας ἢ μισοπόνηρος τοῦ ϑεοῦ καὶ ἀδέκαστος κρί- 
- - , , e 
σις τοῖς τῆς ἀντιδόσεως σαγηνεύσῃ δικτύοις. ἅπαντες yàg ot 
τῶν παλαμναίων στρατοπέδων ἐκείνων μεγίστοις τε καὶ ποικίλοις 
περιπεπτωχότες κακοῖς τὸν τῇδε βίον κατέλυσαν. τοῦ Περσικοῦ 
, - - 
45 yàg λαβόντος παρρησίαν πολέμου, ϑεηλάτοις τισὶν ἀπειλαῖς τῶν 
: κακῶν ἐπιχείρων ἐκείνων κατεκληροδοτήσαντο τὴν ἀντίδοσιν, no- 
^ M ^ 2 , , ^ ^ ^ 4 
| τὲ μὲν πυρὶ οὐρανοϑὲν βαλλόμενοι κατὰ τὴν τῆς παρατάξεως 
et » » ' - 5 , Ni o wa za 

ὥραν, ἄλλοτε λιμοῖς καὶ προνομῇ ἀναλισκόμενοι" ot δὲ πλεῖστοι 

στόματι ῥομφαίας καὶ ξίφους παραδιδόμενοι τὴν φιλάμαρτον ταύ-- 
90 zzv ζωὴν χατεστρέψαντο, καὶ οὐ πρότερον Πέρσας τὰ τῆς νίχης B 
, ἀρὴν 5 N ' ͵ ς , ) 
ἀπέλιπε, πρὶν àv εἰς τὸ παντελὲς διεφϑάρη ἡ φιλοτύραννος ἐκεί-- 

γή xal ἀνοσιωτάτη πληϑύς. ἱκανὸν δὲ τῷ τεχμηριῶσαι τὸ 
λεχϑησόμενον" διὰ γὰρ τοῦ λόγου τὴν πίστευσιν τὴν συνέχειαν 

- t 
τῶν παρηκολουϑηκότων μικρὸν vnoxAópouty. ὑπηνίκα πρὸς τὸν 


quidam invidiae disrupit. utinam auditores ne tantorum malorum testes 
essetis, lliade incommodorum laboramus. Erinnyes chori partes agunt. 
illustris tumulus est mihi scena dramatis. 

Caetera huius monodiae, ut auctor appellat , desiderantur. 

Lilius igitur trucidationi huic imperatoris a tyranno praepositus oc- 
cisorum capita ad eum apportat. deinde in Campo tyrannicis militibus 
imperatorum caedem propositis ad spectaculum capitibus promulgat. 
oportebat enim detestandi sceleris etiam spectando participem fieri cru- 
delem immanemque exercitum, ut ita omnes qui in eo perpetrando insa- 
nivissent, dei iudicium, cui odio est improbitas omnis, quodque nullis 
muneribus corrumpi potest, idem retributionis rete involveret. omnes 
quippe de copiis illis sanguinariis summis et diversis aerumnarum gene- 
ribus impliciti disperierunt. nam Persis denuo ad armorum sumendorum 
libertatem redeuntibus, deo vindice, quae male ausi fuerant, eorum poe- 
nas meritas persolverunt, aliisque in conflictu, aliis fulminum ignibus, 
aliis fame et servitute perditis, plurimi in ore gladii vitam hanc pecca- 
tis obnoxiam finiverunt. nec prius Persae victorias referre desierunt, 
quam tyranni studiosus ille sceleratissimusque exercitus funditus con- 
sumptus est. cui rei satis argumenti conciliat, quod subiungemus: nam 








840 THEOPHYLACTI 


“Ῥαξάτην τὸν πόλεμον ἐποιήσατο αὐτοχράτωρ Ἡ ράχλειος, ἐξέ- 
τασιν τοῦ ὅπλιτιχοῦ ἀναχρίνας δύο xal μόνους στρατιώτας τῆς 
φιλοτυράννου πληϑύος ὑπολελειμμένους ἐξεῦρε, καίτοι μὴ πολ- 
λῶν μεσολαβησάντων τῶν χρόνων. ἐπεὶ δὲ ἐνεόχμωσεν ἑτέρας ó 
χρόνος δυνάμεις τό τε κακὸν κατανάλωτο, τὰ τῆς εὐπραγίας με- 5 
c ταπίπτει τοῖς Πέρσαις, καὶ ἀναιρεῖται ὃ Βαβυλώνιος δράκων, 
ὃ τοῦ Oguíodov Χοσρύης, καὶ ὃ Περσικὸς καταπαύεται πόλεμος. 
ἀλλ᾽ ἐπὶ τὰς τῆς τυραννίδος πράξεις τακτικῶς ἀναδράμωμεν, ἵνα 
μὴ διλογῶμεν ταῖς παρεχβάσεσιν. οὐ διέλιπε γὰρ ἐξ ἐκείνου και- 
ροῦ μέχρι τῶν χρόνων τῶν καϑ᾽ ἡμᾶς τῇ Ρωμαίων ἀρχῇ ἀπο- 10 
τεύγματα ποικίλα τε καὶ ἐξαίσια καὶ τῷ μεγέϑει ἀνυπομόνητα. 
Ὁ 13. Ὁ δὲ τύραννος (πρὸς γὰρ τὸν λόγον ἐπάνειμι) xova- 
LT μεϑυσϑεὶς τοῖς ἀσεβήμασι πρὸς ἑτέρους ἐχβακχχεύεται φόνους, 
καὶ τὸν ἀδελφὸν τοῦ Πϊαυρικίου τὸν ἑαυτοῦ στρατηγὸν ἀποτέμνει 
τῷ ξίφει. ἀναιρεῖταί τε καὶ Κομεντίολος ἐχεῖνος, ὃν πολλάκις 15 
ὃ λόγος στρατηγὸν τῆς Εὐρώπης ἀνέδειξε. ναὶ δὴ καὶ Γεώργιος 
ὃ τοῦ Φιλιππικοῦ ὑποστράτηγος. ἀλλὰ μὴν καὶ ὃ Πραισεντῖνος 
ὃ τὰς τοῦ Πέτρου πεπιστευμένος φροντίδας, ὃν δομέστικον 
P 215 εἰώϑασιν οἵ Ῥωμαῖοι ἀποχαλεῖν. ὃ μὲν οὖν Θεοδόσιὸς ἀναζεύς-- 
ξας, ὃ Mavgixlov παῖς τοῦ αὐτοχράτορος, εἷς τὸν ναὸν κατα- 90 
φεύγει «ὐτονόμου τοῦ μάρτυρος. ἀκηκοὼς τοίνυν τοῦτο ὃ τύ- 
gavvog τὸν ᾿“λέξανδρον πέπομφεν ἀποσφάξαι τὸν παῖδα. τοι: 
γαροῦν ὃ ᾿ἡλέξανδρος ἀναιρεῖ Θεοδόσιον. τόν τε λεγόμενον 
παρὰ τῷ πλήϑει “Ἰαρδὺν εἰς τοὺς λεγομένους Ζ᾽ιαδρόμους μετα- 


fidei. gratia seriem consequentium paulum interrumpemus. quando Hera- 
clius imperator expeditione adversus Raxatem suscepta exercitum recen- 
suit, re inquisita duos duntaxat milites ex illa multitudine quae tyranno 
faverat superstites invenit, tametsi anni non multi intercessissent. ve- 
rum ubi tempore procedente novas copias Romani sunt adepti et exer- 
citus ille improbus evanuit, Persarum felicitate commutata, Babylonius 
ille draco, Chosroes Hormisdae filius, interfectus est et bellum P'ersi- 
cum conquievit. sed ne gemina digressione utamur, ad tyranni facinora 
redeamus. sane ab occiso Mauricio usque ad nostra tempora Romano- 
rum imperio clades variae et ingentes ipsaque magnitudine intolerandae 
nunquam defuerunt. 

13. "Tyrannus (ut ad intermissa nos referamus) impietate ebrius 
ad alias caedes perpetrandas furit. in primis Petro Mauricii germano 
et duci cervices praecidit. tollitur e medio etiam Comentiolus, quem 
Europae ducem fuisse toties ostendimus. praeterea Philippici hypostra- 
tegus Georgius. item Praesentinus Petro a consiliis, quem Romani do- 
mesticum vocant. 'lheodosius Mauricii filius rediens in aedem martyris 
Autonomi confugit. quo audito tyrannus Alexandrum ad adolescentem 
obtruncandum mittit. obtruncatur. insuper Lardyn in locum διεάδρομον' 


ΥΩ ΨΥ 





HISTORIARUM VIII. 13. 341 


γαγὼν διαφϑείρει τῷ ξίφει. λόγος δὲ $nó τινων τὸν ᾿λέξανδρον 


x € cM “Ὡ - 
ὑπὸ Γερμανοῦ χρηματίσασϑαι φειδοῖ τῶν κινδύνων. διά τοι 


- 2 - - 
τοῦτο ἀποσχέσϑαι φασὶ τὸν ᾿“λέξανδρον τῆς Θεοδοσίου φϑορᾶς, 
, - P - 
ἕτερον δὲ προσεοικότα αὐτῷ ἀνελεῖν, καὶ τοῦτον αὐτὸν τὸν Θεο- 
, ^ , « - - 
5 δόσιον τὸν παράδοξον τοῦτον κίνδυνον πεφευγότα τῆς ἑῴας τό- 
b] € , d - 
πους ἀμεῖψαι πολλούς, εἶτα ἐς ὕστερον πρὸς τῇ Κολχίδε yevé- 
σθαι, μετὰ τοῦτο πρὸς τὰς ἐρήμους τῶν βαρβάρων μεταχωρή-- 
σαντα, μαλακισϑέντα τὸ σῶμα καταστρέψωι τὸν βίον. ὃ μὲν 
, , r3 » A * , , ^ 9 
οὖν Àoyog οὗτος ἀνὰ πᾶσαν τὴν οἰχουμένην διήχησε" πλὴν δέ 


, 
107.6 αὐτὸν βάρβαρος ἀπεκύησεν. ὡς γὰρ οἷόν τε ἦν, τὴν περὶ 


, , - 
τούτου ταλαιπωρήσαντες ζήτησιν μετεσχηχότα τῆς ἀναιρέσεως 
* , ' 
καὶ τὸν Θεοδόσιον εὕρομεν. ἐξιτήλῳ γὰρ τεκμηρίῳ νεανιεύονται 
LX , * - , , z , * 3 a , 
οἱ μὴ τεϑνάναι τὸν παῖδα ἐπαγγελλόμενοι" λόγος γὰρ αὐτοῖς uo- 
γὴν ἀγνεπίδεικτον τῶν ἀνῃρημένων τὴν κεφαλὴν γεγενῆσϑαι Θεο-- 


15 δοσίου τοῦ αὐτοχράτορος. 


Οὐκ ἂν δὲ περιοψόμεθα τὰ τῆς παραδόξου διηγήσεως ἄξια. 
κατὰ γὰρ τὴν ἡμέραν τῆς ἀναιρέσεως ἸΠαυρικίου τοῦ αὐτοκράτο- 
ρος συμβαίνει κατὰ τὴν ᾿“λεξάνδρειαν ἀξιαφηγητότατον ἔργον, 
πινάκων συγγραφῆς λίαν ἐπάξιον. ἐδέησε γὰρ ἄνδρα τινὰ τῶν ἐς 
χάλλος γραφόντων, ὃν ἐν συνϑέσει φωνῆς καλλιγράφον ὀνομάζει 
τὰ πλήϑη, γνώριμον καὶ ἡμῖν καϑεστῶτα, μέχρι τετάρτης qu- 
λακῆς τῆς νυχτὸς εἰς οἰκίαν τινὸς καταπαννυχίζεσϑαι. τούτῳ 
γὰρ δὴ τῷ ἐμπόρῳ πάννυχος ἦν 7 πανήγυρις " ἑβδομαίαν γὰρ 


7. μεταχωρήσαντος IP. 22, τινὸς] ἐμπόρου τινὸς ἢ 


perducit, ibique eum gladio mactat. rumor autem a quibusdam disse- 
minatus est, Alexandrum a Germano impendentis sibi periculi admoni- 
tum 'Pheodosio pepercisse, aliumque in eius locum, ei similem, neca- 
visse; ipsum 'lheodosium hoc inopinato discrimine elapsum varia Orien- 
tis loca peragrasse, postea in Colchidem venisse, deinde in solitudines 
barbarorum transgressum incommoda valetudine laborasse ac decessisse. 
hic rumor omnes imperii regiones pervagatus est; cuius auctor barbarus 
nescio quis fuit. nos quidem, quantum potuimus, in huius rei inquisi- 
tione laborantes, etiam illum occisum esse invenimus. frivolo sane ar- 
gumento ineptiunt, qui eum evasisse persuadere aliis volunt: aiunt enim 
ex interemptis eius tantummodo caput non apparuisse. 

lnopinatam porro rem et notitiae merito tradendam exponere hoc 
loco non gravabimur. quo die interfectus est Mauricius, eo ipso die 
Alexandriae res narratu et scriptu dignissima contigit. virum quendam 
eleganter efformantem ductus litterarum , quem vulgus voce iuncta calli- 
&raphum nominat, quem et nos cognovimus, usque ad quartam vigiliam 
noctis in cuiusdam mercatoris aedibus pervigilare oportebat: nam ibi 


B 


C 





D 





342 THEOPHYLACTI 


ἡμέραν ἦγε τὸ γύναιον, ἄρσεν παιδίον τῷ ἀνδρὶ λοχευσάμενον" 
σύνηϑες γοῦν τῆς ἐγχωρίοις ἐπὶ τοῖς λελοχευμένοις παιδίοις ἕβδο-- 
μαίαν ἄγουσι τὴν ἡμέραν συμποσίων ἑορταῖς καταπαγννυχίζεσϑαι. 
ἐπεὶ τοίνυν τὰ τοῦ δείπνου τῷ ἐμπόρῳ κόρῳ καϑυπεβάλλετο, 
διαλύεται ἡ ἑστίασις καὶ τῆς τοῦ ἐμπόρου οἴκίας ᾧ εἷς κάλλος 5 
γράφων ἀποφοιτᾷ. μεσούσης τοίνυν νυκτός, καὶ γενόμενος κατὰ 
τὸ λεγόμενον τῆς πόλεως Τύχαιον (χῶρος δ᾽ οὗτος τῆς ᾿4λεξαν-- 
δρείας ἐπίσημος) ὁρᾷ τοὺς ἐπισημοτέρους τῶν ἀνδριάντων ἐκ 
τῶν βωμῶν καϑερπύσαντας, καὶ μεγίστην αὐτῷ ἀφιέντας φωνὴν 


ἐξονομακλήδην τὸν ἄνδρα προσαγορεύσαντας, διηγουμένους v&10. 


, - c 
μεγάλῃ καὶ συντόμῳ φωνῇ và κατ᾽ ἐχείνην τὴν ἡμέραν παρηκχο- 
, , J - 3 , c ' 3 
λουϑηκότα συμπτώματα Movit τῷ αὐτοχράτορι. ὁ μὲν οὖν 
- /« - , - » 
ἀνὴρ τῷ παραδόξῳ τῆς ϑέας φόβῳ πολλῷ συσταλεὶς οἴκαδε ylve- 
, M g 
ται, Ὀρϑριὸς τὲ γενόμενος τοῖς περὶ τὸν λεγόμενον “«Τὐγουστά-- 


λιον ταῦτα δὴ τὰ φοβερὰ διέξεισιν ἀφηγήματα. ἐπεὶ δ᾽ ἐπὶ τὸν 15 


τῆς «Αἰγύπτου ἔπαρχον τὸ ἄκουσμα γέγονε (Πέτρος δὲ κατ᾽ ἐχεῖνο 
καιροῦ τῆς «Αἰγυπτιακῆς ἡγεμονίας τὰς ἡνίας διίϑυνεν, ὃς καὶ 
συνήπτετο πρὸς γένος ἡμῖν), μετάχλητος γίνεται ἐν παραβύστῳ 
ὃ τῶν ἀνδριάντων γενόμενος ἀκουστής. ὃ δ᾽ ἡγεμὼν ἀνετάσας 


! 


τούτου τὰ ῥήματα xoi ϑαυμάσας τῶν ἀφηγηϑέντων τὴν ἔχϑεσιν, 20 


τῷ εἰς κάλλος γράφοντι ἐπετίμησε μὴ μεταϑεῖναι ἐφ᾽ ἕτερον τὰ 
μυστικὰ ταῦτα καὶ ἀπόρρητα διηγήματα. τὴν ἡμέραν τοίνυν 
ἀπογραψάμενος ἐκείνην ὃ τῆς Miyónvov ἡγεμὼν ἐκαραδόχει τὴν 
ἔχβασιν. ἐννάτη δὲ ἡμέρα, καὶ ἄγγελος dg τὴν ᾿4“λεξάνδρειαν 


I 


à 


παραγίνεται, πομπεύων ὡς ἔπος εἰπεῖν τὴν ἀναίρεσιν ἸΠαυρικίου 25 


10. ἐξ ὀνόματος κλήδην IP. 18. ἐν deest IP. 


tota nox festa agebatur, quod eius uxor septimum iam diem a partu 
pueri masculi agebat. habent quippe morem indigenae, ut natis mari- 
bus diem septimum solennem agentes noctem, quam longa est, luxu et 
convivio traducant. cui ubi mercator finem fecit, et coetus convivialis 
solutus est, calligraphus ex aedibus abit. nocte autem media cum in re- 
gionem urbis celebrem venisset, 'l'ychaeum nomine, nobiliores statuas 
basibus suis dimotas cernit, seseque clarissime nominatim appellantes 
audit, magnaque voce et tribus verbis nuntiantes," quid illo die calami- 
tatis Mauricio imperatori accidisset. ille inexpectato viso pavefactus do- 
mum venit, et mane Augustali terriculamentum istuc commemorat. quod 
ubi ad aures praefecti Aegypti perlatum est ( Petrus eo tempore pro- 
vinciam illam regebat, generis propinquitate nobiscum coniunctus ), clam 
ilum qui statuas loquentes audiverat accersit. quem ut diligenter per- 
cunctatus et quae narrabat admiratus est, vetuit cuiquam alteri haec ar- 
cana et silentio tegenda patefacere; notatoque die, eventum rei est 
praestolatus. die nono venit Alexandriam qui caedem Mauricii, ut pau- 


ΕΞ ΨΌ ᾽ν ΡΨ m 


M NITE a ΟῚ ὍΝ ON ΡΟ ERO 


"T—— — κος 





à - 
] 


HISTORIARUM VIII. 13. 14. 343 


ποῦ airoxQérogoc. τῶν τοίνυν προμεμηνυμένων διὰ τῶν àv- 
μ΄ , " , ? ^ ΡῚ , ε ^ ΡῚ , 
— óguikvsev , ἢ δαιμόνων εἰπεῖν οἰκειότερον, ὡς διέγνω τὰς ἐχβά- 
σεις ὃ Πέτρος, ἐς τὸ φανερὸν τὴν προαγόρευσιν ἐθριάμβευσε, 
, 2 , , h] ,ὔ 32^ ^ , 
— χόν τε tlg κάλλος γράφοντα ἐς μέσον προὐβάλλετο, xci κύριον B 
| 3.3 E € ? , ^ Ἁ A c A A [f 
5 αὐτὸν τῆς ἱστορίας ἐδείκνυε. πολλὰ μὲν καὶ ἕτερα κατὰ τὴν Po- 
- - , 
μαίων πολιτείαν τῆς τῶν μελλόντων προαγορεύσεως ϑαύματα γί- 
^ , L1 - 
— γεται, ἃ εἰ διεξοδικώτερον ἀναγράφειν διεγχειρήσομεν, ὃ πᾶς 
ἡμᾶς αἰὼν ἀπολείψειε. ἰ 
Y 
ἸΠὲν οὖν λέγεται τὸν Π]αυρίκιον φιλοτίμως ἔχειν περὶ τὴν 
404v» λόγων μεγαλοπρέπειαν, τιμᾶν τε λίαν λαμπρῶς τοὺς ἐνη-- 
ϑληκότας περὶ τὰ κάλλιστα τῶν μαϑημάτων. τοῦτον δείμασϑαε 
καὶ τὸ ἐπὶ τῆς Ταρσοῦ ἱερὸν Παύλου τοῦ Κίλικος τοῦ xurtvay- 
-γελισαμένου ἐν ὕλῃ τῇ οἰκουμένῃ σχεδὸν τὸ σωτήριόν τε καὶ πα- 
ράδοξον κήρυγμα Χριστοῦ Ἰησοῦ τοῦ μονογενοῦς υἱοῦ τοῦ toU. 
15 ἀναφέρεται δὲ καὶ τὴν τρίτην μοῖραν τῶν φόρων συγχωρῆσαι τοῖς 
e , * , Li , , , € 
ὑπηχόοις τὸν βασιλέα IMavglixiov, τάλαντά τε τριάκοντα τοῖς Bv- 
ζαντίοις φιλοτιμήσασϑαι, ὕπως τὸν τῶν ὑδάτων δλκὸν vtovg- 
γήσοιντο. ͵ ὁ 
14. M7, παραδρόμοι δὲ τοὺς quAoíorogac καὶ τὰ κατὰ V 989 
Α 2 , * , H , ,»» - 
τὴν Εὐφημίαν τὴν μάρτυρα παραδόξως συμβεβηκότα κατ᾽ ἐκεῖνο 
χαιροῦ, ἀλλά τι μικρὸν παρεχτείνωμεν τὸν λόγον" τὰ γὰρ ϑείας 
ἐλλάμψεως διηγήματα τετευχότα πολλὴν ταῖς ψυχαῖς τῶν ἀκουόν-- 
των τὴν παρ᾽ ἑαυτῶν φιλοτιμοῦνται ὠφέλειαν. Χαλκηδὼν πό- 
Aug χαϑίδυυται ἐπὶ στόματος Πόντου, ἐς τὸ ἀντιπέρας τοῦ τῶν 
Βυζαντίων πολίσματος. ἐν ταύτῃ νεὼς ἵδρυται Ἐὐφημίας τῆς 


cis dicam, divulgat, Petrus itaque ut eorum quae per statuas, seu ut 
convenientius loquar, per daemones praenuntiata erant exitum cognovit, 
raedictionem quoque divulgavit, calligraphumque naxrratiouis auctorem 
in medium produxit. multa quidem et alia eaque mirabilia in futurum 
Romano imperio praedicta sunt, «quae si disertius explanare velimus, 
nullum tempus nobis suffecerit. 

Quin etiam praedicatur Mauricius eloquentiae fuisse cupidissimus, 
quique in artibus liberalibus desudassent, eos honoribus insignibus cu- 
mulasse. aedificasse item 'larsi templum Paulo Cilici, qui toto pene 
orbe salutariter evangelium Christi Iesu, unigeniti filii dei, disseminavit. 
insuper tertiam partem vectigalium subditis remisisse, et Byzantiis ad 
aquaeductus renovandos triginta talenta donavisse. 

14, Non decet historiarum cupidos praeterire, quae illo tempore 
circa martyrem Euphemiam praeter hominum opinionem gesta sunt. ali- 
ΛΩΝ igitur orationem producamus, etenim narrationes quae mentes 

ivina quadam claritate illuminant, non mediocrem utilitatem audientibus 
ingenerare consueverunt. Chalcedon urbs est ad ostium Ponti sita, ex 
adverso Byzantii. in ea templum est sanctae Euphemiae martyris, ubi 


844 THEOPHYLACTI 


μάρτυρος, ἔνϑα πρεσβύτης λόγος καϑέστηχε τὸ πανίερον σῶμα 

^ - , - , ^ ΕῚ 

D ἐπὶ σηχῷ καϑεστάναι τῆς μάρτυρθξι giesas ξιιγ βρονταὶ xad 

ἕχαστον ἐνιαυτὸν κατὰ τὴν ἡμέραν TOU xav αὐτὴν μαρτυρίου 

σημεῖον παραδοξότατον καὶ τοῖς μὴ τεϑεαμένοις συλλήβδην εἰπεῖν 
ἀπιστότατον διὰ τὴν ὑπεροχὴν τῆς ϑείας ἐνεργείας ἐκείνης. τε-ὅ 

τρακοσίοις γὰρ ἤδη που ἐνιαυτοῖς ἐν τῷ τάφῳ ἐγκειμένου τοῦ σώ-- 

^ ^ ^ € 9 ) δῦ - » 

P 217 ματος, κατὰ τὴν προαγορευϑεῖσαν ἡμέραν ἐπ΄ Owtot τῶν ὄχλων 
ὃ τῆς ἱερατικῆς τῶν αὐτόϑι προεστὼς ἐκκλησίας σπόγγοις ἀπὸ 
σώματος τεϑνεῶτος πηγὰς αἱμάτων ἀρύεται" καὶ ἴδοις ἂν ὡς ἀπό 
τινος σώματος νεοσφαγοῦς ἰχῶρε τραυμάτων ἀναμεμιγμένα τὰ 10 
αἵματα, μύροις συγκεχραμένα αὐτοφυέσι τισί, xal τούτων τὰς 
διανομὰς ἐπὶ σκευῶν ἔξ ὑέλου πεποιημένων μικρῶν τοῖς ὄχλοις. 
τὸν ἱερέα ποιούμενον. εἰσέρχεται τοίνυν εἷς τὸν βασιλέα IMavgl- 
κιον ἔννοιά τις τῷ δυοκαιδεκάτῳ χρόνῳ τῆς αὐτοχρατορικῆς ἐξου-- 

€ LJ - ^ 
σίας καὶ ῥαϑυμία περὶ τὰ Sula ψυχῆς, καὶ σμικρολογεῖται τὰ 18 
ϑαύματα, καὶ ἀποδοχιμάζεται παρ᾽ αὐτῷ τὸ παράδοξον, καὶ 
δαδιουργικαῖς ἐπινοίαις ἀνθρώπων ἀνατίϑησι τὸ μυστήριον. 
Β ἀπογυμνοῦται τοιγαροῦν τὸν ἀργύρεον χύσμον ὃ τάφος, καὶ πε- 
ριφρουρεῖται ταῖς σφραγῖσι τὸ μνῆμα " οὕτω γὰρ τὸ τῆς ἀπιστίας 
ϑράσος ἠβούλετο. ἐπεὶ δ᾽ ἡ κυρία ἐπεδήμει ἡμέρα, βασανίζεται 2C 
Mar 9 2 , ^ , A , , 
τὸ ἀπόρρητον, ἐξετάζεται τὸ μυστήριον, τὰ ϑαύματα δοκιμάζε-- 
ται, καὶ γίνεται τῆς ἑαυτῆς δυνάμεως διὰ τῶν ϑαυμάτων ἀπα-- 
ράγραφος μάρτυς, καὶ πάλιν μεμυρισμένων αἱμάτων ἀπὸ τοῦ 
μνήματος πηγάζουσιν ὀφϑαλμοί, καὶ βλύζει ταῖς ἐκπομπαῖς τὸ 
22. ἀπερίγραφος IP. 
eiusdem sacratissimum corpus in arca asservari inde a maioribus ad nos 
fama pervenit. in annos porro singulos, die quo martyrium obiit, res 
maxime admiranda editur, et ut breviter dicam, iis qui non viderunt, 
minime credibilis propter divini illius operis excellentiam. nam cum eius 
corpus iam annis quadringentis in monumento iaceat, die tamen de quo 
dicebamus, in conspectu omnium, loci episcopus spongiis a corpore mor- 
tuo plurimum sanguinis colligit, videas non secus quam e recens occiso 
corpore vulnerum tabo commistam erumpere vim sanguinum, unguenta 
nulla arte comparata redolentium , et per vascula vitrea ab eodem ad- 
ventantibus distribui. Mauricium igitur duodecimum iam annum impe- 
rantem subit imbellis et ignava quaedam circa res divinas cogitatio, eXx- 
tenuatque et 'reiicit tam insigne miraculum, et mysterium hoc fallacium 
hominum commentum esse asserit. ornamentis igitur argenteis sepulcrum 
nudat , et obsignat , id quod incredulitatis audacia postulabat. ubi sta- 
tus dies affuit, arcanum exploratur, in mysterium inquiritur: miraculum 
probatur, fitque martyr suae virtutis hoc admirando opere testis omni. 


exceptione maior, iterumque sanguine unguentifero meatus corporis per 
monumentum instar fontium fluit, et scaturit emissionibus mysterium, 


HISTORIARUM VIII. 14. 15. 345 


μυστήριον, καὶ πιαίγονται σπόγγοι εὐωδίας αἱμάτων, xol πολυ-- 
πλασιάζει 7 μάρτυς τὴν ἔκροιαν" οὐκ οἷδε γὰρ γνώσεως φϑονῆ- 
σαι ϑεὸς ἀπιστούμενος. οὕτω μὲν οὖν 1j μάρτυς ἐπαιδαγώγει τοῦ 
βασιλέως τὸ ἄπιστον" ὃ δ᾽ αὐτοχράτωρ ἀντέπεμπε ταῖς τῶν oi- 

δ μάτων ἐκβλύσεσι τὴν τῶν δακρύων ἐπίχυσιν, καὶ ταῖς ἐκροίαις 
τῶν μύρων ἀντεδίδου τῶν ὀμμάτων τὸν ὄμβρον, ““ϑαυμαστὸς 
φάσκων ““ὃ ϑεὸς ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ. 

Ἐπεὶ δὲ λίαν νουνεχόντως πρὸς τὴν παρέκβασιν εἴδομεν, 
ἀναμνησϑῆναι καὶ τῆς ὑπογραφῆς ὃ καιρός, καὶ τὰ περὶ τὴν τυ-- 

10 ραννίδα γεγενημένα διεξοδικώτερον ἀναγράψασϑαι. 

15. Καωνσταντίνην τοιγαροῦν τὴν παῖδα Τιβερίου τοῦ 
αὐτοκράτορος ἅμα τρισὶ ϑυγατράσιν ἐν ἰδιωτικῇ οἰκίᾳ τινὶ κατά-- 
κλειστὸν ὃ τύραννος ἐποιήσατο “Ὠέοντος δ᾽ ὃ οἶκος προσηγο-- 
ρεύετο. μηνὶ δὲ πέμπτῳ καὶ γράμμασι τὴν ἑαυτοῦ ἀναγόρευσιν 

1δ συντάξας ὃ τύραννος πρὸς Χοσρόην ἐξέπεμπε, «Αἴλιον ἄγγελον 
τῆς τυραννικῆς χειροτονίας προχειρισάμενος " τοῦτο γὰρ εἴϑισται 
ἱῬωμαίοις τε καὶ Πέρσαις ποιεῖν, ὅπηνίχα τῆς βασιλείου ἐπιβῶσι 
δυνάμεως. ὃ uiv Αίλιος βασιλικὰ δῶρα ἐπιφερόμενος ἐς τὸ 
4Ιάρας παραγίνεται. τοῦτον ὃ Γερμανὸς (ἀνὴρ δ᾽ οὗτος τῇ τῶν 
ὑπάτων ἀξίᾳ κοσμούμενος, τήν τε τοῦ συντεταγμένου αὐτόϑι 


C 


P 218 


στρατοπέδου λαχὼν ἐπιμέλειαν) περιφανῶς λίαν εἰσεδέξατο" πρό. 


τινος γὰρ βραχέος τῆς τυραννίδος καιροῦ, Χοσρόου τοῦ Περ-- 
σῶν βασιλέως ἀπεχϑανομένου τῷ πολεμάρχῳ Ναρσῇ, ὃ αὖτο- 
χράτωρ ἸΠαυρίχιος ἀποπαύει τῆς περιφρουρᾶς τοῦ ΖΙάρας τὸν 
56 ἡγεμόνα Ναρσῆν, καὶ Γερμανὸν ἀντανίστησιν, ἐντεῦϑεν ὃ Π]αυ- 


odoreque cruoris suaviter spirantis spongiae imbuuntur. eum fluxum tum 
martyr adauxit: deus enim, quamvis illi non credatur, non tamen homi- 
nibus cognitionem suae virtutis et bonitatis invidet. atque ita martyr 
incredulitatem imperatoris sapere docuit; qui sanguinis emanationibus 
lacrimarum effusiones remisit, et fluentibus unguentis imbres oculorum 
suorum rependit, **mirabilis"" inquiens * deus in sanctis suis." 

Posteaquam igitur non imprudenter digressi sumus, tempus monet, 
ut descriptionis nostrae recordati, quae in tyrannnide evenerunt, enu- 
cleatius persequamur. 

15. Constantinam itaque, "Tiberii imperatoris filiam , una cum tri- 
bus filiabus in privatam domum, Leonis dictam, tyrannus includit. mense 
quinto litteris scriptis Chosroen de sua inauguratione, Lilio huius tyran- 
nicae creationis delecto nuntio, monet. sic enim et Romani et Persae 
solent, cum in regiae dignitatis gradu collocantur. Lilius cum muneri- 
bus imperatoriis Daram venit; quem Germanus consularis et praesidii 
illic praefecturam sortitus magnifico apparatu excipit. paulo etiam ante 
occupatam tyrannidem , cum Chosroes Narsi duci infensus esset, Mauri- 
cius Narsem praefectum praesidii Darensis ordine movit, Germanumque 





346 THEOPHYLACTI HISTORIARUM VIII. 15. 


r , , 
ρίκιος ἐϑέλων κατευνάσαι τὴν Βαβυλώνιον χαλεπότητα. | inna- 
ζομένων τοιγαροῦν καὶ ξυνωρίδα πεποιημένων Γερμανοῦ xol Zi- 
- 5 et 
Av, στρατιώτης ἀνὴρ πλήττει τῷ ξίφει ὑπὸ τρίτην ὥραν τὸν 
c E - 
Γερμανὸν ἱππαζόμενον. ὃ μὲν ovv Γερμανὸς ἀποβὰς τοῦ ἵππου 
, », " οὐ δ᾽ οὐκ. ἢ L * 11395 
φοράδην οἴκαδε παραγίνεται" ἐπεὶ δ΄ οὐκ ἐν καιρίῳ τὰ περὶ τὴν5 
€ 
καταφορὰν εὐδοκίμησεν, ὀλίγαις ἡμέραις ὃ Γερμανὸς ἀκέσατο 
C τὴν πληγήν. ὑπὸ τοίνυν φαρμάχων βελτιωϑείς, ἑστιάσας τὸν 
[ 771) 3 i" 
, € 
Lov λίαν ἐπισήμως πρὸς Χοσρόην nagéntev. ὃ μὲν oov 
Xoooónc ὑπόϑεσιν πολέμου τὴν τυραννίδα πραγματευσάμενος, 
θοῆς μ ?j t , 
^ , 2 J 2 , , 2 cer ^ , 
τὴν κοσμοφϑόρον ἐκείνην ἐστράτευσε σάλπιγγα αὕτη γὰρ Avtrz- 10 
ριος γέγονε τῆς Ῥωμαίων τε καὶ Περσῶν εὐπραγίας. ἐδόκει γὰρ 
, € - , ? -^- € , , 
κατειρωνευόμενος ὃ Χοσρόης ἀντέχεσϑαι τῆς ὁσίας ἸΠαυρικίου 
^— y : 

Ὁ τοῦ αὐτοχράτορος μνήμης. οὕτω μὲν οὖν ὃ Περσικὸς πόλεμος 
τὴν γένεσιν ἐκληρώσατο, ὃ δὲ Αίλιος διετέλει παρὰ τοῖς Πέρσαις 
σχληραγωγούμενος.. 15 

Κατὰ ταύτας τοίνυν τὰς ἡμέρας εἷς τὴν οἰχουμένην πλάνη 
εἰσήροησε, καὶ Θεοδόσιον οἱ Ρωμαῖοι μὴ τεθνηκέναι ἐδόξαζον. 
καὶ γίνεται τοῦτο χαίριον μεγίστων κακῶν, χαὶ φόνων εὐθηνίαν | 
ἢ ψευδὴς αὕτη ὑπόϑεσις πραγματεύεται. τοῦ δὲ λόγου αὖὐξα- 

E κ᾿ 3 / , AL LA^ $24 20. 
vouévov πρὸς τὰ βασίλεια ταράττεται λίαν ὃ τύῤαννος, καὶ τὸν 90. 
᾿ἤλέξανδρον ξίφει διέφϑειρεν. ἔδει γὰρ τοὺς συνεργάτας τῆς τυ- — 
ραννίδος τὸν Quxüv διαφϑεῖραι, καὶ τοὺς ἐπὶ τῷ καχῷ συμμαχή- — 
σαντας ἐξαισίοις παραπέμψαι ὀλέϑροις " οὐκ οἶδε γὰρ κοινοπραγίας 
κακοῦ τὴν φιλίαν τῶν συμπεφρονηκότων βεβαίαν ἱδρίσασϑαι. ; 


ei subrogavit, cupiens isto modo Babyloniam iracundiam mitigare. Ger- 
mano et Lilio equis et bigis ia oppidum invectis, miles quidam die ter- 
tio Germanum in equo ense ferit; quem descendentem domum sui depor- 
tant. sed quoniam plaga letalis non erat, paucis diebus ex ea auxiliis 
adhibitis convaluit. tum Lilium lautissime structis epulis acceptum ad : 
Chosroen dimittit. Chosroes belli causam et invitamentum sibi Phocae 
tyrannidem sumens, illud orbi exitiosum classicum cecinit, quod Roma- j 
norum Persarumque fortunas afflixit. visus est enim plane Chosroes 
tueri et asserere velle sanctam Mauricii memoriam. atque haec belli ὁ 
Persici origo fuit. Lilius in Perside manens inhumanius tractabatur. | 

Per eosdem dies error per imperium increbuit, creditumque a Ro- | 
manis non interiisse 'l'heodosium ; quae fabula mala maxima caedesque 
plurimas progenuit. et cum etiam ad regiam usque pertigisset, tyran- 
nus nimiopere conterritus Alexandrum neci dedit. oportebat nimirum 
ipsum Phocam administris suae tyrannidis vitam auferre; quique sibi ad 
scelus subserviissent, eos ad magnum exitium mittere: nam in societate 
maleficii firma stabilisque amicitia non reperitur. 

















INDEX GRAMMATICUS. 


ἔς ἄ ἄγαν 988. 
ἀμακροημέρευτος ἐξορία 899, 
ἀνείς i.q. ἀνιῶν 211. 272. 333. 
ἀντευτελίξεται 129. 
ἀπερανίξεσϑαι 75. 
ἀποδόσϑαι i. q. ἀποδοῦναι 54. 92. 
197. 218. 267. 


: ὁποπροσποίησις 327. 


ἀρϑροτομεῖ 192, 
αὐτοδύνατον 93, 
αὐτοκάϑετος 968. 
αὐτοματίξζουσιν i. q. αὐτομολοῦ- 
σιν 79. αὐτοματίξεται 99. 
αὐτομολέμιον 74. 


δαριγμεδούμ!ϊ. q. κουροπαλάτης 154. 
δειλιναίῳ καιρῷ 829. 

“έκαρ “Διβύης 280. 

τὸ διαξήμιον 115. 

διέφϑαρεν 292, 

δίστρια 321. 

δοκιμωτάτως 804. δομέστικος 840. 
δρόμων 288. 331. 


ἐξαρίτιδες ὧραι 86. 

ἐγκεντρίζειν 85. 107. 

ἔγκλιτοι qui accumbunt 215. 
ἐμπέπηχεν 47. 61. 

ἐπιστασιάζει 895. 

ἐρήσειε 28. 

ἐχόμενα i. q. ἑξῆς, πλησίον 205. 216. 


ἡμικραίπαλος 206. 
ἡμίονες 59. 


τὰ ϑεανδρικὰ μυστήρια 901. ἡ 
ϑεανδρικὴ πανδαισία 287. 

εἰς ϑήρατρον γέγονεν ὁ κυνηγέ- 
της 100. 

δηριόβλητος τιμωρία 130. 


infinitivi USUS, 

ὅποι στῆναι οὐκ ἔχοντες 130. 
futuri. ἔδει μεταβήσεσϑαι 31. 

ὡς μικροῦ δεῖν μεταλήψεσθαι 59, 

ἐδογματίζετο παραδώσειν 216. 
Ἰντιβόλουν μεταβήσεσϑαι 71. 

ἠξίου ἀποίσεσϑαι 39. 179. xa- 

ταναγκαζόντων αὐτὸν ἔσεσθαι 


πειϑήνιον 116. οὐχ οἷόν τε ἦν 

τὸ φρούριον παραστήσεσϑαι 88. 
ἑερόϑεοι πρεσβεῖαι 70, 
Ἱππομανοῦντας 58. 


καβαλλάριοι 230 bis, 

καλλιγράφος 841. 

κατασμενίζειν 199, 

κατασυστάδην 73. 958. 272. 

κατηϑλιωμένος 170. 

ὁ κατεκχλησιασϑεὶς λαός 196. 

καὶ} ἔτος ὄγδοον, καὶ Βαρὸὰμ ἐκ- 
πέμπεται 194. ἡμέραι τρεῖς, καὶ 
γγέλϑη 264. τρίτη ἡμέρα, καὶ 
πέπυστο 68. 198 bis. 185. 162. 
173. 179. 184. 193. 207. 909. 
216. 218. 219. 220. 291. 944. 
245. 946. 247. 249 bis. 953, 
256. 270. 271. 273 ter. 9274. 
276. 277. 979 281. 288. 291. 
294. 298. 316. 317 bis. 318. 
319. 327. 942. τρίτη φυλακὴ 
τῆς νυκτός, καὶ 179. τρίτη ὥρα, 
καὶ 800. 

περαῖαν litterae 65. 179. cornua 
0. 74. 

Ἀλιματάρχης 286. 

κλίτος 176. 224. 322. 

κομιδῇ μέγιστον 42, ἀφϑονώτα- 
τα 90. κάρτα κομιδῇ 194. 184. 
190. λίαν κομιδῇ 186, 295. 

xovaícrog 32. 

κροκινίξζουσαν 290. 


λίαν εὐκλεέστατον 944. παλαίτα- 
τον 220. λίαν εἰς τὰ μάλιστα 
179. λίαν ἀκριβέστερον 808, 
ἐπαγωγότερον 928. μελάντε- 
ρος 801. »teztqog 301. 
λυμαίνειν 


μαγιστερίαν διανύσας ἀρχήν 72.147. 
ἡ τοῦ μαγίστρου ἀξία 159. 
μετεκχωρεῖν vendere 54, 


ναὶ δὴ 260. ναὶ δῆτα 72. 80. wal 
μὰ τὸν 83. ναὶ μὴν 129. 147. 
151. 224. 

νώτειορ μώλωψ 212. 


348 


οἰκτειρῶσαι 55. 

ὠνειρατεύετο 298. 

ὀπισϑοφύλακες 176. 

οὐ παυσώμεϑα — οὐ καταλήξω- 
μεν — οὐκ ἀποσχώμεϑα 200. 

οὖν] καὶ οὖν 63. 72. 76. 79. 84. 
91. καὶ γοῦν 159. 161. 292. 293. 
piv οὖν ab initio coli 343. μὲν 
οὖν ys 71. 79. 85. 102. 183. 204. 
322. οὔκουν δὲ 75. 


παρέδοτο i. q. παρέδωκεν 258. 
παραδριμύττεσϑαι 69. 155. 170. 291. 
παρήνωται 3l. 

περιαυτίζεται 150. 159. 
πολυστιβάς 81. 

πορϑμίδιον 978. 

σραιπόσιτος 194. 

πραιτορίου ἔπαρχος 8:18. 331. 
πρεσέντιος 46. 

σπιροβολεύς 73. 

ἡ προεόρτιος ἑορτή 274, 


σέκρετον 829. 
σιλεντιάριος 882. 
σκηνοπήγιον 288. 
σκούλκα 960. 

σκρίβων 41. 828. 
σμαραγδόχλοος ὥρα 162. 


INDEX HISTORICUS. 


σοφιστικεύει 269. 

συλλαβαί i.q. ἐπιστολή 173. 270.324, 
σύμφρασις 173. 231. 
συναπολιϑοῦσϑαι 162. 


ταὐτός 112. 

τερατοτόκος 242. 

τιβίξοντες 171. 

τούλδον 72. 

τρίτην] χϑὲς καὶ τρίτην 64. ἐχϑές 
τε xol τρίτην 954. 

ἔτυχε τὸν ἄνδρα ἐνδιατρίβειν Τί. 
διαιτήσας ἐτύγχανεν ὧν 159, 


ὑπεῖναι l. q. εἶναι 964. 972. 977. 
278. 279. 282. 284. 890 bis. 

ἐς ὑπήκοον 84. 174. 204. 270. 314. 

ὑπογλίχειν 47 

ὑποκροκαινομένων 
μῶν 45. 

ὑποτοπάσας 47. 995. 


τῶν ὀφϑαλ- 


φαιλώνη 980. 


χάραξιν εἴκοσι παραγίνεται 951. δέ- 
κα ποιησάμενος χάρακας 281.991. 

χεϑείσης 177. διαχεϑείσης 198. ἐκ- 
χεϑείσης 98. 

χρωματουργία 116. 


INDEX HISTORICUS. 


Abares 91. 283. 284 et passim. 
Abdeli Nephthalitae 282. 
Abora fi. 60. 134. 

Aboreon cast, 179. 

Acacius Archelai 135. 
Acbas cast. 57. 

Achelous fl. 307. 

Acys opp. 48. 272. 
Adormaanes Persa 135. 152. 
Adrabiganon 163 176. 184. 193. 
Adrianopolis 46. 103. 323. 
Aethiopes albi 288. 
Aethiopia 309. 
Agatharchides Cnidius 309. 
Aisumas mons 59. 68. 
Alalisus cast. 85. 
Alamundarus Sarae 151. 
Alani 132. 

Albania 126. 128. 

Albois Longobardus 261. 
Alexander centurio 257. 272. 


Alexander Magnus 186.219. 235. 287. 

Alexander martyr 248. 297, 

Alexander Phocae minister 335. 
840. 346. 

Alexandria 300. 341. 

Alexandriana 219. 

Amida 63. 71. 139. 148. 

Ammodion 211. 

Ampelium 335. 

Anathon cast. 204. 207. 

Anaxagoras 304. 

Anchialus opp. 40. 236. 

Andreas interpres 86. 105. 

Andreas sacerdos 330. 

annona militum contracta 112. 

Ansimuth peditum Thrac. dux 92. 103. 

Antiochia 112. 216. Persica — Sy- 
riaca 216. 217. 

Antiochia Mygdoniae 123. 

Aphraates Persa 192. 123. 124. 

Aphumon cast. 57. 84. 148. 


Apperia cast. 100. 
 Apsich Hunnus 61. 70. 322. 
Arabia Chosroae traditur 194. 
Araxes fl. 125. 128. 

Imp. Arcadius 328. 

Ardagastus Sclavorum dux 253. 
Aristobulus palatii praefectus 118. 
Aristoteles 58. 981. 
- Ariulf 50. 

Armenii ad Persas deficiunt 129. 
 Arsacida 154. 
— Artabidae 153. 
Arti Romanorum socii 323. 
- Arzamon ἢ. 65. 68. 

Arzanena 61. 78. 133. 148. 153. 
Asimus opp. 274. 325. 

Asones 175. 

Aspabedas 162. 
Astice 98. 103. 981. 

Atrapoici montes 178. 

S. Autonomus 332. 340. 
Augusta urbs 40. 

Augustalis 342, 


Bacath 286. 
Bactriani 287. 
J Baduarius dux 262. 
Balarathus fl. 223. 
Bances opp. 291. 
— Bargusnas Varami pater 230. 
Bearbaes 60. 
Bedamas opp. 183. 
Beiudaes opp. 105. 
Bendosabiron opp. 120. 
Beramae opp. 231. 
Beroe opp. 102. 
Beroea opp. 77. 
Bestam Bindoae frater 162. 184. 193. 
Bettus Francus 245. 
Bibas opp. 65. 
. Bindoes Persa 162. 163. 176. 182. 
: ' 192. 220. 233. 
Bizacu regio 120. 
Bocolabras magus 47. 
: Bolgii 'Troglodytae 303. 
— Bononia 48. 247. 
 Bonosus 323. 
. Bosus Francus 9245. 
| 





 Bryzacius Persa 914, 

- Bulgari 276. 

" Buron 68. 69. 

 Busas Abares docet fabricare ma- 
: chinas 102. 

. Cabades Chosroae pater 171. 
. Cadaseni 121. 


! 


INDEX HISTORICUS. 


349 


Cadmea victoria 40. 

Caesarea Cappadocum 151. 

Calbomuntis 98. 

Callimachus polemarchus 77. 

Callinicum opp. 152. 

Campus in Hebdomo 339. 

Canzacon opp. 126. 223. s 

Cardarigan Persarum dux 50. 60. 
68. 75. 80. 

Carduchii montes 86. 

Carisca v. Curisca. 

Carthaginiense bellum 72. 281. 

Castus dux 87. 88. 91. 

Caucasus mons 178. 

Cephisus fl. 307. 

Chaganus Abarum 39. 44. et passim. 

Chalcedon 298. 336. 338. 343. 

Chalcidenses 226. 

Chalcitis ins. 48. 

Charchas vicus 205. 230. 

Cheunni s. Chunni 284, 

Chlomaron cast. 79. 81. 

Chnaethas regio 219. 

Chosroes Cabadae f. 134. 147. 149. 
154. 216. 

Chosroes Hormisdae f. 161. 172 ct 
passim. 

Chosroperozes 190. 

Chubdan opp. 287. 

Chubriadanes Persa 158. 

Chunni 284. 

Circesium opp. 134. 151. 179. 204. 

Coelesyria 135. 

Comentiolus 41. 88. 123. 179. 208. 
294. 9i4. 390. 328. 

cometa 281. 

concha S. Glyceriae 54. 

Conimundus Gepidarum rex 261. 

Constantina Augusta 51. 345. 

Constantina s. Constantines polis 
112. 114, 118. 147. 152. 191. 
194. 207. 

Constantinus Lardys 331. 332. 340. 

Constantiola 288. 

Coch Abarus 251. 

Colch 285, 

Cotzageri Turcae 286. 

Cosmas tribunus 327. 335. 

crucis signum in frontibus 'Turca- 
rum 225. 

Ctesiphon urbs 161. 178. 215. 234. 

Cunaxola 'Turca 285. 

Curisca opp. 274. 325. 

Curs 50. 148. 

Cynegirus 77. 

Cyprus ins. 148. 


350 


Cyriacus patriarcha 331. 
Cyrus deiparae aedem condit 329. 


Dalmatia 291. 

Damascus 112. 

Daonium 241. 

Daras cast. 74.75. 121. 134. 151. 208. 

Dardania 322. 

Darius Hystaspis 154. 

Democritus 305. 

Dilimnitae 161. 167. 

Dinabadon 214. 

Diocletianopolis 102. 

Dolabzan satrapa 210. 

Domenziolus 129. 

Domitianus Meliten. episcopus 194. 
195. 208. 211. 337. 

Dorostolum 48. 251. 

Dravus fl. 291. 

Drizipera opp. 248. 251. 267. 297. 

Drocton Longobardus 103. 


Edessa 112. 117. 
Edessenus episcopus 115. 
Elibacias fl. 257. 279. 
Elpidius senator 41. 
Enatum 242. 

Ensinum cast. 47. 
Ephorus hist. 302. 305. 
Eras i. q. Araxes 125. 
Erginias fl. 46. 

S. Euphemia 343. 
Euphrates 133. 139. 145. 152. 215. 
Euripides 304. 

Eutropii portus 336. 


factiones Circi 327. 333. 
forum Cpolitanum 53. 
Franci 245. 


Ganges fl. 302. 

Gennadius Libyae praefectus 280. 

Gentzon peditatus dux 251. 260. 
215. 

Georgius 313. 340. 

Gepidae 242. 257. 261. 

Germanus Damasci episcopus 112.115. 

Germanus ad Daras dux 345. 

Germanus 'T'heodosii socer 328. 330. 

Getae i. e. Sclavi 119. 

Giligerdon cast. 120. 

S. Glyceria 241, 

S. Golinduch 227. 

Gordia Mauricii soror. 59. 

Gregorius Antiochiae episcopus 122. 
191. 


INDEX HISTORICUS. 


Guduis dux 291. 292. 323. 324. 325. 


Haemus mons 87. 89. 

Hannibal 61. 

Harmaton legatus 298. 

Hebdomites 332. 

Hebdomum 236. 339. 

Hecataeus hist. 302. 

Hellanicus hist. 302. 

Heraclea quae olim Perinthus 54. 
940. 949. 

Heraclius dux 70. 76. 85. 105. 123. 

Imp. Heraclius 70. 76. 337. 340. 

Hercules 107. : 

Herodianus 293, 

Herodotus 301. 302. 304. 

Hierapolis 119. 179. 

Hierosolyma 229. 

Hilaras Cpol. regio 321. 

Homeritae 132. 

Homerus 104. 107. 276. 326. 

Hormisdas 129. 149. 158. 169. 170. 

Hunni v. Abares, 

Hunnugun(r)i 284. 286. 


Tatrus urbs 273. 294. fl. 296. 

Iberi 151. 

Icar opp. 285. 

liphredas Emesae praef. 70. 114. 

imago Christi sedandis turbis cir- 
cumlata 114. 

Indi 288. 

Ioannes Armeniae praef. 129. 

loannes Baptista 334. 

Ioannes leiunator 31. 50. 56. 279. 

loannes Mystacon 49. 57. 103. 193. 
passim. 

Toannes quaestor 81. 

Ioannes senator 147. 

Tovius Arzanenus 79. 

ludaei in Perside 218. 

Imp. lustinianus 72. 181. 217. 284. 

Iustinianus Germani f. 138. 

Imp. Iustinus minor 131 — 149. 262. 

Izala mons 59. 67. 85. 


Lazica 126. 

Leontis domus 345. 
Leonidas 77. 

Leontia Phocae uxor 334. 
Lethe carcer 120. 

Lilius Mauricii interfector 339, 345. 
Lividinon 48. | 
Lividurgum 98. 
Longobardi 261. 
S. Lupus 274. 


INDEX HISTORICUS. 


Lydus sub Iustiniano 301. 


Maeander fl. 307. 
Magi 69. 
Maiacariri 59. 
Mambrathon 65. 
Marcianistae 330. 
Marcianopolis 48. 89. 
Marcianus patricius 133. 
Mardis cast. 69. 71. 135. 908. 
Margarites eünuchus 52. 
. Mariae virginis templum in Blacher- 
nis 322. 
Martinus dux 87. 88. 
Martyropolis 118. 122. 183. 194. 
Maruthas Arzanenus 79. 
Maruzas Persa 118. 121. 
Imp. Mauricius passim. 
Matzaron cast. 105. 
Mauri 120 280. 
Mebodes Persa 63. 122. 210. 215. 
Melabason mons 86, 
Melas fl. 284. 
Melitene 145. 
Memphis 307. 
Menander hist. 38. 
Menas Aegypti praef. 299. 310. 
. Meroe ins. 303. 
Miraduris 204. 
Mirrhamus 153. 
Mirsium 246. 
— Mithras 178. 196. 
. Monocartum 62. 112. 
mons aureus 285. 
monstra 241. 263, 
Mucri 253. 
 Musocius rex 257. 
- Mygdon fl. 213. 
 Myragdus satrapa 184. 
: Mysia 'Thracica 293. 


Narses 112. 208. 213. 219. 
Neapolis 87. 

Nephthalitae 282. 

Nicaea 332. 

Nicopolis 294. 

Nilus fl. 299 sqq. 

Ninive 235. 

Nisibis 59. 119. 123. 134. 148. 158. 

176. 191. 193. 228. Arabiae 203. 

Novae 273. 281. 320. 

Nomades Saraceni 151. 

Nymphius fl. 49. 58. 119. 


Odessus opp. 270. 
Oenopides hist. 308. 


351 


Ogor Turcae 283 — 285. 
Ogyrus Saracenus 69. 


Palastolum 322. 324. 

Pannasa 48. 

Pannonia 283, 

Paspirius fl. 258. 

Paulinus praestigiator 58. 

S. Paulus 343. 

Paulus Mauricii pater 51. 

pestilentia 286. 297. 

Petrus Aegypti praef. 340. 

Petrus Mauricii frater 263. 270. 276. 
321. 326. 

Petrus patricius 147, 

Phasis fl. 120. 

Phathachon 85. 

Pherochanes Persa 159 — 161. 

Philippicus Mauricii sororius 59. 70. 
81. 83. 86. 119. 

Philippopolis 321. 

Phocas 325 sqq. 

Piragastus Abarus 277. 

Plato 281. . T 

Priscus 112. 115. 247. 251. 960. 
263. 278. 981. 288. 

Probus Chalced. episcopus. 234. 

Probus Circesii praefectus 179. 

Procliane 247. 

Procopius hist. 72. 

Ptolemaeus Philadelphus 302. 


Rabdis 60. 

Rateria 48. 

Raxates Persa 340. 

Rhegium 237. 

Roma vetus 120. ; 

Romanus dux 123. 125. 140, 148, 
Rosas Hormisdas 205. 
Rosochosron 232. 

Rufinus dux 219. 

Rustibius 88. 


Sabiri Hunni 284. 
Sabulen manalion 89. 
lenti canalin 248 ? 

Saldapa 48. 

Salvianus 247. 

Samen Persa 190. 
Samur Abarus 247. 
Sapir 107. 

Saraceni Romanorum socii 313. 
Saraes 176. 

Sarames 131, minor 101. 208. 213. 
Sargathon 134. 

Sarnachorganes 147. 


i. q. Sabu- 


352 


Sarselt Hunni 284, 

Savus fl. 246. 291. 

Scipio maior 61. 

Sclaveni s. Sclavi passim. 

Scopis opp. 272. 

Scythae Caucasii 282. 

Seleuciam condidit Seleucus Nica- 
nor 215. 

Selymbria 940, 

senatus 236. 244. 

Seoses Cabadae amicus 171. 

Sergius centurio 69. 

Sergius δήμαρχος 327. 332. 

S. Sergius 205. 229. 231. 

Sesostris 265. 

Siciliae praetor 41. 

Simeones Amidae episcopus 71. 

Singan ins. 288. 

Singaron 148. 210. 

Singidon 40. 246, 288. 315. 

Siraganon 220. 

Sire Chosrois uxor 231. 

Sirmium 38. 

Sisarbanon 60. 123. 

Sittas Martyropolim prodit 122, 194. 

sol deficit 236. 

Sogdiana 286. 287. 

Solachon 72. 

Solchanes 204. 

Solomon eunuchus 72. 

Sophiae templum 237. 329. 333. 

Sparzeugun 'Turca 235. 

statuae imperatoris deiiciuntur 116. 
cáedem eius portendunt 340. 

Stembischadas 283. 

Stephanus eunuchus 329. 

Stephanus tribunus 61. 73. 

Suania 124. 154. 

Surina 122. 


'Taisan Turca 286. 

'Tamchosro Persa 139. 147. 152. 
'Targitius Abarus 48. 

'Tarniach 'Turcae 286. 

'Tarsus urbs 112. 343. 

'lTatimer 256. 

'Taugast opp. 283. 286. fl. 237. 
'Thales 303. 

'Thebothum 134. 

'Themistocles 255. 

'Theodorichus Francus 245. 
'Theodoricus Romanorum dux 151. 
'Theodoropolis 274. . 
'Theodorus Adenus 86. 105. 
'Theodorus llibinus 72. 


INDEX HISTORICUS. 


Theodorus magister 147. 

Theodorus medicus 264. 

"Theodorus tachygraphus 333. 

"Theodorus Zetonumius 72. - 

"Theodosiopolis 60. 86. 147. 

Imp. 'Theodosius 328. 329. 

'Theodosius Mauricii f, 321. 323. 
335. 340, 

Theophylacti Simocattae  familia- 
ris 341. cognatus 342. 

"Theopompus hist, 302. 

'"Thomanon 86. 

"Thucydides 302, 

'Tiberiopolis 62. 

gen "liberius 81. 36. 131. 136. 
149. 

"liberius Mauricii f. 337.  . 

"Tigris fl. 86. 49. 59. 150. 159. 215. 

Til fl. 283. 

'Tissus fl. 318. 

'Tomea 293. 319. 

"Traiani via 320. 

"Troglodytae 303. 

'lTropacum opp. 48. 

'Tuldich Turca 285. 

'Turcae 124. 225. 284. 

'Turum 'Turca 285. 

'Tychaeum Alexandriae 342. 

'Tzurulum opp. 949. 


Uar 284. 


Varam 124. 195. 153. 158. 176. 182. 
192. 904. 2910. 218. 223. 233. 

Varames 130. 158. 

Veneti 236. 327. 

Vespasianus 218. 

Viminacium 40. 315. 

Vitalius tribunus 70. 72. 


Xenophon 302. 
Xerogypsus fl. 245. 


Zaba fl. 159. 160. 176. 214. 
Zabender 'Turcae 286. 
Zabertas Persa 81. 

Zadespras s. Zadesprates 159.204.207. 
Zalabzan 236. 
Zaldapa 87. 272. 

Zamendes 176. 192. 

Zicibida 294. 

"Zoambres 192. 

Zoanab Dilimnita 161. 
Zobardum 62. 

Zogomus Saracenus 69. 









Ern ΝΥΝ T U 5 


ὌΧ AECOGNITIONE 


CAROLI LACHMANNI. 





BONNAE 


. IMPENSIS ED. WEBERI 
MDCCCXXXIV. 








γ. 
E 


4 ΤΥ b. 
CIC OIN ἊΣ 
US MTSR 


"6 TON IE MEME ua 
| dab I * 
τς Mei 
3 dt ELE. 
VEA 2E . 











PRAEFATIO CAROLI LACHMANNI. 


Genesii historiae codex unus extat Lipsiensis, pagi- 
narum ὁ formae maximae, editio item una Veneta, 
a. 1733, cui addita est St. Bergleri interpretatio Latina 
et annotatio (vid. Fabric. Harlesii, vol 7, p. 532). 
mihi praeter apographum editionis Venetae imperitissime 
factum tradiíae sunt E. Wunderi V. Cl. schedae quibus 
editionem cum codice magna diligentia contulit. hac 
collatione ita usus sum, ut editionis Venetae errores raro 
indicarem (V), plerosque (erant autem paene innumeri) 
tacite corrigerem. verba scriptoris satis accurate di- 
stinxi, emendare non satis potui: curavi tamen ut emen- 
dationis instrumentum paratum esset, itaque codicis Li- 
psiensis scripturam (L), quoties ab ea recedendum esse 
videretur, ex editione Veneta vel ex Wunderi schedis 
annotavi: emendationes Bergleri, si probabiles essent, 
nomine eius interdum sed raro adiecto (B), vel recepi 
vel commemoravi: meas tanti non facio, ut a Bergle- 
rianis distinguendas duxerim, neutri nostrum iniuriam 
fecerit qui omnia in quibus haec editio a codice differt 
Berglero ascripserit. huius emendationes, quas quidem 
veras esse putarem, curavi ne iterum in eius annotatio- 
nibus ponerentur: annoíationes ceteras tantum non omnes 
retinui et quantum fieri potuit emendavi: erant enim ne- 
glegentissime expressae. earum pars sub textu vel in- 


1V PRAEFATIO. 


terpretatione Latina posita erat: has ad loca sua revo- 
cavi interprefationem correxi, sed ut satis haberem vi- 
tia graviora tollere. 

Libros Genesii cum plerique qui de eo locuti sunt 
quinque esse dixerint, sciendum est eum sane quinque 
βασιλείας pertractasse, sed a Michaele ad Basilium 
p. 113, 11 ita transiluisse ut illius obitum et mores 
prope omittereí, non eadem ratione quam in tribus 
prioribus et in ipso Basilio secutus est. 

Caeterum Genesii nomen codici Lipsiensi praefixum 
esse traditur: losephus Genesius utrum ab Iohanne Scy- 
litza. dictus fuerit, dubitatur. sed in fine codicis Li- 
psiensis haec scripfa extant, quae ex editione Veneta 
(p. 62) exhibeo, nisi quod ibi legitur Zfoiórog, sed, 
ut Wunderus testatur, non recte. 


4b alia manu. 

Δοῖσϑος ἀνὴρ ἄριστος ὡς ἐγὼ κρίνω, 
Γεωργίου τε φημὶ καὶ Θεοφάνους. 
Τῶν χρονογράφων. τῆς δὲ τῆς βίβλον πάτερ 
Ἰωάννης σοι ταύτης φίλε δαιμόνων 
Ο τῶν προέδρων πρῶτος. ἀλλὰ καὶ ϑύτης 
Ζιοκαισαρείας τῆς ἀναζξάρβης. 

ΟΔΎΜΠΙΟΣ O OATMOZ 
“Διμῷ τακήσῃ βρῶσις ὀρνέων ἔσῃ 
Ος ἐξέκοψας ἐν ἀρχῇ τὰς μεμβράνας 
Καὶ κέρδος ἔσχες πλῆρες κακοβουλίας 
Τοῦ γραφέως τὴν κλῆσιν ἐξαφανίσας. 

4b alia manu, partim ante, partim post ultimam lineam. 

Ἐγὼ δὲ ἀνεπλήρωσα τε ἐκκεκομμένα 
Γέρων πενιχρὸς Θευπολίτης Συμεών (scriptum συμε). 


Idem Wunderus alios. etiam versus additos esse refert, 
sed ita scriptos ut singula verba legi non possint. 








PRAEFATIO TYPOGRAPHI VENETI 
IO. BAPTISTAE PASQUALI. 


A bsolutis viginti et duobus Historiae Byzantinae Tomis, 
quibus Parisiensis Editio constat; ecce Tibi, Candide Lector, 
vigesimum terium Supplementorum Volumen, quo Veneta 
Editio haec mea, si minus Regiae Typorum elegantia prae- 
stare poterit, numero certe praestabit. Initio statim Volu- 
minis Catalogum omnium Operum in eo contentorum habes, 
ut uno intuitu quae et quanta additamenti loco tibi propo- 
nantur legenda deprehendas. De singulis quibusque Operi- 
bus, deque eorum Auctoribus nihil est quod ego dicam; 
cum hanc Spartam ornarint vel primi Editores, vel Inter- 
pretes. Unum, de quo praefarer, restat MS. Opus Iosephi 
Genesii de Rebus Constantinopolitanis a Leone Armenio ad 
Basilium Macedonem continuatum, quod in iui gratiam nunc 
primum publica luce fruitur, Eruditorum manibus terendum, 
Auctor hic Leonis sapientissimi Imperatoris aetate floruit, 
eiusque filii Constantini Porphyrogeniti iussu videtur histo- 
riam hanc conscripsisse: de quo etiam, ubi sese obtulit oc- 
casio, magna loquitur, et praedicat. Eiusdem Constantini 
iussu concinnata fuit Chronographia post Theophanem, quam 
Tomo «decimo sexto habes; aliquanto tamen prius haec 
Genesii historia, de cuius stylo nec eleganti, et obscuro 
passim, etiam me tacente, cognosces.  Latuit adhuc hoc 
Opus inter MM. SS. Bibliothecae eruditissimi Domini lIoan- 
nis Purkardi Menckenii, qui nuper fato literis inimico vi- 


γι PRAEFATIO IO. BAPTISTAE PASQUALI. 


Ι 
vere desiit, quique dum viveret, qua praeditus erat hu- 
manitate, transcribendum dedit, ut novo beneficio prae- 
clara eius in rempublicam literariam merita magis elucesce- 
rent. Novi, Lector, opus hoc propter sermonis vitia ex- 
pectationi tuae minime responsurum, at illud insuper cer- 
tum exploratumque habeo, te nihilo minus fidem meam 
 probaturum, qui promissis religiose steti, tibique gratifi- 
candi studio ductus impensis non peperci, ut rem novam 
dono tibi darem. — Vale. 


ΓΕΝΕΣΙΟΥ͂ BAZIAEIAI. 





d 
| 
| 


Genesius. 1 


΄ 











ΒΑΣΙΜΕΙΩΝ A 


ΕΓ ΠΕΡΙ TOY ES AMAAHR 
AEONTOZ. 


,. REGUM LIBER I 
DE LEONE AMALEKIEUT A. 








* 


Τὴν ἐξ ἱστορίας τελέσας βίβλον ὡς ἐκέλευσας, Ed. Ven. 1 
αὐτοχράτορ, μελέταις καὶ καμάτοις μεγάλοις, 
ἐν σοὶ δῶρον ἔϑηκα, ὕπως ἐγνωσμένον εἴη 


, , 
ἐχ φιλοδεσποτίας συντεϑὲν ἔκ ve πόϑου. 
ε 


5 τῶν πάλαι πεπονημένων διάληνις μεγίστην ὕντως ὠφέλειαν 
ΜΝ ! 
παριστῶσα τοὺς ἐπειλημμένους αὐτῆς πρὸς γραφὴν αὐτῶν διανί- 
στησιν. ὅϑεν κἀγὼ νῦν τὴν περὶ τούτων γραφικὴν σπουδὴν πο- 
λυτρύπως ἀνῃρημένος, ἔκ τε τῶν τότε βεβιωκότων καὶ ἀμωσγέ- . 
πως εἰδότων ἔκ τε φήμης δῆϑεν δραμούσης ἠκουτισμένος, εἰς 
, NU MP , ^ ' » , * 
10z0vüs τὸν ἀγῶνα παρώρμημαι, τὸ μὲν εἴ πως πρὸς τι λυσιτελὴς 
τοῖς μετέπειτα διοφϑείην, τὸ δὲ καὶ ἐμαυτῷ τοῦτο καρπώσοιμι, 


β 

| 

Inser. Βασιλειιὸν oí om. L. — 4. φιλοδεσποτείας L. 5. προοίμιον 
margo L. 6, ἐπιλειμμένους L. 8. ἀμοσγέπως ἴ,. 10. πα- 

β ρόρμημαι L. ^ ibid. λυσιτελὲς L. 11. ἐμαυτὸ L. 

; 

| 

| 


Pp ostquam absolvi librum historiae ut iusseras, imperator, curis et labo- 

ribus magnis, tibi dedico donum, ut intellipatur ex amore erga domi- 
num compositum ac desiderio, 

Rerum olim gestarum memoria maximam revera utilitatem afferens 

ad scribendum excitat illos qui ea attingunt. Quare et ego nunc scri- 

. bendi in me studio de his diversimode suscepto, cum ex hominibus qui 

— tunc vixerunt quodammodo gnaris, tum ex vagante fama edoctus, ad 

hoc certamen descendi, partim si possem ad aliquid utilis a posteris 

cognosci, partim ut mihi ipsi hunc fructum caperem, utpote haec etiam 


E GENESII 


B ἅτε ταῦτά γε καὶ διαιτῆσαι προστεταγμένος πρὸς Κωνσταντίνου 
τοῦ αὐτοκράτορος, ἄλλως τε φιλοχάλου τὴν φύσιν καὶ τὴν 
προαίρεσιν, καὶ τῶν πώποτε βασιλέων λογιωτάτου, υἱοῦ zd£ov- 
τος τοῦ πανσύφου ἀειμνήστου ἄναχτος, ὡς ἂν τὰ μὴ παραδεδο- 
μένα βίβλῳ τῇ ἱστορούσῃ ἀπὸ τῆς κατὰ δυσσέβειαν φρενοβλαβοῦς 5 
“ώοντος βασιλείας τοῦ 2E Ia; καὶ καϑεξῆς ἀναγράψωμαι. 

Ἔν ἔτει D" βασιλείας ἸΠιχαὴλ γαμβροῦ Νικηφόρου τοῦ βα- 
σιλέως, κοσμικῆς δὲ κτίσεως στχβ', ἱνδιχτιῶνι ζ΄, ἐπὶ συμβά- 

V. 2 σῆς ἥττης Ῥωμαίοις παρὰ Κρούμμου τοῦ ἀρχηγοῦ Βουλγάρων, 
Zldovióg γε τηνιχαῦτα στρατηγοῦντος τῶν ἀνατολικῶν, μὴ τῇ τί 
συμπλοχῇ τοῦ πολέμου περιτυχόντος, ἀλλὰ σκαιοβούλως ὕπο- 
χωρήσαντος σὺν τῷ ὕπ᾽ αὐτὸν τάγματι, καιροφυλακοῦντος τὴν 
τῆς βασιλείας ἐπίϑεσιν, φυγὰς ὃ βασιλεὺς ΠΠιχαὴλ ἐντεῦϑεν xa- 
ϑίσταται σὺν τῷ περιλειφϑέντι αὐτῷ λαῷ. 

Ὡς δέ τινες ἔφησαν, ὅτι μόνος ὃ “έων καϑ᾽ ἕν τι μέρος 15 
προσβαλὼν Βουλγάροις γενναίως κατηγωνίζετο, ὡς ἐνθένδε με-- 
γίστην ἀποίσασϑαι εὔκλειαν" ὃ δὲ βασιλεὺς τὴν πρὸς ὕποστρο-- 
φὴν τρίβον ἐστήριξεν, τῶν ὑπηκόων πλεῖστα καταιτιώμενος, ὡς 
μὴ πεφροντιχότων τῶν ἐγγράφων ὅρκων αὐτῶν, ἀλλὰ προσχω- 
ρούντων elg διαστάσεις, ἐξ ὧνπερ ἧτται συμβαίνουσιν, προστά-- 9c 

Sac τῷ «Αξοντι μετὰ τοῦ ὑπ᾽ αὐτὸν στρατεύματος ἕξω προσε- 

Β δρεύειν τῆς πόλεως διὰ τὴν μερικὴν αὐτοῦ πρὸς Βουλγάρους κα- 





6. ἀναγράψομαι 1. δ. ἐπισυμβάσης L. 10. τε L. 12, και- 
ροφυλακοῦντος L, καιροφυλακτοῦντος V. 


administrare iussus ἃ Constantino imperatore, cum omnis elegantiae stu- 
dioso natura et instituto, tum imperatorum «quotquot unquam fuere 
doctissimo, filio Leonisillius sapientissimi semper memorandi imperatoris, 
ut ea quae nondum essent tradita libro historico inde ab insanientis in 
impietate Leonis imperio, illius Amalekitae, et deinceps perscriberem. 
Anno secundo imperii Michaelis generi Nicephori, a mundo autem 
condito sexies millesimo trecentesimo vicesimo secundo, indictione septi- 
ma, post illatam cladem Romanis a Crummo supremo duce Bulgarorum, 
Leone tunc praefecto orientalibus, qui in conflictu belli non adfuerat, 
sed pravo consilio recesserat cum sua legione, occasionem observans in- 
vadendi imperii, fugere imperator Michael inde compellitur cum reliquo 
adhuc sibi populo. : | 
Ut vero nonnulli aiunt , solus Leo una quadam parte aggressus 
Bulgaros strenue  depugnaverat, ut hinc maximam reportaret glo- 
riam: imperator autem ad revertendum iter ingressus est, subditos 
plurimum culpans, quasi non curassent scriptum iusiurandum, sed abi- 
rent in dissidia ex quibus clades existunt, iusso Leone cum suo exer- 
eitu extra urbem excubare, quia ipse pro parte sua Bulgaris superior 


REGUM L. I. 9 


ἫΝ ἢ A ἃ , 
ϑυπερτέρησιν, εἰς τὸ μὴ τούτους δλιγανδοίας καὶ φυγαδείας Ῥω--: 
ow - - a 
μιαὐχῆς τοσοῦτον λοιπὸν ὑφορᾶσϑαι. ἀφ᾽ ὧν ὃ στρατιωτιχὸς 
? v4 - - 
σύλλογος χατελοιδύρει τοῦ βασιλέως ἀφέλειαν, καὶ ἔχλυτον voU- 
] Hhn- y * , , , 
τὸν ἐπεψηφίζετο, καὶ τὸν στρατηγὸν “έοντα συμφώνως εἰς βα-- 
δσιλείαν προέχρινεν. τοῦ δὲ ἀχλυώδει ἀγωνίᾳ καὶ πολλῇ συμπε- 
, L4 
σόντος πρὸς λόγον τῆς ἀναρρήσεως, χαϑώς ποτε χατὰ γέφυραν 
l'otov τοῦ Καίσαρος, ΠΠιχαὴλ ὃ ἐξ “μορίου ἀναιρήσειν τοῦτον 
, 
διεμαρτύρατο, εἰ μὴ ταύτῃ κατάϑοιτο. καὶ τὴν μὲν κατάϑεσιν 
ΎὝ - , , - μ - - 
αὐτοῦ μόνον ἀπήτει, τὴν δὲ μέχρι τῆς πόλεως καὶ αὐτῶν τῶν 
. » ^ € , € , e 23 » 2 
10 βασιλείων εἰσοδον ποιῆσαι ῥᾳδίαν ὑπέσχετο, ἥτις εἰς ἔργον παρ 
3 - ^ , 
αὐτοῦ TOU στρατεύματος τετελείωτο. 
M , , - - M 
Πρὸ δέγε τούτων, γενομένῳ τῷ βασιλεῖ ΤΠ χαὴλ πλησίον 
“- - M * - 
τῆς πόλεως, συναντᾷ τούτῳ ἀνήρ τις τῶν ἐπισήμων, τὴν τῶν 
τειχῶν κηδεμονίαν πεπιστευμένος, τῶν ᾿Εξαβουλίων ἐκ γένους, 
15 ἀφοσιῶν τὰ ἔϑιμα βασιλεῖ, καὶ τῇ δυστυχίᾳ συναλγυνόμενο 
φ ΜῈ , 7] Xe ἰγυνόμενος 
3 , , ξέ ü » » 5 , Ld , 
ἐπυνθάγετό γε ““τίς ἂν εἴη, ὦ δέσποτα, τῶν στρατηγούντων 
ἐαϑεὶς ἐν τῷ ἐπιλοίπῳ στρατῷ ;" ὃ δέ φησι ““Δέων ὃ τοῦ o ϑέ. 
ἐξ , 3" 8 ) 309^ 2* , 2) 
ματος ἐξηγούμενος, ἀνὴρ ἀγχίνους καὶ εὐθύτητος ἐξεχόμενος. 
« 2 2 i] 5 , - , ^ 
ὁ δὲ ἀντέφη ἀλυσιτελὲς εἶναι εἰ μόνος τοῦ τοιούτου χαϑηγοῖτο, 
“δίχα τινὸς τῶν σῶν οἰκείων ὑπηρετῶν. τοῦ δὲ βασιλέως oi- 
δὲν τῶν ἐναντίων ὑφορωμένου, ἀπολογισμοί τινες παρ᾽ αὐτοῦ τῷ 
 ᾿Ἐξαβουλίῳ προὐτίϑεντο, ὡς μὴ τυραγνήσειν ποτὲ βουληϑησο- 








2. ὑφωρᾶσϑαι L. 10. βασιλειῶν L. 19. πρὸς L. 21. ὕφω- 
φομένου L. 22. παοὐτίϑετο 1). 


— fuisset, ne isti jam de Romanis paucitatis et fugacitatis opinionem ni- 
. miam conciperent, Unde factum ut militaris multitudo accusaret impera- 
— toris simplicitatem , ac nimis remissum eum iudicaret, ducemque Leonem 
. wna voce ad imperium eligeret, lllo autem profunda sollicitudine sese 
- contrahente ad famam electionis, ut olim in ponte lulius Caesar, Mi- 
: c€hael Amoriensis occisurum affirmavit nisi in eam consentiat, ac solum- 

modo consensum eius expetebat, introitum vero in urbem et in ipsam 
regiam facilem se facturum promisit; quod et re ipsa praestitum ab 
ipso et exercitu. 


Sed priusquam haec perficerentur, cum iam imperator Michael ac- 
cessisset ad urbem, occurrit ei vir quidam ex nobilibus, moenium curam 
. Bibi concreditam habens, e familia Exabuliorum, consuetis officiis erga 
᾿ς imperatorem defungens ac super calamitate condolens, quaerebatque qui 
ex ducibus esset relictus in exercitu. "Tum ille, **Leo", inquit, **primo 
. themati praefectus, vir industrius et iustitiae addictus." At 1s ne- 
. gavit esse consultum ut is solus ei rei praesit absque aliquo imperatoris 
.. nümo ministro. Ceterum imperator nihil adversi suspicans etiam ratio- 
nes quasdam KExabulio proponebat, quasi nunquam tyrannidem esset af- 


C 


6 GENESII 


' P D- € , , «19 
p μένου τοῦ «Δέοντος. ἀπήει τοιγαροῦν ὃ αὐτοζράτωρ πρὸς τὰ 
? - , , 
βασίλεια o) μετὰ πολύ, καὶ ἡ τοῦ τυράννου Zdéovrog ἀνάρρησις. 
διηγγέλλετο. πρὸς τοῦτο τοῦ βασιλέως ΠΠ]Πιχαὴλ δυσχεραίνοντος, 
παρήνουν τινὲς αὐτῷ πᾶσι τρόποις τῷ τυράννῳ στερρῶς ἀντιτά-- 
« 9. $ € ὃ 4 λ , ^ - , ^ » € ^ ^ 5 
ξασθαι" ὃ δὲ γαλήνιος ὧν τῇ γνώμῃ καὶ οὐχ αἱμοχαρὴς τὴν 
^ ^" - - , 
προαίρεσιν, ἀπεῖργε πάντας μιαιφονίας, τῷ τοῦ ϑεοῦ προστά- 
γματε εὐγνωμόνως ἐπικλενόμενος, καὶ τοσοῦτον ὥστε καί τινὰ 
- , € - ^ 3 , ^ 
τῆς κατοικιδίου ϑεραπείας αὐτοῦ, τὸν ᾿Εξάρχοντα, στεῖλαι πρὸς 
Δέοντα μετὰ xol βασιλικῶν συμβόλων, προτρέψαι τε καὶ τὴν 
σύγκλητον ἀπιέναι πρὸς τὴν τούτου ἀπάντησιν, ὡς μή τινα Qu- 10 
E γνίδα 'Χριστιανικοῦ αἵματος ἐκχεϑῆναι αὑτοῦ ἕνεκα. ἐφ᾽ ὅτῳ τὴν 
ἑαυτοῦ γώμετὴν Προκοπίαν ζηλοτυπήσασαν τοιοῦτον εϊπεῖν, 
“δεινόν γε δεινόν, ἐὰν 7) τοῦ τυράννου σύζυγος zdéovrog περι-- 
/ ^ » , E CE L € c3 , 
βάλοι τὸν μοδίολον͵,᾽ Bágx«v αὐτὴν ὀνομάσασα. ὃ δὲ ταύτην 
φρονίμοις λόγοις ἀποχρουσάμενος εἴρηκεν “καλὸν τῇ τοῦ κυρίου 15 
δοκήσει συνέπεσϑαι và γινόμενα. 
- Li , , ^ - - , ^ 
V. 3 Τοῦ δὲ τυράννου καταλαβόντος διὰ τῆς χρυσῆς πύλης τὸν 
τοῦ προδρόμου ναὸν ὃν ἐδείματο Στούδιος, πολλοὶ τῆς γερουσίας 
ἢ καὶ σχεδὸν ἅπαντες προσήεσαν αὐτῷ, ὃν καὶ δορυφοροῦντες 
μετὰ τὸῦ συνεπομένου ὄχλου τοῖς βασιλείοις ἀπήγαγον. καὶ δὴ 20 
εἰσιὼν καὶ πρὸ τῶν χαλκηλάτων ἐπιστὰς πυλῶν, ἐπὶ τῷ κατ᾽. 





? , L2 ^ , k 2 A 

ἐπιφάγειαν κυκλικῷ ve καὶ περιπορφύρῳ μαρμάρῳ, εὐχὴν χαρι- 
Li 3 - ^) - - ^ - , 

στήριον ἀποδώσων τῷ ἐκεῖσε Χριστοῦ τοῦ ϑεοῦ εἰχκονίσματι, εἴτε 


18. ἐδήματο L. 419. προσίεσαν L. 21. τῷ] τὸ L. 


- 


fectaturus Leo. Abibat igitur imperator in regiam, nec multo post Leo 
imperator declaratus nuntiabatur. Eam rem aegre ferente Michaele im- 
peratore, suadebant ei quidam ut omnibus modis tyranno firmiter sese 
opponeret, At ille cum esset placidi animi nec sanguine gauderet , ar- 
cebat omnes caede, dei mandato aequa mente acquiescens; adeo ut etiam 
quendam ex domestico ministerio, Exarchontem, mitteret ad Leonem cum 
insignibus imperatoris, hortareturque senatum obviam ei ire, nme ulla 
sanguinis christiani gutta effunderetur sui causa. Quare uxor eius Pro- 
copia invidiae stimulis agitata fertur dixisse *"'indignum sane si ty- 
ranni uxor induat modiolum," Barcam eam nominans. At ille prudenti 
AM eam refutans dixit *bonum est domini voluntatem sequi ea quae 
unt. 

Porro cum iam tyrannus pervenisset per auream portam ad Prae- 
cursoris aedem quam Studius exstruxit, multi ex senatu ac propemodum 
omnes accesserunt ad, eum, atque stipantes una cum populo comitante 
in regiam deduxerunt. lamque ingressus ante aeratas consistens fores 
in loco rotundo et porphyretico marmore contecto, gratias acturus 
Christi dei nostri illic imagini, sive revera sive specie tenus, exuit ve- 


LM 


REGUM L. I. xd. 


ἀληϑείᾳ εἴτε προσχήματι, ἐκδιδύσκεται τὴν ἐσϑῆτα ἣν ἐπεβέβλη--: 
10 ἐν δυσὶ ῥοδοειδέσε χροιαῖς ἀετίζουσαν, ἣν κολόβιον τῇ ἐγχω-- 
ρίῳ ῥήσει προσονομάζουσιν, καὶ ταύτην ἀνειμένην ζωστῆρος 
κατὰ τὸ ἔχπαλαι τηρηϑὲν ἔϑος τοῖς στρατηλάταις καὶ ΠΠιχαὴλ 
S TU» αὑτοῦ ἱπποκόμων πρωτάρχῳ περιφανῶς ἐπιδίδωσιν. τοῦ δὲ 
ταύτην ἐξαυτῆς ἀναβαλλομένου εἰς οἰωνὸν μετὰ «““έοντα βασιλι-- 
 κῆς ἐπιβάσεως τοῖς εἰδόσι λελόγιστο. περὶ δέ τινα τοῦ παλλατίου 
χῶρον οὗ ἐπώνυμον τὰ Σκχῦλα, ὃ ΠΠιχαὴλ τῆς ἐσϑῆτος τοῦ «Δέον-- 
τος τὸ ἄκρον ἐπιβάσει καϑύβρισεν, εἴτε ἐκ προπετείας τοῦτο κα-- 
10 ταπραξάμενος, εἴτε τῆς ἄνω προνοίας τὸ μέλλον προχαραττού-- 
onc. ἐν συναισθήσει δὲ τούτου “ἔων γενόμενος γεωτερισμόν 
τινὰ παρ᾽ αὐτοῦ ἔσεσθαι ἑαυτὸν οἱωνίσατο. | 
Καὶ δὴ τοῖς εἴσω τῶν βασιλείων χωρήσαντος zddovroc, si- 
ϑέως τὰς τρίχας κειράμενοι Moya τε ὃ βασιλεὺς xol 1; τούτου 
16γε σύνευνος σὺν παισίν, ἱκέται ἐλεεινοὶ τῷ εὐκτηρίῳ οἴκῳ τῆς 
ὑπεραγίας ϑεοτόχου ὃς Φάρος κατονομάζεται δείκνυνται, εὐμε- 
γείας τινὸς ἀξιοῦντες τυχεῖν. ὃ δὲ τῇ δυσωπήσει ἐπιπειϑὴς ys- 
γονὼς ἄνεσιν ζωῆς αὐτοῖς ἐδικαίωσεν, πέμπει τε τὸν ΤΠιχαὴλ ἔν 
τινε φροντιστηρίῳ διατελεῖν τῷ μονήρει βίῳ συμφρασσόμενον, ᾧ 
ορχατ᾽ ἔτος χρυσοῦ δωρεὰν κατά τινα προϑεσμίαν ἐδαψιλεύετο * 
τὴν δὲ γαμετὴν καὶ τὰ τέκνα τούτου διέστησεν, ἐξ ὧν τὸν Ἰγνά- 
τιον εὐνουχίᾳ κατέκρινεν. ἱ 


Β 


2. ἐν δυσὶ] immo ἔνδυσιν. 8. σχύλλα L. 12. aut εἰς ἑαυτὸν ' 


legendum est, aut ἑαυτῷ. αὐτῷ Symeon logoth. p. 402 C. — 16. &- 
pivíag L. 19, συμφορασάμενον L. 


stem qua amictus erat gemini coloris rosei aquila insignem (quam colo- 
bium vernacula voce appellant), solutam «cingulo secundum morem iam 
olim a ducibus observatum, atque Michaeli suorum equisonum primario 
palam tradit. Illo autem eam confestim induente, id pro omine adipi- 
scendi post Leonem imperii reputatum est ab intelligentibus. Praeterea 
in loco quodam circa palatium , cui nomen Scyla, Michael Leonis vestis 
"eram pede premens turpavit: incertum ex protervitate id fecerit, an 
providentia divina futurum praemonstrante. Quod cum sensisset Leo, 
rebellionem ab eo in se orituram coniecit, 
lamque regiam ingresso Leone, mox crinibus detonsis Michael im- 
perator et eius uxor una cum 'liberis, supplices miserabiles in oratorio 
sanctissimae deiparae, quod Pharos dicitur, apparebant, «lementiam 
quandam sibi expetentes: atque ille precibus flexus vitam eis conceden- 
dam iudicavit, mittitque. Michaelem ia quoddam monasterium, ut ibi $0- 
litariam vitam omnem reliquam exigat. cui quotannis auri largitione 
die-quodam certo praestabat. Uxorem autem eius et liberos separavit, 
€x quibus. Ignatium castrandum condeinnavit, 


8 " GENESII 


Ὡς δὲ τῶν βασιλείας ἡνιῶν ὃ div. ἐδράξατο, τὰ μεμυη- 
μένα Βαρδανίῳ τῷ πατρικίῳ, ᾧ Τοῦρκος ἐπίκλησις, περὶ αὐ- 
τοῦ εἷς φῶς διανέκυπτεν. 

Οὗτος γοῦν ὃ Βαρδάνιος, ὕτε τοῦ τῆς ἀνατολῆς ἐξηγεῖτο 
ϑέματος, βασιλειῶν ἄγαν διὰ φροντίδος ἐν ἑαυτῷ εἶχεν ἐπίϑεσιν 6 
ὥστε τῆς βασιλείας ἐπιλαμβάνεσθαι" ὅϑεν ταύτην μοναχῷ τῶν 

D ἐπειλημμένων προγνώσεως περιεσκεμμένως προσανετίϑει, τὴν δια 
τριβὴν ποιουμένῳ πρός τινα χῶρον τοῦ Φιλομηλίου, συνίστορα 
τοῦ τοιούτου βουλεύματος κεχτημένος τὸν «“Ἰέοντα, ἄνδρω πολ-- 
λοῖς ἐμπρέψαντα γενναιότητος προτερήμασιν, ἀνδρικὸν τὴν ὕψιν 1 
καὶ βλοσυρωπὸν τὸ κατάστημα, μεσήλικα καὶ εὐάμιλλον ἐχτρα-- 
φέντα τε τοῦ αὐτοῦ ϑέματος ἐπί τινι τόπῳ Πίδρῳᾳ προσονομαζο-- 
μένῳ, σὺν αὐτῷ δὲ καὶ ΤΠιχαὴλ τὸν ἐξ “μορίου τυγχάνοντα, ᾧ 
τὸ τῆς γλώττης παράσημον ἐγεγένητο, μεϑ᾽ ὧν καὶ Θωμᾶν τὸν 
ἀπὸ λίμνης Γαζουροῦ, xol αὐτὸν ἐξ ᾿“ρμενίων τὸ γένος κατά- 15 
γοντα, ἀλλὰ μὴν καὶ ἀνδρεῖον καὶ πολυπραγμονέστατον. τοῦ 
οὖν Βαρδανίου προσιόντος γε τῷ μονάζοντι, πάντα πρὸς αὐτοῦ 

E τὰ τῆς διανοίας ἀνακαλύπτεσϑαι βουλήματα λέγέται, καὶ τοσοῦ-- 
τον ὥστε προαγγελϑῆναι αὐτῷ καὶ τὴν περιουσίας ἀφαίρεσιν χαὶ 
τὴν ὀφθαλμῶν πήρωσιν. τούτου δὲ ἐπὶ τοῖς προρεϑεῖσιν ὡς οὐ 26 
ϑυμήρεσιν ἐπασχάλλοντος, ὅμως τὰ συνήϑη τῆς εὐχῆς ἀπολει-- 
ψαμένου, τὰ τῆς ὑποχωρήσεως αὐτῷ παρευτρέπιστο, προσχο-- 

V. 4 μισαμένων δὲ τῶν ἐξυπηρετουμένων ἵππους αὐτῷ, τούτους ὃ 





| 3. ἐπιλημμένων L. 11. βλοσσυρωπὸν L. ibid, εὐάμιλον L, 
εὐόμιλον V. 20. προρεϑείσιν L, προῤῥηθεῖσιν V. 91. éza- 
σχάλοντος ,.. —ibid.&zmoAqwouivov L, dzmoAmwouévov V. —22.7:90- 
κομισαμένων L. 


Ut vero imperii habenas tenuit, praedicta Bardanio patricio, cui 
'Turcus cognomen, iam in lucem emergebant. 

Iste namque Bardanius, cum adhuc orientis themati praefectus es- 
set, valde cupiens fieri imperator, invasionem meditabatur, ut imperium 
capesseret. Unde hanc rem monacho cuidam habenti praescientiam fu- 
turorum aperiebat, habitanti in quodam loco Philomelii; conscium huius- 
cemodi consilii habens Leonem istum, virum iam tum multis conspicuum 
fortitudinis praerogativis, virili trucique adspectu atque habitu, mediae 
aetatis, fortem educatumque in eiusdem thematis orientalis quodam loco 
Pidra dicto, cumque eo et Michaelem Amoriensem, cui linguae illud vi- 
tium inerat, simulque cum his "Thomam a palude Gazura oriundum, et 
ipsum genus suum deducentem ex Armeniis, sed itidem virum strenuum 
et valde agilem. Bardanio itaque accedente ad monachum, omnes ab 

Asto animi cogitationes, omnia consilia deprehensa et detecta fuisse aiunt, 
adeo ut ab eo praedicta illi fuerit etiam opum privatio et oculorum ex- 
caecatio. Super his ut minime'iucundis indignabundo, cum nihilominus 
consuetas preces fudisset, abitus paratur. Adducentibus autem ministris 


5 


10 


15 


"m 


REGUM L. I. 9 


" € ^ E * 
μοναχὸς ἀπιδὼν μετὰ πλείστης ἐπείξεως ὑπονοστεῖν παραινεῖ τὸν 
, “- κ᾿ ^ 3 , € 
Βαρδάνιον. τῷ δὲ μετὰ περιχορίαρ Maa ad nfi , ὡς προσδο- 
- - - “ ? - 
χῶντι τῶν καταϑυμίων αὐτῷ τι οἰωνισϑῆναι, τοὐναντίον αὐτοῦ 
τῶν ἐλπίδων πάλιν φησὶν ὃ ϑεοπρόπος ἀνήρ. ““μηδέν σοι περὶ 
- , e^ - - , - διό j 
τοῦ σχαιωρήματος, ὃ τῇ σῇ διανοίᾳ καλῶς μὴ ἐνέσκηψε, πε- 
» - - L3 » , 2 
φροντισμένον ἔστω. τῶν γὰρ σῶν, ὡς ἔφϑην εἰπών σοι, ὀμ-- 
, uU Pu c , 47.3 ᾿ c ^ 
μάτων xol τῆς ὑπάρξεως ὑποστήσῃ τὴν ἀλλοτρίωσιν" ot δὲ τοὺς 
ἵππους σοι πρὸς ὑπηρεσίαν ἐπικομίσαντες ἄνδρες, τούτων ὃ πρῶ- 
τος χαὶ ὃ μετ᾽ αὐτὸν διαδηματοφορήσει, καὶ ὃ τρίτος ἐπιτυχὼν 
ΕῚ » , , » c y , 
ἀναρρήσεως ταχέως ϑανάτῳ καταστραφήσεται." ὃ οὖν Bagóa- 
γιος πρὸς ταῦτα χαλεπῶς ἀνοιμώξας τὰ τοῦ λογισμοῦ αὐτοῦ τῷ 
ΝΗ : ^ M à * [2] - - €. ^ , " [1 
τε «“1“ἔοντι καὶ IMiyaz καὶ Θωμᾷ,, τοῖς ὑπὸ χεῖρα τούτῳ, μετὰ 
, - - € - 
καί τινος ἐπὶ τοῦ μοναχοῦ ὑβριστικῆς προσοχϑήσεως παρεδήλου, 
z * - 
φάσκων τοιάδε. “σὺ μὲν ὦ ““έων βασιλεύσας καὶ Θωμᾶ &vag- 
ρηϑεὶς παρὰ ΠΠιχαὴλ φονευϑήσεσϑε, αὐτοῦ ys διαφυλαχϑησο- 
μένου ἐν τῇ βασιλείᾳ πάντως ἀπήμονος. ν 
᾿Ἐντεῦϑεν Βαρδάνιος xavà ψυχὴν χαλεπήνας καὶ εἷς τὸ 
ἐγχεχειρισμένον αὐτῷ ϑέμα ἐπανιὼν σὺν τοῖς ὑπ᾽ αὐτῷ στρατο-- 
πέδοις καί τισιν ἄλλοις ὁμόφροσι τῆς ἀλαζονείας αὐτοῦ κατὰ τοῦ 
τηνιχαῦτα Νικηφόρου βασιλέως ματαιοφρόνως ἐν Βιϑυνίᾳ στρα-- 
τοπεδεύεται. περὶ τούτων ὃ βασιλεὺς διακηκοὼς καὶ συνϑεὶς 
στρατιὰν ἀξιόλογον αὐτῷ ἐπαφίησιν. ὃ δὲ τῇ ἐκστρατείᾳ κατα- 
πλαγείς, ὑποχλινὴς τῷ βασιλεῖ γίνεται ἐξαιτῶν ἐγγύην ἀφέ 
γείς, je τῷ γ γγύην ἀφέσεως, 


22. στρατείαν L. 


ei equos, illos conspicatus, summa cum festinatione redire iubet Barda- 
nium. Atque huic cum magna laetitia revertenti, ut qui opinabatur ex 
animi sententia evenisse aliquod augurium, praeter spem eius dicit vir 
divinus *ne sit tibi istud propositum, quod animum tuum non bene in- 
cessit, curae, Nam tuorum, ut jam dixi, oculorum et omnium bonorum 
subibis privationem: istorum autem virorum, qui equos ad tuum mini- 
sterium adduxerunt, primus quidem et secundus diadema gestabunt, ter- 
tius autem tantum acclamationem consecutus mox interibit." Igitur Bar- 
danius ad haec cum graviter ingemuisset, suam animi cogitationem Leoni 
atque Michaeli, nec non 'Thomae, suis ministris, cum quadam contume- 
liosa in monachum invectione aperiebaát, dicens huiuscemodi quaedam. 
“Τὰ quidem Leo imperio potitus, 'Thomas autem acclamatus, a Michaele 
interficiemini, qui ipse servabitur in imperio plane incolumis." 

Hinc Bardanius animo male affectus in demandatum sibi thema re- 
versus cum suo exercitu et quibusdam aliis eius arrogantiae sociis contra 
imperantem tunc Nicephorum vano consilio in Bithynia castra ponit. 


Quo audito Nicephorus collecto exercitu minime contemnendo , hunc 


contra illum mittit, Hic expeditione illa territus submittit se imperatori, 
expetens certificationem veniae: quam facile adipiscitur, per crucis si- 


B 


10 GENESII 


C xal δὴ ταύτης ἀξιοῦται ῥᾳδίως τῷ σταυρικῷ συμβόλῳ τὸ ἄσφα: 
λὲς ἐνεγκάμενος, καὶ πειϑαρχεῖ ἑαυτὸν καταχρίνων τῷ δράματε 
παραπεμφϑῆναι ἐν νήσῳ τῇ Προώτῃ εἰς τὸν παρ᾽ αὐτοῦ ἐχεῖσε 
φιλοπονηϑέντα ἀγρόν, οὔπω δὲ πολλοῦ χρόνου διεληλυϑότος, 
τῶν ἐκ «“Ἰυκαονίας τινές, εἴτε ἀπαυϑαδιαζόμενοι, εἴτε βασιλείῳ 5 
συνευδοκήσει, εἴτε καὶ αὐτῷ τῷ βασιλεῖ Νικηφόρῳ ἀρέσαι βου-- 
λόμενοι, τῷ Βαρδανίῳ αἰφνιδίως ἐπιτίϑενται καὶ πηροῦσιν αὖ-- 
τοῦ τοὺς ὀφθαλμούς, καὶ τῇ ἐκκλησίᾳ προσήεσαν ἀξιοῦντες συγ- 
χώρησιν. ' ͵ . 

Ὁπηνίκα δὲ τὰ τῆς στάσεως παρὰ τοῦ Βαρδανίου ἔπεφυ- 10 
σίωτο, «“έων ὃ ἐξ 24oueviov καὶ ᾿σσυρίων τῷ βασιλεῖ προσερ-- 

D ρύη, εἶτα καὶ ΠΠιχαὴλ ὃ ἐξ μορίου, ὧν ὃ μὲν τὴν τῶν φοιδε-- 
ράτων, ὃ δὲ τὴν κόμητος κόρτης ἀρχὴν ἐγχειρίζεται" Θωμᾶς δὲ 
καὶ μέχρι κινδύνων τῷ ἰδίῳ δεσπότῃ ἄφοσιοῖ τὰ τῆς πίστεως. 
προϊόντος δέ τινος χρόνου zov χρηματίσας τῶν ἀνατολικῶν 15 
ὑποστράτηγος χατὰ τῶν Ἰσμαηλιτῶν μεγάλως ἀνδραγαϑίζεται, 
xol πρὸς τοῦ βασιλέως ΠΠιχαὴλ τοῦ μετὰ Σταυράκιον τιμᾶται 
τῷ τῶν πατρικίων μεγαλοπρεπεῖ ἀξιώματι. 

Οὗτος δὲ ΠΠιχαὴλ παιδίσκην ἐκέκτητο κατοικίδιον, καϑ' 
ἣν πύϑωνος πνεῦμα ἐπί τινας περιτροπὰς διενήργητο. ἥτις 90. 
ὀξέως ἐν χωρίῳ λιϑίνῳ, 0 Βουκολέων προσαγορεύεται, προσχω- 
ροῦσα διαπρυσίως φωνὴν ἐχεχράγει πρὸς βασιλέα, “χάτελϑε, 





5. λυκαωνίας L. 19. ὧν] ὧν L. δά. τὴν τῶν B, τῆς zàvL. 
ibid. φοιβεράτων L. 19. κατοικείδεον L. — 21. χώρῳ L. 


£num securitatem consecutus, oboedientiamque praestat, condemnans se 
ipsum ob facinus, ut in Proten insulam relegaretur, in praediolum ab 
ipsomet studiose excultum. Neque ita multo tempore elapso, quidam ex 
Lycaonia, sive proprio ausu, sive imperatorio consensu et placito, sive 
quod eidem imperatori Nicephoro placere cuperent, Bardanium subito 
invadunt eique oculos eruunt, atque ad ecclesiam confugiunt petentes 
veniam, 


'Tunc autem cum seditio a Bardanio conflaretur. Leo ille ex Arme- 
nis atque Assyriis ad imperatorem. deficiebat, deinde et Michael Amo- 
riensis: illique foederatorum praefectura, huic comitis curiae dignitas 
defertur. 'lhomas vero etiam in periculis suo domino fidem praestitit. 
Interiecto dein aliquo tempore, Leo, cum esset Orientalium dux secundi 
ordinis, contra Ismaelitas strenue rem. gerit, atque ab imperatore Mi- 
chaele, illo qui post Stauracium imperavit, decoratur patriciorum am- 
plissima dignitate. 

Iste autem. Michael puellam habebat quandam vernam, per quam 
spiritus Pythonis per vices operabatur, quae statim atque in locum qui 
Bucoleon dicitur accessisset, clara voce clamabat ad imperatorem **de- 


ΝΥΝ μων UMMNRSReRRSTNPRRRERE 


REGUM L. I. 11 


1 Y € , - - ^ 
κάτελϑε, ὑποχώρει τῶν ἀλλοτρίων." τοῖ γοῦν τοιούτου προσφω- 
, 
γήματος πολλάκις ἐχλαληϑέντος ὃ βασιλεὺς εἰκότως καταπλαγεὶς 
καὶ οὐκ ἔλαττον ὑποπτήξας, κοινολογεῖται περὶ τούτου Θεοδότῳ 
σπαϑαροκανδιδάτῳ καὶ οἰκείῳ γνωστῷ, τῷ υἱῷ Man πατρι- 
0 t - t y v? t t X 7j 0 
- ^ - 4 - 
5 xlov τοῦ πρὸς γένους Π]ελισσηνοῦ, ov τὸ εὔφημον Κασσιτηρᾶς 
διηχούετο, ὧς εἴπερ ἐγκάτοχον γένηται τὸ κοράσιον, ἔν τινι κα-- 
᾿ τασχεῖν πάντως οἴχίᾳ καὶ διερευνᾶσϑαι καὶ φράζειν τίνος αὕτη 
ὑπάρχει 1 οἰχία καὶ τούτου ὅποῖον τὸ γνώριμον. τῆς δὲ ἀνα-- 
καλυψάσης τὴν ἐπιζητουμένην κλῆσιν καὶ χαρακτῆρα, προτρέ- 
10 ψασϑαΐ γε αὐτῷ εὐκαίρως κατὰ τὴν ἀκρόπολιν ἀφῖχϑαι, xa9* 
"^ - b: T c , c , - 
ἣν συγχυρῆσαι δύο ἄνδρας, ἐξ ὧν ἡμιόνου ὃ ἐπιβάτης τῷ βασι- 
λικῷ ϑοόνῳ ὀχηματίσειεν. — xol τὰ μὲν τῆς ἐξεστηκυίας τοιαῦτα, 
τὰ δὲ τῆς τοῦ βασιλέως ἀχριβείας κατὰ τὸ εἰκὸς ἐπεξεργαστικώ-- 
τέρα, οἷα περὶ τῆς αὑτοῦ βασιλείας ἐμμεριμνῶντος. ἀκριβολο-- 





E 


V5 


15 γηϑεὶς γὰρ παρ᾽ αὐτοῦ ὃ Θεόδοτος ἀπηνήνατο μὴ éyroxévot μη-- - 


δὲν τῶν παρὰ τῆς πυϑωνίας φληναφουμένων" ἀπιὼν δὲ πρὸς 
τὸν διωρισμένον χῶρον ὡς προδιήγγελτο ἐθεάσατο, καὶ τὸν ἄνδρα 
προσλαβόμενος ἅμα αὐτῷ ἄπεισιν ἐν τῷ ναῷ Παύλου τοῦ ἀπο- 
στόλου, ἐν ᾧπερ ὀρφανῶν τὰ πρὸς ἀποτροφὴν τεταμίέευται. καὶ 

90 ἐκεῖσε συνϑήχαις ἀλλήλους κατεγγυησάμενοι, ϑαρρεῖ πρὸς τὸν 
““έοντα ὃ Θεόδοτος τοιαῦτα ἐρεῖν, ὡς ““ἐκ ϑείας ὁράσεως περὶ 
σοῦ μοε διέγνωσται μέγιστά τε καὶ ἀποβησόμενα, δι᾿ ὧν τῆς Ῥω- 
μαίων πάντως ἡγεμονίας μεταποιήσειας.᾽ 


10. γε] τε L. — ibid. ἀφῆχϑαι L. 16. πυϑονίας L. 19. τε- 
ταμείεται L. 98. ἡγεμονείας L. 


scende, descende, cede alienis." Eiusmodi compellatione saepius enun- 
tiata imperator merito exterritus nec mediocriter consternatus colloquitur 
cum 'lheodoto spathariorum candidato, intimo familiari suo, filio Mi- 
chaelis patricii, generis Melisseni, cui cognomentum erat Cassiteras, ut 
ubi furere coeperit puella in aliqua domo omnino detineatur, interroge- 
turque, ut indicet cuius ea sit domus et quaenam illius sit propria nota. 
Quae cum detexisset nomen quaesitum et notam propriam, iussit eum 
tempore opportuno in arcem abire, ubi ei occursurl essent duo viri, ex 
Pn is qui mulo insideret imperatorium solium conscensurus esset. Ac 

e emotae quidem mentis puella res ita habet: imperatoris autem inqui- 
sitio merito fuit curiosior, utpote de imperio solliciti. Interrogatus enim 
üb eo 'l'heodotus diligenter, negavit se quidquam intelligere eorum quae 
Pythonica nugaretur: verum abiit in praefinitum locum , ut praeceptum 
fuerat, et spectavit. atque homine assumpto, abit una cum eo in tem- 
plum Pauli apostoli, ubi orphanorum alimenta asservantur. atque ibi 
postquam conventis et pactis sese constrinxissent, ausus est Leoni talia 
dicere, **Ex divina visione de te mihi cognita sunt maxima, quae etiam 
eventura sunt; unde fiet ut Romanorum imperium capessas." 


12 GENESII 


Συμβεβηχότος δὲ πολέμου μεταξὺ “Ῥωμαίων xoà Boviyd- 
ρων, καὶ τοῦ μὲν αὐτῶν ἀρχηγοῦ Κρούμμου φάσκοντος ἀναδί- 
δοσϑαι τοὺς προσφυγόντας Βουλγάρων, ὡσαύτως δὲ καὶ Ῥω- 
μαίων, ἐπὶ τούτοις ὃ βασιλεὺς συμβαίνων ἦν, κἂν τοῖς πολλοῖς 
τῶν μεγιστάνων ἡ τοιαύτη γνῶσις λίαν ἐστασιάζετο, οὐχ ἥκιστα 5 

C δὲ καὶ Θεοχκτίστῳ μαγίστρῳ" παρ᾽ ὧν ἄσυμφωνίας συντελεσϑ εἰ- 
σῆς πρὺς ἐναντιότητα χωροῦσιν ἀμφότεροι. ἐχστρατεύουσι τοι-- 
γαροῦν Ῥωμαῖοί τε καὶ Βούλγαροι xav! ἀλλήλων, καὶ πολεμικῆς 
συμβολῆς καϑεστώσης ἀνὰ κράτος ἡττᾶται τὸ Ρωμαϊχὸν στρά-- 
τευμα, ὡς ἔοιχεν ἑτέρως τῆς ἄνω προνοίας μελλούσης và xa" 1t 
ἡμᾶς διεξάγειν, καταλήψεως λόγῳ ἐν χρείττονι. 

241λλ᾽ ὅϑεν διέστημεν, αὖϑις νῦν ἐπανίωμεν. 

ζΑναρρηϑεὶς δὴ δημοσίᾳ “έων ὃ βασιλεὺς Θωμᾶν τὸν ἕαυ-- 
τοῦ ἡλικιώτην τουρμάρχην elg φοιδεράτους ἐπέστησεν, καὶ IMi- 
χαήλ, οὗ τὸν παῖδα πνευματικῆς ἐκ κολυμβήϑρας υἱοποιήσατο, 1: 
τῇ πατριχίῳ καὶ ἐχκσκουβίτου τιμῇ διεσέμνυνεν. 

Τῶν οὖν δυσμενῶν Βουλγάρων τῇ προτέρᾳ νίκῃ κατεπαρ- 

D ϑέντων, οὐχ 7 τυχοῦσα παρ᾽ αὐτοῖς ἐν πολλαῖς χώραις καὶ χα- 
τοικίαις διά τε πυρπολήσεως καὶ αἰχμαλωτεύσεως παρηκολούϑει 
ἐρήμωσις, ὥστε πρὸς αὐτὸν τὸν Βούλγαρον πεμῳφϑῆναι παρὰ 90 
τοῦ βασιλέως εὔλογον ἦν, πρὸς τὸ εἰρηνικὸν ἀπονεύοντος, σπον-- 
δὰς ἐπεργάσασϑαι. τοῦ δὲ κρατοῦντος Βουλγάρου μὴ πρὸς 





2. ἀποδίδοσθαι B. 12. ἐπανίομεν L. 13. δὲ L. 14. φι- 
BsoérovgL. 19. παρηκολούϑη L. 20. πρὸς αὐτῶν τῶν βουλ- 
γάρων L. ε 


Orto autem bello inter Romanos et Bulgaros, atque istorum duce 
Crummo postulante reddi Bulgarorum transfugas, similiter οὐ Romano- 
rum, in ea imperator consentiebat, etsi a plerisque magnatum illa eius 
sententia valde impugnabatur, praecipue a 'Theoctisto magistro. A qui- 
bus reiecta conventione in dissidia abeunt utrique. Educunt itaque ex- 
ercitus Romani et Bulgari, factoque concursu bellico vincitur prorsus 
Romanus exercitus, divina providentia, ut videtur, aliter volente res 
nostras temperare ob rationes captum nostrum superantes, 


Sed eo unde digressi sumus rursus redeamus. 

Igitur publice imperator proclamatus Leo 'T'homam coaetaneum suum 
ducem foederatis constituit, atque Michaelem, cuius filium ex sacro la- 
vacro susceperat, patricia dignitate et excubitorum praefectura decoravit. 

Bulgaris autem hostibus priore victoria elatis, non parva per eos 
in regionibus et civitatibus incendio et praedatione consecuta est vasta- 
tio. [taque ad ducem Bulgarorum legationem mitti ab imperatore ad 
pacem inclinante rationi consentaneum erat, ut pax iniretur. Sed Bul- 
£arorum domino ad id se non accommodante, utpote barbara indole 

* 


TIR 


REGUM L. I. 13 


τοῦτο χαταϑεμένου, ἅτε βαρβαρικοῦ τὸν τρόπον καὶ καταλα- 
ζονευομένου, «“έων ὃ βασιλεὺς κατ᾽ αὐτῶν ἐκστρατεύειν ἐπείγε-- 
ται. καὶ μάχης κραταιᾶς κροτηϑείσης, βασιλικῷ διατάγματι ὃ 
x«9* ἡμᾶς λαὺς τροπῇ ὑποβάλλεται, ὥστε καὶ αὐτοῦ τοῦ βασι-- 

5 λέως συντρέπεσϑαι. ἀμέλει τῶν Βουλγάρων τῇ διώξει ἐπικειμέ- 
γων, ἐξ ὑποοτροφῆς μετὰ τοῦ περιόντος λαοῦ ἀντικαϑίσταται ὃ 

βασιλεὺς καὶ τούτοις παρεμιβαλὼν ἀριστεὺς κατ᾽ αὐτῶν ὅλοτε- 

| Adig ἀναδείκνυται. οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ κατισχῦσαι Βουλγά- E 
ρων τοῦ ἀρχηγοῦ, καὶ τούτων τὰ ἔχγονα τὰ μὲν προσαράξαε 

ταῖς πέτραις τὰ δὲ ἐν ἅλωνι χαλεπῶς τιμωρήσασϑαι, ὡς ἐντεῦ-- 

Sev» ἐν τούτοις πεπερατῶσϑαι παλίντιτα ἔργα κατὰ τὴν ποίησιν. 
Εἶτα εἰς λογισμὸν ἧχεν ὃ βασιλεὺς περὶ τοῦ ἐν τῷ Φιλομη- V. 6 

Alp μονάζοντος, καὶ στέλλει αὐτῷ τὰ πρὸς χρείαν κατ᾽ εὐχὴν 

᾿ἀναϑήματα, ἅτε χρησμῳδῷ ἀληϑεῖ τῶν ἀποβαινόντων ἀναφα- 

5 γέγτι. ἐν δὲ τῷ μεταξὺ χρόνῳ ἐτετελευτήκει ὁ αὐτὸς μονάστης, 
καὶ συνέβη ἀντ᾽ αὐτοῦ ἕτερον Σαββάτιον μοναχὸν τῷ σκηνιδίῳ 
αὐτοῦ ὑπεισδῦναι, ὅστις τῇ προσχυνήσει τῶν σεβασμίων εἰκόνων 
χρυφίως ἀντικαϑίστατος. ϑεασάμενος δὲ τὸν παρὰ βασιλέως 
ἀπεσταλμένον ἀπόπεμπτον ἐποιεῖτο, τὸν πέμψαντα κρίνας ἀπεοι-- 

Dxóra τῇ ἁλουργίδι, ὡς εἰδώλοις προσανέχοντα, ταῖς παρὰ τῆς 

σεβαστῆς Εἰρήνης σεβομέναις εἰκόσε καὶ Tagaoíov τοῦ ἀοιδίμου 

πατριάρχου, Παρδὼ ταύτην καὶ Θυάδα καὶ Τ ἀράξιον τὸν ἀρ- 

χιερέα τοῦ ϑεοῦ ἀφρόνως ἐξυβρίζων ὃ ἄϑλιος" ἀνθ᾽ ὧν κατα- B 

4. αὐτὸν τὸν βασιλέα B. 9. προσαρράξαι L. 11. παλίντηταϊ,. 
22. παρδῶ L. 


praedito et arrogante homine, Leo imperator contra ipsos expeditionem 
parat. Acrique collisa pugna, imperatore sic disponente, nostra multi- 
tudo fugae subiicitur, ita ut et ipse imperator una fugeret. Itaque Bul- 
garis persequendo instantibus, facta conversione cum reliqua multitudine 
resistit imperator, atque in illos impetu facto re fortiter gesta contra 
ipsos solidae victoriae auctor exsistit. Qui et ipso Bulgarorum duce 
potior fuit, atque istorum liberos partim petrae allisit, partim in area 
gravi supplicio affecit. Atque hoc pacto effectum ut ausa luerent, se- 
cundum. poetam. 

Post haec recordatus est monachi illius in Philomelio degentis, at- 
que mittit ei voti causa, quae illi usui forent, munera et dona, ut qui 
se divinatorem eventuum veracem ostendisset. Sed interea temporis 
mortuus fuerat ille monachus, factumque ut in locum ipsius alius Sab- 
batius eius cellulam subiret, qui cultui venerandarum imaginum occulte 
obsistebat. Conspicatus autem iste eum qui missus fuerat, facessere ius- 
sit, indignum iudicans auctorem muneris purpura, utpote idolis addictum 
imaginibus scilicet ab Irene Augusta ac 'l'arasio laudatissimo patriarcha 
culis; pardalem illam et Baccham vocans, summum autem sacerdotem 
dei, Taraxii (quasi tu dicas turbatoris) nomine infamans perditus ille: 





14 GENESII 


στρέψαι κύφιον τὴν αὐτοῦ βασιλείαν καὶ ἐπιστέλλων προήγγειλεν, 
εἴπερ ταύτας οὐ καταστρέψειεν. τούτοις καταβροντηϑεὶς ὃ πα- 
ραπλὴξ βασιλεὺς μετακαλεῖται Θεόδοτον καὶ παραδείχνυσιν αὐτῷ 
τὸ ἐπεσταλμένα παρὰ τοῦ μονάζοντος. τότε δὴ τότε ὃ Θεόδοτος 
δραξάμενος τοῦ τοιούτου σκοποῦ xol ἀναϑαρρήσας λέγει τῷ βα-. 
σιλεῖ, τῷ κακῷ κακὸν ἐπιπλεονάζων, παρά τινος μονάστου διεν-- 
εργεῖσϑαι παράδοξα, τὴν οἴχησιν κεχτημένου ἐν τοῖς τοῦ Παυ-- 
ριανοῦ, οἷς γειτνιάζειν τὸν Ζαγιστέα διεσαφήνιζεν, ἕτερον τουῦ-- 
τον ἐπιφημίζων μέγαν “ντώνιον" ““καὶ ὅπερ ἐρεῖν τῇ σῇ βασιλείῳ, 
προέλοιτο, τοῦτο καὶ διαπράξασϑαι προϑυμήϑητι." ταῦτα: 
σχαιῶς οὕτως τῷ βασιλεῖ ὑποϑέμενος ἄπεισι πρὸς τὸν μονάστην 
καὶ πεπλαστουργημένως τάδε φησίν, ὡς “τῇ ἐπιούσῃ νυκτί, ὥρᾳ 
διωρισμένῃ, τὸν βασιλέα ἐν εὐτελεῖ καταστήματι προσοίσω σοὶ 
διηγησόμενον περί τε πίστεως καί τινων πραγμάτων ἀξιολόγων" 
ὃν ἐπαρᾶσϑαι καὶ τύχιον τοῦ βίου παρελϑεῖν ἐξειπεῖν σοι βου-: 
λεύομαι, εἰ μήπω «““έοντος τοῦ Ἰσαυρίαϑεν ὡρμημένου στοι-- 
χειοῖτο τῷ δόγματι, καὶ ὡς εἴγε τοῦτο παραφυλάξοιτο, ἐν δυσὶν 
ἔτεσι καὶ ο΄ τῆς βασιλείας ἐνδυναστεύων ἐλάσειεν,᾽" ὡς δῆϑεν τῇ 
φιλοζωΐᾳ καὶ φιλοδοξίᾳ τοῦτον πρὸς τὸ οἰκεῖον ϑηράσασϑαι ϑέ- 
λημα " ταύταις γὰρ ἐφετιζῶς ἐκεκράτητο, καὶ μάλιστά γε νεότητι 
κουφιζόμενος. ταῦτα παρά τε Θεοδότου καὶ τοῦ iv Ἰ]Παυρια-- 
γοῖς ἡμαυρωμένου μονάζοντος διεσχεμμένως τῷ βασιλεῖ κατε- 


1. xol, quod ante ἐπιστέλλων legitur, post dv9' ὧν ponit Symcon 
logoth, p. 402 D. 6. παρά B, περί L. 15. τάχξιον L..— 16. ἡ- 
σαυρίαϑεν ἴω. 


quapropter futurum ut dominus evertat ilius imperium, per epistolam 
etiam praenuntiavit, misi illas ipse everterit. His attonitus demens im- 

erator accersit "heodotum, ostenditque ei epistolam monachi. Ibi tum 

heodotus arrepta occasione sumptaque fiducia dicit imperatori, malum 
malo cumulans, a quodam monacho patrari mirabilia, stationem habente 
in aedibus Mauriani (quibus vicinum esse Dagistea indicabat), alterum 
eum appellans magnum Antonium: *'atque quodcumque, inquit, dicturus 
est tuae imperatoriae maiestati, id facere studeas." Haec postquam sic 
subdole suggessit imperatori, abit ad monachum ac veteratorie ista di- 
cit. *'Insequenti nocte hora definita imperatorem in habitu vili adducam 
tibi, acturum tecum de fide et rebus magni momenti. Cui ut maledicas 
brevique moriturum denunties tibi auctor sum, nisi Leonis illius ex 
Isauria oriundi doctrinam sequatur: atque si id observaverit, ad septua- 
gesimum secundum annum in imperio perventurum;" ut scilicet vitae et 
gloriae illecebris ad ipsorum adduceretur voluntatem. harum enim re- 
rum magna cupiditate tenebatur, iuvenili praecipue aetate sese in spem 
erigens. Haec a 'Theodoto et illo apud Maurianos latente monacho con- 


REGUM L. l 45 


σχεύαστο, οἷά περ αἱρεσιάρχαις ὑπάρχουσιν. εἰσιὼν ovv ὃ βασι- D 
. λεὺς μετὰ τοῦ Κασσιτερᾶ πρὸς τὸν μοναχὸν καί τινας λόγους εἷς 
αὐτὸν προοιμιασάμενος ἀπορραπίζεται παρ᾽ αὐτοῦ, ὡς προεγνω-- 
κότος τὸ αὐτοῦ πρόσχημα, οὕτω λέγοντος, μὴ δεῖν “ἐν Ἰδιωτιχῇ 
-5 χαταστάσει βασιλέα σε ὄντα οὑτωσὶ ὑποχρίνεσϑαε καὶ ἀγνοεῖσϑοί 
πὼς οἴεσϑαι." δι᾿ ὧνπερ καταπλαγεὶς ὃ βασιλεὺς τῆς μηχανορα-- 
φηϑείσης προγνώσεως εὐπειϑὴς τούτῳ καϑίσταται. τοῦτο γὰρ 
ix προνοίας τῷ Θεοδότῳ ἐφετὸν ὑπάρχον προετετέχναστο, ὡς 
καὶ παρὰ τοῦ μακαρίτου Θεοφάνους καὶ δμολογητοῦ ταῦτα δι᾿. 
10 ἐμμέτρου ποιήσεως ἐστηλίτευτο. 
| 4i ὃ τῶν σεβασμίων εἰχόνων ἐκ βασιλέως καϑαίρεσις 
ϑριαμβεύεται. πρὸς ἣν καὶ τὸν ἀρχιερέα Νικηφόρον ὑποσημή-- 
γασϑαι χατηνάγχαζεν, καὶ μηδαμῶς πειϑαρχήσαντα ἀλογίστως εὐ-- E 
ϑύνει ἐξόριστον (τινε τὸ διάδημα περιτιϑέντε χατὰ τὴν τοῦ 
15 “έοντος κεφαλὴν ἐδόκει ὧς ἀκανϑῶν καὶ τριβόλων προστρίψεσιν 
᾿ ὀδύνης ἐπαίσϑεσϑαι). ἀπαγομένῳ δὲ αὐτῷ ὃ ὁμολογητὴς Θεο-- 
φάνης ὃ ᾿4γρόϑεν κατά τινα τῶν αἰγιαλῶν ἥνωτο ἀπονέμων σε-- 
᾿βασμιότητας κηροῖς τε jt καὶ ϑυμιάμασιν, κἀκεῖϑεν εὐλογίας V- 7 
ἀντιλαμβάνων ταὐτὸ δὴ τοῦτο τοῖς αὑτοῦ φοιτηταῖς, ind τάδ᾽ 
90 ἀκηχύασι, ποιεῖν προσετίϑετο τῆς Προποντίδος ἀπαίροντι. οὺς 
ὃ πατριάρχης ἰδὼν καὶ τὸν ἑαυτοῦ αὐχένα συγκύψας τάς τε χεῖρας 


. 7. τούτῳ B, τοῦτο L. 8. ὑπάρχον B, ὑπάρχειν L. ibid. 
προετέχναστο L. 17. articulum ante ἀγρόϑεν om. L. 419, ἐπεὶ 
τάδ᾽ ἀκηκόασι B, ἔπειταδ᾽ dxqxoóci L. 


siderate in imperatorem structa fuere, utpote sectae principibus, In- 
gressus itaque imperator cum Cassitera ad monachum, et sermones quos- 
«am ad eum praefatus, vehementer ab eo increpatur, tanquam gnaro 
simulati habitus, sic dicente, **Non decebat in privato habitu te sic 
simulare, cum sis imperator, nec putare te ignorari" Quibus obstupe- 
factus imperator, propter praescientiam illam fraudibus consutam, mori- 
gerum ei se praebet. Id ipsum enim de industria, a 'Theodoto cupide 
expetitum, dolose structum fuerat; quemadmodum ἃ beato 'Theophane 
confessore ea res versibus notata est, 

Atque ita venerandaruima imaginum demolitio ab imperatore promul- 
gatur. Cui etiam summum sacerdotem Nicephorum subscribere cogebat: 
nulloque modo obsequentem sine ratione ad exilium condemnat. Qui 
quidem cum diadema imponeret Leonis capiti, visus sibi est quasi ex 
spinarum et tribulorum attrectatione dolorem sentire. Cum autem iam 
abduceretur, 'Theophanes confessor ab Agriensi monasterio in quodam 
litore ei se obtulit, tribuens venerationes cum cereis et su(ífimentis , at- 
que ab illo benedictionem recipiens idem suis discipulis, qui haec audie- 
rant, facere iniunxit, cum a Propontide proficisceretur, Quos conspi- 
catus patriarcha, suam cervicem incurvans sublatis manibus implorabat 
" 





Β 


16 GENESII 


μιετεωρίσας ἀνεκαλεῖτο ἐσχάτῃ τῇ προσκυνήσει τὰς εὐπροσδέχτους 
ἐντεύξεις τοῦ πανευσεβοῦς Θεοφάνους. περὶ οὗ οἱ συμπαρόν-- 
τες ἠρεύνουν, ὅτε περ τὰς χεῖρας ἦρε μεταρσίους, ““ὦ δέσποτα, 
πρὸς τίνα ἐπιτρεπτικῶς ἑαυτοῦ διενενόησο ἐπὶ μακρῷ ἀσπασμὸν 
ἐπαφεῖναι τὸν ὕστατον ;᾽ ὃ δέ φησι “τῷ ὅσίῳ πατρὶ καὶ ὅμολο-- 5 
γητῇ Θεοφάνει μονάστῃ τοῦ ᾿Ἱγροῦ, τῷ λαμπάσι καὶ λιβανωτοῖς 
ἡμᾶς δεξιωσαμένῳ. καὶ τὸ προφητευϑὲν εἷς πρᾶξιν ξξήει" οὐ 
μετὰ πολὺ γὰρ αὐτὸς μετὰ πολλῶν ἄλλων ἀφορισϑεὶς τῆς ἐκκλη- 
σίας σὺν ἀπείροις κακώσεσι τὸν τῆς ὁμολογίας ἐταινιώσατο στέ- 
φανον, τὸν πατριάρχην μηκέτι κατὰ τὸ προρρηϑὲν ϑεασάμενος. 10 
ὃ οὖν Θεόδοτος, τὸν πατριαρχικὸν ϑρόνον παρ᾽ ἀξίαν ἀπειλη-- 
φὼς ἐν ἡμέρᾳ τῆς ζωοποιοῦ Χριστοῦ τοῦ ϑεοῦ ἡμῶν ἀναστά-- 
σεως, ἐπ᾽ ἀδείας τῆς αἱρέσεως εἴχετο καὶ πολλοῖς ταύτης οἷα 
λήμης ἐπεκοινώνει. 

Τοίνυν ὃ βασιλεὺς “έων, κατά τε Βουλγάρων καὶ 4ya- 15 
ρηνῶν νεανιευσάμενος καὶ ἀηττήτῳ oljou κατασχεϑείς; ἀλαζο-- 
γνικώτερος ἅπασι κατεφαίνετο, ὡς ἐντεῦϑεν καὶ ἀποκχλίνειν πρὸς 
τὸ ὠμότερον. καὶ γὰρ ἦν φοβερὸς τῷ τε καταστήματι καὶ τοῖς 
πράγμασι, μηδὲν παραϑραύων τῆς ἐνούσης αὐτῷ αὐστηρίας - 
βασκανίας vs καὶ ἱἰταμότητος, καὶ τοσοῦτον ὥστε πολλοῖς καὶ 
τῶν ἐπὶ μικροῖς ἑαλωκότων ἐγκλήμασιν ὧν μὲν χεῖρας ὧν δὲ πό- — 
δας καί τινα τῶν καιρίων μελῶν ἐν ταῖς λεωφόροις τῆς πόλεως 


1. μετεωρήσας L. 8. ἦρε addidi ex Contin. p. 18). δ. ἐπα- 


S 
φῆναι ἴ,., 6. μονάστῃ Reinesius, μὸν L. 8. ἀφορισϑέντες L. 
20. πολλοῖς] immo πολλῶν vel πολλάκις. 22. λεοφόροις L. 


postrema adoratione acceptas deo intercessiones piissimi "Theophanis. De 
quo qui aderant quaerebant dicentes * cum manus attolleres, domine, 
ad quem convertens teipsum a longinquo mente tua dirigebas salutatio- 
nem?" 'Tum ille “δὰ sanctum, inquit, patrem atque confessorem 'l'heo- 
phanem monasterii Agriensis, qui facibus et ture nos excepit." Atque 
haec praedictio eius ipso facto in exitum deducta est: non multo enim 
post:et ipse cum multis aliis eiectus ex ecclesia cum infinitis vexationi- 
bus confessionis corona redimitus est, cum patriarcham haud ;amplius, 
secundum illam praedictionem, vidisset. Igitur 'Theodotus patriarchale 
solium indigne adeptus, ipso die vivificae Christi dei nostri resurrectio- 
nis, secure haeresim suam inchoabat, multosque illa occaecabat. 
Imperator autem Leo, re contra Bulgaros et Agarenos strenue ge- 
sta, insuperabili opinione de se concepta, arrogantior omnibus videba- 
tur; unde etiam ad crudelitatem inclinabat, Erat enim terribilis ipsa 
habitudine corporis et factis, nihil remitters ab insita severitate , invi- 
dia et violentia, ita ut multorum etiam ob minuta quaedam condemna- 
torum hinc manus illinc pedes inde alia corporis praestantiora membra 








REGUM 1. I. 17 


συνεχῶς ἐγχρεμάννυσθαι, ὡς ἐκ τούτων μισητὸν καϑεστάναε 
πᾶσι τοῖς ὑπὸ χεῖρα. χρόνου δὲ προϊόντος οὐ μέχρι τούτων ἐνέ- 
μένε χαλεπὸς ὦν, ἀλλ᾽ ἐκορυβαντία καὶ κατὰ τῆς εὐσεβοῦς πί- 
: στεως. εὗρε γὰρ xal τινα συνεργὸν τῆς ἐνδομυχούσης αὐτῷ 
δμοχϑηρίας, ἄνδρα πανοῦργον, ὃς ἐπιστατῶν τοῦ ἱεροῦ τάγμα- 
τος ἐν τοῖς ἀνακτύροις ἐτύγχανε καὶ τὴν ἔξω φαινομένην εἶχεν εὖ-- 
| σέβειαν. ὑποτοπάσας γοῦν καιρὸν xa9? ὃν εἰς ἐπήκοον ἦν τὸ 
τοῦ Ἡσαΐου φάσκον διάγγελμα ““τίνι ὡμοιώσατε κύριον, καὶ τίνε 
- ὅμοιώματι ὡμοιώσατε αὐτόν; μὴ εἰκόνα ἐποίησε τέκτων, ἢ χρυ-- 
10 σοχόος χωνεύσας χρυσίον περιεχρύσωσεν αὐτόν, ἢ ὁμοίωμα κα-- 
τεσχεύασεν αὐτόν; καὶ τὰ ἑξῆς, ἐν παραβύστῳ λέγει τῷ βασι- 
As ““σύνες τοῖς λεγομένοις, ὦ βασιλεῦ, καὶ γνῶϑι τὸ ἀληθὲς D 
ὅπερ ὃ προφήτης ἡμῖν διεσάφησεν, καὶ τοιαύτης ἔχου λατρείας, 
xal μὴ τοῖς ἐξ ὁμοιωμάτων καταβεβρόντησο πάνυ σεβάσμασιν. 
157016070 εἰπὼν ἐνέσκηψεν αὐτῷ πολλῷ πλέον ἰὸν τῆς αἱρέσεως, 
δι᾿ ἧς φϑορᾶς μετεδίδου τοῖς εὐσεβοῦσι συστήμασιν, ἐξ ὧν τοὺς 
μὴ πειϑαρχοῦντας ἀφειδῶς κατῃκίζετο, 
Οὗτος δὲ éco ὃ βασιλεύς, κἂν δυσσεβής, ἀλλὰ τῶν δη-- 
μοσίων πραγμάτων ἦν ἀντιληπτικώτατος, ὡς μηδὲν τῶν ὀνησι- 
20 φόρων παραλιμπάνειν ἀπρόοπτον, ὡς καὶ μετὰ τὴν αὐτοῦ τελευ-- 
τὴν Νικηφόρον τὸν πατριάρχην τοιαῦτα ἐρεῖν, ὡς ἄρα 2) πολι-- 
τεία Ρωμαίων κἂν δυσσεβῆ ἀλλ᾽ οὖν γε μέγαν προμηϑευτὴν ἀπο-- 


1. ἐγκρεμμάνυσθαι L. 5. ἐπιστατεῖν L. 7. ὑποτωπάσας L. 
18. διεσάφισεν L. 14. καταβεβρόντισο ἴω. 16. φϑορὰς 1,» 
19. ἦν om. L. ibid. ἀντιληπτικότατος L. 22. προμυϑευτὴν 


ἀπόλωλεν L. 


per plateas urbis assidue suspenderentur, ita ut ob haec invisus fieret 
omnibus subditis, Progressu autem temporis non in istis se continuit 
saevitia eius, sed furebat etiam adversus ipsam pietatem fidei, nactus 
socium et adiutorem malitiae suae intus stabulantis hominem versutum, 
qui erat praefectus sacri ordinis in regia et externam tantum habebat 
tratte Observato itaque tempore quo publice ex praelectione audie- 
atur Esaiae dictum **'Cui assimilabitis dominum, et qua similitudine 
assimilabitis eum? Num imaginem faciet opifex, aut aurifaber conflato 
auro deaurabit eum?" etc., seorsim etiam dicit ad imperatorem *'ani- 
madverte haec verba, imperator, atque agnosce veritatem quam propheta 
nobis declaravit, talemque amplectere religionem, nec imaginum cultu 
sis plane attonitus," Haec locutus incussit ei multo acrius venenum hae- 
reseos, qua inficiebat pios coetus: ex quibus immorigeros nihil parcendo 
graviter vexabat. 
Iste autem imperator Leo, quamvis impius, reipublicae tamen nego- 
. tía diligentissime curabat, ut nihil eorum quae ei emolumento essent re- 
linqueret improvisum; ita ut etiam post eius mortem Nicephorus pa- 
 friarcha de eo diceret rempublicam Romanorum quamvis impium magnum 
Genesius, 2 


48 ες -GENESII- 


λώλεχεν. πρὺς τούτοις xul τοῖς ἀδικοῦσι δικαίως ἐπαχϑὴς ἦν, 
V. 8 ὥστε κατά τινα νενομισμένον καιρὸν τούτου ἐξιόντος τοῦ παλα-- 
τίου, ἀνήρ τις προσήει αὐτῷ ἔγκλησιν ἐνστησάμενος ὡς τούτου 
τὸ γύναιον ἁρπαγῇ συγκεχύρηκε παρά τινος τῶν συγκλητικῶν, 
ὅστις εἴληχε τοσαύτης ἐλευϑερίας ὡς κατασχεῖν αὐτὴν ἀδεῶς ἐπὶ 5 
χρόνον πολύν" “ἐμοῦ δὲ περί γε τούτου καὶ τῷ ἐπάρχῳ διεγκα-- 
λέσαντος, οὐδέν μοι τῶν πρὸς ἐκδίκησιν ἐπεράνατο." ὃ γοῦν 
βασιλεὺς τούτων ἐνωτισϑ εἰς τινε τῶν ϑεραπόντων ὀξέως προσέτα-- 
ξεν ἐν τῇ ἐπανόδῳ τὸν ἐγκαλούμενον σὺν ἅμα τῷ ἐπάρχῳ κατὰ 
πρόσωπον αὑτοῦ παραστήσασϑαι. τοῦ οὖν αὐτοχράτορος ἐνδη- 1 
μήσαντος τὸ κελευϑὲν εἷς πρᾶξιν παρίστατο. καὶ τῷ τὴν ἔγ- 
χλησιν ποιησαμένῳ ἑτοίμως φησί “τί τὸ κατὰ σὲ δραματούργη-- 
B μα; καὶ ὃ μὲν ταῖς αὐταῖς ἐκέχρητο ῥήσεσιν, ὃ δὲ ἐγκληματι-- 
ζόμενος ἀνωμολόγεε τὸ ἔγκλημα ὡς ἀναμφισβήτητον, καὶ ὃ 
ἐταστὴς τῇ καταϑέσει συνεμαρτύρει, εἶ καὶ μὴ τὴν ὑπεξέλευσιν 1 
κατὰ τοῦ καταχρίτου πεποίητο. αὐτίχα τὸν μὲν δικαστὴν ὡς 
ἀφερέπονον τοῦ δικαίου διέστησε τῆς ἀρχῆς, τὸν δὲ τῇ μοιχείᾳ 
ξαλωκότα κατὰ νόμους ἐτιμωρήσατο. τὰ πλείω δὲ τῶν διοικη- 
“μάτων ἐν τῷ “Παυσιακῷ χρηματίζων διήνυεν, ὑπογραφέας προσ- 
"χαλούμενος τῶν ἀρίστων, οἷς γραφὴν τῶν ἐχδόσεων ἐπετέτραπτο, 9 
προσεποιεῖτό τε στρατηλάτας καὶ ἄρχοντας τῶν ἀξιολόγων, ἄλ- 
Aog τε τοὺς ἀδωρίαν ἐξησκημένους, αὐτὸς οὐχ ἥττων χρημάτων 


9. ang L. 12. δραμματούργημα L. 19. iv om. L. 22. ἧτ- 
zov L. 


tamen provisorem amisisse. Ad haec in flagitiosos severissime animad- 
vertebat. Itaque cum certo quodam temporé egrederetur palatio, vir 
quidam accessit ad eum accusationem instituens quod sua uxor abrepta 
. fuisset a quodam senatore, cuius tanta esset licentia ut secure detinue- 
rit eam longo tempore, idque facinus se ad urbis praefectum detulisse, 
neque tamen ius suum consecutum. His auditis imperator statim cuidam 
ex ministris suis mandavit ut in reditu accusatorem una cüm praefecto . 
coram se sisteret. Cum igitur reversus esset imperator, iussum eius - 
actu ipso exhibebatur. Atque ad accusatorem prompto animo dicit 
* quaenam est actio illa quam instituisti ?" Ille vero iisdem utebatur vo- 
cibus, Porro reus ipse confitebatur crimen ut minime dubium, iudexque 
delationem ad se factam attestabatur, quamvis executionem contra reum 
non fecisset. Statim ergo iudicem quidem ut negligentem in iure admi- 
nistrando exuit munere: illum autem «ui adulterii convictus erat secun- - 
dum leges punivit. Pleraque autem negotia in Lausiaco ius dicens de- 
cidebat. Amanuenses etiam adscivit praestantissimos, quibus consigna- 
tionem expensarum committebat; duces quoque bellicos ac magistratus, 
optimum quemque, praecipue tales qui muüueribus minime corrumperentur, 
ipse etiam opibus haudquaquam subiectus. -Haereseos interim suae ni- 


REGUM 1.1. | 19 


καϑεστηχώς, κἂν ἐπὶ τὸ μᾶλλον αἱρέσεως αἴτιος, ὡς καὶ πλεί- 

στους τῶν ὀρϑοδόξων ποινηλατεῖν ἐν ὠμότητι. ἦν δὲ φιλότιμος 

πάνυ, κἂν σοβαρὸν ἐμιβοῶν καὶ κακόρυϑμος. ὃ καὶ κατὰ τὸν C 

τοῦ Φάρου ναὸν καὶ τόδεγνώριμον διεφαίνετο τοῖς ἐπελευσομένοις 
αὐτῷ ψαλμῳδῶς λαρυγγίζοντι. ἐξῆρχε γὰρ τῶν ψαλλόντων 
ἐνίοτε, καὶ μάλιστα τότε, φωνῶν ; 

τῷ παντάνακτος ἐξεφαύλισαν πόϑῳ, 

οὗγε διολισϑήσας ἄρα τὴν ϑείαν δίκην περιφανῶς ἐπεσπάσατο 

τῷ ὕμνῳ, προφητείας ταύτῃ συντελεσϑείσης. 

Τούτων δὲ χρόνου τινὸς προδεδραμηκότος ΠΠιχαὴλ ὃ ἐξ 
“μορίου τοῖς κατ᾽ ἀνδρείαν προκόπτων ἐν προτερήμασι, παρ᾽ 
ὃ καὶ τὸ τῶν ἐξκουβίτων πεπίστευτο σύνταγμα, διαβολῇ καϑο- 
σιώσεως ἐπισκήπτεται " ὃς ταύτην πολυτρόπως ἀποσεισάμενος D 
ἐχπέμπεται παρὰ βασιλέως διακυβερνᾶν τὸ ἐν αὐτῷ στρατολόγη.-- 

δ5μα. ὃν βασκαίνων, καϑάπερ τινὲς ἔφασκον, ϑανατῶσαι βε-- 
βούλητο, εἰ μὴ ϑεός, οἷς τρόποις εὐδόκει, παραδόξως φυλάξας 
τῇ βασιλείᾳ τοῦτον ἀφώρισεν. εἰ καὶ τοῦτό τινὲς ἐξειλήφασιν, 
ὅτι τῷ ΠΠιχαὴλ παρῆν καὶ τολμηρία γλώσσης μείζων τῆς κατὰ 
γενναιότητα πάντῃ ϑρασύτητος, λαλούσης παράσημα καὶ ἀπει-- 
ολούσης τῷ κρατοῦντι ὅλως καϑαίρεσιν, αὐτοῦ τε τὴν γαμετὴν 
ἀνοσίοις γάμοις ἐγκαϑυβρίσαι. ἐνηχεῖτο τούτοις ὃ “έων, καὶ 
τὸ μὲν πρῶτον ἐπειρᾶτο εὐμηχάνως κατευνάσαι ῥοπήν (ἤδει γὰρ 


8. κἂν B, καὶ L. ibid. 0] à L. 11. παρ᾽ ὃ B, παρ᾽ à L. 
14. τὸν ὑπὸ χεῖρα λαόν Cedrenus p.491D. 17. εἰ] 7 L. 18. μεῖ- 
fov τῆς καταγενναιότητι L. 


mis vehemens erat propugnator, ita ut multos orthodoxos crudeliter 
 vexaret. Volebat autem elegans videri in canendo, cum tamen incon- 
dite et inconcinne boaret. Quod et ipsum in Pharo memorabile apparuit 
iis quae ipsi eventura erant psalmos crocitanti: praeibat autem psallen- 
tibus quandoque tuncque maxime intonans Sprevere summi cuncta amore 
principis, A quo cum ipse longe abesset, divinam vindictam aperte sibi 
 Attraxit hoc hymno, praedictione per hanc consummata. 

| "lempore autem haec praegresso Michael Amoriensis fortitudine ac 
 praerogativis proficiens, ob quam et excubitorum  cohorti praefectus 
erat, crimine laesae maiestatis incusatus fuit: qui cum se variis modis 
| purgasset, ab imperatore missus est, ut in oriente delectui militum ha- 
| ES praeesset. Hunc ex invidia, ut quidam perhibent, occidere vo- 
 luerat, nisi deus quibus ei placebat modis mirabiliter servatum imperio 
 destinasset. Quamvis etiam nonnulli tradiderint in Michaele fuisse te- 
 meritatem linguae maiorem omnino strenuitatis illius audacia, ita ut. effu- 
iret monstrosa minitareturque imperatori omnino eversionem eiusque 
 Uxoris incestarum nuptiarum dedecus proferret. Indicabantur haec Leoni. 
atque is primo. quidem «conabatur arte sopire eius impetum: norat enim 


| 
| 


E 


20 GENESII 


3x d $4» ΤῸ mot 
αὐτὸν γλωσσηματίαν καὶ αἴσχιστον, xüv ἀνδρεῖον Ἐνόμιζεν), 
ἀλλ᾽ οὐ πείϑει τοῖς λόγοις ἢ παραινῶν πάντως ἢ ἐμβριμώμενος " 


᾿ εἴχετο γὰρ ὡσαίτως ὃ ἸΠιχαὴλ τῆς τοιαύτης αἰσχροτολμίας. 


χαϑίστησι τοίνυν ὃ βασιλεὺς ἀκροατὰς τῶν αὐτοῦ τολμημάτων, 
τὸ μὲν δῆϑεν χαταπιέζων αὐτὸν τοῦ ϑράσους καὶ γλωσσαλγίας, 5 
τὸ δὲ καὶ ὠτακουστεῖν τὰ περὶ τοῦτον αἱρούμενος. ἦν γὰρ καὶ 
- 21)" , 3 / e ^ 
τῷ ᾿Εξαβουλλίῳ περιεσκεμμένως εἰσηγησάμενος, ἅτε VOUVEYCD | 
ὕντι καὶ πολυπείρῳ ἀνδρί, πρὸς δὲ καὶ γνωστῷ αὐτοῦ τῶν οἷ-- 


^ ^ 3 ^ 3 - » , ^ 
. κείων, μὴ παραχωρεῖν αὐτῷ ἀϑυροστομεῖν σπεύδοντι, ἀλλὰ 


Β 


σιωπὴν ἄγειν, ἐξ ἀναγκαίου τῶν κατὰ βασιλέως ἄγαν εὐλαβου-- 1i 
μένῳ. ἀλλὰ ταῦτα μὲν οὐδὲν αὐτῷ πρὸς καταρτισμὸν διενήρ-- 
ynvo, ἐξ ἀπαιδευσίας ἀκρατῶς φερομένῳ" ἐπεὶ δὲ ἅπαξ καὶ δὶς 
καὶ πολλάκις περὶ αὐτῶν ἐδηλοῦτο τῷ βασιλεῖ, αὐτὸς δὲ δυσία- 
voc ἢ ἀνίατος εὕρητο, διὰ χειρογράφου κατεγγυᾶται τὸν Ἔξα- 
βούλλιον ὥς μηδὲν αὐτοῦ τὸ παράπαν τοῦ λοιποῦ διαπαρασιω-- 1: 
πῆσαι τῶν ληρημάτων, ἀλλὰ πάντα προῦπτα ϑέσϑαι ἑαυτῷ. 
ὡς δὲ οὐκ ἐνεδίδου γλωσσηματίζων ὃ ἀλαζών, αὐτίκα τοῦτον 
κατάδηλον τίϑησι βασιλεῖ τῆς αὐτῆς ἀναιδείας μεταποιούμενον. 
καὶ δὴ ῥητῇ ἡμέρῳ τῶν πρὸ τῆς Χριστοῦ τοῦ ϑεοῦ ἡμῶν κατὲ 
σάρκα γεννήσεως, tlg τοὐμφανὲς τῶν κατ᾽ αὐτοῦ κινουμένων οὗ 9, 
ἔλεγχοι παρεισέϑεον, περὶ τὸν τῶν ἀσηκρητίων χῶρον τοῦ βασι- 
λέως τὰ ἐπὶ τούτῳ κατὰ δοκιμασίαν πολλὴν ἀνετάζοντος. οὐκοῦν 


5. αὐτοῦ τοῦ L, 16. προυπαϑέσϑαι L, προὔπυϑέσθαε V. 


eum esse linguosum et turpiloquum , etiamsi strenuum putaret. sed ni- 
hil profecit verbis, sive moneret, sive comminaretur: perseverabat enim 
nihilominus Michael in impudentia. Constituit ergo imperator ausculta- 
tores et observatores eius temeritatis, partim ut reprimeret eius auda- 
ciam linguaeque petulantiam, partim ut exploraret eius conatus. Hor- 
tatus etiam fuerat circumspecte Exabullium, utpote cordatum et rerum 
peritissimum virum, praeterea etiam familiarem eius intimum , ne patere- 
tur eum tam effraeni linguae licentia amplius uti, sed tacendum esse - 
moneret ac necessario erga regem reverentia et cautione utendum. Sed 
ista quidem nihil ei ad correctionem conducebant, procacitate linguae 
impotenter ruenti. Cum autem semel atque iterum et saepius etiam de 
ea re significaretur imperatori, ipseque vix sanabilis aut insanabilis de- - 
prehenderetur, chirographo obstringit Exabullium ut is nihil prorsus - 
deinceps reticeat eius nugarum, sed omnia sibi referat. Cumque nlhil | 
remitteret a linguae licentia homo petulans, mox imperatori indicat illum 
eandem impudentiam servare, Atque dehinc statuto die Christi dei 
nostri nativitatem secundum carnem proxime antecedente, in apertum 
producebantur argumenta eorum quae contra ipsum movebantur, impe- 
ratore in secretariorum loco omnia de eo diligenti examine inquirente. 


REGUM L. I. 21 


ἐλέγχεται ΠΠ]Πιχαὴλ τυραννίδα, κατατίϑεται φανερῶς ἐναργείᾳ τῶν 
κατηγόρων νυττόμενος, xol τισι τῶν ὑπασπιστῶν ὃ βασιλεὺς 2y- 
χελεύεταε αὐτὸν ταῖν χεροῖν λαβέσϑαι καὶ ἀπαγαγεῖν εἰς τὸ τοῦ 
παλατίου λουτρόν, πιϑήκιόν τε δεσμῆσαι ἐνεῖραί τε πρὸς κον-- 
5 τὸν καὶ τῷ καμινιαίῳ πυρὶ παρατιϑέναι ἀνάλωμα. ὶ 
Τοῦ δὲ βασιλικοῦ διατάγματος οὕτω προβιβασϑέντος, 
ϑεάσασϑαι τὸ τελεσϑησόμενον προτεϑύμητο βασιλεύς. συνηντή- 
κει δὲ αὐτῷ ἡ «ὐγούστα Θεοδοσία ἀσάμβαλος, τὸ τοῦ ρσαβὴρ C 
πατρικίου xol κοιαίστωρος ϑυγάτριον, τοῦ βασιλέως κατηγορῆ-- 
σον μιαιφονίαν καὶ βαρβαρότητα, καὶ μηδ᾽ ὅλως τὸ τοῦ ϑεοῦ 
“δέος τοῦτον ἔχειν ἐγκάρδιον, xol χατὰ μηδὲν ἠρυϑριαχότα ἡμέ- 
ραν τὴν ἑορτάσιμον, καϑ᾽ ἣν κεχραμένας τὰς χεῖρας ἡρῆσϑαι 
τὴν ϑείαν κοινωνίαν εἰσδέξασϑαι, συμβουλευσόμενόν τε τὸν {Ι͂-- 
χαὴλ τηρηϑῆναι κατάκλειστον, εἶϑ᾽ οὕτως τὰ κατ᾽ αὐτὸν πλείο-- 
ὄνος τυχεῖν ἀνετάσεως, καὶ τοὺς κεκοινωνηκότας αὐτῷ τοῦ GUY- 
ϑήματος, καὶ τηνικαῦτα τιμωρίαις ὑπάγεσϑαι. τῶν οὖν τοιού-- 
τῶν λόγων ἐπῃσθημένος ὃ βασιλεὺς προσέταξε τὸν ὑπεύϑυνον 
ἐλευϑεριάσαι τῆς αὐθώρου ὑπεξελεύσεως, καὶ τοιαῦτα τῇ γα- 
pe προσφωνεῖ, “ὦ γύναι, τὴν μὲν ἐμὴν ψυχὴν τῆς ἐκεῖϑεν D 
οσήμερον δίκης ἀπήλλαξας, καὶ τῆς ζωῆς μὲ συντόμως ἴσως στε-- 
ρήσεις" σὺ δὲ καὶ τὰ τέχνα ἡμῶν ϑεάσεσϑε τὸ ἀποβησόμενον. 
xal iy τούτῳ τὸ μέλλον ἀπέφησεν. ἦν γὰρ αὐτῷ ἔκ τινος συμ- 






8. ὀσύμβαλος L. 12. ἠρεῖσϑαι L. 15. κεκοινωνικόταρ L. 
y ΠΥ L. 91. ϑεάσασϑε L. 22. ἀπεφοίβασε Cedrenus 
p. 492 D. 


Coarguitur itaque Michael affectatae tyrannidis, fatetur palam perspi- 
cuis documentis accusantium victus, atque imperator quosdam ex satel- 
litibus suis iubet eum manibus prehendere et abducere in palatii bal- 
neum, pithecioque vinctum et conto applicatum apponere igni fornacis 
consumendum. 

Cum imperatoris iussum sic perageretur, spectare quae futura essent 
voluit imperator. Simul autem eodem se contulit Augusta 'Tbeodosia 
improvisa, illa inquam Arsaberis filia, patricii illius et quaestoris, incu- 

sans imperatoris carnificinam et barbariem, quodque dei timor ei plane 
non esset cordi, nec revereretur diem festum quo contaminatis manibus 
vellet divinam communionem recipere, consiliumque ei dabat ut ille 
servaretur iuclusus : dein sic in eius facta ulterius inquiratur, atque 
etiam in socios conspirationis, ac tum demum poenae subiiciatur. Huius- 
cemodi dictis perceptis imperator praecepit reum liberum esse in prae- 
sens a supplicio, uxoremque sic allocutus est. “Ὁ mulier, meam quidem 
animam àb illo supplicio hodie liberasti: etiam vita me cito fortasse pri- 
 vabis, Τὰ vero et liberi videbitis quid eventurum sit," Atque in hoc 
futurum praedixit. Krat enim ei ex quodam aenigmatico libro tempus 


22 GENESII.- 


βολικῆς βίβλου ὃ ἀναιρέσιμος χρόνος μεμυημένος, αἰνιγματιζού-- 
σῆς μεταξὺ τοῦ τε y καὶ q τῶν στοιχείων τὴν καταχλεῖδα λέοντος 
ϑηρὸς ξίφει διαπερονηϑεῖσαν, ἤτοι μεταξὺ Χριστοῦ τῆς yevvi- 
σεως καὶ τῶν φώτων αὐτὸν ἀναιρεϑῆναι τὸν ϑηριότροπον .“έον-- 
ταῦ οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ κλῆσις τοῦ ἀναιρήσοντος ἐκ ϑεοπέμπτου 8 
ὀνείρατος (ἑωράκει γοῦν πρὸ μικροῦ τὸν πατριάρχην Ταράσιον 
δυσφημοῦντα μετὰ παρρησίας τῆς κακίας αὐτοῦ τὰ ἐπίχειρα, 
πρός τινά τε ΠΠιχαὴλ αὐστηρῶς παρακχελευόμενον ἀναλῶσαι αὖ- 
E τόν, ὃς τῷ προστάττοντι εὐπειϑήσας γε ἔπληξεν ἡμιϑανῆ τε 
κρημνίσας κατέλιπεν. ἔξυπνος δὴ γεγονὼς καὶ πολλῷ συσχεϑεὶς 1 
δείματι τὸ δραϑὲν τῇ ἰδίᾳ γαμετῇ παρεδήλωσεν), ὡσαύτως δὲ 
καὶ ἐκ τοῦ ῥηθέντος αὐτῷ διὰ τοῦ πατρικίον Βαρδανίου παρὰ 
τοῦ ἐν τῷ Φιλομηλίῳ μονάζοντος, ἔκ τε τῆς μεταμφιάσεως xol 
V. 10 ἐπιβάσεως τῶν ἐσϑήτων. ὅμως μετακαλεσάμενος τὸν παπίαν, 
τοῦτον ἀσφαλῶς τηρεῖν πρός τι οἴκημα τῶν τὸ παλάτιον σαρούν-Ἴ 
τῶν ἐκδέδωκε, σιδηροπέδαις ἀσφαλισάμενος, ὧν τὴν κλεῖδα 
ἐν τῷ ὑπενδύτῃ αὑτοῦ ἀπόϑετον διεφρούρει, τῶν ἄλλων μηδενὶ 
ταύτην πεπιστευχώς. 

- Περὶ γοῦν νυκτερινὴν ὥραν ἀπαναστὰς τοῦ κοιτῶνος ὃ βα- 
σιλεὺς τὰς ἀπαγούσας πρὸς τὴν τοῦ παπίου σκηνὴν πάσας ϑύρας 2 
εὐσϑενῶς κατηδάφισεν" ἦν γὰρ εὐσϑενὴς πάνυ καὶ ϑρασυχάρδιος. 
καὶ εἰσιών γε καταλαμβάνει τὸν ΠΠιχαὴλ εἰς τὴν τοῦ παπίου κλέ- 


8. μεταξὺ addidi. 


quo interficiendus esset compertum per imaginem declarante inter X et 
o litteras iugulum leonis bestiae gladio transfixum, sive inter Christi 
nativitatem et diem φώτων (id est Epiphaniorum) ipsum interemptum 
iri belluinis moribus praeditum Leonem. Quin et nomen eius qui esset 
eum interfecturus ex insomnio divinitus immisso editum, viderat enim 
paullo ante patriarcham "Tarasium praedicantem ominosa et audaci voce 
malitiae eius mercedem, ab .eoque Michaelem quendam acriter incitari . 
ad interficiendum ipsum; qui imperanti obtemperans percussisset praeci- 
pitatumque semimortuum reliquisset. Experrectus itaque ingentique pa- 
vore captus visum illud suae uxori indicaverat. ltem ex eo sciebat, 
quod dictum ei fuerat per patricium Bardanium a monacho illo in Phi- 
lomelio, et quod vestium eius alteram ipse induerat, alterius extremam 
oram calcaverat. Ceterum papia accersito illum (Michaelem) asservan- 
dum in quodam cubiculo eorum qui palatium verrunt tradiderat compe- 
dibus vinctum, quarum clavem in interula sua repositam servabat, nulli 
alii eam concredens. i 
Cum igitur noctu hora circiter tertia surrexisset de cubili imperator, 
omnes ianuas quae ad papiae cubiculum ducerent validis viribus deiecit: 
erat enim valde robustus et animosus. ingressusque offendit Michaelem 


E 





REGUM 1, I. 23 


, 
γὴν χαϑεύδοντα, χαμαὶ δὲ τὸν παπίαν παρευναζόμενον. καὶ 
περὶ τὸν Π]ιχαὴλ κύψας παλάμῃ τὰ στήϑη αὐτοῦ διηκρίβαζεν, 
€ , - 
ὅποίαν ἀφίησι ῥοπήν, μεριμνητικὴν ἢ ἀμέριμνον. ὧς δὲ voV- 
- L4 - 
vov τῆς ἁφῆς μὴ ἐπῃσθημένον συνέγνω, πάνυ ἐτεϑαυμάκει ἐπὶ 
στῇ ἀφρόντιδι αὐτοῦ ἀφυπνώσει, διανεύων τὴν ἑαυτοῦ κεφαλὴν 
καὶ χαλεπὰ τεχμαιρύμενος, καὶ διεξιὼν μεγάλως τῇ χειρὶ κατὰ 
τοῦ παπίου τὸν ϑυμὸν συμιβολαιωσάμενος ἀμφοτέροις τὴν ἀπει-- 
^ J - Le - a 3 ^ 
λὴν ἐπερρίπιζεν. ταῦτα προσεδρεῦον τῷ JMuyajA εὐνουχικὸν 


Β 


L , z 
παιδάριον κρύφα τεϑέατο, ὃπερ τὸν εἰσιόντα βασιλέα οὐκ ἄλλο-- - 


)l 3 M - - , 
οϑὲεν ἢ ἀπὸ τῶν βασιλικῶν ἐκ xóxxov πεδίλων διέγνωκεν ὑπὸ τὴν 


, ς " - - - 
κλίνην ὑφέρπον (ἐχεῖ yàg τῷ βασιλεῖ διεκέκρυπτο)" μετὰ γοῦν 
A2. A t 
τὴν ἄφιξιν τοῦ βασιλέως τῷ τε ἰδίῳ δεσπότῃ Τ]Πιχαήλ, ἀλλὰ μὴν 
* - τ' LU , , 
xai τῷ παπίᾳ, ἅπαντα τὰ συμβεβηκότα διέλεξεν. τούτων κατή-: 
ε — 
χοὸς γεγονὼς ὃ παπίας καὶ ἀμέτρῳ κατασχεϑεὶς δείματι σὺν αὐτῷ 


5 ΠΠ]Π χαὴλ βουλὴν δοχίμην ἐπισχευάζουσιν. προφασίζεται ὃ IMi- 


χαὴλ τῶν κατὰ ψυχὴν ὀφλημάτων ἄγαν κεχτῆσϑαι διὰ φροντί-- 
€ - - - 
δος, ὡς ἄν τινι τῶν εὐαγῶν ταύτας ἀνάϑοιτο διά τινος τῶν 
c - ^ 
ὑπηρετουμένων αὐτῷ πιστοτάτου Θεοχτίστου, ὃς μετὰ ταῦτα 
τῷ τοῦ πατρι»ίου περιβλέπτῳ τετίμητο ἀξιώματι καὶ τὴν ἐπὶ 
D 0 e t μη μ ͵ 


- - ξ 
τοῦ βασιλικοῦ χαλάμου ἐγκεχείριστο πρόνοιαν, δι᾽ οὗ κανίκλιος 


- ε * - - 
ἐδοξάζετο, ἐφ᾽ ᾧ xai τὰ τῆς ἐπιτροπίας τοῦ Π]Πιχαὴλ ὡς εὐγνώ- 
povi ἐβεβαίωτο. τότε δὲ τὸ χατὰ τὴν αἴτησιν τῆς προφάσεως 


8. περιμνατικὴν L. 4, ἐπαισϑημένον L. 8, προσεδρεύων L. 
10. πεδήλων L. 11. ὑφέρπον B , ἐφέρπον L. 16. fort. κηλῖ- 
δας τῶν. conf, Contin. p. 24 A. 


in papiae lecto dormientem, papiam autem humi cubantem, ac Michaeli 
intentus, manu exploravit eius pectus quali motu moveatur, num solliciti 
an securi, ut autem eum  contrectationem minime sensisse intellexit, 
valde admiratus fuit quod tam secure dormiret: movensque caput et gra- 
via minitans, interque egrediendum manus agitatione animum iratum erga 
papiam indicans, utrisque minas intentavit. Haec omnia assidens Mi- 
chaeli puer eunuchus ex occulto spectaverat, qui ingredientem imperato- 
rem non aliunde nisi ex coccineis calceis cognoverat , sub lectulum 
reptans: ibi enim absconditus imperatorem latuit, Itaque post abitum, 
domino suo Michaeli, nec non papiae, omnia quae accidissent narravit: 
quibus auditis papias atque Michael pavore correpti consilium quoddam 
sibi utile ineunt. Simulat Michael valde sibi éurae esse ut animae quae- 
dam debita alicui ex religiosis aperiret per quendam suorum ministro- 
rum fidissimum 'Theoctistum, qui postea illustri dignitate patricii ab eo 
ornatus fuit curaque calami imperatorii ei dupandéta unde caniclius 
audiebat, atque ut benevolo curatura Michaelis eidem fuerat collata, 
'Tunc ergo secundum petitionem praetextus illius finis pendebat ab im- 


Cc 


24 GENESII 


πέρας ἀπήρτητο βασιλικῆς ix διατάξεως, καὶ τὸ σχαιώρημα εἷς 
ἔργον προέβαινεν. ἀκχριβολογησάμενος γὰρ τῷ Θεοχτίστῳ ὃ 
ΠΠιχαὴλ τὰ τῆς ἐπιϑέσεως, καὶ διαπορϑμεύσας χρυφιομύστως 
τοῖς χεκοινωνηχόσιν αὐτῷ τῆς ἐνέδρας βαϑεῖαν διάσκεψιν, ἐπι-- 

D σχυρίζεται κατ᾽ αὐτῶν τὴν κοινωνίαν φωράσαι τῷ ἄνακτι, εἴπερ ὅ 
καταμελήσειαν ἄρτι τῆς ἐγχειρήσεως. 

Ἐντεῦϑεν κοινὴν βουλὴν ἐπισκευασάμενοι τοιῶσδε τὸ ἐγ- 
χείρημα συντιϑέασιν, παρεισδῦναι νύχτωρ διὰ τῆς ἐλεφαντίνης 
πύλης, καϑ᾽ ὃ τὰ τῆς δοξολογίας ϑεῷ ἀφιέρωτο, ὡς ἱερεῖς ὗπο-- 
κριϑησόμενοι τοῖς ἐπενδύμασι ξίφη τε λαϑραίως χειρισόμενοι, 1C 
£19? οὕτως πρὸς μέρος τὸ δεξιὸν ποιήσασϑαι τὴν ἀπόνευσιν καὶ 
ἐπιϑέσϑαι τῷ βασιλεῖ. παλαιὸς γάρ τις τύπος διεδεδραμήκει, 
ἐχτὸς τῶν βασιλείων τοὺς ἱερεῖς νυκτὶ διακαρτερεῖν μέχρι τῆς 
πρὸς ὄρϑρον διωρισμένης αὐτοῖς εἰσελεύσεως. ὡς ἱερεῖς ὅϑεν 

E οἱ στασιῶται εἰσήεσαν, τοῖς ἀληϑέσιν ἑπόμενοι" καὶ οἱ μὲν ἱερεῖς 18 
εἰσήλθοσαν τῷ εὐχτηρίῳ ναῷ, οἱ δὲ περιλειφϑέντες ζοφώδει 
χώρῳ λεληϑότως προσήδρευον, ὡς ἂν εὐκαίρως ἐπίϑωνται τῷ 
βασιλεῖ, τοῦ δὲ ὀρθρίου ὕμνου ἐνστάντος, πρὸς τὸ εἰωθὸς xa- 
ταίρει βασιλεὺς τῷ vag. — ἡ ὥρα τῇ ἕῳ παρέϑηγε τὸν λόχον àn- 
μοσιεύουσα, & μὴ τόλμα τῶν ἐπιτιϑεμένων τὸν ϑρίαμβον ἀνερ-- 90 

V. 11 ρίπισεν. αὐτίκα yàg ζέοντε xol τομῷ ϑάρσει ξιφήρεις παρὰ τὸν 
σχοπὸν ἐναυτομολήσαντες κατὰ τοῦ τῶν ἱερέων ἐξάρχου τὰ ξίφη 
προέτειναν, τὸν βασιλέα τοῦτον ὑπάρχειν εἰκάσαντες ἐκ τοῦ. 





10. ξίφει λαϑραίως vs L. — 15. εἰσίεσαν L. 17. λεληϑότος L. 


qarajoris ordinatione, et mox consilium in actum deducebatur. Quippe 
iligenter collocutus Michael cum 'Theoctisto clam certiores reddit parti- 
cipes insidiarum de occulto consilio, minaturque se coniurationem indi- 
caturum imperatori, si aggressionem in praesens intermittant. 

Hinc communi consilio rem ita constituunt, ut clam intrarent noctu 
per eburneam portam, ubi deo laudes consecrantur, simulantes se sacer- 
dotes, sub vestibus gladios habentes, dein sic ad dexteram partem de- 
clinarent imperatoremque aggrederentur. Vetus enim quidam fuerat mos 
ut sacerdotes extra regiam de nocte exspectarent usque ad introitum, 
qui psis circa auroram erat definitus. 'Tamquam sacerdotes itaque con- 
iurati ingrediebantur, veris sacerdotibus adiuncti comites. Ac sacerdo- 
tes quidem intrabant in oratorium: illi autem remanentes in loco obscuro, 
in insidiis latebant, ut tempore opportuno agsrederentur imperatorem. 
Instante autem matutino hymno imperator, ut solebat, se in templum 
confert. "Tempus ipsum per auroram detegens insidiatores acuebat, nisi 
audacia aggredientium victoriam excitasset. Confestim enim fervente 
praecipitique audacia gladios manibus tenentes, a scopo aberrantes in 
sacerdotum praefectum gladios intentant, bunc putantes esse iperato- 


REGUM 1, I. 25 


τότε προσπεσόντος σχήματος ἀποπλανηϑέντες" χειμῶνος γὰρ 
δριμυτάτου χαϑεστηκότος ὃ μὲν βασιλεὺς κατὰ τὴν κεφαλὴν ἐχέ- 
χρητο διανεστηχότε καλύμματι, τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ ὃ τοῦ 
τῶν ἱερέων καταλόγου προηγούμενος" ἐξ οὗ συνέβαινεν ὄντως 
δ τοῖς στασιώταις κατ᾽ αὐτοῦ τὴν ἐγχείρησιν ἐπιδείξασϑαι. ὃς τῇ 
ἀϑρόᾳ φορᾷ τῶν ἐπιτιϑεμένων καταπλαγεὶς σφοδρὸν ἀνεβόησεν, 
ἕτερον εἶναι τὸν βασιλέα, πρὸς ὃν τὴν δρμὴν ἀπῃώρησαν. διὸ 
καὶ τὴν κεφαλὴν ἀπεγύμνωσεν οἷα καταφανὲς γνώρισμα (φαλά-- 
xguua γὰρ αὐτῷ περιίστατο), ἵνα μὴ τὴν τομὴν ἐκ τοῦ παρεί- B 
10 κοντος ἐπισπάσοιτο. οὐκοῦν ὃ βασιλεὺς εἰσήεε τῷ ἱλαστηρίῳ 
περιτυχών, καὶ τούτου τὸν σταυρὸν ἢ κατά τινας τὴν τοῦ ϑυ- 
μιατηρίου χρεμάϑραν δραξάμενος, ἐξαπορῶν τινὸς ἀμυντηρίου 
ὀργάνου, ἀντιτάξασϑαι ἔμελλεν. ὅμως καταφανὴς γενόμενος τοῖς 
αὐτὸν διαχειρισομένοις, αὐθϑωρὸν τοῖς ξίφεσιν ἐχερμάτιζον σταυ- 
15 ρὸν ἐν χερσὶ κατέχοντα, ὥστε τούτῳ γε τὴν τομὴν ἀποπέμψα-- 
σϑαι. ᾿ ἧς χάριν πρός τινα τῶν μιαιφόνων, ὑπερμεγέϑη ἄνδρα, 
ᾧ τὸ ἕν καὶ ἥμισυ κατὰ τὸ γιγάντειον προσωνομάζετο μέγεϑος, 
ἐπεφϑέγξατο ὅρκῳ περιδεσμῶν οὗ ἐπελάβετο. ἀλλ᾽ ἀμείλικτον 
Una κατὰ τοὺς ᾿ντιμάχου παῖδας διήκουσεν, ἀντειπόντα ἐνόρκως C 
20 αὐτῷ μηκχέτε βιώσεσϑαι. καὶ εὐθέως τῇ καταχλεῖδι τὴν σπάϑην 
 χαϑεὶς τὴν χεῖρα διέσπασεν, ὥστε καὶ τὸ σταυρικὸν σχεδόν τι 
κέρας διακοπῆναι" εἶθ᾽ οὕτως αὐτὸν καὶ τῆς κεφαλῆς ἀπετείχισεν. 


8. δὲ] δὴ L. δ. στασιώταις B, στρατιώταις L. 11. περιτυχὸν L. 
19. καταφανεὶς L. 15. τούτου γε. 17. γιγάντιον L. 


rem, ex oblato tunc ipsis habitu decepti. Cum enim esset hiems acer- 
rima, imperator habebat in capite erectum tegumentum, ad eundem 
modum et sacerdotum ordinis praefectus; unde accidebat ut coniurati 
omnino hunc adorirentur. Qui tanto impetu simul invadentium perterri- 
tus vehementer exclamavit alium esse imperatorem, ad quem impetum 
direxissent. quapropter et caput nuáavit tamquam manifestum indicium 
(calvitiem enim habebat), ne ictum propter similitudinem attraheret. 
ltaque imperator ingressus in propitiatorium fuerat, atque inde cruce 
aut secundum alios catena turibuli arrepta, destitutus aliis ad defen- 
dendum armis, opponere se volebat. Sed statim atque agnitus fuit a 
percussoribus, isti eum gladiis conciderunt crucem in manibus tenentem, 
ut ea saltem ictum depelleret. Qua de causa etiam ad quendam ex per- 
cussoribus, ingentem hominem, qui unum et dimidium a statura Gigan- 
tea appellabatur, locutus est, adiurans per id quod tenebat (per crucem). 
Sed immitem vocem, ad exemplum Antimachi filiorum, audivit, cum iu- 
ratus ei responderet haud amplius victurum, statimque idem gladio cla- 
vieulae impacto manum amputavit, ita ut etiam crucis cornu fere dis- 
sectum fuerit. dein sic eum capite truncavit, Eadem autem hora vox 


20 GENESII 


, - 
κατ᾽ αὐτὴν δὲ τὴν ὥραν φωνή vic ἀερόϑεν ἐνήλατο ποντοποροῦσε 
γαυτίλοις, ὡς ““έων ὃ βασιλεὺς τῇδε διαπεφώνηκεν" ot συμβα-: 
λόντες τὴν ἀκοὴν τήν τε νύκτα μετὰ τοῦτο καὶ ὥραν χκαϑ᾽ ἕαυ- 

^ , * 32 ^ , 
τοὺς ἐννοήσαντες τὸ ἀληϑὲς διειλήφασιν. : 
Κτείναντες δὲ τοῦτον οἱ φογευταὶ, ἀνηλεῶς ἐν εὐλοειδέσι 5 
, - ^ ^ hc 2 , e 
χώροις τοῖς πρὸς τὸ δέξιμον ἀπαγαγόντες κατέϑεσαν, ὕπως ἐπὶ 
βοαχὺ ἐκεῖσε προσμένοιεν" εἴχοντο γὰρ χρειωδεστέρων φροντίδων͵ 
D οἱ τῷ ΠΠχαὴλ συναράμενοι, ὥστε τοῦτον μὲν τῆς εἱρκτῆς ἐξε- 
λέσϑαι xol ἀναρρῆσαι πᾶσιν αὐτοχράτορα βασιλέα, ὃς διαιτήσοι 
τὰ πρὸς τὸν καιρὸν χατεπείγοντα, ἀσφαλείας δεούσης ἀπαιτου- 10 
é e^ , 5 , ^ ^ ^ x , € - 
μένης, ἣν ταχέως εἰργάσατο. καὶ διὰ τῶν Σκύλων ἑλκυσμῷ 
τὸ σῶμα λυγρῶς καταικίσαντες καὶ τῷ ἱπποδρόμῳ παραγυμνώ- 
σαντες xal ὑποζυγίῳ μετεωρίσαντες ἐπὶ πάσης τῆς λεωφόρου. 
, 5 si , PT , ' ^ , 
προήνεγχαν, εἶτα ἐμβαλόντες αὐτὸ ἑνὶ πλοίῳ, καὶ τὴν σύμβιον 
σὺν τοῖς τέσσαρσι τούτων παισί, Συμβατίῳ τῷ καὶ μετονο- 15 
μασϑέντι Κωνσταντίνῳ κατὰ τὸ στέψιμον, Βασιλείῳ καὶ Γρη- 

’ ce EY ^ , ^ , Ll 
γορίῳ ἅμα Θεοδοσίῳ,, περὶ τὴν Πρώτην νῆσον παρέπεμψαν. κά- 
E χεῖσε τῶν παίδων καταϑλαδίαν ποινὴν περιστοιχουμένων, ὃ Θεο--. 
δόσιος τῆς ζωῆς ἀπεϊζεύξατο" καὶ ἀμφοτέρους τῆς προσηκούσης 

κηδείας ἠξίωσαν. .. 90 
Οὗτος δέ, ὡς φασί τινες, καὶ πρὸ τοῦ τῆς βασιλείας 3ni- 
; λαβέσϑαι τῆς δυσσεβοῦς αἱρέσεως εἴχετο. διὸ καὶ κατὰ τὸ ἔϑι-- 
- "E T 2 - ’ ᾿ ^ 3.4 
V. 12 μον τῆς x«J^ ἡμᾶς εὐσεβοῦς πίστεως στείλαντος πρὸς αὑτὸν 
2. ναυτήλοις L. ibid. συμβαλλόντες L. 11. σκύλλων L. 


14. ἐμβαλλόντες αὐτῶ ivi L. 415. μετωνομασϑέντι L. 19. ἀπε- 
τεύξατο L, 


quaedam ex aere percutit in mari navigantes nautas quosdam, Leonem: 
imperatorem ea periisse: qui considerantes quod audierant, et noctem 
postea et horam in animum revocantes, veritatem deprehenderunt. 

Cum autem eum percussores occidissent, in cloacas et receptacula 
sordium delatum posuerunt, ut paullisper ibi maneret. lntenti enim erant 
magis necessaris curis Michaelis complices, ut scilicet hunc ex carcere 
eximerent, et publice imperatorem declararent, qui temporis opportuni 
copiam faceret, cum securitas congrua requireretur: eamque is cito prae- 
sütit, Atque tunc per Scyla tractum cadaver misere foedantes, in circo 
denudatum, iumento sublatum, per omnem plateam tulerunt, postea im- 
positum navigio, cum coniuge et quatuor filiis, Sabbatio, qui in inaugu- 
ratione imperatoris Constantinus fuit dictus, Basilio item ac Gregorio, 
nec non 'Theodosio, in Proten insulam miserunt. Atque ibi cum exsectio- 
nis poena afficerentur, ''heodosius vitam amisit. Utrumque autem con- 
gruente sepultura dignati sunt. ! 

Porro iste Leo, ut quidam perhibent, etiam antequam imperium ca- 
pesseret, impiae illi haeresi adhaeserat, Quapropter etiam cum ex more 


Ao mKKIK——————PP——————— 


REGUM L. I. 27 


Νικηφόρου τοῦ πατριάρχου τόμον διά τινων ἀρχιερέων ἐγγρά- 
ψασϑαι τὴν εὐσέβειαν, καταπράξασϑαι τοῦτο διανεβάλετο ἕως 
ἂν αὑτῷ ἡ τῆς βασιλείας ἐπέλϑοι διὰ στέφους μεγαλοπρέπεια" 
καὶ καϑ᾽ ἡμέραν γε τὴν δευτέραν τῆς αὑτοῦ βασιλείας ἐνσυνεχό-- 
5 μενος τῷ ὀρϑοδόξῳ τύμῳ διασημήνασϑαι ἀναντιρρήτως ἀπείπατο 
μηδ᾽ ὅλως τῷ τοιούτῳ συνϑέσϑαι βουλήματι. ὅϑεν καὶ τοὺς 
τῆς αἱρέσεως αὐτῷ συνεργοὺς ἐν τῷ παλατίῳ ἀποκατέστησεν, 
᾿ δίαιταν πρὸς τρυφὴν ἰδιαζόντως τούτοις δαψιλευσάμενος. | ue" 
ὧν καὶ συνέριϑον τῆς αὑτοῦ διδασκαλίας εὑρὼν τὸν γραμματικὸν 
10 Ἰωάννην, τὸν καὶ Ἰαννῆν διὰ τὸ τῆς ἀληϑείας ἀντίρροπον, τού-- 
τοις συνέταξεν. οἷς νεαροπρεπῆ πίστιν νηπιόφρων ὃ ἀποστάτης B 
προστάττει συγγράψασϑαι. καὶ μετὰ δύω χρόνους τῆς βασιλείας 
ἀναίδην ἀποστατήσας, καϑάπερ ὃ υἱὸς τοῦ Κίς, τῆς τῶν σεβα- 
στῶν εἰκόνων μετεποιήσατο καθαιρέσεως, ἐντεῦϑεν καὶ γράψας 
15 παντὶ ἐπισχόπῳ καταίρειν ἐν Βυζαντίῳ τῷ ὑπὸ Meyagéev κτι- 
σϑέντι καὶ Βύζαντος, κατ᾽ Εὐρώπην συνελϑόντων ἐν τῇ τούτου 
πολίσει Καρυστίων Π]Πυκηναίων καὶ Κόρινϑίων ἄλλων τε πολλῶν, 
φιλοσόφοις ἅμα καὶ ῥήτορσι. καὶ δὴ ὅτε οἱ ἐπίσκοποι τοῖς κατὰ 
πέραν προσήγγιζον, οὐ κατὰ τὸ εἰϑισμένον προσεντυγχάνειν τῷ 
20 πατριάρχῃ ἠφίεντο, ἀλλὰ πρὸς αὐτὸν ἤγοντο καὶ ἄκοντες συνευ- 
— δοκεῖν τῷ κακοδόξῳ φρονήματι ἐβιάζοντο, ὧν τοὺς πειϑαρ- 
χοῦντας αὑτῷ προσηκούσης ἠξίου φιλοφρονήσεως, τοὺς δὲ μὴ C 


β 


2. διανεβάλλετο L. 17. πολήσει L. 19. προεντυγχάνειν V. 


piae nostrae fidei Nicephorus patriarcha ad eum misisset libellum per 
aliquot sacerdotes primarios, ut professionem. fidei inscriberet, id facere 
distulit, donec sollennitas inaugurationis adesset. Sed altero die eius 
imperii, cum compelleretur ad subscribendum orthodoxo libello, plane 
negavit sese accommodaturum illius voluntati. Unde etiam haeresis suae 
adiutores et collegas in palatium assumpsit, victum ad luxum usque istis 
veu largiens: cumque cooperatorem in sua doctrina invenisset 
ohannem grammaticum, qui et lannes eo quod veritati adversaretur, 
hunc inter eosdem cooptavit. Quibus stultus ille desertor mandavit ut 
novitiam illam fidem conscriberent. Ac post duos imperii sui annos pa- 
lam deficiens, ut filius Cis, venerandarum imaginum eversionem aggressus 
est, Mox etiam ad omnes jest n scripsit, ut se Byzantium confer- 
rent, urbem a Megarensibus conditam ac Byzante, cum ad eam con- 
dendam confluxissent per Europam Carystii, Mycenaei, Corinthii, aliique 
multi, cum philosophis et rhetoribus. cumque ad Propontidem episcopi 
venirent, permissum illis non est ut pro consuetudine prius accederent ad 
| were sed ad ipsum imperatorem ducebantur et vi coacti adige- 
antur ut consentirent in eius pravam sententiam, Kx quibus illos qui 
οἱ morem gerebant comiter et benigne excipiebat, eos autem qui obtem- 


28 . GENESII 


πειϑομένους αἰχίσεσι παντοδαπαῖς διημείβετο, và Χριστιανῶν 
παρ᾽ οὐδὲν ϑεσπίσματα λογιζόμενος, ὡς δῆϑεν καὶ ταῖς πρὸς 
τοὺς Οὔννους εἰρηναίαις συμβάσεσι ταῦτα συνέχεεν, ἐκείνοις 
pi» ἀναϑεὶς ἐργάσασϑαε τὰ ἡμέτερα εἰωθότα, ἑαυτῷ δὲ καὶ 
τοῖς ὑπ᾿ αὐτὸν τὰ ἐκείνων ϑρησχεύματα. δι᾽ ὧν τάχα σεισμοὶ 5 
φρικωδέστατοε λοιμοί τε καὶ αὐχμηρίαι καὶ ἐκφλογώσεις ἀέρος, 
πρὸς τούτοις καὶ ἐμφύλιοι στάσεις κατὰ πόλιν καὶ χώραν πᾶσαν, 
ἀρχῆϑεν τῆς ϑεομισοῦς βασιλείας αὐτοῦ μέχρι πολλῶν χρόνων 
διήρκεσαν, καὶ αὐτῶν τῶν στοιχείων δυσανασχετούντων οἷον 
τούτου τοῖς καχουργήμασιν. τοιαῦτα τὰ κατὰ δυσσέβειαν αὖ-- 10 

D τοῦ ἐννοήματα καὶ τεχνάσματα, καὶ τούτοις τὸ ἐπαχϑὲς ἐγχρο-- 
γίζον. 

à καὶ πρὸς τῶν εἴτι λυσιτελούντων διέγνωστο, φιλοπο- 
γίας οὐκ ἔληγεν" δι᾽ ἧς κατά γε Θράκην ΠΠακεδονίαν τε πᾶσαν 
καὶ ἕως τῶν ὁρίων τῆς Σκχυϑῶν γῆς πόλεις ἀνενεώσατο, αὐτὸς 15 
ἐπελϑὼν σὺν στρατιώτισι φάλαγξιν, ὕπως τάς τε πολεμίων ἐφό-- 

' δοὺς ἐκτρέποιτο καὶ ταῖς τούτων ἐπισκευαῖς παρέχοι τὸ εὐπερά-- 
τῶτον. 

"Hy δὲ τῷ γένει κατὰ συζυγίαν ἐξ ᾿“σσυρίων καὶ ᾿Τρμενίων 
ἀναφυείς, τῶν ἰδίων γεννητόρων ἐπεξαναστάντων αὑτούς τε μιαι-- 90 
φονησαμένων καὶ πρὸς τοῖς τῶν “ρμενίων χωρίοις κατὰ φυγα-- 

V. 13 δείαν ἐνσκηνωσάντων, κἀκεῖσε τὸν ἀνήμερον ϑῆρα τεχεῖν * ἐξ ὧν 


12. ἐγχρονίξων L. 16, στερατιώτησι L. 90, ἐπεξανιστάντων L. 
22. τεπόντων B. 


perare nollent omnis generis contumeliis ulciscebatur, Christianorum 
dogmata pro nihilo reputans ; quemadmodum etiam in pacis foederibus 
cum Hunnis haec conturbavit, illis quidem attribuens nostras consuetu- 
dines, sibi autem et suis subiectis illorum caeremonias. Atque ob haec 
fortasse terrae motus maxime terribiles, luesque et siccitates, et inflam- 
mationes aeris, praeterea seditiones in urbe omni et ditione ab initio 
eius deo invisi imperii per multos annos assidue extiterunt, ipsis etiam 
elementis indignantibus ob eius scelera. "Tales erant impiae eius cogita- 
tiones et machinationes, et durans per eas calamitas. 


Caeterum in rebus utilibus suscipiendis industria incessabili erat. 
Qua etiam factum, ut per 'Thraciam Macedoniamque, etiam usque ad 
fines terrae Scytharum, multas urbes instauraret, ipse omnia lustrans 
cum militaribus copiis, ut et hostium incursiones averteret et instaura- 
tiones ad finem commode perducendi facultatem praestaret. 


Erat autem misto genere ex Assyriis et Armeniis natus, qui in 
proprios parentes insurrexerant eosque interfecerant atque in Armenio- 
rum finibus in exilio habitaverant, ubi immansuetam hanc bestiam genue- 


ι 


TM FUN PERSE 


^ - 5 d " 


REGUM L. I. 29 


ἑτερογενές τε τεράστιον κεχρημάτικεν. "Aouevlovc δέ φασιν Ἐξ 1o- 
εἰένου κληϑῆναι τοῦ ἀπὸ Χρμενίου πόλεως Θετταλίας, ὃς Ἰάσονι 
συνεστράτευσεν. ἐκχεκρατήκει δὲ adiu» τῆς βασιλείας ζ΄ ἔτεσι 
καὶ μησὶ é κατὰ ϑεοῦ ὑψίστου ἐμμανῶς αὐχησάμενος. 


runt. Armenios autem aiunt ab Armeno quodam nomen accepisse ex 
Armenio 'lThessaliae oppido, qui lasoni fuisset comes expeditionis. 'Te- 
nuit autem Leo imperium septem annis et quinque mensibus erga deum 
altissimum furiose insolens. | 





D4ZIABIRN B 
ΠΕΡῚ TOY EZ AMOPIOYT 
MIXAEIH 4. : 


REGUM LIBER Il 
DE MICHAELE AMORIENSI. ; 


A 'O δὲ ΠΠιχαὴλ ἐν ἔτει e1x9', ἱνδικτιῶνι ιδ΄, παρ᾽ ἐλπίδα ξ΄ 
εἱρκτῆς αὐτοκράτωρ, ὦ τοῦ ϑαύματος, ἀνηγόρευτο, τῷ τε βα- - 
σιλικῷ ϑρόνῳ καϑίδρυται ἔτι ταῖς σιδηροπέδαις ἐπιδεσμούμενος " 
ᾧ προσίασι πάντες oi ἐντυχόντες, καὶ τὸ σέβας προσκυνητὸν 
ἀπονέμουσιν. παμπόλλης οὖν ὥρας παρῳχηκυίας, καὶ τῆς κλει- 5. 
δὸς ἀπούσης μὴ τούτων ἀνεπτυγμένων, ᾿Ιωάννης ὃ ἐκ γένους 
᾿Εξαβουλίων καὶ τοῦ δρόμου τοὺς λόγους τηνικαῦτα τιϑεὶς τοῖς 
παροῦσι ταύτην ἐμυστολέχτει τεταμιεῦσϑαι ἐσϑῆτι τῇ ἐνδοτάτῳ 
τοῦ φονευϑέντος, δι᾽ ἧς ai πέδαι ἀποδεδέσμηνται. ἑβδόμης δὲ 
ὥρας διατελούσης ἄπεισι ΠΠιχαὴλ βασιλεὺς τῷ μεγίστῳ ναῷ σὺν 1 

B ἅμα τοῖς δεδρακόσι τὸ τόλμημα, τῆς ϑείας τελεταρχίας ἀξιωϑῆ-- | 







10. ἄπισι L. 


Ρ orro Michael anno mundi sexies millesimo trecentesimo vicesimo nono, 
indictione decima quarta, praeter spem ex carcere imperator (o rem mi- - 
randam) appellatur et in imperatorio solio collocatur adhuc compedibus 
vinctus. Ad quem accedunt omnes qui aderant et adorationis honorem 
deferunt. Multo autem spatio elapso cum clavis non adesset et compe- 
des non essent solutae , lohannes de prosapia Exabuliorum, tunc tempo- 
ris cursus publici logotheta, iis qui aderant revelavit eam asservari in 
intima veste interfecti: qua compedes laxatae sunt. Cum autem septima 
esset hora, abit Michael in templum maximum cum patratoribus facino- 


REGUM L. II. 31 


vct, μηδ᾽ ὕλως μήτε τῷ δήμῳ δειματωϑεὶς μήτε τῷ δείματι τοῦ 
᾿ϑεοῦ κατερυϑριάσας, ἀλλὰ τεϑαρρηκὼς μάλιστα ἐπί τε. τοῖς λοι-- 
᾿ ποῖς συναντήμασι καὶ προρρήσεσιν, ἔτι δὲ καὶ τοῖς προαναπε-- 
φωνημιένοις “1ϑιγγάνου παρά τινος μάντεως, ὃς τῷ τηνικαῦτα 
᾿δστρατηλάτῃ τοῦ τῶν ἀνατολικῶν ϑέματος πεῖραν δεδωκὼς πολ-- 
λῶν ἀποβάσεων διετράνου τὸν Miyaoz καί τινα ἕτερον τῶν δευ-- 
τέρων διαδηματοφορήσειν, σαφῶς ἀπομαντευόμενος. ἀμέλει 
“τούτους ὃ στρατηγέτης διὰ μερίμνης εἶχε πολλῆς ὅπως νυμφίους 
ταῖς ἑαυτοῦ ϑυγατράσιν ἁρμόσαιτο. ἐξείχετο οὖν τοῦ τοιούτου 
Ἰοσχοποῦ, καί ποτε τοῦ τὴν ἐπιστασίαν ἔχοντος τῶν εἰς τράπεζαν 
“κεχλημένων, ὃν ἀτρικλίνην φημίζουσι, κατὰ τὸ ἔϑος εἰσιόντος 
αὐτῷ καὶ τὴν γραφὴν ἐμφανίζοντος, ἀπείπατο τῶν πολλῶν τῆς 
συνεστιάσεως, ἐχείνους δὲ μόνους τῆς τραπέζης καταξιῶσαι, 
ταύτης γοῦν διευτρεπισϑείσης καὶ τῶν αὐτοῦ ϑυγατέρων συνε-- 
δριασασῶν, πραστάττει τούτοις δμοταγεῖς γενέσϑαι αὐτάς. — ot 
δὲ τῇ ἀπροσδοκήτῳ ϑαμβηϑῶντες τιμῇ τῆς κατακλίσεως ἀπαναί- 
γονται" ὃ δὲ διακείμενος ἐπαχϑέστερον κατηνάγκαζε, καὶ τελευ-- 
ταῖον πείϑει κατακλιϑῆναι. διαχύσεως δὲ γεγονυίας, ἅτε κα-- 
τεμφορηϑέντων αὐτῶν, ἐπιδίδωσι τούτοις τὰς ϑυγατέρας εἷς γα-- 
μετάς. οἱ δὲ κατιλιγγιάσαντες τοῦ προστάγματος πρὸς μὲν μικρὸν 
δυσανασχετοῦσιν ἐν τούτῳ τὸ παρ᾽ ἀξίαν αὑτῶν λογιζόμενοι, 
καὶ μάλιστα ΠΠιχαὴλ διὰ τὸ ἐκ πενεστάτων προῆχϑαι καὶ τὴν τύ-- 
χην ἀνεπιφάντων, ἀλλ᾽ ὅμως πειϑαρχοῦσιν ἐγκελευόμενοι, 


4. ἀϑιγγάνω L. B. στρατηλάτει L. 6. τῶν BL, τῶν δύον, 


- ο 
11. ἀτρικλίν L. — ibid. εἰσιόντι L. 


ris, ut divinam inaugurationem acciperet, plane nec populi metu nec ti- 
more dei absterritus, sed confidens quam maxime cum aliis eventibus ac 
praesagiis, tum «quae ei praedicta fuerant ab Athingano quodam vate, 
«ui eius temporis praefecto orientalis thematis, cum documenta multo- 
rum eventuum dedisset, clare indicaverat Michaelem et alterum quen- 
dam ex inferioribus diadema gestaturum, perspicue vaticinans. Quare hi 
raefecto magnae curae fuere, ut sponsos filiabus suis conciliaret. Huic 
taque $copo intentus erat. Atque aliquando, cum is qui curam invitando- 
rum ad mensam habet, quem a triclinio vocant, ingressus ad eum con- 
signationem ostendisset, noluit multos interesse convivio, illos solos 
mensa dignatus. Cum igitur haec instructa esset filiaeque considerent, 
iubet eos cum illis locum occupare. Qui inopinato honore obstupefacti 
accumbere recusarunt. At is nonnihil offensus coerit postremoque per- 
suasit ut accumberent. Hilaritate autem exorta, utpote ipsis inebriatis, 
tradit eis filias uxores. At illi aestuantes ad hoc iussum paullisper re- 
nuunt, interea indignitatem suam reputantes, praecipue Michael, eo 
quod ex pauperrimis esset ortus et obscurae sortis parentibus: sed ta- 
men morem gerunt, cum urgerentur. 





V. 14 


B 


32 GENESII 


χηχοὼς δέ, ὥς φασιν, ὃ Θωμᾶς τὸν ΠΠιχαὴλ βασιλεύ-- 
σαντα, ταχέως [κατ᾽ αὐτοῦ] νεωτερισμὸν πολυάνθρωπον ἐντυ- 
ρεύεται κατ᾽ αὐτοῦ. ἀνέχαϑεν γὰρ ἀλλήλοις ἀντιπεπονϑότως 
διίσταντο" καὶ ὃ μὲν ΠΠιχαὴλ παραπαντὸς τοῦ τῶν ἀνατολικῶν 
C στρατεύματος ἐτύγχανε στρατηγός, οὐχ ἧττον δὲ καὶ ἐπίμωμος 5 
ἀπό τε τῆς πατρίδος αὑτοῦ “4“9ιγγάνων πληϑὺν ἐχτρεφούσης, ὡς 
ἔοικε, καὶ διὰ τὸ τῆς γλώττης ἐλάττωμα καὶ τὸ μὴ ἱκανῶς ἔχειν 
τισὶ πρὸς ἀνδρείαν νομίζεσϑαι, ὃ δὲ Θωμᾶς πᾶσι φιλοστοργού-- 
μένος διά τε τὸ ἀνδρειόφρον οὐκ ἔλαττον xal ἀστεῖον καὶ εὖ-- 
προσήγορον, καὶ τῶν βελτίστων οὐκ ἐλαττούμενος zdéovrog, εἰ1 
χαὶ σκυϑίζων τῷ γένει, πρὸς δὲ καὶ γηραιὸς ὦν, τὸν πόδα πε- 
πήρωτο. οὗτος οὖν κατασχὼν τοὺς τῶν δημοσίων φόρων πάν- 
vag ἀπαιτητὰς ἐγγράφως τὰς νενομισμένας ἀπεκληροῦτο εἰσπρά-- 
ἕξεις, ἐξ ὧν διανομὰς ἐν λαοῖς ποιησάμενος στρατηγεσίας xarà 
D τοῦ Πιχαὴλ ἐγκρατῶς διατίϑησιν. οὐδεὶς δὲ τῶν ἐξ ἀνατολῆς 1 
ὡρμημένων ἀπελιμπάνετο, οὐδὲ τῆς ἑσπέρας αὐτῆς, οὗ τῶν ἐξ 
ἐθνῶν ἐπηλύδων, οὐκ αὐτοχϑόνων, οὐ γειτονούντων, οὐ τῆς 
δουλιχῆς μοίρας ὅσον παρῆν μισοδέσποτον, οὐχ ὁλοχλήρων 
ἐθνῶν, κατὰ διαφόρους καιροὺς ot οὐκ αὐτῷ προσερρύησαν καὶ 
συνείποντο, οἱ μὲν κατὰ γῆν, οἱ δὲ κατὰ ϑάλασσαν, νέῳ Ξέρξῃ 9 
κἀν. Ouonioroig ἀναφανέντι, ὡς ἐντεῦϑεν καὶ πάντα τὰ ϑέματα 
σὺν τοῖς στρατηγοῖς σπένδεσϑαι τούτῳ συνέβαινεν, Ὀλβιανοῦ 
μόνου, τοῦ τῶν ᾿ἀρμενιακῶν στρατηγοῦντος, τούτους περινοίαις 


18. ὅσον περ ἦν Β. 


Cum autem audivisset "Thomas Michaelem imperatorem, tradunt 
eum statim rebellionem instituisse conflata ingenti hominum multitudine. 
Ab initio enim inter se contrarii dissidebant: ac Michael quidem erat 
íoti orientalium themati praefectus, sed non parum invidiae obnoxius, 
cum ob patriam quae Athinganorum multitudinem alebat, ut videtur, 
tum propter linguae vitium, tum vero etiam quod non satis strenuus ac 
fortis putaretur: 'Thomas contra ab omnibus diligebatur, eo quod fortis | 
et strenuus, nec tamen non urbanus et aífabilis esset, atque in rebus 
optimis Leone non inferior, quamvis genere ad Scythas pertinens, at- 
que insuper senex, et in altero pede mutilus. Iste igitur conciliatis sibi 
publicorum vectigalium exactoribus, scripto vindicabat exactiones usita- 
tas, unde largitionibus in populum factis militiam contra Michaelem ro- ; 
borat. Nemo ex orientalibus relinquebatur neque ex occidentalibus, - 
non ex advenis quisquam , non ex indigenis, non ex vicinis, non ex iis - 
qui servilis conditionis, si qui essent dominis infensi, quin diversis tem- : 
poribus ad eum confluerent eumque sequerentur terra marique, novum - 
Xerxem inter suos habitum; ut propterea omnia themata et eorum duces 
cum eo paciscerentur, Olbiano solo, qui erat Armeniorum dux, his sua . 











REGUM .L. II, 33 


ἐπιπειϑεῖς ἄγοντος, καὶ Κατάκυλα τοῦ ᾿ψικίου τῷ βασιλεῖ IMa- 
᾿χαήλ γε προσκειμένων. καὶ τοσοῦτον ἐπολυπλασίαζε τὸ πλῆϑος 
κατὰ τῶν ὁμοφύλων, ὥστε χαὶ τοὺς Σαρακηνοὺς ἐπ᾿ ἀδείας 
λαβέσϑαι καὶ πάσας νήσους καὶ χώρας καταληΐζεσϑαι, καὶ κα- 
οϑέξειν ὕλως αὐτάς, εἰ μὴ μετὰ ταῦτα τούτοις διὰ πολλῆς φήμης 
ἀνανταγώνιστος ὃ Θωμᾶς ἀνεδέδεκτο. δι᾽ ὃ. καὶ πειρᾶται πρὸς 
αὐτοὺς κηρυκεύεσϑαι τρόπῳ τοιῷδε, πανούργως ἐνδελεάσας ὕπερ 
αὑτοῖς βουλητὸν ἠσμενίζετο τῇ ἐκείνου παμπληϑεῖ δυνάμει κατα- 
πλαγεῖσιν. διαπέμπεται οὖν πρὸς αὐτοὺς εἰρήνην ἀνακαλούμε-- 
yog, πολλῷ δὲ μᾶλλον συνασπισμόν, τῆς βασιλικῆς ἀνθέξεσϑαι 
ἀποπτώσεως. ποιεῖται τοίνυν σπονδὰς μετ᾽ ᾿“γαρηνῶν, εἰδήσει 
τοῦ αὐτῶν ἀρχηγοῦ, ἀναδεῖται στέφος βασίλειον παρὰ τοῦ ἀρ- 
᾿χιερέως ᾿Αντιοχείας Ἰώβ, εἶτα uev! ᾿“γαρηνῶν Ἰνδῶν «Αϊγυπτίων 
᾿Ξ σσυρίων. ᾿Πήδων Mfaclov Ζηχῶν Ἰβήρων Καβείρων Σκλάβων 
5 Οὔννων Βανδήλων Γετῶν καὶ ὅσοι τῆς IMávevzoc βδελυρίας με-- 
τεῖχον, «dal» vé καὶ λανῶν Χάλδων τε καὶ ᾿Τρμενίων καὶ 
ἑτέρων παντοίων ἐϑνῶν πολυϑρύλλητον πανστρατιὰν στρατοπε- 
δευσάμενος ἁπάσης τῆς ἀνατολῆς ἐκυρίευσεν, τελευταῖον μέρεσι 
τοῖς κατὰ Θράκην προσεμπελάσας ἕἑλεπολεῖν τὸ Βυζάντιον ἐκβιά- 
ἡ ζεται ἱππεῦσιν εὐόπλοις καὶ πετροβολισταῖς τοῖς ὑπὸ χεῖρα mt- 
ζοῖς, ἔτει καὶ σφενδονισταῖς γε καὶ πελτασταῖς ἀμέτροις ἐπιρων-- 
γύμενος, προσέτι μὴν καὶ πολιορκητικοῖς οὐκ ὀλίγοις τεχνάσμασι 








i. καταῖνία L. δ. μὴ] καὶ L. 6. ἀνοδέδοκεοι, — 14. Ka- 
βείρων] σαβήρων L. Φ0. ὑπὸ B, ἀπο L. 


solertia morigeris utente, nec non Catacyla Opsicii praefecto suis, ut 
cum Michaele imperatore manerent. Ac tanta incrementa capit apparatus 
belli civilis, ut etiam Saraceni auderent insulas omnes et regiones po- 
iulari et occupare, et omnino eas habituri fuissent , nisi postea "Thomas 
Bis propter magnam famam maior visus esset quam ut ei se opponere 
possent. Quod ipse sentiens conatur cum eis per legatos agere, íali 
modo astute eos inescans ut proponeret quod ipsi vellent et cuperent, 
ingentibus eius copiis et potentia consternati. Mittit igitur ad eos pa- 
cem petens, immo potius societatem , ut auxiliarentur rebellibus impera- 
toris. ltaque foedus pacis init cum Agarenis, sciente duce illorum, co- 
ronatur a patriarcha Antiochiae lobo, deinde cum Agarenis, Indis, 
Aegyptiis, Assyriis, Medis, Abasiis, Zechis, Iberis, Cabiris, Sclavis, 
Hunnis, Vandalis, Getis, et omnibus quotquot de Manentis abominabili 
secta erant, Lazis item et Alanis, nec non Chaldis et Armeniis, aliisque 
omnis generis nationibus, multarum linguarum exercitu collecto, omnem 
orientem. in suam potestatem redegit, postremo postquam partibus "Thra- 
ciae appropinquasset, Byzantium occupare vi conatur, equitibus bene 
armatis et lapidum iactoribus pedestribus, funditoribus item et scutatis 
innumeris valde roboratus, insuper et machinis bellicis. obsidionalibus 
Genesius, 3 





E 


V. 15. 


B 


σ 


84 GENESII 


κρατυνόμενος. ut9* ὧν πολλάκις τοῖς κατ᾽ ἤπειρον τείχεσι προσ- 
βαλὼν ἄπρακτος ἀποκρούεται, τοῦ βασιλικοῦ παιδὸς Θεοφίλου 
αὐτοῖς ἐπιόντος καὶ διαγωνιζομένου τὰ μάλιστα, ἀλλὰ μὴν καὶ 
τοῦ πατρὸς ΤΠιχαὴλ ἔσϑ᾽ ὅτε ὑπεξιόντος καὶ τοῖς ὑπεναντίοις 
ἐπιτιϑεμένου αὐτόχειρος. ὅϑεν ἀμηχανῶν ὃ Θωμᾶς καὶ ἐπὶ ναυ-! 
μαχίαν προέρχεται, πολλὴν δλχάδων σωρείαν ἐπαγόμενος, κἀκεῖσε 
παραπλησίως ἐνδυστυχεῖ " αὗται γὰρ τῷ πολεμικῷ πυρὶ κατανά- 
λωντο, τῆς περὶ τούτου παρὰ βραχὺ τὸ πρὶν διολλυμένης εἰδή-- 
σεως, τηνιχαῦτα δὲ οὕτως ἀνευρεϑείσης. Καλλίνιχός τις τῶν 
ἐξ Αἰγύπτου, ἀνὴρ ἐχέφρων καὶ αὐτὸς μόνος εἰδήμων τόδε," 
παρρησιασάμενος ἔφη τῷ βασιλεῖ κατὰ Θωμᾶ συμπονήσειν αὐτῷ 
παρὰ ϑάλασσαν, εἴπερ προέλοιτο. ὃς τεχνικῶς τόδε συνϑεὶς 
τοῖς ναυάρχαις ἐπεχορήγησεν. 

Ἐπὶ τρισὶ δὲ δ᾽ δείλαιος ἐνεωτερίσατο ἔτεσιν. οὗτινος 
νεωτερισμοῦ ἐπὶ βασιλείας “έοντος τέρας τῶν ἀποφράδων ὧδε! 
προδέδειχται. ὡράϑη κομήτης κατ᾽ οὐρανὸν ἐν σχήματι σελη-- 
νῶν β' λαμπρῶς συνιουσῶν καὶ αὖϑις διαιρεϑεισῶν κατὰ διαφό-- 
povc συστάσεις, ἐξ ὧν ἐκτύπωμά τι ἀκέφαλον ἐπλάσϑη ἀνδρός, 
δηλοῦν πως τῶν μετὰ ταῦτα παρεισαγαγόντων κατὰ Χριστιανῶν 
τὸ ἀχέφαλον δόγμα τῆς στασιώδους αἱρέσεως, ἢ καὶ Θωμᾶν τὸν 5 
ἀλάστορα, ὡς ἔοικε, κεφαλὴν καὶ ἀρχηγὸν ματαιάζοντα τῆς ἐξ 


6. σωρειὰν L. 9. ἀνευρεϑείσης B, ἀναιρεθείσης L. — 10. τόδε] 
τότε L. 18. ναυμάρχαις L. 16. σελήνων L. 


non paucis instructus. Cum quibus moenia urbis versus orientem aggres- 
sus, re infecta repellitur, imperatoris filio "Theodosio in eos impetum 
faciente et quam maxime depugnante, cum subinde et pater eius Michael - 
egressus invaderet adversarios proprio Marte. Unde in angustia consti- | 
tutus, ad navale proelium progreditur, ingentem navigiorum numerum - 
secum ducens. Atque ibi itidem male rem gerit: illa enim omnia bellico - 
igne consumpta fuere. Cuius quidem ignis conficiendi propemodum iam 
scientia deperdita fuerat, tunc autem sic denuo reperta. Callinicus qui- | 
dam ex Aegypto, vir prudens solusque eam scientiam habens, sumpta 
loquendi audacia dixit ad imperatorem se contra Thomam ei sociam ope- 
ram navaturum ad mare, si vellet: atque is ignem illum artificiose a se - 
compositum praebuit navium praefectis. | 
Tribus autem annis perditus ille rebellavit. Cuius rebellionis sub ' 
imperio Leonis prodigium horrendum sic apparuit. Visus est cometa in - 
caelo sub specie duarum lunarum clare sese coniungentium rursusque se- - 
parantium per diversas coniunctiones, ex quibus figura quaedam homi« 
nis sine capite formata fuit, portendens quodammodo postea invectum 1 
contra Christianos dogma rebellis sectae acephalum, vel etiam "Thoma 
illo pestifero tamquam capite et duce vano seditionis externorum in- ! 









REGUM EL. 1I. 35 


ἑτέρων διαστάσεως κεκτημένων πως προεφήτευσεν. ἠνδραγα- 


ϑήκεσαν δὲ ἐν τούτῳ ὅ τε Ὀλβιανός, καὶ ἸΧριστοφόρος, τηνι- 
καῦτα μάγιστρος γεγονώς, οὗ οἱ υἱοὶ Βαρσάκιός τε καὶ Νάσαρ 
πατρίκιοι. καὶ Κατάκυλας αὐτοῦ ΠΠιχαὴλ βασιλέως ἐξάδελφος 
&xal πατρίκιος, περὶ ὧν προδεδήλωται" δι᾽ ὧν τοῦ στασιώτου 
τὰ φάρμακα διεσκέδαστο. d 
Καὶ οὕτω φασὶ τὰ κατὰ Θωμᾶν ἀκριβέστερον διεξιστο-: 
ρεῖσϑαι. οὗτος γοῦν ὃ μουλτίων, ἐκ πατρίδος οἰχτρᾶς καὶ τύ- 
χης ἀφανοῦς γεγονώς, τῶν ἀναγκαίων εἷς τὸ ζῆν χάριν εἷς τὴν 
Κωνσταντίνου καὶ βασιλεύουσαν πόλιν εἰσῆλϑεν, καὶ κολληϑ είς 
τινι τῶν πατριχίων (Βαρδάνης οὗτος ἦν 0 λεχϑ είς) ἐγκλήματι μὲν 
μοιχείας παρὰ τούτου τοῦ ἀνδρὸς ἑάλω, ἣν ὑπέϑετο καταπρά- 
ξασϑαι τούτῳ Νικηφόρος ὃ τηνικαῦτα τὸ βασιλεύειν λαχών, τῷ 
Βαρδάνῃ βασκαίνων διὰ τὴν προσοῦσαν καλοχἀγαϑίαν αὐτῷ" 
φεύγων δὲ τὴν ἐπὶ τῇ μοιχείᾳ δίκην, ἣν καταπράξασϑαι μὲν 
ἐπειράϑη, οὐκ dg ἔργον δὲ προέβη, sig Συρίαν ἀπέδρα. καὶ 
πρῶτον μὲν τὴν εἷς Χριστὸν ἐξήρνηται πίστιν, καὶ χρόνον συ- 
χνὸν ἐν αὐτοῖς διατρίψας, ὡσεὶ εἰ καὶ x παρελκυσϑῆναι ἐνιαυ-- 
τούς, ψευδῆ φήμην ἑαυτῷ περιποιεῖται, Κωνσταντῖνον εἶναι 
αὑτὸν εἰσηγούμενος τὸν “Δέοντος καὶ Εἰρήνης. οὗτος δὲ ἄρα 
διὰ τὴν μοχϑηρίαν τῶν τρόπων μετὰ τῶν ὀφθαλμῶν καὶ τῆς βα-- 
σιλείας ἐστέρηται καὶ ἐξ ἀνθρώπων ἠφάνισται μετὰ βραχὺ τῆς 
ἐχπτώσεως,. καὶ ὃ τοῦδε νεχρὸς ἔν τινε κατετέϑη σορῷ τότε τῶν 


1. προεφύτευσεν L. 


struciae «quodammodo praenuntians. Sírenue autem rem gesserunt in 
hoc bello Olbianus et Christophorus, tunc magister factus, cuius filii 
Barsacius et Nasar patricii; Catacylas item ipsius Michaelis imperatoris 
truelis, et ipse patricius, de quibus a nobis iam dictum. Per hos re- 
belts ilius venena dissipata. 
Hoc etiam modo dicunt de 'Thoma rem accuratius per historiam 
tradi. Iste rebellis, ex patria misera et conditione obscura oriundus, 
rerum ad vitam sustentandam necessariarum gratia in Constantini impe- 





iste fuit, de quo diximus), crimine adulterii ab hoc viro reus fuit fa- 
ctus, ad nd, perpetrandum hortatus eum fuerat Nicephorus illo tem- 
pore imperator, Bardani invidens propter insitam ei probitatem. Reus 
autem factus crimine adulterii, quod perpetrare quidem conatus fuerat, 
sed in actum non dewenerat, in Syriam profugit, Ac primum quidem 
fidem in Christum abnegavit: dein cum satis longo tempore inter ipsos 
habitasset, elapsis iam viginti quinque annis, falsam famam sibi acquirit, 
Constantinum se esse dictitans, illum Leonis et lrenes filium. At is 
propter morum improbitatem et oculis et imperio orbatus fuerat, ac non 
multo post, ut imperio exciderat, e medio sublatus fuit, cadaver autem 





V. 


B 


ratoriam urbem venit, Cumque se applicasset cuidam patricio (Bardanes - 


16 


36 GENESII 


- , 2 3 cd "^ T 5 * 
ἐν τῇ βασιλευούσῃ σεμνείων. ἄλλ᾽ ὃγε mo ap E οὗτος ἀνὴρ 
μετὰ Σαρακηνῶν διαζῶν, ὑποσχέσεσι τούτους ἐπαίρει λαμπραῖς, 
ὡς ὑποτελῆ ποιήσειν αὐτοῖς τὴν Ρωμαίων ἀρχήν, εἶ καὶ χρήματα 
€ A ^ ^ 2« |! ^ ^ A» ἣν. - ἀϑ ^ 
Ο ἱκανὰ καὶ στρατὸν ἀξιόχρεων ϑοῖεν πρὸς τὸ ἕργον αὐτῷ, χαὶ δὴ 
-- ^ b] ^ 
τῶν αἰτουμένων τυχὼν ἐχκστρατεύει κατὰ Ρωμαίων εὐθύς, ποιεῖ-- 5 
ται δὲ καὶ διὰ τὸ μέγεϑος τῶν ἐγχειρουμένων υἱὸν ἀνθϑρώπιόν τι 
« , € , A ^ - , A5 
μιξοβάρβαρον εὕρηκως, μετὰ τῆς ψυχικῆς φαυλότητος καὶ ἀνοίας 
ἔτι δὴ καὶ δυσμορφίαν σώματος δυστυχοῦν καὶ τἄλλα τῶν τού-- 
του" ὃ δὴ xol Κωνστάντιον ἐπιτρέπει καλεῖσθαι, ἀπόμοιράν τε 
τούτῳ Σαρακηνῶν στρατεύματος δοὺς σὺν αὐτῷ &c τὰ Ρωμαίων i 
εἰσβάλλει ἤϑη. «“έων δὲ τότε καιροῦ τούτων ἦν βασιλεύς, Ó 
Βάρδα μὲν τοῦ πατρικίου υἱός, ἐξ ““ρμενίων δὲ κατάγων τὸ γέ- 
3 , So» , OC Α € , 
γος" ov πολυωρίας δὲ ἀξιώσας τὸ ἐπιφυὲν Ρωμαίοις κακόν, oyt- 
D διάσας δὲ πλῆϑος στρατεύματος βραχὺ καὶ καϑηγεμόνα στρα-- 
τιώτην μᾶλλον ἢ στρατηγὸν ἐπιστήσας κατὰ Θωμᾶ ἂποστέλλει. 1: 
καὶ δὴ τῶν στρατευμάτων ἀμφοτέρων συμπεσόντων ἀλλήλοις 
κατά τι τῶν ἐν τῇ ἕῳ χωρίων, πταίει μὲν ὃ τοῦ βασιλέως στρα- 
^ , M , CAE US CEN à1€25 , , 
τὸς καὶ εἰς φυγὴν τρέπεται" in^ ἀδείας δὲ ὃ ἀποστάτης γενόμε-- 
γος πάντα πρὸς ἀνίσχοντα ἥλιον ἐπιτρέχει καὶ πρὸς βίαν và éav- 
τοῦ ποιεῖται φρονεῖν. E, 
Οὐ πολὺ δὲ τὸ ἔν μέσῳ, xol Π]ιχαὴλ 2déovro φονεύει καὶ 
τὴν βασιλείων ἐχδέχεται. ὃ δέ γε στασιά Θωμᾶς, ὡς μὴ 
ὶ χεται. ὃ δέγ ρχης Θωμᾶς, ὡς μὴ 


2. τούτοις ἐξαίρει L. 8. δὴ] δὲ L. 14. οὐ βραχὺ L. 


eius loculo impositum in quodam augustali imperatoriae urbis. Iste vero 
sceleratus homo cum apud Saracenos viveret, pollicitationibus istos sol- 
licitavit, se tributarium illis facturum Romanorum imperium, si δὲ pe- 
cunias, quantum satis, et exercitum idoneum ad eam rem ei praebeant. 
Et ecce petitis potitus mox expeditionem suscipit in Romanos: adoptat 
etiam propter magnitudinem rerum susceptarum, filium homuncionem 
quendam semibarbarum nactus, cum animi improbitate et amentia etiam 
corporis et deformitate. et ceteris laborantem, atque, Constantium iubet 
appellari, cumque partem ei Saracenorum exercitus tradidisset, cum illo 
in Romanorum ditionem impetum facit. Leo illo tempore erat imperator, 
Bardae quidem patricii filius, sed genus ducens ex Armeniis. Cum autem. 
hic non magna cura dignum existimaret imminens Romanis malum, ex- 
temporali opera collegit numerum copiarum exiguum, impositoque eis 
duce, aut gregario potius milite quam duce, contra Thomam misit. Ac . 
concurrentibus utrinque exercitibus apud oppidum quoddam in oriente, 
vincitur imperatoris exercitus atque in fugam vertitur. Cumque sine 
metu-esset desertor, per totum orientem grassabatur omnesque vi coge- 
bat suarum esse partium. 
Nec multo interiecto tempore Michael Leone interfecto imperium 
suscipit, Princeps autem seditionis 'Thomas, ut cui non esset satis 


UMS REPE NW BE EE 


REGUM FL. 1I. 37 


j , » wo € —- 
ἀρχούσης αὐτῷ τῆς κατὰ γῆν ἐπικρατείας σχεδὸν ἁπάσης, ἤδη 
^ A ce , A4 € «€ » Ἁ - ^ 
τὸ ναυτικὸν ἅπαν τὸ ὑπὸ Ῥωμαίους 0v, πλὴν τοῦ βασιλικοῦ χλη-- 
ϑέντος, ὑποποιεῖται, καὶ ναῦς πλείστας ναυπηγήσας ἑτέρας σί- 
του τε παραπομποὺς καὶ ἵππων τάς τε πολεμιστηρίους, ταύτας E 
δχατὰ “Ἰέσβον χελεύει μένειν αὑτόν" ὃ δὲ ἅμα μυρίῳ δή τινι 
στρατῷ καταλαμβάνει τὸν μεταξὺ Σηστοῦ xal ᾿βύδου πορϑμόν, 
, - 
κατὰ νώτου δὲ λιπὼν ἑαυτοῦ τὸν ψευδοκωνστάντιον xol mouj- 





ϑέόντα υἱὸν ἅμα μεγίστῃ δυναστείᾳ τῶν προκατειλημμένων αὑτῷ V. 17 







τὰ λοιπὰ καταδραμεῖν ἐπιτρέπει. δαιμόνων δὲ εἰσηγήσεσιν οὗ-- 
τος καὶ μαντείαις ἠγμένος χρόνου ἡμέραν τοῖς συμπόταις προλέ- 
γει xa9^ ὃν τῇ βασιλευούσῃ προέλϑοι πόλει ἐν ἀρρήτῳ δόξῃ τινί" 
"ἤδη δὲ τῆς χυρίας ἐνστάσης αὐτῆς τῷ ὑπὸ τὸν Ὀλβιανὸν περι- 
^ * J 

πίπτει στρατῷ, οὗ πρὸς βραχὺ μὴ ἐνεγκὼν τὴν δρμὴν φεύγει τε 

χαὶ εὐθέως ἁλίσκεται. καὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ ὃ γενναῖος Ὀλ-- 
^ ^ - M A ow OR IU SET. , 

gruivoe ἐκτεμὼν πέμπει τῷ βασιλεῖ Mana. 5. δὲ τῷ στασιώτῃ 
ταύτην καὶ ψευδωνύμῳ ἀποστέλλει πατρί, ἀλλ᾽ οὗτος μὲν οὐδέν 
τι τῆς ἀπονοίας ἠφίετο, ἀλλ᾽ ἅμα τῷ νηΐτῃ ““έσβοϑεν ἥκοντι 
στόλῳ, καὶ αὐτὸς ναυσὶν ἱππαγωγοῖς κεχρημένος, νύχτα διασκο-" 
πήσας ἀσέληνον, ἐκ παράλου τοπίου τινὸς ὃ δὴ πρὸς τῶν ἐγχω- 

, ^ c , - - - ? a 
ρίων καλεῖται Ogxociov , πολλαχοῦ περαιοῦται τῆς Θρῴκης λα- B 
Suv, εὑρὼν δὴ πάντας Θρᾷκας κατηκόους αὑτῷ, καίτοι τοῦ 
Ἵ e ^ , " L c 3156,72 
βασιλέως, ὅτε δὴ φήμῃ περιηγγέλη ὡς διαβαίνει ναυσὶν ὃ &no- 
στάτης τὸν κατὰ τὴν ἄβυδον τῆς ϑαλάττης πορϑμόν, ἐνστρα- 


"e 


6. σειστοῦ L. 21. εὑρὼν δὲ L. 22. φήμη περιηγγέλει L. 


obtinere terram fere omnem, etiam rem nauticam universam Romanorum, 
excepta classe illa quae imperatoria dicebatur, in suam potestatem rede- 
git, navesque plurimas fabricatus alias tritico et equis portandis, bel- 
licas item, apud Lesbum exspectare iubet: ipse autem cum innumeris 
copiis occupat fretum inter Sestum et Abydum. Cumque Pseudoconstan- 
tium, quem adoptaverat in filium, cum maxima multitudine a tergo reli- 
quisset, ea quae ipse nondum occupasset et reliqua essent pergrassari 
iubet. Iste porro daemonum monitis et vaticiniis impulsus tempus et 
diem praedicit convivis suis quo imperatoriam urbem esset ingressurus 
cum gloria quadam ineffabili. lamque instante statuto illo die, in Ol- 
biani exercitum incidit; cuius impetum cum ad breve tantum tempus sus- 
tinuisset , fugam arripit statimque capitur. Kiusque caput egregius ille 
Olbianus amputatum mittit imperatori Michaeli: iste autem rebelli et 
patri falsi nominis transmittit. Sed is nihil a dementia remisit, verum 
una cum classe a Lesbo veniente, et ipse hippaginibus utens, nocte ob- 
servata illuni, a maritimo quodam oppido quod ab illius loci hominibus 
vocatur Horcosium, in diversis 'Thraciae locis clam appulit invenitque 
"Thraces universos sibi addictos; quamvis imperator, cum fama nuntiaret 
rebellem navibus traiicere fre.um apud Abydum, exercitum quendam 


38 GENESII 


τεύσαντός τὲ κατ᾽ αὐτοῦ ὀλιγίστῳ στρατῷ xal ἐκ πασῶν πόλεών 
Θρᾳκικῶν ὡς συμμαχήσουσι βασιλεῖ πίστεις λαβόντος" ὅμως 
ταύτας ἁπάσας παρ᾽ οὐδὲν ϑεμένων αὐτῶν, πολὺς ὃ τύραννος 
ἐγεγόνει, καὶ τούτων προσρυέντων αὐτῷ, παραχρῆμα ὃ βασι- 
λεὺς πρὸς τὴν πόλιν ὑπονοστεῖ, καὶ ὡς ἐνῆν τὰ κατ᾽ αὐτὴν 5 
ἀσφαλέστατα διαϑείς, πεζὸν ἅμα καὶ ναυτικὸν συναϑροίζει 
στρατὸν ἐκ τῶν κατ᾽ ἀνατολὴν ἤδη τοῦ ἀποστάτου ὑποχωρήσαν-- 

€ τὸς πρός γε βραχὺν χρόνον τῆς τυραννίδος ἀπηλλαγμένων, vino: 
δὲ βασιλεὺς καὶ πῦρ πολεμιστήριον ταῖς ναυσί, καὶ τὴν σιδηρᾶν 
σχοῖνον ἀπ᾽ ἀκροπόλεως μέχρι τοῦ πέραϑεν φρουρίου διέτεινεν, fi 
ὡς ἂν τὸ κατὰ τὴν πόλιν χαλούμενον Κέρας μὴ ἐκ τοῦ στόλου 
τῶν ἀντιπάλων πημαίνοιτος Τρηγόριον δέ, πάλαι μὲν χρηματί- 
σαντα στρατηγόν, δὲ αἰτίας δὲ βασιλεῖ γεγονότα καὶ διὰ τοῦτο 
εἰς Σκῦρον, μίαν τῶν Κυκλάδων νήσων, φυγαδευϑέντα, λαβὼν 
ὃ ἀποστάτης, ἅτε δὴ προσχωρήσαντα αὐτῷ, χειροτονεῖ στρα- 1! 
τεύματος ἡγεμόνα μυρίων ἀνδρῶν, καὶ τοῦτον πρόδρομον αὑτοῦ 
xarà τῆς βασιλευούσης προπέμπει, ἀλλὰ δὴ καὶ στόλον ναυτί- 
λων ἀνδρῶν, ἵνα δὴ ἄμφω κατὰ ταὐτὸν ἐν τῇ Κωνσταντίνου γέ- 
γοιντὸ πόλει. καὶ δὴ γέγονε τοῦτο ταχέως, συνελϑόντες ἀλλή-- 
λοις ἀπό 1t γῆς καὶ ϑαλάττης κατὰ τὰς Βαρβύσου τοῦ ποταμοῦ 

D ἐχβολάς, οὐδὲ τῆς σιδηρέας ἐξαρκεσάσης σειρᾶς κωλῦσαι τὴν 
τῶν πολεμίων ἔφοδον πλοίων. μετ᾽ o) πολὺ δὲ καὶ αὐτὸς σὺν — 

0 


o0 Δ | 
6. πεζῶν ἅμα καὶ ναυτικῶν L. 8, βραχὺ χρόνον 1. 18, κατ᾽ αὖ- - 
tov L. 19. ταχαίως L. 


perexiguum eduxisset contra eum et ex omnibus civitatibus 'Thracicis 
fidem auxilii praestandi et societatis accepisset. Sed istis eam negligen- . 
tibus, magna incrementa capit tyrannus, fis etiam ad eum confluentibus. - 
Statim igitur imperator in urbem revertitur, atque ut licebat ea firmata, 
terrestres simul et navales collegit copias ex orientalibus, qui post dis- | 
cessum desertoris iam aliquantisper tyrannide liberati erant. Immisit au- - 
tem imperator etiam ignem bellicum navibus, atque ferream catenam ab 
arce usque in castellum ex adverso extendit, ne urbis Keras quod vo- . 
catur (i. e. Cornu) ab hostili classe infestaretur. Porro Gregorium, qui Ἶ 
olim quidem fuerat dux militaris, sed in offensionem imperatoris venerat - 
atque ob id in Scyrum unam ex Cycladibus insulis relegatus fuerat, | 
hunc inquam nactus desertor, utpote ad ipsum &e conferentem, praeficit - 
exercitui decem mille virorum, atque hunc praecursorem suum adversus 
imperatoriam urbem mittit, simul autem et classem nauticumque exerci- : 
tum, ut ambo eodem tempore Constantinopolin pervenirent. Id quod | 
cito admodum factum fuit, cum convenissent terra marique ad Barbysi 
fluvii ostia, neque ferrea illa catena valuisset prohibere adventum na- 
vium hostilium. Nec multo post ipse etiam cum octoginta millibus ad- 











REGUM L, II. 39 


z' χιλιάσιν ἐπιστατεῖ τῇ πόλει, ἐπὶ δὲ τῷ. προτέρως ποιηϑέντι 
υἱῷ καὶ ἕτερον ἀναδείκνυσιν, Z4vacováciov ὄνομα, πάλαι μὲν εἰς 
τοὺς καλουμένους τελέσαντα μοναχούς, εἷς χοσμικῶν δὲ τρόπων 
φαυλότητι τάξιν ἐληλυϑότα, αἰσχρὸν τὸ εἶδος, ὥστε δοκεῖν ἐξ 
δοϊνοποσίας Ἰνδογενὴς εἶναι, μοχϑηρότερον τῇ ψυχῇ ὑπὸ ἐμπλη- 
ξίας ἐσχάτης. μετὰ τούτου οὖν καὶ παντὸς τοῦ στρατοῦ προσ- 
βάλλει τῇ πόλει, ἅμα τῷ φανῆναι οἰόμενος ἀνοιγῆναι τὰς πύλας 
αὑτῷ. ἐπεὶ δὲ τῆς ἐλπίδος διαμαρτάνει, τῶν πολιτῶν μεθ᾽ 
ὕβρεων ἀποπεμψψάντων αὐτόν, σχηνοῦται κατὰ τῶν σεβασμίων 
10 “ναργύρων νεών, καὶ πάντας ἔσχεν ὑπηχόους τοὺς κατὰ τὸν 
Θράκιον οἰχοῦντας Βούόσπορον. εἶτα πόλεμον μετὰ τῆς πόλεως V. 18 
συγχροτεῖ τοξεύμασιν ἀφάτοις καὶ τοῖς ἐκ τῶν πετροβόλων λίϑοις 
ὀργάνων, μάλα δὴ κατὰ μέρος τῶν Βλαχερνῶν ἐλπίζων ταύτην 
ἑλεῖν. ὅϑεν δὴ καὶ ὃ βασιλεὺς ΠΠιχαὴλ ἀναβὰς ἐπὶ τῆς ὀροφῆς 
15700 τῆς ϑεοτόκου ναοῦ τὸ πολεμικὸν σημεῖον πήγνυσι, κελεύει 
δὲ καὶ Θεόφιλον τὸν υἱὸν λαβεῖν γὲ τὸ νικοποιὸν τοῦ σταυροῦ ξύ- 
λον καὶ τὴν σεβαστὴν ἐσθῆτα τῆς ϑεομήτορος, καὶ περιελϑεῖν 
τὸν τοῦ Βυζαντίου τείχους περίβολον μετὰ λιτανείας, σὺν ἅμα 
76 ἱερῷ κλήρῳ καὶ τοῖς ἄλλοις πολίταις, τῆς ϑείας ἐπικουρίας 
δεόμενον. παρατάττεται δὴ παντοίῳ πολέμου εἴδει ὃ ἀποστάτης 
καὶ μηχαναῖς" ἀλλ᾽ ἐξ ὑπερδεξίου οἱ τοῦ βασιλέως ταῖς τε βο- 
λαῖς καὶ τοῖς ἀντιμηχανήμασι κεχρημένοι διωθοῦνται τοὺς ἐναν- B 
τίους, ὥστε καὶ κλίμακας καὶ χελώνας κριούς τε καὶ πᾶν & τι 


1. ἐπίσταται ἴ,. 4. φαυλότητα L. 


fuit ad urbem. Adoptavit etiam, post priorem adoptivum filium, alte- 
rum quoque, Anastasium nomine, qui olim quidem monachus fuerat, sed 
ad secularium improbitate morum ordinem defecerat; turpi facie, ut vi- 
deretur ob vinolentiam: ex India oriundus, sed peiore animo propter ex- 
tremam vecordiam. Cum isto igitur et universo exercitu accedit ad ur- 
bem, simul atque apparuisset putans apertum iri portas sibi. Cum au- 
tem haec spes eum fefellisset, civibus eum cum contumelia ableganti- 
bus, tabernacula ponit apud venerabilium Anargyrorum templum, omnes- 
que habuit sibi subiectos eos qui in "Thracio habitabant Bosporo. Deinde 
bellum adversus urbem instaurat cum sagittis innumeris et lapidibus ex 
machinis ad id paratis, potissimum a parte Blachernarum sperans se 
eam capturum. δἰ πος et Michael, conscenso tecto templi deiparae, 
belli signum figit: iubet etiam "Theophilum filium sumere lignum crucis 
victoriae efficiens venerandamque vestem deiparae, et obire moenium 
Byzantii ambitum, supplicando, una cum sacro clero aliisque civibus, 
divinum auxilium implorantem,  Oppugnat ergo desertor omni genere 
bellandi atque machinis. Sed ex superiore loco ii qui erant cum impe- 
ratore, jactibus et machinis contra instructis usi, repellunt adversarios, 
ita ut scalas et testudines et arietes et quidquid eiusmodi esset instru- 


40 GENESII 


τοιοῦτον ὄργανον λιπόντας ὑπὸ τὰς ἰδίας διαδρᾶναι σκηνάς. 
ἀλλὰ καὶ ὃ ναυτικὸς τοῦ ἀποστάτου στρατὸς καὶ αὐτὸς τῷ ὑγρῷ 
κεχρημένος πυρί, xvxiot τὴν πόλιν τούτῳ τε καὶ τοξεύμασιν 
ἀριϑμοῦ πλείοσι, πρὸς δὲ καὶ τετρασκελέσιν ἑλεπόλεσε χαλουμέ- 
γαις, πνεύσαντι ἐναντίῳ πνεύματι ἀποχρούεται, ἅτε δὴ καὶ χει- 5 
μερίου τῆς ὥρας οὔσης. 

Ἤδη δὲ τοῦ ἡλίου ταῖς ἀρχτῴοις οἰχήσεσιν ἐπιϑέοντος διά 
τὲ τοῦ πεζικοῦ καὶ τοῦ ναυτικοῦ στρατοῦ προσβάλλει τῇ πόλει 
κατ᾽ ἐχεῖνο μάλα τὸ μέρος ὃ δὴ Κέρας τὸ σχῆμα καλεῖται, τε-- 
τρασχελεῖς ἑλεπόλεις κατασκευάσας καὶ ἐκ τῶν πεμπομένων δι᾽ 10 

C αὐτῶν ἀπὸ τῶν νεῶν λίϑων κατασείειν τὸ τεῖχος οἰόμενος. ὃ δέ 
γε βασιλεύς τισι τῶν ἐναντίων διὰ τοῦ τείχους εἰς λόγους ἦλϑεν 
ἀμνηστίαν τῶν εἰργασμένων αὐτοῖς ἕξειν, εἶ μεταμεληϑεῖεν, 
παρεγγυῶν" οὐ πείϑει δὲ τούτοις, ἀλλὰ στρατόν τινα καϑοπλί- — 
σας ὀλίγιστον, ἀϑρόον τῆς πόλεως ἔξεισι καὶ τοὺς ὑπαντήσαντας 15 
αὑτῷ κατὰ κράτος νικᾷ, καὶ χατὰ ϑάλατταν δὲ τοσοῦτον ὥστε 
τὰ πλοῖα πρὸς γῆν διοχείλαντας συνδεδεμένα πρὸς τοὺς ἐκ τῆς 
χέρσου μαχομένους ἀναφυγεῖν καὶ τὸν ἐκ ϑαλάττης ἀπαγορεύσα- 
9o. πόλεμον, ἑχόντας v& πολλοὺς τῶν πολεμίων προσχωρῆσαε 
τῷ βασιλεῖ. ἐν οἷς καὶ Γρηγόριος, συνελκύσας ἑαυτῷ καί vp 

D μοῖραν βραχεῖαν στρατοῦ xol κατὰ νύχτα τινὰ λαβόμενος εὔκαι- 
ρίας, φεύγει πρὸς τὴν Θράκην καὶ κατὰ νώτου γίγνεται τοῦ τυ-- 










| 


1. λειπόντας L. 8. κυκλῶν coni. B. 9. μάλα] fort. πά- 
Aw. 15. ἀϑρῶον L. 17. διοκείλαντα L. 22. νῶτον L. 


menti relinquerent inque sua diffugerent tabernacula. Sed et navalis 
exercitus desertoris ipse etiam humido. utens igne, oppugnans urbem 
illo, et sagittis innumeris, insuper et machinis quaternorum crurum, 
flante adverso vento reiicitur. 

Sole autem iam septentrionalia lustrante, terrestri et navali exer- 
citu oppugnat urbem, illa praecipue parte quae Keras (i. e. Cornu) a 
figura vocatur, machinas cum quaternis cruribus fabricatus, atque mis- 
sis per eas lapidibus e navibus muros se concussurum putans. Ceterum 
imperator cum quibusdam ex hostibus de muro collocutus oblivionem et 
veniam patratorum, si paenitentiam prae se ferant, promisit, sed non 
persuasit. Itaque postquam exercitum perexiguum armasset, subito ex 
urbe erumpit et occurrentes sibi magna strage vincit; pariter et in mari, 
ut navibus ad terram actis et colligatis, ad eos qui in continente pu- 
gnabant confugerent, in mari pugnare haud sustinentes, multique ex ho- 
stibus ad Michaelem deficerent; inter quos et Gregorius, abstrahens se- 
cum partem quandam exiguam exercitus, atque nocte quadam nactus 
opportunitatem, properans se confert in "Thraciam et a tergo fit tyranno. 





4 





REGUM L. Il. 41 
pávvov. ἀλλ᾽ ὅγε στασιάρχης ἅμα τῷ τοῦτο μαϑεῖν στρατεύει 
κατὰ Γρηγορίου, καὶ τοῦτον καταλαβὼν ἀναιρεῖ, καὶ πάλιν εἷς 
τὴν πόλιν ἐλϑὼν τῆς ἐξ ἀρχῆς ἔχεται προσεδρείας, γράμμασί τε 
πεπλασμένοις, ὡς κατά τε γῆν καὶ ϑάλασσαν εἴη νενικηκώς, τῷ 

S χατά τε τὴν “Ἑλλάδα καὶ τὰς νήσους ἁπάσας ναυτικῷ ἐξαπατήσας 
ἀναχϑῆναι κελεύει καὶ τῷ βασιλεῖ διαμάχεσϑαι. καὶ δῆτα πλοῖα 
σιταγωγὰ τοῖς πολεμιστηρίοις προσχαϑοπλίσαντες πανϑυμαδὸν 
ἀναπλέουσι, προσορμίζονταί vt τῇ τῶν χαλουμένων Βυρίδων E 
ἀχτῇ, τῶν προτέρων οὐκ ἐλάττους οὖσαι τὸ πλῆϑος" καὶ γὰρ 

10 εἰς »' καὶ τ’ ὃ τούτων ηὔξητο ἀριϑμός. ἔμελλε δὲ ἄρα Ex τε vo- 
τίου μέρους καὶ βορείου τῆς πόλεως αὐτῇ προσβαλεῖν ταῖς ναυσίν. 
βασιλεὺς δὲ προφϑάσας ἀποστέλλει πυρφόρους ναῦς, αἵ δὴ ταῖς 
τῶν ἐναντίων ναυσὶ κατὰ τὸν εἰρημένον ἐπιϑέμεναι χῶρον, ἃς V. 92 
μὲν δλοχαυτοῦσιν αὐτῶν, ἃς δὲ σχεδαννύουσιν, τὰς πλείους δὲ 

1δ τούτων αὐτῶν συλλαμβάνουσιν ἀνδράσιν αὐτοῖς καὶ τῷ βασιλεῖ 
προσάγουσιν. 

᾿χηκοὼς δὲ ἸΠορτάγων ὃ κύριος Βουλγαρίας ὅσα τε καὶ 
οἷα κατὰ τὴν βασιλίδα πόλιν συνηνέχϑη γενέσϑαι, διαπρεσβεύε- 
ται πρὸς βασιλέα καὶ συμμαχεῖν αἰτεῖται αὐτῷ" αἵ γὰρ ὑπὸ 

““έοντος τοῦ βασιλέως πρὸς αὐτοὺς τριακοντούτεις σπονδαὶ ἤδη 

τὴν πρώτην δεκαετηρίδα συνεπλήρουν σχεδόν. ἀποδοχῆς δὲ με- 
γάλης ὃ βασιλεὺς τὴν γνώμην αὐτῶν ἀξίαν κρίνας ἀπολογεῖται μὴ 







1. τῷ om, L. 6, καὶ δὴ τὼ L. 11. προσβαλλεῖν L. 
22. ἀξίως L. 


Sed rebellionis princeps, simul atque id intellexit, cum militari manu 
aggreditur Gregorium captumque interficit, reversusque ad urbem obsi- 
dionem continuat, litterisque fictis, quasi terra marique vicisset, deci- 
piens, naves e Graecia insulisque universis subvehi iubet ad proelium 
cum imperatore committendum. Itaque navibus vehendo frumento belli- 
eisque instructis unanimiter provehuntur appelluntque in littore Byri- 
densi, haud minore numero quam priores: nam ad cccr earum excreve- 
rat numerus. Erat autem et ab australi et a boreali parte urbem navi- 
bus aggressurus. Sed imperator praeveniens misit igniferas naves, quae 
hostiles naves in loco praedicto pri partim comburunt integras, par- 
tim dispergunt, plerasque autem capiunt una cum hominibus et impera- 
tori adducunt. 
Cum autem audivisset Mortagon Bulgariae dominus quae quantaque 
imperatoriae urbi accidissent, per legationem agit cum imperatore, de- 
oscitque sibi societatem belli. Nam foedus illud tricennale sub Leone 
imperatore cum ipsis factum iam fere primum decennium implebat. Sed 
imperator, quamvis magnopere probandam iudicaret voluntatem ipsorum, 
se excusavit, haud oportere eos inter quos conventum sit tanto tempore 





42 GENESII 


χρῆναι τοὺς ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον ὡμολογηκότας Χριστιανικῶν 
αἱμάτων ἀφέξεσϑαι ἐπὶ τῷ τῶν στασιωτῶν πολέμῳ τὰ καλῶς 

B δόξαντα καταλύειν" φιλοφρονησάμενος δὲ αὐτοὺς τῆς προϑυμίας 
ἀξίως πρὸς τὴν ἑαυτῶν ἀποστέλλει. ἀλλ᾽ οὗτοι μὲν κατ᾽ οὐδὲν 
τῶν τοῦ βασιλέως φροντίσαντες λόγων κατά τε τοῦ τυράννου ϑ 
στρατεύουσι καὶ εἷς τὰ Ρωμαίων εἰσβαλόντες ἤϑη κατὰ τὸν Κη- 
δούχτου καλούμενον στρατοπεδεύονται χῶρον. μαϑὼν δὲ ὃ ἀπο- 
στάτης τὴν κατ᾽ αὐτοῦ τῶν Βουλγάρων ἔφοδον, τοῦ κατα- 
λειφϑέντος αὑτῷ ναυτικοῦ λόγον οὐδένα ποιεῖται, ὅϑεν δὴ τοῦτο 
πᾶν τῷ βασιλεῖ προσχωρεῖ" ὅλος δὲ τοῦ πεζοῦ στρατοῦ γεγονὼς 10 
ἀπαίρει μὲν τοῦ προσεδρεύειν τῇ πόλει, κατὰ δὲ τὸ εἰρημένον - 
χωρίον προσβαλὼν τοῖς Βουλγάροις κατὰ κράτος ἡττᾶται. xol 
πλεῖστοι μὲν τῶν αὐτοῦ κτείνονται καὶ πυρπολοῦνταε πρὸς τού- 

C των" οἱ δὲ περιλειφϑέντες ὡς εἶχον σϑένους σκεδάννυνταί που. 
λείαν δὲ πολλὴν τῶν πολεμίων oi Βούλγαροι συμφορήσαντες πρὸς 15. 
τὴν ἑαυτῶν ὑποστρέφουσιν. | 
| Οὐκ ἀπολήγει δὲ καὶ οὕτως πράξας κακῶς τῆς ἀπονοίας ὃ 1 
τύραννος, ἀλλὰ τοὺς σκεδασϑέντας συλλέξας [καὶ] πρὸς τὴν κα- ᾿ 
λουμένην ΖΔιάβασιν, ἅτε δὴ πρὸς τὸ στρατοπεδεῦσαιε πάντα 0U- — 
σαν ἐπιτηδείαν, διά τε τὴν τῶν ἵππων νομὴν καὶ πρὸς τὴν ἄλλην 90 
χρείαν τῶν ἀνθρώπων ἀφϑονωτέραν τυγχάνουσαν, ἐκεῖσε σκη-- 
γοῦται τῷ τέλματι τοῦ χωρίου ϑαρρήσας, ἐκεῖϑέν τε ὥσπερ ἐξ 
ἀκροπόλεως, ὄντως τύραννος ὦν, συχνὰς ποιεῖται καταδρομὰς 
καὶ τὰς πλησιαζούσας πυρπολεῖ κώμας. ὅπερ δὴ μαϑὼν ὃ βα- 










abstinere a Christiano sanguine, propter rebellium bellum ea quae recte 
probassent et decrevissent rescindere. Condigne ergo pro ipsorum prom- 
ptitudine atque humane exceptos habitosque in patriam dimittit. Sed 
isti, nihil curantes imperatoris dicta, adversus tyrannum infesto exercitu - 
Coe rei ; ütque apud Cedocti locum ita dictum castra ponunt. 

orro desertor, cognito Bulgarorum hostili adventu, relictae quidem a 
se classis rationem habet nullam; unde etiam ea tota imperatori se ad- τὸ 
iunxit: totus autem terrestri exercitui intentus ab obsidenda urbe disce- 
dit et apud praedictum locum congressus cum Bulgaris ingenti clade af- - 
ficitur, plurimique suorum occiduntur et cremantur, reliqui autem quan- 
tum possunt fugientes disperguntur. Multis autem spoliis hostium con- 
gestis Bulgari in patriam revertuntur. 

Non desinit tamen, quamvis re ita male gesta, tyrannus insanire. - 
Sed postquam dispersos volle dhistti ducit ad Diabasin locum ifa dictum, 
castris omnino idoneum, pabulis equorum rebusque aliis ad usus homi- . 
num abundantiorem: illic tabernacula ponit, palude illius loci tutum se - 
fore ratus, atque inde tanquam ex arce verus tyrannus crebras facit in- 
cursiones proximosque vicos incendiis vastat. Quo intellecto imperator 


REGUM 1. II. 43 


σιλεὺς ΠΠιχαήλ, ὡς εἶχε δυνάμεως, εὐαρίϑμητον σχεδιάζει στρα- 
τὸν καὶ xarà τοῦ τυράννου πρὸς τὸν εἰρημένον ἔρχεται χῶρον 
σὺν κόσμῳ στρατηγεσίας παντί, λόγοις καὶ ταῖς ἄλλαις ὑποσχέ- 
0:0: τοὺς συνόντας ἐπιρωννύς. ὃ δὲ τύραννος πλήϑει πολλῷ 
507 μάλα ὑπαντιάζει τῷ βασιλεῖ, σχηματίζεταί τε φυγήν, ὥστε 
τὸν τοῦ βασιλέως στρατοῦ διαλυϑῆναι συνασπισμόν" διαμαρτά- 
vtt δὲ τοῦ σχοποῦ, μήτε τὴν τάξιν τοῦ βασιλικοῦ διαλύσας στρα- 
τοῦ, μήτε τοῖς ἑαυτοῦ συναφϑῆναι οἷός τε γεγονώς, ἀλλὰ τῶν 
ἐναντίων μὴ ἐνεγκὼν τὴν δρμήν, ὡς εἶχε τάχους, χρῆται φυγῇ 
1οχαὶ πρὸς τὴν ᾿ρκαδιούπολιν σύν τισι τῶν ἑαυτοῦ διασώζεται. 
ὁμολογήσαντας δὲ αὑτῷ τοὺς πλείστους τῶν στασιωτῶν ὃ βασι- 
λεὺς εἰληφὼς ἐπέρχεται τῇ πόλει αὐτῇ xa9^ ἣν ὃ τύραννος διεσώ.- 
ζετο, χάραχά τε περιβάλλει αὐτῇ καρτερὸν κύκλῳ. ὀλιγίστους 
δὲ ὃ ἀποστάτης ἔχων ἔνδον τῆς πόλεως ἱππότας, πολλάκις, ὅτε 
16 δὴ πεφυρμένους διήϑρει τοὺς ἐναντίους, ἠφίει κατ᾽ αὐτῶν τού-- 
τους" ἀλλ᾽ οὖν γε καὶ ταύτῃ μᾶλλον ἐπάνϑανον ἢ ἔδρων οἱ δεί- 
λαιοι. ὃ δέγε βασιλεὺς ἑλέπολιν μὲν οὐ προσῆγε τῇ πόλει, φει-- 
do? μήτε τινὰ τοῦ λοιποῦ τῶν ὅμοδύόξων ξίφεσιν ἀναιρεῖσϑαι, 
μήτε μὴν δειχϑῆναι τοῖς Σκύϑαις ὡς δυνατὸν μηχαναῖς τὰς ὑπὸ 
φο' Ῥωμαίων ἁλῶναι πόλεις" λιμῷ δὲ καὶ προσεδρείᾳ περιγενέσθαι 
τοῦ τυράννου διέγνω. καὶ δῆτα πολλοῦ χρόνου διαδραμόντος 
τοσοῦτον ἐνδεῖται τῶν πρὸς τὸ ζῆν ὃ τύραννος ἀναγκαίων, ὥστε 


18. καρτερῶν L. 15. διήρϑρει L. 16. Continuator p. 41 D. 
καὶ φόνον οὐ ποιεῖ μέν, πάσχει δὲ παρὰ τῶν ἐχϑρῶν. 


Michael, modico coacto exercitu adversus tyrannum in praedictum locum 
proficiscitur bene instructa acie, verbis et pollicitationibus suos confir- 
mans. 'lyrannus porro cum ingenti multitudine adversum proficiscitur, 
simulat autem fugam, ut imperatoris acies dissolvatur: sed ab hoc scopo 
überravit, cum nec imperatoris exereitus ordinem turbaret, nec ipse cum 
suis coniungere se posset. Itaque adversae partis impetum sustinere non 
valens qua poterat celeritate fugit, atque in Arcadiopolin cum quibus- 
dam ex suis evadit, Porro imperator, cum plerosque ex rebellibus in 
fidem accepisset, aggreditur ipsam urbem in quam tyrannus evaserat, 
vallumque ei circundat undique firmum.  Desertor autem paucissimos in- 
tra urbem habens equites, saepe, quoties scilicet sine ordine turbatos 
cerneret adversarios, immittebat his illos: sed hac etiam ratione plus 
patiebantur quam efficiebant perditi illi. Nullas autem imperator machi- 
nas admovit urbi, id cavens ut nec ex consortibus fidei quisquam gladio 
interficeretur, neque ostenderetur Scythis posse machinis capi Romano- 
rum urbes: verum fame et assidua obsidione tyrannum in suam potesta- 
tem redigere statuerat. ltaque multo tempore elapso adeo indigere coe- 
pit tyrannus rebus ad vitam necessariis, ut primo quidem omnem aeta- 








D 


E 


V. 90 


44 GENESII 


πρῶτον μὲν πᾶσαν ἄχρηστον ἡλικίαν καὶ φύσιν ἐχκενοῖ τῆς nó- 
“- - - - 
λεως, εἶτα τῶν ἵππων αὐτῶν διὰ τὴν λιμὸν ἀποφϑαρέντων, τῶν 
κρεῶν αὐτῶν, καὶ ταῦτα ὀδωδότων, γεύσασϑαι πείϑει" προῆλ- 
B ϑὸν δὲ εἰς τὸ κώδιά τε καὶ τἄλλα σχύτη φαγεῖν. καὶ τέλος oí 
μὲν αὐτῶν διὰ τῶν πυλῶν λανθάνοντες, οἱ δὲ xol διὰ τῶν τεί- 5 
- , , RÀ A € L1 c ^- x 
χῶν καϑάπτοντες κάλους, ἄλλοι δὲ καὶ ξαυτοὺς θιπτοῦντες κατὰ 
τὸ ἔδαφος καὶ τὰ μέλη συνθλώμενοι, ἀνωμολόγουν τῷ βασιλεῖ, 
χαὶ συγγνώμης τυγχάνοντες καὶ ἀδείας “ναστασίῳ τῷ ψευδωνέ 
γγνώμης τυγχάνοντες c “Ἱναστασίῳ τῷ ψευδωνύ- 
- € L4 
μῳ τοῦ τυράννου συνήπτοντο υἱῷ, τοῦ Βύζης ἐπειλημμένῳ mo- 
λίσματος, ἐκ τούτου ἐν αὐτοῖς διαπολεμεῖν τῷ βασιλεῖ ἡρημένῳ, 10. 
e X , -- 2 , ? - , c , - |] 
tva. δὴ παράσχοι τῷ ἀποστάτῃ ἐν τῷ μάχεσϑαι ῥᾳστώνην φυγῆς. 
2 c * - - - c | 
εἷς δὲ λόγους ὃ βασιλεὺς τοῖς ἐν τῇ πόλει ἐλϑὼν καὶ τῶν εἰς αὗ- 
€ , : | 
τὸν ἁμαρτημάτων λήϑην us9" ὅρκων ὑποσχόμενος ἕξειν, κατὰ 
τοῦ τυράννου συνίστανται χαὶ συσχόντες αὐτὸν προσάγουσι βασι- 
". € - 1 
C λεῖ" ὃ δὲ γηθομένῳ ποδὶ κατ᾽ αὐχένα πατήσας αὐτὸν χειρῶν 15. 
» - - - ^ 3 
ἄμφω καὶ ποδῶν στερηθῆναι χελεύει, ἐπὶ κοντοῦ τε ἄἀναρτᾶσϑαι | 
, 
πρὸς τούτῳ. ποινηλατούμενος δὲ ὃ δείλαιος οὕτως ἐβόα μέγα 
, - ^- - | 
“ἐλέησόν με, ἀληϑῶς βασιλεῖ." ἐρομένου δὲ τοῦ βασιλέως αὖ- 
τὸν & τίνες εἶεν κρυφίως συνεγνωχότες τῆς ἀπονοίας αὐτῷ, 
, ^ -“ ^ - - - " » 
τάχα ἂν πολλῶν κατεῖπε ψευδῶς τῶν βασιλικῶν φίλων" ἀλλ᾽ 20 
, - 
Ἰωάννης ἀνὴρ ἐπίκλησιν ᾿Ἐξαβούλλιος, ἐν πατρικίοις τελῶν, τὸν 
, ^ - ^ 
τύραννον ἐπέσχεν εἰπεῖν, φήσας τῷ βασιλεῖ ὡς οὐ δέον κατὰ φί- 
, - , » ce ' , e - 
λων πιστεύειν ἐχϑροῖς. ἀλλ᾽ ὃ μὲν τύραννος οὕτως δυστυχῶς 


Γ 


10. ἡρημένων L. 14. συσχῶντες L. 17. πρὸς τοῦτο L. 





tem sexumque inutilem eiiceret ex urbe, deinde ipsorum equorum qui 
fame perierant carnes, easque iam olentes, gustare hortaretur: eoque 
deventum ut pelles aliaque coria comederent. Ac postremo eorum alii 
per portas clam egressi, alii de muris suspensis funibus demissi, alii 
proiiciendo se ipsos in terram lapsi, fractis etiam membris, fidem impe- 
ratori promiserunt. Sed veniam securitatemque adepti ad Anastasium, 
tyranni filium falsi nominis, sese conferebant, qui Byzae oppidum occu- 
paverat, indeque bellum inferre per eos imperatori cogitabat, ut scilicet 
»pugnando praestaret desertori facultatem fugiendi. Sed cum imperator 
cum oppidanis collocutus eis delictorum oblivionem iuratus promisisset, 
in tyrannum consurgunt comprehensumque adducunt imperatori. Qui, 
cum laeto pede eius collum calcasset, manibus ambabus et pedibus eum 
orbari iubet, atque in palo suspendi insuper. Cruciatibus autem exagi- 
tatus perditus ille sic clamabat magna voce, *miserere mei, o vere im- 
perator." Cumque interrogasset eum imperator, si qui essent occulte 
conscii eius amentiae, fortasse multos indicasset falso ex imperatoris ami- 
cis: sed vir quidam lohannes cognomine Exabullius , patricius , prohibuit 
tyrannum dicere, affirmans imperatori haud oportere de amicis credere 
inimicis. lnterim tyrannus sic misere finit vitam, mense Octobri iam 





REGUM L. II. 45 


δὲ καὶ 24vaoráciov οἵ ἐκ Βύζης, ἐπειδὴ τὸν ἀποστάτην ἔμαϑον 

ἀνῃρῆσθαι, πεδήσαντες χεῖρας καὶ πόδας πρὸς βασιλέα χομί- 

ζουσιν, ὅντινα δὴ τῇ αὐτῇ τοῦ ψευδωνύμου πατρὸς καταδιχκά- 
5 ζει nog. 

Ἐπεὶ δέ τινὲς τῶν τοῦ τυράννου τὴν καλουμένην Πάνιον 
κατασχόντες πόλιν, ἄρτι μὲν τούτου ἀπεφϑορύτος, εἰς τὸ πο-- 
λεμεῖν βασιλεῖ διέγνωσαν καταστῆναι, πρὸς ἣν ἐλϑὼν ὃ βασι- 
λεὺς MiyazA καὶ λόγους εἰρηνικοὺς προτεινόμενος οὐδαμῶς πεί- 

10 9& καταϑέσϑαι τὰ ὅπλα, γίνεται δή τι ϑεόϑεν σημεῖον αὐτοῖς " 
σεισμὸς γὰρ σφοδρὸς τὸ τε τεῖχος κατέβαλε καὶ τοῖς τοῦ βασιλέως 
τὴν εἷς πόλιν δέδωκε πάροδον" ὃ τοῖς σεισμοσχόποις σημεῖον ἥτ-- 
τῆς, ὅϑεν γεγένηται τοῦτο. ἀλλὰ δὴ καὶ Ἡράκλεια 5 πάλαι 
Πέρινϑος καλουμένη, τὰ τοῦ τυράννου λίαν νοσοῦσα, πρὸς τὴν 
διὰ τῶν τοῦ βασιλέως λόγων ϑεραπείαν ἀντέσχεν" ὅϑεν δὴ τῆς 
ix τοῦ ϑαλαττίου μέρους τοῦ τείχους ἐπιδρομῆς τῶν βασιλικῶν 
πειραϑεῖσα στρατιωτῶν ἁλίσκεταί τε καὶ τῆς τυραννικῆς ἀπαλ-- 
λάττεται νόσου ἀναιμωτὶ καϑάπαξ ὑπὸ τῶν ἐναντίων ληφϑεῖσα. 
ἐντεῦϑεν δὴ βασιλεὺς πάντα κατήκοα λαβὼν ἑαυτοῦ πρὸς τὴν 
βασιλίδα πόλιν ὑπονοστεῖ, καὶ ἱππικὴν ἐπιτελέσας ἁμίλλησιν οὐ- 
δὲν ἀνήκεστον τοῖς στασιώταις ποιεῖται ,. πλὴν τοῦ διὰ μέσης τῆς 





2, οὗ om. L. 13. 092v] fort. ὁπόϑεν. cladem fore a qua parte 
ruina facta fuerit. 18. λειφϑεῖσα L. 


medio. Mox autem cognito rebellem interfectum, etiam Anastasium ex 
Byza constrictis manibus pedibusque ad imperatorem adducunt, quem 
eadem qua falsi nominis patrem condemnat poena. 

Ceterum quidam ex tyranni asseclis occupata urbe quae Panion di- 
ciur, cum, quamvis modo interempto illo, bellum gerere contra impe- 
ratorem statuissent, ad eam urbem profectus imperator Michael sermo- 
nes pacificos praetendens haudquaquam persuasit ut arma deponerent. 
Fit autem divinitus prodigium ipsis: nam terrae motus vehemens simul 
murum deiecit, et iis qui cum imperatore erant in urbem ingrediendi co- 
piam fecit: quod contemplatoribus et coniectoribus terrae motuum signum 
est cladis, unde etiam id factum est. Quin et Heraclea, quae olim Pe- 
rinthus dicta, rebellionis morbo laborans ad verba imperatoris volunta- 
tem erga ipsos declarantia obstinata fuit. Itaque ex maritima parte muri 
incursionem imperatoriorum experta militum, capitur et rebellionis libe- 
ratur morbo sine caede et sanguine ab adversariis occupata. Hinc im- 
perator, postquam omnia sibi subiecerat, in imperatoriam urbem rever- 
titur, celebratisque ludis circensibus nullam saevitiam exercet in rebel- 
les, nisi ut per medium circum manibus post terga vinctis irent, et 


καταστρέφει τὸν βίον μηνὸς ᾿Οχτωβρίου μεσοῦντος ἤδη" εὐθὺς 


D 


V. 21 


46 GENESII 


ἱπποδρομίας εἷς τὰ ὑπίσω δεδεμένους τὰς χεῖρας ἱέναι, xal τινας 
εὐθὺς φυγαδεῦσαι αὐτῶν. καὶ οὕτω ϑριαμβεύει τὴν νίκην. 

Ἐπὶ χρόνου δὲ ἐν ᾧ ἀποστασία προβεβήκει ἣ Θωμᾶ, ἀδεῶς 
ἀπὸ Ἱσπανίας à4yaggvol ἐδήουν τὴν ἹῬωμαΐτιδα γῆν σὺν δέκα 
περικαμπέσι ναυσί, κατὰ δέ τινας κ', τρόπῳ τοιῷδε, προσώ- 5 

B χϑισαν τῇ χώρᾳ αὑτῶν διὰ τὸ μὴ πιοτάτην ὑπάρχειν καὶ εὔφο-- 
ρον, καὶ πρὸς τὸν ἀρχηγὸν αὑτῶν εἶπον ᾿“πόχαψιν ““ἄρον ἡμᾶς 
τῶν ἐντεῦϑεν καὶ ἀπάγαγε εἷς εὔγειον τόπον, καὶ εὐζωῶμεν ἐκεῖ:- 

9. 152. » , ᾿ E] ^ (22 
σε." ὧν τοῖς, λόγοις παρακληϑεὶς γενναίων ἀνδρῶν καὶ εὐύόπλων 

, , D €T “- , 3 , et 
στόλον εὐτρέπισεν, ἐξ ὧν πασῶν νήσων ἐκράτησεν, ὥστε xol10 
τῆς Κρήτης αὐτῆς" ταύτην γὰρ λαῷ εὐζώνῳ ἐπηρεάσας ἐξηχμα- 
λώτισε καὶ πολλὴν λαφυραγωγίαν εἰσεποιήσατο, καὶ ἀκριβῶς 
ἀναμεμαϑηκὼς τὸν χῶρον ἐπαλινόστησεν. τῷ δὲ ἐπιόντι καιρῷῦα 
μ΄ ναῦς ὃ ᾿“πόχαψ ἐπισκευασάμενος ἐν ταύτῃ κατῆρε, καὶ τῷ 
2 , ^4 - , 
ἀχρωτηρίῳ ταύτης προσέβαλε καὶ προσωρμίσϑη τῷ Χάρακι. 15 

C διωρίσατο δὲ τῷ ὕπ᾽ αὐτὸν λαῷ ὕπως ἕκαστος τῶν πλοίων ἀνὰ ὁ 

εἴκοσι ἀνδρῶν καταλίποιεν, οἱ δὲ πάντες ἄλλοι εἷς τὸ τὴν νῆσον | 
9 , c E , 1 
ληΐζεσϑαι προχωρήσειαν ἐπὶ ἡμέρας ys ιβ΄, ἀποκινήσαντος δὲ 
τοῦ λαοῦ πρὸς τὴν τοιαύτην ἐγχείρησιν, ταύταις ἐνέβαλε πῦρ 
καὶ ὁλικῶς ἐπυρπόλησεν. ἐφευρηκότες δὲ ταύτας ἡϑαλωμένας 90 
στασιάζειν κατὰ τοῦ ἀρχηγοῦ αὑτῶν τετολμήχασιν. καὶ ἀπολε- — 
λόγητο πρὸς αὐτοὺς ὅτι ““τῇ προτεραίᾳ κατεγογγύζετέ μου, ὦ 


| 


8. ἐπὶ γρόνῳ L. 14. τῷ τῶν L. 16. εἰς ἕκαστον et &v- 
δρας B. 17, καταλείποιεν L. 18. προσχωρήσειαν L. 


quosdam eorum statim in exilium ageret. Atque sic triumphavit ob vi- 
ctoriam. 

"Tempore autem quo rebellio 'Thomae grassabatur, Agareni Hispanici 
secure et licenter vastabant Romanam ditionem cum decem rotundis na- 
vibus, aut secundum alios viginti, hac ratione. Offendebantur sua re- 
&ione, quod non esset pinguis nec fertilis, atque ad ducem suum Apo- 
chapsin dixerunt *tolle nos hinc et abduc in fecundum solum, ut bene 
vivamus illic." Quorum verbis permotus strenuis viris et bene armatis 
instruxit classem, cum quibus omnes insulas in potestatem suam redegit, 
atque adeo ipsam Cretam. Hanc enim militibus bene accinctis cepit mul- 
tamque praedam adeptus est, atque accurate recognita regione reversus 
esí. Anno autem sequenti Apochaps navibus quadraginta in eandem in- 
sulam navigavit, cumque appulisset ad eius promontorium, stationem ce- 
pit ad Characem. Ceterum populo sibi subiecto praecepit ut apud sin- 
£ulas naves vicenos viros relinquerent, ceteri omnes in insulam praeda- 
tum discederent ad dies duodecim. Profecto autem populo ad negotium 
illud suscipiendum, navibus iniecit ignem easque totas combussit. Cum 
autem invenissent eas combustas, seditionem movere contra ducem ausi 
sunt. Atque is facti rationem apud eos exposuit, dicens *antea quidem 








REGUM L. IL 47 


ἄνδρες ὁμόφυλοι, μὴ μεταναστεύειν ὑμᾶς πρὸς εὐζωΐαν βεβου-- 
λημένου" καὶ διὰ τοῦτο ἤγαγον ὑμᾶς ἐνταυθοῖ, ἐν ᾧ γάλακτος 
καὶ μέλιτός ἐστιν ἀπορρώξ.᾽ οἱ δὲ ἀντεῖπον αὐτῷ ““καὶ ποῦ δὴ 
τέχνα ἡμῶν καὶ γυναῖκας εὑρήσομεν ;᾽ ὃ δὲ πρὸς αὐτούς “ἴστε 
5 ὅτι αἰχμαλωσίαν ἑαυτοῖς πλείστην ἠνέγκατε" ix ταύτης οὖν ὑμῖν D 
γυναῖχας ἁρμόσασϑε." καὶ οὗτος ὃ λόγος ἀρεστὸς ἐφάνη ai- 
τοῖς, καὶ τοῦ στασιασμοῦ κατευνάσϑησαν, καὶ πυκνοῖς σκόλοψι 
χάραχα περιέϑεντο πρὸς ὀχυρότητα ἑαυτῶν διαρκεῖν ἐν αὐτῷ " 
ἀφ᾽ ov ὃ τύπος μέχρι τῆς δεῦρο Χάραξ προσονομάζεται. μονά- 
100756 δέ τις μετέπειτα προσφοιτήσας τῇ νήσῳ ἔφη αὐτοῖς ὅτι 
“εἴπερ ὅλως ἐϑέλοιτε καταδυναστεῦσαι τῆς νήσου, ἀχολουϑή- 
σατέ μοι" καὶ ὅποι στοχασάμενος παραδείξω ὑμῖν ἐπιτηδειότητα 
κτίσεως, ἐκεῖσε πόλιν οἰκοδομήσατε, δὲ ἧς τῆς νήσου ἐξουσιά- 
σοιτε. xol ἀπήνεγκεν αὐτοὺς εἷς τόπον καλούμενον 'Χάνδακα, R 
15 ἐν ᾧ 4j πόλις τούτων καϑίδρυται" καὶ ταύτην πέριξ ἐτάφρωσαν. 
. ἧς 0 πόχαψ καϑηγεμόνευσεν, καὶ 9' καὶ x' Κρήσσας πόλεις ἦν- 
δραποδίσατο, μιᾶς μόνης μὴ ἁλωϑείσης ἀλλ᾽ ἢ λόγῳ, ἀπολιορ- 
κήτου μεινάσης ἕως ἄρτι, ὃ καὶ κεκλῆσϑαι ταύτῃ συνέδραμεν, 
ἐχόντων τῶν οἰκητόρων αὐτῆς σὺν ἐλευϑερίᾳ ποιεῖν τὰ Χριστια-- V. 19 
γῶν εἰϑισμένα. ὧν τῆς ἐπιδρομῆς ὃ Θωμᾶς καὶ ἁλώσεως αἴτιος, 
᾿ἀπόχαψις δέ. οὗ παῖς μὲν Σαΐπης ἐτύγχανε, Σαΐπου δὲ Βάβδελ, 


v 
1. μεταναστεύειν ἡμᾶς ἴω. 2. ἤγαγον ἡμᾶς L. 8. ἀπορ- 
οὐξ L. 8, πρὸς σχυρότητα L. 19. ἑκόντων L. 21. immo 
"Anógonp τε. 


obmurmurabatis mihl, tribules, abducere vos alio ad commode vivendum 
nolenti: atque ob id adduxi vos huc, ubi lactis et mellis est. fluxus." 
At illi dixerunt ad eum ^*ubinam vero liberos nostros et uxores invenie- 
mus?" Quibus ille **scitis vos plurimam praedam tulisse: ex hac igi- 
tur uxores vobis adiungite." Atque ista oratio grata ipsis visa est, se- 
ditioque inter ipsos sedata. 'l'um densis palis vallum circumposuerunt 
ad munitionem ipsis sufficientem ; unde locus ille usque ad hoc tempus 
Charax (i. e. is og vocatur. Monachus autem quidam ingressus insu- 
lam dixit eis *si omnino cupitis in vestram potestatem redigere insulam, 
sequimini me: atque ubi coniectura assecutus ostendero vobis idoneum 
locum ad condendam urbem, ibi condite," abduxitque eos in locum qui 
dicitur Chandax, in quo urbs eorum sita est: atque eum fossa ducta 
circumdederunt, llli urbi praefuit Apochaps, atque undetriginta. Creten- 
sium urbes subiugavit, una sola non expugnata nisi λόγῳ (1. e. verbo ), 
non revera, ad hoc usque tempus; unde etiam appellari eam contigit 
Hypologiorum; concesso incolis ut libere peragant Christianorum consue- 
tas functiones. Illorum autem Agarenorum incursionis et expugnationis 
urbium 'Thomas erat causa. Ceterum Apochapsidis filius erat Saipea, 





48 GENESII 


ὃς ἐν Πελοποννήσῳ κατά τι ϑαλάσσης κλυδώνιον πρὸς γῆν σὺν 
νηὶ τῇ ἑαυτοῦ προσπαρείς, ἐν ἡμέραις τοῦ μακαρίτου “έοντος 
βασιλέως, τηνικαῦτα δὲ στρατηγοῦντος Κωνσταντίνου τοῦ avy- 
εἑτόφρονος, ἐχκεχράτητο, ᾧ τεσσαρακοντάπηχυς τὸ ἐπώνυμον" 
οὕτινος Βάβδελ ἐτέλει ὃ Ζερκουνῆς ovyyovoc, ὃ πρὸ τοῦ νῦν 5 
ἀρχηγοῦ τῆς Κρήτης καϑηγησάμενος. 

Ἔν ταύτῃ δὲ τῇ νήσῳ Κύριλλος ὃ ϑαυμόάσιος, 6 Γορτύνης 
ἐπισκοπήσας τῆς πόλεως, ὑπὲρ Χριστοῦ ὡς ἱερεῖον ἄμωμον 


B ἐσφαγίαστο. οὗ τὸ τίμιον αἷμα μέχρι τῆς δεῦρο κατά τινα χῶ- 


C 


, - - € A 
τῷ στρατηγέτῃ Κυβερεωτῶν ἐνετείλατο πάσας τὰς ὕπ᾽ αὐτὸν | 


ρον, καϑώς τινές φασιν, ἀνεξάλειπτον συντετήρηται" xo^ 0v10 | 
oi εὐσεβεῖς φοιτῶντες καὶ τοῦτο σπόγγῳ ἐναπομάττοντες δι᾿ αὐ-΄ 
t ^ , c , Ἢ 2 E] E - L! - | 
τοῦ γε ϑεῖον μύρον ὑδρεύονται xol κατ᾽ οὐδὲν ἀλλοιοῦσι τὸ χρῶ: — 
A τ ἐν 3, 1 LM S “ - D ] 

μα τοῦ αἵματος. ἔτι δὲ καὶ ἦ τῶν τροφίμων σεβαστῶν παίδων 
αὐτῆς ἑβδομὰς μετὰ πολλῶν ἄλλων ταφῇ ἀφιέρωται, ἀναιρεϑέν- —— 
των ὑπὲρ τῆς εἰς Χριστὸν ἀδιστάκτου καὶ εἰλικρινοῦς πίστεως. 15. 
Kal δὴ ἔκτοτε κατακεχράτηντο ἂν nag? ᾿“γαρηνῶν atvij- 
σοι, εἶ μὴ βασιλεὺς ΠΠιχαὴλ ὃ ἐξ “μορίου ἔσχε φιλονεικότερον —— 
ἐλευϑεριάσειν αὐτάς" καὶ δὴ πολυωρήσας ἐνδελεχῶς Κρατερῷ 





ναῦς παρετοιμάσασϑαι καὶ ἀπᾶραι εἷς Κρήτην καὶ σπουδῇ πάσῃ 
τοὺς ταύτης οἰκήτορας Σαρακηνοὺς ὀλοϑρεῦσαι. ὃς ἐκεῖσε παρα-- 


1. πελοπονήσω L. 4. δτεσαρακοντάπηχυς L. 7. ὃς yoo- 
τύνης L. | 


Saipae autem Babdel, qui in Peloponneso tempestate quadam maris ad 
terram cum nave sua allisus, temporibus beati Leonis imperatoris, duce 
Constantino illo prudente, captus fuit, cui cognomen τεσσαρακοντάπηχυς 
(i. e. quadraginta cubitorum). Huius autem Babdel erat Zercunes fra- 
ter, qui ante istum qui nunc est ducem Cretae praefuit. 

Porro in hac insula Cyrillus ille admirandus, qui fuit Gortynae ur- 
bis episcopus, pro Christo velut immaculata hostia fuit immolatus. Cuius 
pretiosus sanguis usque ad hunc diem quodam in loco, ut quidam aiunt, 
indelebilis conservatur: quem locum pii homines frequentantes illumque 
sanguinem spongiis aflricantes per eum divinum unguentum hauriunt et 
nullatenus colorem sanguinis immutant. Praeterea etiam alumnorum ve- 
nerabilium et filiorum eius insulae septenarius, cum multis aliis, sepul- 
tura consecratus est, qui interfecti sunt pro fide in Christum indubitata 
et pura. 

Et sane ab illo tempore mansissent in potestate Agarenorum insulae, 
nisi imperator Michael Amoriensis tantopere studuisset eas liberare. Ita- 
que cum esset assidue sollicitus, Cratero praefecto Cybereotarum prae- 
cepit ut omnes quas sub se haberet naves instrueret et in Cretam pro- 
ficisceretur atque omni studio Saracenos eam inhabitantes exterminaret. 





| 
: 
1 
4 





REGUM L. II. 49 


γενόμενος σὺν ναυσὶν o' xav αὐτῶν πόλεμον ἦρεν ἐξ ἀνατολῆς 
ἡλίου μέχρι τῆς δύσεως, xol κατὰ τοσοῦτον αὐτῶν ἐκυρίευσεν 
ὥστε πάντας καὶ ἀναιρήσειν βεβούλητος ἀλλὰ κακοὶ ἀρχηγοὶ 
— συγόντες αὐτῷ οὐκ εὐβούλως ἀνέστειλαν εἰρηκότες ““ἡμεῖς ye πάν-- 
5706 ὑποπιέσαντες, οὐκ ἔτι πάντως οὗτοι τολμήσειαν τοῦ λοιποῦ 
πρὸς ἡμᾶς ἀντιτάξασϑαι. ἤδη νὺξ τελέϑει, κατὰ τὸν ποιητήν" 
ἀγαϑὸν καὶ νυκτὶ πιϑέσϑαι. δυσπεφόρηκε γὰρ ὃ λαός. ἄγωμεν 
εἷς τὰς ἡμετέρας σκηνάς, καὶ πρωΐας ἐπιλαμπούσης ἀφιξώμεϑα 
καὶ κατάσχωμεν αὐτούς." καὶ δὴ τοῖς ῥήμασιν αὐτῶν φρεναπα- D 
τοτηϑεὶς πρὸς τὰς σκηνὰς αὐτῶν σὺν αὐτοῖς ἐπανέλυσεν. μηδα- 
μῶς δὲ πεφροντιχότες τῶν πρὸς σωτηρίαν ἀσφαλειῶν, ἀλλ᾽ 
ὑπτιάσαντες δυστυχῶς πολλῷ τε κόπῳ χατευνασϑέντες xol 9avá- 
vov ὕπνον ὑπνώσαντες, ἐπελϑόντες νυχτὸς οἱ ἐχϑροὶ σιδήρειον 
ὕπνον τούτοις ἐπήγαγον" οὐδ᾽ εἷς τῶν ἐκεῖσε παρόντων τουρμαρ- 
χῶν ἢ ἀρχόντων πολεμικοῦ ἐπιβῆναι πλοίου δεδύνητο, μόνου 
τοῦ στρατηγοῦ αὐτοῦ ἐμποριχῷ ἐπιβάντος καὶ ἀποπλεύσαντος. 
περὶ οὗ μεμαϑηκὼς ὃ τῶν ᾿“γαρηνῶν ἀρχηγὸς δυσὶν δλκάσι λα- 
βὼν ἐπεβίβασε καὶ αὐτοῦ κατεδίωξεν ὕπισϑεν, καὶ πρὸς νῆσον 
τὴν Κῶ τοῦτον κατέσχεν (φεῦ συμφορᾶς) καὶ ἐν αὐτῇ ξύλῳ κρε- 
μάννυσιν. ὅϑεν ἀνέκαϑεν καὶ μέχρι τῆς σήμερον 7j τῆς Κρήτης V. 98 
γῆσος κεχράτηται παρὰ τῶν ᾿“γαρηνῶν, ἐξ ἧς τοῖς “Ῥωμαϊκοῖς 
ὅροις ἐπισυρρέουσιν. ᾿ 


2. καὶ ante κατὰ om. L. 7. πειϑέσϑαι L. 13. σιδήριον L.. 
14. οὐδεὶς L. 


Qui postquam eo pervenisset cum septuaginta navibus, cum illis bello 
conflixit ab ortu solis ad occasum , superavitque adeo ut omnes interfi- 
cere cogitaret, Sed ignavi duces, qui erant apud ipsum, pessimo con- 
silio represserunt eum, dicentes **cum nos universos illos satis afflixeri- 
mus, haud amplius audebunt deinceps acie congredi: et iam nox humida 
caelo praecipitat, secundum poetam, suadentque cadentia sidera somnos, 
Indignatur enim populus. Eamus in tabernacula nostra, et mane illu- 
cescente veniamus eosque opprimamus." Atque his verbis deceptus in 
tabernacula cum ipsis discessit, Ceterum nihil sollicitos de tutanda sa- 
lute sua, sed supinos malo suo fato magnaque defatipatione sopitos ac 
mortifero somno oppressos aggressi nocte hostes ferreum somnum illis in- 
Quxerunt. Nemo ex praesentibus turmarchis aut praefectis bellicam na- 
vem conscendere potuit: solus dux mercatoriam nactus enavigavit. De 
quo certior factus Agarenorum dux duabus navibus viros imposuit, eum- 
.que a tergo persecutus est atque apud insulam Co comprehendit (o ca- 
lamitas!) et in ligno suspendit. Unde ab illo tempore usque ad hodier- 
num diem Cretae insula tenetur ab Agarenis, ex qua Romani imperii 
fines invadunt. 
Genesius, 4 





50 GENESII REGUM L. II. 


* c , 2 - “ΠῚ 1 

Εἴτα εὑρίἰσχεταί τις πολύφρων ἀνὴρ ᾧτινι Θορυφᾶς τὸ ἐπώ- 
M , - ^ - Ρ] ^ , ? i 
»vuo», καὶ προστάξει βασιλικῇ διὰ τῆς αὐτοῦ εἰσηγήσεως ἀϑροί- 
1 
ζεται ναυτικὸν στρατολόγημα γενναιότατον, οἷς ἀνὰ μ' χρυσοῦ | 
ἐπιδίδοται νομίσματα, καὶ “οὐκ ἄλλως γένοιτο τόδε," εἶ μὴ | 
- , , A 2 , 3 , , 4 

ταῦτα κομίσοιντο, διηγόρευον. οἵ ὁλκάσιν εὐζώνως ἐπιβατεύ- 5 
σαντες καὶ ναύαρχον αὐτὸν κεχτημένοι τὴν ἐλευθερίαν πολλαῖς | 
ἐχορήγησαν" o)g τεσσαραχονταρίους τὸ ληφϑὲν προσωνόμασεν. i 
Miyo2 δὲ ὃ βασιλεὺς κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς αὑτοῦ βασιλείας | 
παντελεῖ ἀγροικίᾳ ἢ τῇ σκηπτουχίᾳ καλλωπιζόμενος περὶ τῶν 
B ϑείων εἰκόνων ἐδημηγόρησε τὸ ἑκάστῳ δοχοῦν ἀπεργάζεσθαι" 10 

, ' ^ - ^ / γ , 

ἀλογιστεύων δὲ μετὰ ταῦτα πρὸς διπλύόην ἀποτραπείς, Ἐὐφρο- 






, , M! , - , 
σύνην, Κωνσταντίνου τὴν ϑυγατέρα τοῦ κατακριϑέντος τυφλό-- 
vyu, μονήρη βίον προσηκαμένην, πρὸς τὰ ἀνάκτορα εἷς γαμε-- 
τὴν μετηγάγετο, καὶ τὸν εὐαγῆ ΠΠεϑόδιον ἀδίκως τιμωρησάμενος 

2 € M ? , ^ ^ - 3 , - » , 
καϑ᾽ εἱρκτὴν ἐφυλώκισε περὶ τὴν νῆσον Zdvógéov τοῦ ἀποστόλου, 1 
S. S 63 , 2 - 2 (4-4. * ! 
xuJ^ ἣν ὃ Axgirag ἐγγειτονῶν ἐμφανίζεται, ov ἀντικρὺ κατα-- — 
πρῆσαι τοῦτον οἴόμενος. Εὐϑύμιον τὸν μητροπόλεως Σαρδιανῶν 
? , , , - , , 
ἐξηγούμενον Θεόφιλος βουνεύροις χαλεπῶς ἐθανάτωσεν. 
Ἐπεβίω μὲν ἹΠιχαὴλ τῇ βασιλείᾳ ἔτη 2j πρὸς ἐννέα μησίν, ὁ 
- 5 Li A - , ^ , x 
ἀπεβίω δὲ τῷ δυσουρίας νοσήματι ἐμπεσὼν ἐκ νεφρίτιδος ἐπι- 90 
ϑέσεως. : 








1. ᾧτινι B , ᾧτι L. 2. αὐτοῦ B, αὐτῆς L. 6. νήσοις 1 
πολλαῖς B. 17. μητροῦ L. 20. νεφρέτηδος L. 


Postea inventus fuit vir quidam prudens, cui cognomen Ooryphas, 
cuius admonitu iubente imperatore colligitur nauticus exercitus , in quo 
singulis quadraginta aurei dabantur: nec aliter fieri posse, nisi tantum - 
accipiant, affirmabant. Qui navibus bene instructis vecti ipsumque na- - 
varchum habentes libertatem multis insulis praebuerunt. His id quod ac- . 
ceperant nomen fecit quadragenariorum. ἮΝ 

Porro Michael imperator initio imperii sui summa morum rusticitate 
quam sceptro magis sibi placens, de divinis imaginibus concionem habuit, - 
ut quisque quod sibi videretur faceret: sed inconsulte post haec ad ver- - 
sutias conversus, Euphrosynam Constantini filiam, illius qui caecitate - 
condemnatus fuit, quamvis ea monasticam vitam assumpsisset, in regiam - 
duxit pro uxore, sanctumque Methodium iniuste cruciatum in carcere - 
asservavit in insula Andreae apostoli, qua vicinus Acritas conspicitur, 
ex adversis eius comburere hunc cogitans. Euthymium metropolitam Sar- ὦ 

— antistitem 'Theophilus bubulis nervis vehementer caesum in- 
terfecit. m 

Vixit autem Michael in imperio annos octo δὲ novem menses. Obiit, | 

cum in difficultatem urinae incidisset morbo renum eum invadente. | 









BAZIAEISN Γ 


ΠΕΡΙ ΘΕΟΦΙΔΟΥ ΥἹΟΥ͂ 
: MIX A H 4. 


REGUM LIBER III 


DE THEOPHILO MICHAELIS 
FILIO. 


"Ox Θεόφιλος τὴν πατρῴαν ἀρχὴν κληρωσάμενος ἐν ἔτει ςτλη΄, 
ἰνδικτιῶνος η΄, ποιεῖται κατὰ Ἰαγναίραν σελλέντιον, πάντας 
ἐχεῖσε χωρεῖν ὅμοϑυμαδὸν προτρεψάμενος, καὶ στὰς εἷς μέσον 
ἐδημηγόρησεν “ἐπειδὴ ὃ ἐμὸς πατὴρ xol ὑμῶν βασιλεύς, ὦ ἱερὰ 
δσύγχκλητος, ὅρχοις μὲ διεβεβαιώκει φρικτοῖς ἀποιχόμενος, τοῖς 
συνηγωνισμέγοις αὐτῷ εἷς τὸ κατὰ «Τέοντος νεανίευμα τῆς ἀγω- 
νίας παρασχεῖν ἄξια, οὐ μεϑήσειν τῆς ἐντολῆς οὐδαμῶς προτε- 
ϑύμημαι." τούτων παρρησιασαμένων τῷ βασιλεῖ καὶ τῇ παρε- 
στώσῃ συγκλήτῳ, διαρρήδην αὐτὸς ἐγκελεύεται τῷ ἐπάρχῳ (Oeo 
Οὗ νόμος ϑεσπίζει ἐπὶ τοῖς ἀνθρωπίνου φόνου μὴ εὐλαβουμένοις, 


Inscr. Βασιλειῶν γ΄, caeteris in margine positis, om. L. 


T peophitas autem paternum imperium hereditate adeptus anno mundi 
sexies millesimo trecentesimo tricesimo octavo, indictione octava, in Ma- 
gnaura concionem habuit, omnibus illuc ire unanimiter iussis, atque in 
medio consistens verba fecit, ** Quandoquidem meus pater et vester im- 
perator, o sancte senatus, moriens iureiurando me obstrinxit horribili ut 
adiutoribus eius in facinore adversus Leonem dignum operae pretium 
tribuam, haudquaquam negligere illud praeceptum in animum induxi." 
Illis libere professis ad imperatorem et ad senatum adstantem, palam 
ipse mandat praetori *quod lex praecipit super iis qui hominis caedem 





V. 24 


52 GENESII 







B τοῦτο δρᾶν διανάστηϑι, ἄλλως τε πρὸς αὐτὸν βασιλέα, ᾧ χρῆ- 
σις παρὼ ϑεοῦ τῆς βασιλείας ἐπιβραβεύεται." καὶ τὸ ϑεσπισϑὲν 
ἑτοίμως ἐξείργασται. 

᾿Ἐγκρατὴς δὲ τῶν σκήπτρων Θεόφιλος γεγονὼς ὅλως αὐτὸς 
κατ᾽ ᾿“γαρηνῶν ἐκστρατεύειν ἐπείγεται, πολυανδρίᾳ ϑαρρῶν καὶ 5 
2 , AE A PDA" - ^ ^ zí 2c ^ 
ἀριστέων ἀνδρῶν ἐπισυλλογῇ. καὶ γὰρ εἶχε ue9^ ἑαυτοῦ καὶ IMa- 
^ ᾿ , M , * , - 2 ^ 
γουὴλ τὸν γεννάδαν τῶν “Τρμενίων, ov κλέος τῆς ἀνδρείας κατὰ 
πᾶσαν Συρίαν xoi ρωμαϊκὴν ἐπικράτειαν, πολλῷ δὲ μεῖζον καὶ 
3 , » «4 € ^- , , » , LI 
εὐσεβείας, καϑ᾽ ἃ ἡ τῶν πραγμάτων παραδηλώσει ἀλήϑεια, σὺν 

C αὐτῷ καὶ τὸν ἐκ Περσίδος Θεόφοβον, ἄνδρα ϑεοσεβῆ καὶ z0A- 10 
λῆς ἐχόμενον ἀρρενωποῦ χαὶ παλαιᾶς λογιότητος, ὡς πάλαι 
ἹΠωυσῆς Ἰησοῦν τοῦ Ναυὴ καὶ Χάλεβ τοὺς γενναιόφρονας, καὶ 

, ^-^ € 2 E ? - s 2 
τούτοις τῇ xo^ ἡμᾶς εὐσεβείᾳ οὐ ϑεοφιλῶς ἐπεκέχρητο" δι᾽ ὧν 
ποτὲ μὲν τῶν ἐξ "Ayag κατίσχυε, ποτὲ δὲ τῶν δυστυχημάτων 
ἀντείχετο, ἀφράστοις ϑεοῦ προμηϑεύσεσι τοῦ πάντα σοφῶς διι- 15 

V. 95 ϑύνοντος. ὅϑεν τῶν ᾿4γαρηνῶν ποτὲ περιγεγονότων τοῦ βασι- 
λέως, ἐπείπερ νίκη ϑεοῦ ἐν γούνασι χεῖται, καϑάπερ ὃ ποιητὴς . 
ἀπεφήνατο, μόλις παρ᾽ αὐτῶν διασέσωστο, εἶ καὶ πολλῶν τῶν 
Περσῶν διά γε τὰς ἥττας τοῖς ᾿“γαρηνοῖς προσετίϑεντο, κἂν 
R] , -» 3 74 € , ^ 2 , , ᾿ 
ἐπαλινόστουν τῷ ἄνακτι, αὐτὸς ὁπηνίκα πρὸς ἀντιπάλους inet, 90) 
οὐχ ἥκιστα τῷ στέργειν αὐτοὺς τὸν Θεόφοβον. 


ΒΨ D " 
aia e iT ———Ó /— ÁO 





CER iid 


1. χρῖσις B. 4. 040g L. 7. γεννάδα L. 12. vovit L. 
ibid. fort. κἂν τούτων τῇ. Berglerus expressit ἡ — εὐσέβεια, mo- 
sira pe 18. πολλοὶ B. 21. τῷ στέργειν B , τὸ στέρ- 
γειν L. 


non verentur, ad id exsequendum surge, praecipue ipsius imperatoris, 
cui divinitus id datum ut sit unctus domini Itaque ut praeceptum ita 
prompte perfectum fuit. 

orro potitus sceptro 'Theophilus omni studio adversus Agarenos . 
expeditionem parat, multitudine virorum fretus et coetu fortissimorum 
hominum. Etenim habebat secum Manuelem etiam illum strenuum ex Ar- 
menia, cuius fortitudo celebrabatur per omnem Syriam Romanamque di- 
tionem, sed multo magis pietas in deum, prout rei veritas declarabit; 
cum illo et '"heophobum, pium virum multaque praeditum virili et anti- - 
qua facundia; quemadmodum olim Moses Iosuam filium Num et Chale- ἡ 
bum strenuos viros secum habuit; quanquam horum pietate christiana | 
non ad placitum dei usus est: per quos aliquando quidem Agarenos vi- 
cit, aliquando autem calamitates et clades accepit, imperscrutabili dei ' 
consilio omnia sapienter gubernantis. Unde cum Agareni aliquando vi- ' 
cissent imperatorem, quandoquidem victoria in manu dei est, aegre ab - 
ilis evasit incolumis, quamvis multi ex Persis propter clades ad Agare- 
nos deficerent, qui tamen redibant ad imperatorem, cum ipse adversus 
hostes proficisceretur, eo potissimum quod ipsi diligerent Theophobum. 


REGUM L. III. 53 


Τοιαύτη δὲ jj κατὰ τοῦτον ἀπὸ διαφόρων κατὰ διαδοχὴν 
διάφορος κατά τι πάντως ἀπομνημόνευσις, ὧς τοῖς ἱστοροῦσι 
πρὸς ἀκριβολογίαν ἐξείϑιστο. ἐπειδὴ τὰ ἐγκόσμια πάντως κατὰ 
ῥοὴν καὶ ἀπορροὴν καϑεστήκεσαν, xal διαφϑοραὶ φύλων αἰτίαις 

δτισὶ κατὰ διασπορὰς παρυφίστανται, ὅϑεν καὶ τοῦ Περσικοῦ 
ἔϑνους, πάλαι μὲν τὸν σκηνίτην βίον περιπεποιημένου καὶ δέρεσι 
κατὰ περιστολὴν τὴν ἀπορίαν ἢ τὸ γενναῖον ἐπιδεικνυμένου, ἔτι 
δὲ ταῖς ἀνδραγαθίαις πολλῶν ἐϑνῶν κυριεύσαντος, καὶ εἷς πα- 
| gotvlay ἐξ εὐτυχίας ἀρϑέντος, καὶ μετὰ τοῦτο τὰ μέγιστα δυστυ- 
[0 χήσαντος καὶ διανεμηϑέντος, οἷα τοῖς Ἰουδαίοις καὶ ἑτέροις συμ-- 
βέβηκεν ἔϑνεσιν. ἐξείϑιστο δὲ τοῖς Πέρσαις τοὺς ἑαυτῶν βασι- 
λέας ἐκ βασιλείου φυλῆς ὑπέχειν ἀνάρρησιν" ἀλλὰ πολέμοις ἐν 
ἐπαλλήλοις καὶ ταῖς τῶν t ὃμογενῶν ἄλλαις ἐπαγωγαῖς κατὰ τὴν 
πατρίδα παντελῶς τῆς βασιλικῆς σειρᾶς ἐκλιπούσης, ἐν ἀμηχα- 
5 νίᾳ τε περὶ τούτου διατιϑεμένων καὶ δι᾽ ἐρεύνης ἐμμεριμνώντων, 
παρά τινος ἐδηλοποιήϑη αὐτοῖς τῶν ποτὲ ὑπηρετησαμένων τινὶ 
τῶν κατὰ βασιλικοῦ γένους συνάφειαν πολλαχῶς εἷς πρεσβείαν 
ἡκόντων Κωνσταντίνου τῇ πόλει, ἐκεῖσέ γε τὸν εἷς ζήτησιν εὕρη-- 
κέναι, εἶ καὶ μὴ ἐκ νομίμων γάμων, ἀλλ᾽ ὅμως γεννηθέντα τοῦ 
Ὁ πρέσβεως. ὅϑεν παρεισδύντων αὐτῇ τῶν περὶ τούτου διατετα- 
γμένων κρύφα καταστοχάσασϑαι, καὶ ἀναγνωρισάντων τὸν νεα-- 
νίαν (συγκατῴκει γὰρ τῇ τεκούσῃ ἐν ταῖς κατὰ τὴν Ὀξεῖαν δια- 


4. διαφϑοραὶ B, διαφοραὶ L. 6. δέρρεσι L. 8. xvgiev- 
0c à 


σάντων L. 18. ys] vs L. 


'Talis autem est de isto diversorum per successionem diversa aliqua- 
tenus commemoratio , ut accuratioribus historicis usitatum etiam diversa 
tradere, Quandoquidem haec mundana in fluxu et defluxu sunt, etiam 
interitus nationum per dispersiones quibusdam de causis existunt: hinc 
etiam Persicae gentis; quae olim quidem in tabernaculis vixerat, pellium 
amictu inopiam suam aut tolerantiam ostentans , pereo rebus fortiter 
|ocerng multis gentibus dominata erat, atque ad insolentias ex secunda 
ortuna elata, deinceps maximas calamitates perpessa et dispersa fuit, 
qualia Tudaeis aliisque gentibus acciderunt. Consueverant autem Persae 
Suos reges ex regia stirpe creare: sed cum bellis crebris et assiduis, 
aliisque civilibus et intestinis calamitatibus regia familia in patria defe- 
cisset, ipsique in angustiis essent et de inquirendo solliciti, significatum 
est ipsis a quodam qui ministraverat aliquando cuidam ex jis qui genus 
regium attingebant, saepe ad legationem profectis Constantinopolin, ibi 
se éum invenisse qui quaerebatur, quamvis non ex legitimis nuptiis, le- 
gato tamen prognatum. Proinde cum clam irrepsissent in eam ad inve- 
stigandum et agnovissent adolescentem (habitabat enim cum genitrice in 


€ 


54 GENESII 


ET ^ - , | : 
τριβαῖς,, a? τοῦ Booonógov καὶ τοῦ ΚΚέρως Βύζης ϑυγατρὸς Βέ- 
, "o- 
ζαντος ἀντικρὺ τούτου xol ἄνωθεν καϑεστήκασιν) οὐκ ἐκ τῶν 
e , 
ἐκτὸς μόνον κατὰ συμβεβηκὸς εἰκασμάτων, ἀλλὰ μὴν καὶ ἐξ αὖ- 
τῶν τῶν ἐπουσιωδῶν ᾿νδαλμάτων καὶ φρενῶν καὶ ψυχῆς ἕξεώς τε 
' , ^ 2 2 , 5.2 
D xol καταστάσεως, τὸ κατ᾽ εὐγένειαν βασιλικόν τε καὶ εὐπρὲπὲς 5 
συνῳδὰ παριστώντων, καὶ τῆς κατὰ γειτονίαν ἐπιμαρτυρούσης 
τὸ ἀληϑὲς ὁμιλίας, ἐπειδὴ τὰ κατ᾽ αὐτὸν εὐθέως xal μέχρι τῶν 
- - , , , - 
δεσποτικῶν ἀκοῶν ἐληλύϑει, εὐδόκησάν Tt χάριν τῆς τοιαύτης 
γε σχήψεως [καὶ ὑποτετάχϑαι αὐτοὺς] τοῖς Ρωμαίοις ἐπιχηρυ-- 
* € - 
κεύεσϑαι ἔϑνος τὸ Περσικὸν ἀναγκαίως, xol ὑποτετάχϑαι αὐτοῖς 1C 
€ - , I H 
εἷς σπονδὰς ἧκον εἰρηνικῆς τελειότητος. ὧνπερ ἠκουτισμένων 
τοῖς ἐν Περσίδι ἕκ τε τῶν εἷς ἀποστολὴν προσηχόντων καὶ τῶν 
διὰ τὸν Θεόφοβον δῆϑεν βασιλεῖ γε συναξιούντων, ἀσπαστὸν 
2 - 3 , , 3 - ^ , ^ 
E ἐλογίσαντο τῆς οἰκείας χώρας ἀπαναστεῦσαι καὶ προσχωρήσειν τῇ 
*P. JA e - ^ Li 2 - n p;*1 
ὡμαΐδι, ὅπως τοῦ κατὰ γένος ἀρχηγοῦ ἐπιτεύξοιντο, καὶ μά-- 18 
et - , , - 
Aw 6 ὅτι xci ὃ Περσῶν ἀρχηγὸς Βάβεκ ἀποστάσει τῇ πρὸς τὸν 
- E 
ἀμεραμνουνῆ ἐπὶ & ἔτεσι χκεχορύφωτο, ὧν ἀναμεταξὺ μέγιστοι 
πόλεμοι συμβεβηκότες καὶ ἡττηϑεὶς ὃ Βάβεκ εἴσήει ἐν χιλιάσιν 
ε ^ * Mc P , às f , 355 
ἑπτὰ πρὸς τὴν Ῥωμαϊκὴν ἐπιχράτειαν, κατὰ πόλιν Σινώπην üyt- 
^—— , 

V. 96 ρευνῶν τὸν Θεοφόβου πατέρα, παρὰ Πέρσαις πάνυ τιμώμενον, 90 
c , » M , QUOD E , B: δὰ , 
Ῥωμαίων ὄντα τοῖς καταλόγοις" ὃν ὃ Βάβεκ κατειληφὼς ἐγγύας 

1 ^ , m * c 2 20 p hi € * 
τὲ παρὰ βασιλέως δεξάμενος τὸν vx αὕτον yt λαὸν xol ἑαυτὸν 


8. ἐδόκησέν vs L. 18. συναξιόντων L. 14. προσχωρῆσαι 
Symeon logoth. p. 415 D. 15. τοῦ καταγένους ἴω, τοῦ κατὰ 
γένους Symeon. 21. ἐν τοῖς Β. 


illis quae sunt ad Oxiam mansionibus, quae Bosporo et Cornu Byzae 
filiae Byzantis e regione sunt sitae) non ex externis solum et accidenta- 
libus notis, sed etiam ex illis essentialibus indiciis mentis et animi habi- 
tusque et affectionis, nobilitatem generis regiumque decorem congruenter 
repraesentantibus, viciniae etiam conversatione testificante rei veritatem, 
cumque de eo fama statim etiam ad imperatorias aures pervenisset, vi- 
sum est eis propter hanc causam [et ut subiicerentur] ut cum Romanis 
per legationem gens Persica ageret, et ut his subiicerentur ad foe- 
dera pacis solidae venerunt, Quibus auditis in Persia, cum ex iis qui 
legationis nomine venerant, tum ex iis qui propter 'oTheophobum idem 
quod imperator postulabant, rem optatam putarunt patria migrare et ad 
Romanam ditionem concedere, ut generis regii ducem nanciscerentur 5 
ac vel maxime quod et Persarum dux Babec defectione ad ameramnunem 
per quinque annos contineretur, quo spatio, cum maxima bella accidis- 
sent victusque fuisset Babec, ingressus fuit cum septem millibus in Ro- 
manam ditionem, apud urbem Sinopen investigans patrem 'Theophobi, 
apud Persas valde honoratum, Romanis militantem: quem cum Babec in- 
venisset atque ab imperatore securitatis fidem accepisset, eam cui prae- 








REGUM L. Ill. 90 


τῷ βασιλεῖ ὑπήκοον τέϑεικεν. ὃ δὲ βασιλεὺς Θεόφιλος τὸν μὲν 
εὐγενῆ νεανίαν Θεόφοβον καταγεραίρει πατρικιότητι καὶ τὴν ἕαυ- 
τοῦ ἀδελφὴν τούτῳ πρὸς γύμον ἐκδίδωσιν, τῷ τε Ῥωμαϊκῷ πο- 
λιτεύματι τοὺς Πέρσας συναριϑμήσας ἀξιωμάτων τε βαϑμοῖς xal 
᾿ϑστρατείας πρὸς ἀγχιστείαν τε Ρωμαίων ἐν γάμοις ἁρμόζεται, εἰ 
καὶ τὸν Θεόφοβον ἀναιρεῖ μετὰ ταῦτα δολιωσάμενος. 
Ὥς δέ τινες, καὶ ἄλλως và xarà Θεόφοβον διιστόρηται, 
ἃ τῶν λεχϑέντων τελοῦσι παρόμοια, ἀπαράλλακτα δὲ οὐδαμῶς, 
κατὰ τὸ διάφορον τῶν ταῦτα διεξιόντων τῆς τε αὐτοψίας καὶ τῆς 
ΔΟπρὸς ἑτέρους ἐν διηγήσει μετοχετεύσεως. ἐκ Περσῶν τοίνυν &na- 
γαστὰς ὃ πατὴρ Θεοφόβου βασιλικοῦ αἵματος προενηνεγμένος 
εἴσήει τῷ Βυζαντίῳ πενόμενος, καὶ κατὰ μισϑαρνίαν ἐξυπηρέτει 
τινὶ γυναικὶ 7, τὸ καπηλεύειν εἰς ἐργασίαν παρῆν. ἐπὶ μακρὸν δὲ 
καϑυπουργήσας αὐτῇ, ἔρωτι τούτου περικατάληπτος γίνεται, 
15xol πρὸς ἡδονὴν συμβιβάζονται" ἐξ οὗ συνειληφυῖα ἐγγάστριον 
ἄρρεν ἐχτέτοκεν. τῶν οὖν ἐκ Περσίδος κατὰ διαφόρους χώρας 
μεμερισμένων, τούτων τινὲς ἀστρονομίαν μετήεσαν᾽ αὕτη γὰρ 
τούτοις τῶν ἄλλων τεχνῶν καὶ ἐπιστημῶν προτετίμηται εἷς τὸ 
ἀχριβὲς ἐχπεπονημένη, xol ἄλλαι τυχὸν μαντικαί τε καὶ προγνω- 
90 στικαὶ μέϑοδοι" δι᾽ ὧν ἴσως διεγνώκεσαν περιεῖναι Κωνσταντίνου 
τῇ πόλει Θεόφοβον. ἐνθένδε προσιόντες τῷ τηνικαῦτα διέποντι 






ω 
11. προηγμένος L. 13. γυναικι L. 15. συμβιβάξεται Sy- 
meon p. 416 B. 19. ἐκπεπονημένηι L. ibid. zgoyvoocri- 


xol ἴω. 20. περιιέναι L. 


.. erat militum manum seque ipsum imperatori subiecit. Porro imperator 
"Theophilus generosum adolescentem 'l'heophobum patricia dignitate co- 
honestat, sororemque suam ei in matrimonium tradit, stque in civitatem 
᾿ς Romanam receptos Persas ad dignitatum gradus et militiae cognationem- 
que cum Romanis per matrimonia iungit, etsi 'Theophobum interfecerit 
|. post haec dolo circumventum. 
Etiam aliter autem de 'Theophobo per historiam traditum, ita ut si- 
. milia quidem dicantur iis quae diximus, minime tamen nullatenus varian- 
/ fia, pro diversitate eorum qui ea referunt, dum vel ipsi praesentes co- 
. gnoverunt vel memoria narrando ad ipsos propagata fuit. Cum e Persis 
excessisset pater '"lTheophobi regio sanguine prognatus, venit Byzantium 
egens atque pro mercede servivit cuidam mulieri quae rem cauponariam 
exercebat. Cumque diu ministrasset ei, haec amore eius capitur, atque 
voluptatis causa coniunguntur: ex quo mulier cum concepisset, mascu- 
jum enixa est. Ceterum Persis per diversas regiones dispersis, nonnulli 
ex lis astronomiae addicti erant: haec enim ab illis prae ceteris scien- 
tiis aestimatur, ad summam perfectionem deducta, et fortasse aliae etiam 
vaticinandi et futura praedicendi disciplinae; quarum ope forte cognove- 
rant superesse 'lheophobum in Constantini urbe. Proinde profecti ad 


B 


56 GENESII 


Θεοφίλῳ τὸ βασίλειον κράτος, συνεχῶς ἐδεδέηντο ToU ἐρεύνης 
τυχεῖν ἐν αὐτῇ φανερῶς μὴ διάγοντα, καὶ τούτοις εἰς βασιλέα 
φανερωϑήσεσϑαι. ὡς οὖν ἀσμένως τοῦτο διηκηχόει ὃ βασιλεύς, 
διὰ πάσης ἠχριβολογεῖτο τῆς πόλεως. τῆς δὲ περὶ τούτου φήμης 
πανταχόσε διαδεδραμηκυίας ἐπὶ παρεκτάσει πολλῶν ἡμερῶν, καὶ δ 
εἰς ἀμηχανίαν τοῦ ἐρευνωμένου συνεστηκότων, τῶν κατὰ γειτο-- 
D νίαν τις τῷ ῥηϑέντι γυναίῳ συνών, ὕτῳ συνειληφέναε παρὰ τοῦ 
Πέρσου διετετράνωτο, xa9? ὅμιλίαν τε πολλαχῶς αὐτῷ συνελ-- 
ϑεῖν τὰ πρὸς ὑπηρεσίαν διενεργοῦντι, πυϑέσϑαι τὲ xal σαφῶς 
διαγνῶναι ὅτι πὲρ ἐκ Περσῶν εἴη, βασιλικοῦ δὲ πέφυκεν αἵματος" 10 
καὶ τοῖς ἐρευνῶσι τὰ περὶ τούτου κατασημήνασϑαι. τῶν δὲ τὸ 
μὲν γύναιον κατασχόντων, μεθ᾽ οὗ ὃ Πέρσης τὴν ἀναστροφὴν 
ἐπεποίητο, καὶ ἐνδελεχέστερον ἀσφαλῶς διεξετασάντων τὴν τοῦ 
ἐρευνωμένου διαγωγήν, τὸν μὲν τῇ γυναικὶ συνελϑόντα προτετε- 
λευτηκέναι διεμαρτύρατο, τὸν δὲ ἐκ τούτου προενηνεγμένον κατὰ 15 
συζυγίαν ἄρρενα παῖδα τούτοις ἐδείχνυεν ἐπὶ δυσὶ καὶ i καϑ᾽ ἦλι- 
E χίαν χρονίζοντα ἔτεσιν. ὅνπερ xor! ὄψιν ἰόντα μετὰ καὶ τῶν 
συνόντων αὐτοῖς κατειληφότες Περσῶν, ἐπείπερ αὐτὸν ἔχ τε τοῦ 
βασιλικοῦ ὁμοιώματος ἔκ τε τῆς κατὰ Κῦρον γρυπότητος συμβο- 
λαιωσάμενοι καὶ ἐξ ἄλλων τινῶν τῶν ἐφωμαρτηχότων αὐτῷ, τοῖς 90. 
τούτου ποσὶ προσεκύνησαν καὶ ἀνῃρημένοι πρὸς βασιλέα ἠγά- 





6. γειτωνίαν L. 12. καταστοχώντων L. 18. fort, ἐπείπερ 
ἔγνωσαν αὐτὸν. 20. ἐφομαρτηκότων L. 


"Theophilum tunc, imperium administrantem, instanter petierunt ut sibi 
fieret facultas quaerendi illum qui palam in ea urbe non versaretur: 
ipsos autem regi indicaturos esse. Quibus lubenti animo auditis impera- 
tor per totam sciscitatus est urbem, famaque de ea re utique pervulgata 
spatio multorum dierum, in angustia super eo qui quaerebatur iam con- 
stitutis, quidam ex vicinia praedictae mulierculae coniunctus exstitit, a. 
quo significabatur eam ex Persa concepisse, seque cum illo saepius con- 
versatum , cum is ministerii functiones perageret, atque audivisse certo- 
que cognovisse illum ex Persia esse regioque sanguine cretum: isque. 
fertur quaesitoribus omnia de illo indicasse. Cum illi porro mulierem 
arripuissent cum qua ille Persa consuetudinem habuisset, atque diligen- 
ter accurateque percontati essent de eius qui quaerebatur vivendi ratione 
et mansione, eum quidem qui cum muliere consuetudinem habuisset iam 
mortuum esse testabatur: qui autem illo prognatus esset ex ea consue- 
tudine, eum ostendebat filium duodecimum aetatis annum agentem. Quem. 
in conspectum ipsorum progressum ceterorumque qui cum ipsis erant 
Persarum, ut cognoverunt, de eo ex regio charactere et ex aduncitate 
nasi, quae in Cyro fuerat, coniecturam facientes aliisque ipsum con- 
comitantibus, ad eius pedes adorarunt assumptumque ad imperatorem 


aU IG cdit" n n 


T c CM CUN 


REGUM L. ΤΙ. 57 


γοντο. ὅστις Senoóusvog αὐτόν, καὶ τὴν τεκοῦσαν προσηχάμε- 
voc, πεπυσμένος τε, ὃ πρὸς γάμον Πέρσης αὐτῇ συνιὼν τίς ἄρα 
ὑπάρχοι καὶ πόϑεν ἐχτέθραπτο, ταύτης παρεδηλοῦτο ὡς ἀπὸ 
Περσῶν εἴη τῆς γενεᾶς, εὐγενείας τε βασιλίδος ἐξέχεσϑαι. τού- 
ὅτοις κατ᾽ εὐθυμίαν ὃ αὐτοκράτωρ διατεϑεὶς τὸν μὲν Θεόφοβον ἐν 
τοῖς βασιλείοις ἐσκήνωσεν ἀνατροφῆς τε προσηκούσης καὶ τῆς 
κατὰ μαϑητείαν ἠξίου παιδεύσεως" ὃ δὲ φύσεως εὐκληρίᾳ, οὐχ 
ἧττον δὲ καὶ μεγαλοπρεπείᾳ συνδιαιτώμενος, εἷς ἄχρον ἧκεν ἔλ-- 
λογίμου παιδεύσεως, ὡς ἐντεῦϑεν παρὰ τῷ βασιλεῖ πλεῖστα 
στεργόμενος εὐμοιρῆσαι πατρικιότητα, δορυφορίας τε καὶ σεβα- 
σμιότητος περιδόξων, ἀλλὰ μὴν καὶ τῆς κατὰ ϑεραπείαν πολυτε-- 
λοῦς καὶ ἱχανοτάτης, ἐφάψασθαι. διά τοι τοῦτο ὃ μὲν βασι- 
λεὺς τοὺς Πέρσας ἐκ τούτου ὡς νεανιχοὺς ἐν πολέμοις καὶ μεγα- 
λόφρονας ἐπιστάμενος τοῖς στρατιωτικοῖς ἀναγράφεται κώδιξιν, 
δχαὶ τούτοις Περσικὸν σύλλογον ἐγκατέστησε, καὶ αὐτοὺς ταῖς 
Ῥωμαϊκαῖς στρατοπεδαρχίαις συνηριϑμῆσϑαι προσέταξεν. 

Οὗ χατὰ τῶν ᾿Ισμαηλιτῶν πολλαχῶς ἐφοδεύοντος, τοῦ 
Θεοφόβου αὐτῷ συμπαρόντος, ἐπὶ τοσοῦτον τῷ πρὸς αὐτὸν πόϑῳ 
τοὺς Πέρσας ϑαρρύνεσϑαι καὶ ϑυμηδίᾳ διακεχύσϑαι, ὡς μόνους 
τὸν κατὰ τῶν ᾿“γαρηνῶν ἡρῆσϑαι πόλεμον, τρέπειν τε τούτους 
ἐξ ἀηττήτου δυνάμεως" ἐφ᾽ οἷς μεγαλοψυχήσας ὃ ἄναξ καὶ τῇ 
ἀληϑείᾳ τῶν ἀποβάντων τεθαρρηκὼς ἡγεμονεύειν ἐν Πέρσαις τὸν 
Θεόφοβον πῤοτεϑύμητο. τοῦ οὖν βασιλέως χατά τινα πρόφασιν 


14. κόδιξιν L. 18. τῷ 1 τὸ L. 20. τὸν] τῶν ἴ,. 


duxerunt. Qui illum conspicatus, accersita matre atque interrogata quis 
ille fuisset Persa qui coniugii causa cum ipsa fuisset, et unde progna- 
tus, ab ea edocebatur illum ex gente Persarum fuisse et ex regia 
familia. Quibus laetatus imperator "lheophobum in aula habitare educa- 
rique congruenter et in disciplinis erudiri iussit. Is porro ingenii felici- 
tate nec minus convictu splendido et magnifico utens ad summam erudi- 
tionem pervenit, ut proinde ab imperatore plurimum diligeretur patri- 
ciamque dignitatem consequeretur, comitatum item et venerationem illu- 
Strium, nec non ministrorum copiam sufficientissimam. Hinc imperator 
Persas fortes esse et strenuos persuasus in militares numeros retulit Per- 
Sicamque legionem ex iis constituit ipsosque Romanis exercitibus annu- 
merari iussit. 

Qui cum Ismaelitas saepe invaderet una cum 'Theophobo, Persae ex 


V. 27 


B 


| amore erga illum tantam fiduciam coeperunt tantaque delectatione exhi- . 


larati sunt, ut soli in se susciperent bellum adversus Agarenos, eosque 
profligarent invicta virtute: de quibus imperator bonum animum habens 
ac veritate eventuum fretus, praeesse Persis 'Theophobum voluit, Cum 


58 GENESII 


C διεσπουδαχυίᾳ ἀναγκαίως πρὸς τὴν βασιλεύουσαν ἀναλύσαντος, 
τῷ δὲ Θεοφόβῳ τὰ τῶν Περσῶν ἐγκεχειριχότος διαϑέσϑαι στρα- 
τηγικῶς τὰ στρατεύματα, εἶτα πρὸς τὴν βασιλίδα τοῦτον ἐπανιέ- 
ναι κελεύσαντος, εἷς ἀτοπίαν oí Πέρσαι προκεχωρήχεσαν ix στα- 
σιόφρονος διαϑέσεως, καὶ μὴ ἑκόντα περιστοιχίσαντες ἐν μέρεσι 5 
παραλίοις τῆς Παφλαγονίας (ἥτις ἀπὸ Παφλαγόνος υἱοῦ Φινέως 
τῆς τοιαύτης γῆς ἐγκρατήσαντος ἀγορεύεται) ἐν κατασχέσει τε 
Σινώπης τῆς πόλεως ἢ κατά τινας ᾿Δμάστριδος γεγονότες βασιλέα 
κηρύττουσιν, ὡς ἐκ τούτου καὶ τὰ Περσῶν καινίζεσϑαι ἔϑιμα. 

D αὐτὸς δὲ δυσφόρως ἔχων πρὸς τὸ ἐγχείρημα, οἷα μὴ κατὰ γνώ- 10 
μὴν αὐτῷ πεπραγμένον, αἰτίαν αὐτοῖς προσέπλεκε τοῦ τολμήμα-- 
τος, δεινῶς ἀπολοφυρόμενος διὰ τοῦτο, κχκατεδυσώπει αὐτούς, 
ἱκέτευξέ τε χαὶ ἐβιάζετο τὸ εὐμενὲς βασιλέως ἐξιλεοῦσϑαι, καὶ 
ὥσπερ ἔχοι τὸ ἀληϑές, μὴ αὑτῷ ἐπιγράφειν τοῦ τελεσϑέντος αἷ- 
τίαν. 0v ταῦτα διηκουτισμένοι ἀπογνώσει τε συσχεϑέντες οὐκ 15 
ἔλαττον καὶ μανιώδει φορᾷ συνειλούμενοι, οὐδαμῶς τῷ συμβου- 
λεύματι πείϑονται, καὶ κατὰ τὸ ἀρέσκον αὑτοῖς εὐτρεπίζονται. 
τοῦ δὲ Θεοφόβου λαϑραίως διαπεμψαμένου πρὸς βασιλέα, ἐγ-- 

E γράφοις τε καὶ ὅρκοις καὶ φρικωδεστάτοις ἐπισχυριζομένου ὡς οὗ 
τῷ τολμηϑέντι πάντως αὐτὸς κατῃτίωτο, παρὰ δὲ τῆς τῶν Περ--90 
σῶν εὐηϑείας ἢ φιλευνοίας τοῦτο πεπρᾶχϑαι, φιλανθρώπως ὃ 


1. διεσπουδακυῖαι L. 2. ἐγκεχειρηκότος L. 4. προσκεχω- 
φήκεσαν L. 5. περιστοιχήσαντες L. 11. πεπραγμένων L. 
12. ἀπωλοφυρόμενος L. ibid. immo καὶ ἐδυσώπει. 15. διη- 


κουσμένοι L. 


autem imperator propter causam quandam urgentem necessario in impe- 
ratoriam urbem proficiscens 'Theophobo rem Persarum demandasset, ut 
exercitibus auctoritate ducis praeesset, deinde in imperatoriam urbem 
reverti iussisset, ad insolentiam prolapsi sunt Persae animo rebellandi, 
atque invitum circumsistentes 'lTheophobum in maritimis partibus Paphla- 
goniae (quae a Paphlagone filio Phinei illius terrae olim domino sic ap- 
pellatur), cum iam Sinopen urbem aut secundum aliquos Amastrin occu- 

assent, regem declarant, ut ab illo renovaretur Persarum consuetudo. 

orro ipse aegre ferens eorum conatum, quoniam non ex voluntate sua 
agebatur, reprehendebat eorum facinus vehementer lamentans, eoque 
ipso flectere illorum animos vólebat, obsecrabatque et cogebat ut bene- 
volentiam imperatoris sibi ipsis reconciliarent, et quemadmodum re vera 
comparatum sit, causam facti sibi ne adscriberent, Qui his auditis de- 
speratione capti, nec minus furioso quodam impetu concitati, nequaquam 
eius consilio obtemperant. Ceterum cum 'Theophobus clam misisset quos- —— 
dam ad imperatorem, et horribili iureiurando scriptis concepto conten- 
deret se patrati facinoris auctorem non fuisse, sed Persarum stultitia et 
nimia benevolentia id fuisse factum, imperator humanum et clementem 


ον s n amici S0 NUNT e i ai 








REGUM L. Ill. 59 


βασιλεὺς εὐμενίζεται καὶ ἐπωμότοις αὐτῷ τε καὶ τοῖς σὺν αὐτῷ 
κατεγγυᾶται πιστώσεσιν ἄφεσιν" οἷς πεπληροφορημένοι καὶ τῶν 
ἐσφαλμένων προσδεξάμενοι λύτρωσιν τῆς Σινώπιδος πόλεως ἢ 
᾿μάστριδος ἐξεδήμησαν. ὧν τὴν μὲν χλῆσιν ἐξειληφέναι Σινώ- 
57156 ἀπό τινος τῶν ᾿“μαζόνων, αὐτῆς δειμαμένης, τὴν δὲ τὸ 

πρὶν Κρῶμναν ὠνομασμένην ἔκ τινος Περσίδος “μάστριδος 9v- V. 98 

| ὃν x» , 2 - “ , , 
γατρὸς Οξυάρτου ἀδελφοῦ Zlagtiov , ἥτις συνοικήσασα Zliovvolo 
τῷ Ἡρακλείας τυράννῳ, ὑπ᾽ ἐχείνῳ οὖσαν τὴν πόλιν ἀπὸ τῆ 

p τ y "pur" ^ ἥν "0^ ἀπὸ τῆς 
συζύγου ὠνομακέναι. 

10 Καὶ ὃ μὲν Θεύφοβος τῷ βασιλεῖ αὖϑις ἱλεωϑεὶς ἐν τοῖς βα- 
σιλείοις κατῴκιστο καὶ τῆς πάλαι προσοΐσης αὐτῷ παρὰ βασιλεῖ 
φιλοστοργίας καὶ εὐπαϑείας ἀπέλαυεν. Περσῶν δὲ πληϑύν, διὰ 

Ϊ hi , , 2 , , , 

᾿ τὸ προϊέναι μέχρι μυριάδων γ', οὐ ταύτην ἐλευϑεριάζειν συμφέ- 

|. gov εἶναι xol ἐπ᾽ ἀδείας διάγειν τῷ βασιλεῖ κατεφαίνετο" ἐντεῦ-- 

15ϑεν τοῖς Ῥωμαϊχοῖς ϑέμασι χιλιάσιν ἐπὶ δυσὶ Περσικὸς ἀριϑμὸς 
ἀπεστέλλετο ὑπὸ χεῖρα τελεῖν τῶν κατὰ στρατηγεσίαν καιροῖς τε- 
ταγμένων, ἐφ᾽ ὧν καὶ τουρμάρχαι τούτων ἐπιστατεῖν διωρίζοντο. Β 
ἀμέλει καὶ ἕως τῶν ἐνταυϑοῖ χρόνων τὴν προσηγορίαν Περσῶν 
αἵ τῶν ϑεμάτων τοῦρμαι κεκλήρωνται, ἐφ᾽ οἷς διεσπάρησαν. 

90 Τοιούτου δὴ πέρατος τὰ τῶν Περσῶν ὅλως τετύχηχε μετὰ 
τὴν στασιῶτιν καχόνοιαν οὕτω διανεμηϑέντων καὶ σχεδὸν εἰς 
ἀφανισμὸν χωρησάντων. τοῦ οὖν βασιλέως ϑανατηφόρῳ νόσῳ 


5. αὐτὴν δειμαμένης Symeon logoth. p. 422 C. 8. τῆς] τοῦ L. 
14. εἶναι B, ἦν L. 17. τουρμάρχας L. 21. στασιώτην L. 


se praestat, ac iureiurando firmata fide ipsi quique cum ipso essent pro- 
mittit veniam. Quibus satis persuasi et credentes, delictorum accepta 
remissione, a Sinope urbe aut Amastride discesserunt. Quarum illam 
quidem nomen accepisse dicunt a Sinopa quadam, una ex Amazonibus, 
cum ipsa eam condidisset; hanc autem, prius Cromnam dictam, a mu- 
liere quadam Persica Amastride filia Oxyartae fratris Darii, quae cum 
nupta esset Dionysio Heracleae tyranno, istum sibi subiectam urbem a 
coniuge sua nominavisse. 

Ac 'Theophobus quidem rursus imperatori conciliatus in aulam resti- 
tuitur pristinaque benevolentia et ubertate fruitur. Persarum autem mul- 
titudinem tantam, quoniam usque ad triginta millia excrevisset, libere 
et licenter quidvis agere securamque esse imperatori consultum non vi- 
debatur: proinde in Romana themata bina millia de Persico exercitu 
mittebantur, ut subiicerentur iis qui suo quisque tempore duces consti- 
tuti essent: quibus et turmarchae qui praeessent instituebantur. Et 
sane usque ad haec tempora cognomen istud Persarum turmae quasi he- 
reditarium habent in thematis ad quae illi dispersi erant. 

Huiuscemodi finem tm Persarum omnino sortita sunt, ipsis sic 
dispersis ac propemodum ad nihilum redactis. Cum igitur imperator in 


60 GENESII 


περιπεσόντος ὑπεσμύχετό τις σκοπός, ἐκ ματαίας διαβολῆς χαιρε- 
κάχων, μετὰ τὴν τελευτὴν αὐτοῦ ἐπιϑέσεως παρὰ Θεοφόβου σὺν 
ἅμα Πέρσαις κατὰ τῶν αὐτοῦ κληρονόμων καὶ τῶν κατ᾽ ἐπιτρο-- 
πείαν ἐκριπισϑῆναι. διὰ τοῦτο xal πρὸς ταῖς ἐσχάταις ἤδη πύ- 
λαις τοῦ ϑανάτου παρεστηκὼς καϑειργνύει χευϑμῶσιν ἔχπέμψας 5 
τοῦ Βουχολέοντος τὸν Θεύφοβον, καὶ νυκτὶ τὴν διὰ κεφαλικῆς 
τιμωρίας περιτίϑησιν αὐτῷ ὑπεξέλευσιν, ἄϑλον ἀπανθρωπίας 
ἐντάφιον ὃ δείλαιος ἐνστησάμενος. διὰ τὸ οὖν λαϑραίαν γεγο-- 
νέναι τὴν αὐτοῦ τελευτὴν διαβεβόηται παρὰ Πέρσαις ἄχρι τῶν 
ὧδε χρόνων ϑανάτου μὴ γεύσασϑαι τὸν Θεόφοβον. 10 
Ei xol ἄλλως τινὲς διειλήφασιν, ὅτι τοῦ Θεοφίλου κατά 
τινα περιπέτειαν δυστυχήσαντος ἐν πολέμῳ, εἰρήκει αὑτὸν ὃ Θεό-- 
φοβος συνϑέσϑαι μόνον μετὰ Περσῶν νυχτοπόλεμον καὶ συμμα- 
χίᾳ ϑεοῦ τῶν ἐχϑρῶν καταδυναστεῦσαι. (ὡς οὖν ἐπέπυστο περὶ 
τούτου ὃ βασιλεύς, ἐσείσϑη τὸν λογισμὸν καὶ τῷ πνεύματι ἔτε- 15 
τάρακτο, ὀνειροπολῶν μή τι νεωτερίσασϑαι βούλοιτο" οὕτω γὰρ 
αὐτὸν φιλοβάσκανοί τινες ἀνεχαίτισαν καὶ πρὸς ὑπόνοιαν ἄλογον 
ἐξεκύλισαν, φάσχοντες μὴ πεισϑῆναι τῷ Θεοφόβῳ ἐφ᾽ ὧν λυσι- 
τελῶς ἐβεβούλητο, καϑοσιώσει δῆϑεν ἐνείροντες. ὃς ζήλῳ ϑείῳ 
πυρποληϑεὶς καϑὼς Ἡλιοὺ ὃ Θεσβίτης, ϑεοφίλως τοῦ βασιλέως 90 
κατεμβριϑεύεται καὶ ἄλλος (Φινεὲς ζηλωτὴς ἀναδείκνυται, τέμνων 
᾿ὥς σειρομάστῃ τῷ λόγῳ τὴν αὐτοῦ ἄδικον ὑπόληψιν, καὶ τοῦτο 


12. αὐτὸν L. 19. ἐνήροντες L. 


letiferum morbum incidisset, conflabatur criminatio vana et calumniosa 
a malevolis, quasi post eius mortem rebellio a 'Theophobo et Persis con- 
tra heredes eius et tutores esset excitanda. Quapropter in extremis iam 
foribus mortis constitutus, missum in cavernas Bucoleontis includit 'Theo- 
phobum, noctuque capitalis supplicii imponit ei exsecutionem, quasi im- 
manitatis certamen funebre instituens perditus ille. Itaque quia occulte 
fuit interfectus, percrebuit fama inter Persas usque ad haec tempora 
mortem non gustasse 'Theophobum. 

Quamquam etiam aliter aliqui tradiderunt. Cum 'Theophilus casu 
quodam in bello rem infeliciter gessisset, dixisse ei 'Theophobum se 
solum cum Persis nocturnum proelium facturum: fore ut auxiliante deo 
hostes superaret. Quod ut audivit imperator, animo commotus et mente 
perturbatus fuit, quasi per somnum sibi fingens ne forte quid novarum 
rerum is moliretur: ita enim ei persuadebant malevoli quidam et invidi 
atque in suspicionem improbabilem coniiciebant, affirmantes non esse ob- 
temperandum 'Theophobo in illis quae praeter rem et utilitatem suaderet; 
maiestatis scilice&£ crimine eum involventes. Qui zelo divino incensus, 
sicut Helias 'hesbites, pie et graviter imperatorem increpat alterque 
Phinees zelotes evadit, secans tanquam gladio sermone suo iniustam eius 


Sb Maie UD ul ata i cac 


REGUM 1.. III. 61 


φησὶν ἐμφανῶς, ὡς τὴν ὀφειλὴν ὑφέξει τοῦ Χριστιανιχοῦ τρο- 
παίου ἣν μὴ ϑεὸς συγχωρήσειεν, ἐπὶ τούτοις τοῦ βασιλέως ἀμε- 
τρίᾳ ϑυμοῦ χαλεπήναντος (ἦν γὰρ ὑποκεχινημένος ὀργίλῃ τῇ ζέ- E 
σει, οἷα τὸν νοῦν ταῖς σωματικαῖς καχεξίαις ἐμπαϑαινόμενος), 
5 καὶ τῶν συκοφαντῶν ἐς τὸ ἀληϑὲς ἐποικοδομούντων παρὰ φύσιν 
ληρήματα" καὶ πτόησις οὐκ ὀλίγη περιεστοίχισε τὸν Θεόφοβον. 
καὶ συλλέξας μεϑ᾽ ἑαυτοῦ τινὰς ἐχχρίτους ἀποδιδράσκει πρὸς V. 99 
μαστριν πόλιν κἀκεῖσε χρονοτριβεῖ. διὸ στέλλεται πρὸς αὐτὸν 
γαύμαχος στόλος πρὸς βασιλέως, ὡς ἄν γε τὴν πόλιν κἀκεῖνον 
10χατάσχωσιν" αὐτὸς δὲ φιλόϑεος ὧν κατὰ ϑεόφοβον τρόπον qu- 
λευσεβῶς ἐδεδίει πρὸς Χριστιανῶν αἱματεχχυσίας χωρεῖν, ὅϑεν 
ὑπείκει τῷ ϑεομισεῖ βασιλεῖ ἐγγύησιν σταυρικὴν ἐπιπέμποντι, καὶ 
δυστυχῶς ἀνακέχληται τῶν συμπεφωνημένων ἀλλοιωθέντων. 
τομῆς γὰρ ἔργον κεφαλικῆς, ὡς μέν τινες, παραυτίκα ὑπὸ Qo- 
15 ρυφᾶ τηνικαῦτα τῆς βασιλικῆς βίγλης ἐπικρατοῦντος καϑίσταται" 
ὡς δὲ ἄλλοι, χαϑ᾽ ἣν ὥραν ἀποβεβιώκχει ὃ ἄναξ, τινὶ τῶν oi- 
— χείων εὐνούχων διὰ νυχτὸς τῷ ἐν τοῖς τοῦ πελαγίου τόπῳ ἀπαγα- Β 
— γόντι τοῦτον ἀποτυμπανισϑῆναι προήγγελτο. 
Προσπεσόντων δὲ ἀλλήλοις τῶν στρατοπέδων ἄλλοτε καὶ 
20 τῶν ἐξ Ἰσμαὴλ ὑπερσχόντων, τοῦ βασιλέως τὲ παρ᾽ αὐτῶν κυχλω- 
ϑέντος, τὰ πρὸς κατάληψιν διηπείλητο, καὶ δὴ παρὰ μικρὸν ἦν 


1. ὑφέξειν L. 9. ἦν] ἣν L. 5. xal] κατὰ L. ibid. 
συκοφάντων L. 6. περιεστοίχησε ἴω 12. ὑπήκει L. 
20. ὑπερσχώντων L. 


suspicionem , atque palam hoc dicit, fore ut debitum sustineat Christia- 
norum tropaci, quod deus avertat. Ad haec cum imperator immoderato 
animo irasceretur (erat enim commotior iracundo fervore, ut cuius ani- 
inus ex vitiosa corporis habitudine labera contraheret), calumniatoribus 
etiam vero superstruentibus nugas naturam superantes, consternatio 
haud exigua invasit 'lTheophobum: adscitisque ad se delectis quibusdam 
viris aufugit in urbem Amastrin cum illis, atque ibi commoratur. Qua- 
propter mittitur ad eum classis ab imperatore, ut urbem et ipsum tene- 
ret. Ceterum ipse cum esset pius, timore et amore erga deum ductus 
verebatur ad Christiani sanguinis effusionem progredi: itaque cedit im- 
pio imperatori sponsionem signo crucis munitam mittenti, atque sic malo 
suo fato revocatus fuit, cum pacta conventa fuerint mutata: amputatio- 
nem enim capitis, ut ve aliqui aiunt, statim ab Oorypha tunc vigi- 
» liae imperatoriae praefecto passus est: ut autem alii, eo tempore quo 
imperator e vita decessit, cuidam suorum eunuchorum noctu abductum 
quendam locum maritimum trucidandum iniunxerat, 

Confligentibus utrimque exercitibus alio tempore, et Ismaelitis su- 
perantibus, imperatori ab his circumvento comprehensio intentabatur, ac 





62 GENESII 


δορυάλωτος καὶ πᾶσιν énlyagrog γενησόμενος, εἰ μὴ τοὺς σὺν 
αὑτῷ ἸΠανουὴλ ὡσεὶ τοιοῦτον φήσας ἐϑαρσαλέωσεν. 
“ἀνέρες ἐστὲ φίλοι, καὶ ἄλκιμον ἦτορ ἕλεσϑε, 
τὰς μελίσσας αἰδούμενοι, o τοῦ βασιλέως αὑτῶν ϑανάτου ἕως 
ἀνέχονται. μεϑ᾽ ὧν τὴν φάλαγγα διατεμὼν τῶν ᾿4γαρηνῶν, 5 
πεπαλαγμένος λύϑρῳ πολλῷ τε καὶ αἵματι, τοῦτον ἐξείλκυσεν. 
C τρὶς γὰρ τοῦτο διαπραξάμενος τῆς ἐμπερισχέσεως αὐτῷ προσελ- 
ϑὼν ἐξελύτρου" ἐσχοτοδινία γὰρ ἐφεστηκότι τῷ lMavov?j εἷς 
ἀνάρρυσιν, κἂν παρόδου εὐρείας ἐτύγχανεν. διὸ τοῦτο μέχρε 
τρίτου συμβέβηκε, κἂν τάχα τῷ χαλινῷ τοῦ βασιλικοῦ ἵππου 10 
ἐπιδεϑέντος ἱμᾶντος καὶ προσαναρτηϑέντος τινί γε τοῦ ΠΠανουήλ, 
ὃν χαϑ'᾽ ἵππον ἀμπίσχετο" ἀλλ᾽ οὐχ οὕτως ἐξήει, ἕως τὸ τέταρ-- 
τον αὐτῷ προσιέναι καὶ ξίφει ϑανεῖν ἀποφήνασϑαι, εἰ οὐ τούτῳ 
συνέψοιτο καὶ μὴ πανωλεϑρίαν ἐκ τούτου διάϑοιτο, ἕως ἐξήγαγεν. 
τούτου σωτὴρ μέγας ἐπεμφανίζεται, καὶ τῇ βασιλίδι παλιμπετὲς 15 
Ὁ μετατίϑεται, καὶ τοῦτον τιμαῖς καὶ προσηκούσαις δωρεαῖς ἐπα-- 
μείβεται, τὸν εὔνουν ἀποδεχόμενος. 1j δὲ τοῦ φϑόνου πρὸ τού-- 
του παράταξις κατ᾽ αὐτοῦ παροπλίζεταε διὰ τῶν τῆς ἀρετῆς 
ἐναντίων, καὶ ἐπιλοιδοροῦσι ψευδῶς καϑοσίωσιν στρατηγεύοντι" 


ἧς ἐνηχηϑεὶς οὗτος τὰ πρὸς ἀποστασίαν ἐπιτετόλμηται, καὶ φυ- 90 


γαδείᾳ πρὸς ᾿4γαρηνοὺς μετοικίζεται, καὶ δόξαις περιφανέσι πρὸς 


8. ἐσκοτοδεινία L. 9, διὰ τοῦτο L. 12. ὃν] ὧν L. 
18. τούτῳ B, τοῦτο L. 14. πανολεϑρίαν L. 15. τούτου ] 
an οὕτω 9 


sane parum aberat ut captus omnibusque ludibrio fuisset, nisi Manuel 
8005 confirmasset, ad hunc quasi modum eos allocutus. “Ὁ socii, fortes 
animoque estote virili, apes reveriti, quae regi suo ad mortem usque 
adhaerent." Cum quibus perrumpens aciem Agarenorum, pollutus cruore 
multo et sanguine eum extraxit. 'Ter autem id fecit et a circumventione 
liberavit: nam quasi vertigine correptus haesitabat veniente Manuele ad 
6éum eripiendum, quamvis late transitus ei pateret. Tdcirco ter id fa- 
ctum est, quamvis etiam mox fraeno imperatorii equi alligato loro et 
applicato loro cuidam quo Manuelis equus indutus erat: tamen nec sic 
exibat, donec tertia vice eum aggrederetur gladioque moriturum affirma- 
ret, nisi ipsum sequeretur et totalem interitum non efficeret: atque sic 
eduxit. Ita ei servator magnus oblatus, ipseque in imperatoriam urbem 
rursus se confert, atque illum honore et donis congruis remuneratur, 
bene sibi cupientem carum habens. Sed invidia ei se opposuit et contra 
eum sese armavit κω illa quae virtuti sunt contraria: atque per calu- 
mniam falso insimulant eum maiestatis, cum esset praefectus militum. 
Quibus iste auditis defectionem molitur, fugiensque ad Agarenos commi- 
grat, atque ab his honoribus illustribus decoratur et obviam itionibus, 


EM μουν pin 





NONE C EAR. o, ET RS. 


REGUM L. III. 63 


LEN - LM σ , * , 
αὐτῶν ποτνιᾶται xol ὑπαντήσεσιν, καταλιπὼν βασιλέως μετάμε- 
λον τῆς πρὸς αὐτὸν ὑποπτεύσεως. 

Χρόνου δὲ πολλοῦ παριππεύσαντος καὶ τῶν ἐξ 2γαρ ταῖς 

γέκαις κατορχουμένων ἡμῶν, οἷα σφετερισαμένων τὸν xa9^ ἡμᾶς 
δ᾽ ἀχιλλέα, πρὸς εἰρηνικὰς συμβάσεις ὃ βασιλεὺς τοὺς ᾿Ισμαηλίτας 
μνηστεύεται, ἐχπέμπων πρέσβυν τὸν μοναχὸν Ἰαννῆν, τότε τοῖς 
"Ayagrvoig καὶ ἡμῖν xovà πρεσβείαν φανέντα γε ἐπιτήδειον. ἐπε:- 
πράχει γὰρ τὰ πρὸς διαλλαγὴν ἀμφοτέρων ἁρμόδια, δώροις 
ἁδροῖς παρ᾽ αὐτῶν τοῦ δέοντος μὴ ἐχστάς, ὡς ἐπιϑαυμάζειν τὸν 
10 ἀμεραμνουνῆ πάνυ καὶ οἷς περὶ αὐτὸν ἐγινώσκετο, καὶ ἀξιοῦν 

3 * ax É , E - 3 8 
αὐτὸν περὶ ὧν ἐϑέλοι τυγχάνειν ἠξιωμένων " τοσοῦτον αὐτῷ τὰ 
τῆς ἀδωρίας εἴτε προσωπείῳ εἴτε ἀληθείᾳ ἐξήσκητο" καὶ διὰ 
ταύτην xol εὐπροσηγόροις προϑέσεσιν ἐπὶ τῶν συμφερόντων 
MR REIN 3 , ^ ΕΣ , , 
ἀκούεσθαι, καὶ παρασχέσϑαι πολλοὺς αἰχμαλώτων πρεσβεύοντι. 

CE , j T - M 1 ^ 2 , 
15 ὑπτάνεται πολυτρόπως ovrog τῷ lMavovr καὶ σταυρικὸν ἐγκολ-- 
z10» τούτῳ δίδωσι χρύφα xol ἐν αὐτῷ διομόσας ἐπισχυρίζεταε 
xai πρὸς τὸν βασιλέα παλινδρομεῖν ὑποτίϑεται καὶ Συρίας ἀπά- 
γεισι. ' 
Τοῦ δὲ ἀλλαγίου περατωϑέντος καὶ τῆς ἀνὰ μεταξὺ Ῥω-- 
20 μαίων τε καὶ ᾿“γαρηνῶν εἰρήνης διαλυϑείσης, ὃ βασιλεὺς γενναΐ- 
A ^ , € » c 
ζειν xarà πολεμίων πολλὴν ἐπεποίητο μέριμναν, ὡς μηδ᾽ ὅλως 


6. ἑαννὶν L. 710. οἷς] τοῖς L. 19, ἀληϑείας L. 17. ἀπά- 
viot L. 


cum sui desiderium apud imperatorem et paenitentiam suspicionis reli- 
quisset. 
"Tempore autem multo praeterlapso, Agarenis per victorias nobis in- 
sultantibus, ut qui Achillem nostrum sibi appropriassent, ad pacem im- 
ator eosdem lsmaelitas sollicitat ineundam, mittens legatum monachum 
ohannem, tunc Agarenis et nobis ad legationem visum idoneum. Susce- 
erat enim negotium de permutandis utrinque captivis: in quo munerum 
ingentium oblationibus a decoro non recessit, ita ut admiraretur ame- 
ramnunes et quibus circa eum innotuisset, iubereturque petere quicquid 
vellet, potiturus petitis: adeo prae se ferebat quasi non caperetur donis, 
sive specie tenus, sive revera, ut ob fidem et comitatem verborum in 
offerendo audiretur super utilibus et multos captivos reciperet legatione 
fungens. Iste igitur veteratorie in conspectum venit Manuelis, atque 
crucis collare imperatoris tradit ei clam, ipsumque iureiurando confir- 
mat et ad imperatorem reverti hortatur, e Syriaque discedit. 
Permutatione porro captivorum finita, et pace inter Romanos atque 
Agarenos dissoluta, imperator fortem et strenuum se praestare adversus 
hostes magnopere studebat, ut plane non esset inferior paterna fortitu- 





E 


V. 30 


64 GENESII 


ἐλάττων γενέσϑαι τῆς πατρικῆς γενναιότητος" καὶ χατὰ τῶν 
Ἰσμαηλιτῶν τὴν χώραν σὺν πλήϑει πολλῷ προχωρεῖ καὶ αἴχμα- 
λωσίαν παντοδαπῆ παρυφίστησιν, ὡς καὶ παρεμβαϑῦναι τοῖς 
ἐσωτέροις μέρεσι ταύτης αὐτῇ τε τῇ πατρίδι προσεμπελάσαι τοῦ 
τότε κρατοῦντος ἀμεραμνουνῆ, ἥτις Οζοπέτρα προσηγόρευται, καὶ 5 
ταύτην πολιορχῆσαι πρὸς ὕβριν αὐτοῦ. ἀλλὰ τοῦτο μὲν οὐ κατὰ 
σχοπόν πως λυσιτελῆ διαβέβηκε τοσοῦτον ἐκ ταύτης τῆς ὠφελείας 
ἐπισυμβάσης, ἢ μεγίστῃ ἀνθρώπων ἀπωλείᾳ. διανίσταται γὰρ 
ἐντεῦϑεν εὐθαρσῶς ὃ ἀμεραμνουνῆ, τὴν ὕβριν μὴ ἐνεγκὼν ἣν 
ἐπὶ τῇ αὑτοῦ πατρίδι συμβεβηκυῖαν ἑώρα, καὶ ϑεσμοϑετεῖ παντὶ 10 
τῷ τὸ φλάμουρον περιφέροντι γραφὴν ἐνδηλοῦντος τοῦ “μορίου 
συζήτησιν, καὶ κατ᾽ αὐτοῦ σὺν στρατιᾷ σοβαρᾷ δυνάμεως ἐμφο- 
Qvo ἐπέρχεται, ταύτῃ τοῦ βασιλέως ἀνθεστηκχέναι μὴ ἐξισχύον-- 
τος, ἀλλὰ προσχωροῦντος τοῖς ὕπισϑεν καὶ καταλαβόντος τὴν 
βασιλίδα τῶν πόλεων σὺν λαφυραγωγίᾳ πολυπληϑεῖ, καὶ τὰ τῆς 15 
πόλεως “μορίου κατὰ τὸ ἐνδεχόμενον διαμεριμνῆσαε ἔκ τε διοχυ-- 
οώσεως καὶ ἄλλων τῶν ἐπαρκούντων εἷς διατήρησιν. ὃς τέως 
δοκιμὴν μὲν ποιεῖται, κἂν ματαιόβουλον, τὴν τοῦ ἄμεραμνουνῆ 
ἀναστεῖλαι ὀργὴν διὰ πρέσβεων δώροις τιμίοις καὶ ὑποσχέσεσι με-- 
γαλοδωρεῶν ἐκδυσωπούντων αὐτόν" ἀλλ᾽ οὐ πείϑουσι ζηλοτυ- 90 
ποῦντα τὴν ὁμοίαν ἐνδείξασθαι ἀνταπόδοσιν. ἐξουϑένει γὰρ αὖ-- 
τοὺς τῆς πρεσβείας, τῆς ἀποστολῆς διεκωμῴδει, τῆς δειλίας xa- 





2. προσχωρεῖ L. 5. προσηγορεύεται L. 8. ἢ μεγίστη ἀν- 
ρώπων ἀπώλεια L. 11. fort. γραφῇ ἐνδηλοῦν. 1Ἃ5. πολ- 
λυπλοϑεῖ L. 16. διαμεριμνήσαντος Β. 22. διεκομώδει L. 


dine: atque in Ismaelitarum ditionem cum ingentibus copiis proficiscitur 
multasque praedas quaquaversum coacervat, ita ut in intimas eius pene- 
traret partes, atque etiam ad ipsam urbem patriam tunc rerum potientis 
ameramnunis appropinquaret, quae Ozopetra vocabatur, eamque obsi- 
dione oppugnaret ad illius contumeliam. Sed ea quidem res haud fru- - 
€tuosum eventum habuit, siquidem propter hanc praedam postea factus 
fuit maximus hominum interitus. Exsurgit proinde audacter ameramnu- - 
ne$, contumeliam haud ferens quam suae patriae accidisse videbat, im- - 
peratque cunctis qui flammulum (vexillum ) circumferrent ut inscriptio- 
nem facerent Ámorium inquirendum, eamque cum exercitu insolenti pro- 
pter robur intolerabile invadit, cum interim huic imperator resistere non 
valeret, verum retro cederet et ad imperatoriam urbem se conferret cum 
ingenti praeda, postquam urbi Amorio quanta licebat cura prospexisset, 
munitione aliisque ad eam conservandam idoneis. Qui tum quidem cona- : 
tum suscipit, quamvis vano consilio, sedandi iram ameramnunis per le- - 
£atos qui muneribus pretiosis et pollicitationibus magnificis ipsum flecte- 
rent: sed haud permovent nec persuadent, aemulando studentem par 
pari referre, Nihili enim faciebat eorum legationem, adventum irride- - 





REGUM L. ΠΙ. 65 


τελοιδόρει, καὶ διὰ μέσου χρόνου καταλιμπάνει μετεωρίζεσϑαι, 
καὶ τῇ πατρίδι τοῦ βασιλέως περιτίϑησι πολέμιον χάρακα, πολυ- D 
. μερῶς ἐλέσϑαι βουλόμενος. εἶχε μὲν οὖν εἶχεν αὕτη κἂν δυστυ-- 
χῶς ὑπερμαχοῦντας ἐντὸς τοὺς ix βασιλέως σταλέντας, περιφα-- 
δγεῖς φρονήσει vt καὶ ἀνδρείᾳ καὶ πολυπειρίᾳ διηχουμένους, κἂν 
δι᾿ ἑνὸς τῶν καχούργων τῆς ὑπέρμαχίας διέσφαλτο, τὴν προδο-- 
σίαν ἐπισχευάσαντος, ᾧ βοὸς ὑποκοριζόντως ὄνομια κατ᾿ ἀλογι-- 
στίαν προσεκέκλητο, ἔχ τινος τηνικαῦτα στασιώτιδος ἀνὰ μέσον 
“Χριστιανῶν τε καὶ Ἰουδαίων συμβεβηκυίας προφάσεως. αἱρεῖ- 


ἴοται τοιγαροῦν μετὰ πολλὰς ἐπιβριϑεῖς προσβολὰς τὸ "μόριον, V, 81 





τοῦ νέου Σεναχηρὶμ παραχωρήσει ϑείᾳ ἢ εἰδοκίᾳ κατὰ τὴν τῶν 
κριμάτων ϑεοῦ ἄβυσσον εὐτυχήσαντος, οἵ τε πρέσβεις ἐφύβρι- 
στοι ἀποπέμπονται (κατείχοντο γὰρ παρὰ τῶν ἐχϑρῶν μεσολα-- 
βούσης τῆς ἐγχειρήσεως), καὶ ἀπαγγέλλονται δι᾽ αὐτῶν τῷ βα- 
5 σιλεῖ ὀνειδισμοὶ σφοδροὶ καὶ ἐξουδενώσεως προαγγέλματα. τίς 
δὲ λογισμὸς ἀκριβὴς ἀναγράψειε τὰ ἐκεῖσε πραχϑέντα κατὰ τὴν 
ἅλωσιν; τίς λόγος ἀσφαλῶς διηγήσεται οἷα καὶ ὅσα συγκεκύρηκεν 
ἀνιαρὰ δυστυχήματα; πάντες ἀρχηγοὶ λαῶν ἄρδην αἰχμάλωτοι 
πρὸς Συρίαν ἀπήγοντο, μεϑ’ ὧν πατρίκιοί τε καὶ of διαφόροις 
ἐν ἀξιώμασι καὶ αὐτοὶ τὴν ἴσην δυστυχίαν διεκαρτέρουν" τινὲς αὶ 
δὲ ἐξ αὐτῶν τῆς διὰ ξιφῶν τομῆς ὑπῆρξαν ἐγχείρημα καὶ πτῶμα 
ϑρήνων ἐπάξιον. ι 





9. παρατίϑησι L. 7. ὃ βοὸς ὑποκορίξοντος L. 9, αἴρε- 
ται L. 11. σεναχειρὴμ L. 


bat, ignaviam exprobrabat, atque interposito tempore relinquit eos du- 
bios et incertos, patriam autem imperatoris urbem cingit vallo, a pluri- 
bus partibus eam capturus. Habuit illa quidem habuit intra se defenso- 
res, quamvis infelices, mi$sos ab imperatore viros prudentia et fortitu- 
dine ac multiplici rerum usu celebres: sed ab uno improbo defensio ei 
interversa fuit, proditionem machinante, qui bovis nomine deminutionis 
forma facto propter vecordiam appellatus fuit; idque occasione seditionis 
inter Christianos ac Iudaeos ortae. Capitur itaque post multas validas- 
ue aggressiones Amorium, novo Senacherib, permissione aut voluntate 
divina; secundum iudiciorum dei abyssum, secunda fortuna utente, le- 
atique contumeliis affecti dimittuntur (retenti enim fuerant ab hostibus 
interea dum quod susceperant perficerent), ac renuntiantur per eos im- 
peratori exprobrationes acerrimae et contemptus denuntiationes. Quae 
consideratio accurata describet ea quae illic in capienda urbe sunt fa- 
cta? Quis sermo satis enarrabit quae quantaque evenerint tristia mala? 
Omnes omnino duces bellici captivi in Syriam abducti, cum iisque pa- 
tricii aliique dignitatibus excellentes eandem calamitatem perpessi, non- 
nulli etiam ferro caesi ceciderunt casu fletibus digno. 
Genesius, 


D 


mittit legatos imperator ad ameramnunem, ut omnes redderet ei captivos 


66 GENESII - 


᾿4λλὰ τί τὰ τῆς πόλεώς μοι ἐκτραγῳδεῖν, ὡς ἄλλῳ τινὶ Te- 
ρεμέᾳ καὶ Βαροὺχ καὶ Ζαχαρίᾳ τὰ τῆς Ἱερουσαλήμ, ἥ προαίρε- 
σις ἐγκελεύεται; ἵνα μὴ ἐπὶ πλεῖστον 7j συμφορὰ μεγεϑύνηται. 
καὶ περὶ αὐτῶν αὖϑις ἀφίησι πρέσβεις ὃ βασιλεὺς πρὸς ἀμερα- 
μνουνῆ, ἀναδοῦναι πάντας αὐτῷ αἰχμαλώτους τῆς πόλεως, ὧν 5 
ἀπογυμνῶσαι αὐτὴν πολλῶν βουλευομένων ἠπείϑησεν, καὶ ud 
στα τοὺς πρὸς γένος αὐτῷ πλησιάζοντας ὑποστρατήγους αὐτοῦ 
οἷς ἐπωχύρωτο, καὶ τοὺς ἐπὶ συμμαχίαν προσπεφοιτηκότας, xol 





μὴν τοὺς ἐπὶ τὴν ϑεραπείαν αὐτοῦ μεγιστᾶνας, ἐπὶ κεντηναρίοις 
o' σὺν α' ἑκατοντάδων πραγματευόμενος τὴν ἀνάρρυσιν" ἀλλ᾽ 10 
οὐκ ἔπεισεν εἰπόντα κεντηνάρια χίλια παρὰ μικρὸν λόγῳ τοῦ συν-- 
εἰλεγμένου λαοῦ ἐν ἐξόδου μοίρᾳ καταναλῶσαι. 

““ἔγεται δὲ καὶ ὧδέ πως παρά τισιν, ὅτι μετὰ τὸ ἐχστρα-- 
τεῦσαε Θεόφιλον σὺν Πέρσαις καὶ τὴν κατ᾽ ᾿4γαρηνῶν νίχην ἐρ-- 
γάσασϑαι καὶ αὖϑις ἐξιέναι μετὰ Περσῶν καὶ Ὀζοπέτραν πόλεν 15 
τὴν μαιευσαμένην τὸν ἀμεραμνουνῆ ἐχπορϑῆσαι, ὡς ἐντεῦϑεν 
κεχολῶσϑαι τοῦτον συμβέβηκεν. διὸ στρατιὰν ἐξ «Αἰγύπτου καὶ 
Παλαιστίνης συλλεξάμενος διάφορον, χαὶ πρὸς τὸ Ταρσοῦ τῆς 
Κίλικος, ἥτις ὠνόμασται τῇ πτώσει Βελλεροφόντου ἐκεῖσε φοι-- 
τήσαντος καὶ χατὰ τὸν ταρσὸν πεπονθότος" ἢ Τερσὸς ἀπὸ τοῦ 
Ταῦρον τὸ ὄρος Τερσίαν κεχλῆσϑαι τὸ πρίν, διὰ τὸ πρῶτον ἄνι-- 
κμωϑῆναι αὐτὸ κατακλυσμοῦ ἐξυδατωϑείσης γῆς" τέρσαι γὰρ τὸ 


ὃ 
| 10. σ΄ συν ἃ ἕκατοντα v L. 12. ἐξόδω L. 18. τὸ] po- 
tius τὰ, sed deest verbum. 21. Ταῦρον] ταύρου L. i 


Sed cur mihi narrationem tragicam de urbe, tamquam alteri Hiere- 
miae aut Baruch aut Zachariae de Hierosolymis, animus suggessit? De- 
sino, ne dolor et miseria magis crescat. Porro de iis etiam rursus 


urbis, quibus spoliare eam multis suadentibus noluisset, ac praecipue 
genere ipsi propinquos duces quibus munita fuisset, quive auxiliares ac- ἢ 
cessissent, tum ex ministris suis primarios, pro centenariis ducentis in - 
universum conficere laborans redemptionem: sed non persuasit affirmanti 
mille centenaria fere pro ratione congregatae multitudinis in ea expedi- 
tione se consumpsisse. 

Sic etiam à quibusdam traditum est, postquam 'Theophilus cum Per- 
sis expeditionem suscepisset ac victoriam ab Agarenis reportasset rursus- 
que cum Persis egressus Ozopetram urbem ameramnunis patriam cepis- 
set, hunc eam ob rem ira accensum fuisse. Igitur exercitum ex Aegypto 
et Palaestina congregavit apud 'Tarsum, Ciliciae urbem, quae nomen 
accepit a casu Belleróphontis illuc profecti et in planta pedis, quae 
ταρσός dicitur, aliquid passi, aut quod 'Taurus mons 'lersias diceretur 
primitus, quia primus siccatus fuisset postquam terra diluvio obruta fue- 


| 
| 
| 
: 
| 
| 





REGUM L. Ill. 67 


ἀναξηρᾶναι λέγεται. ὑπάρχει δὲ αὕτη παράδυτος, τῷ ἐμφανῆ 
εἶναι τὸν Ταῦρον καὶ τούτου τοῖς γηλόφοις εἴργεσϑαι, ταύτης δὲ 
διὰ μέσου Κύδνον τὸν ποταμὸν δδεύοντα εὔφορον χρηματίζειν τὴν 
χώραν. καὶ μὴν ὑπὸ ᾿Εριχϑονίου κτίσεως ἐτετεύχει, κατεσχέϑη 
5 δὲ παρὰ Ὀρσάνου ἑνὸς τῶν Τιτάνων καὶ ἐπικτίσεως εἴληχεν. ἦν 
δὲ πάλαι Κύδνῳ τῷ ποταμῷ νῆσος, ἥτις ὕπ᾽ αὐτοῦ περικλυζο-- 
μένη εἰς τὴν νῦν ϑέσιν ἐλήλυϑεν. εἴτε παρὰ Σεμιράμεως ἐπι-- 
σκευῆς καὶ οἰχισμοῦ μείζονος εὐτύχησεν, αὐτῆς τε εἰκόνα ἐκεῖσέ 
φασιν ἀφωσιῶσϑαι τῷ Ἡρακλεῖ, παρισταμένην Νίνῳ τῷ ταύτης 
10 ἀνδρί" μετὰ δὲ τοῦτο ἐρειπιωθεῖσα ταῖς μετοικήσεσι παρὰ Σαρ-- 
δαναπάλου ἐκ βάϑρων σὺν yug ἀνέχτισται, ἐφ᾽ αἷς ἐπιγέγρα-- 
πται “Νινευὴς βασιλεὺς ᾿ἠνακυνδαράξου παῖς ἐν μιῇ ἡμέρᾳ 
Ταρσόν τε καὶ ᾿γχιάλην ἔδειμεν. τὸν δὲ ἴδιον υἱὸν ὃ ἀμερου- 
μνὶμι προεξέπεμψε κατὰ τὸ πρὸς ἀνατολὴν σὺν τοῖς ἀνατολικω-- 
Ἱδτάτοις τῶν ἀνδρικῶν Τούρχων, καὶ αὐτοῖς γειτνιάζουσιν, ἄχρι 
χιλιάδων i, μετὰ πάσης τῆς ἐξ ᾿ἡρμενίων στρατιᾶς, τοῦ τε Βε- 
σπαρακανίτου, καὶ αὐτοῦ τοῦ ἄρχοντος τῶν ἀρχόντων, καὶ 'μερ 
τηνιχαῦτα τὴν Πελιτηνὴν διέποντος, ot κατὰ τὸν Φαξιμῶνα συν-- 
ἤχϑησαν στρατοπεδευσάμενοι. οὕτως γὰρ τοῦ ἀμεραμνουνῆ ot 
φούὑπὸ χεῖρα βουλὴν συντιϑέασιν, τὸν μὲν αὐτοῦ υἱὸν μετὰ προση-- 
κούσης προεξιέναι δυνάμεως " “καὶ el μὲν οὗτος νικήσειεν, ἔσται 
καὶ σοὶ νικητήριον" & δέ γε τὸ ἐναντίον, κἂν τὸ σωτήριον. ἢ 


1. ἀναξηράνϑαι L. 9. ἀφοσιῶσϑαι L. 10. ἐρριπωϑεῖσα L. 
13. ἔδημεν L. 18. μελιτίνην ἴω. ibid. δοξημῶνα L, za- 
ξημῶνα V. 


rat: τέρσαι enim significat siccare. Est autem haec urbs depressa, quon- 
iam 'Taurus longe lateque conspicuus est, eiusque collibus septa. Per 
hanc mediam fluens Cydnus fecundam efficit terram. Condita fuit ab 
. Erichthonio, occupata ab Orsane, uno ex 'litanibus, et restaurata. Fuit 
autem olim Cydno fluvio insula, quae illo undique alluente in hanc for- 
mam redacta est. Sive potius a Semiramide instaurata et diligentius 
condita fuit, cuius imaginem etiam illic aiunt dedicatam Herculi, adstan- 
tem Nino marito suo; postea diruta transmigrationibus, a Sardanapalo 
ex fundamento una cum Anchiala denuo condita, quibus inscriptio facta 
Rex Ninive A4nacyndaraxi f. uno die "Tarsum et A4nchialam aedificavit. 
Porro filium suum amerumnes praemisit versus orientem cum maxime 
orientalibus et strenuis "Turcis, qui et ipsi vicini erant, ad decem millia 
virorum, adiuncto Armeniorum universo exercitu, et Besparacanita , ipso 
etiam duce ducum, et Amere tunc Melitenen administrante, qui apud 
Daximonem congregati castra posuerunt. ld enim consilii dederant Ame- 
ramnuni-qui cum ipso erant, ut eius filius cum idoneis copiis prior exi- 
ret; **si is vicerit," dicentes, *"'erit et penes te victoria: sin minus, 
saltem salus et incolumitas."  — 


E 


V. 4» 


68 GENESIT 


, ^ - 5 ΠΑΡᾺ 
Ταῦτα Θεύφιλος διακηκοὼς ἔχ τε τῶν ἀνατολῆς ἀγηγερμέ- 
- , y 
B γων καὶ δύσεως xoi Περσῶν ἐπαγείρει στρατόπεδον" ἦν δὲ ἀπὸ 
Συρίας ὃ MavoviA νεωστὶ ἐξεληλυϑὼς καὶ τῆς πρὸ τῆς φυγῆς 
- - , 
στρατηγήσεως τότε τῶν σχολῶν προστασίας μεταποιούμενος. 
"f, y ^- , A b 3 , et 
προϊόντος οὖν τοῦ στρατοπέδου κατὰ τὸν ᾿νζήν, οὕτω χωρίον 5 
καλούμενον, προηρέϑη ὃ βασιλεὺς τὸ τῶν ἐναντίων ϑεάσασϑαε — 
στράτευμα" ὃν κατά τινα τῶν ὑπερχειμένων τόπων τοῦ ΠΠ]ανουὴλ 
προβιβάσαντος, στοχαστικῶς κατεῖδε στρατὸν τὸν Σαρακχηγιχὸν 
τῶν Ῥωμαίων ἐλάττονα. πρὸς ὃν στοχασμὸν συντίϑεται Ma- 
Led 5 
γουήλ, ἀλλ᾽ ὅμως αὐτῷ ἀντειρήκει ““ὦ δέσποτα, τὸν ἐπ᾽ ἄμ-- 10 
-“»Ἢ - * €T 
C φοῖν ἐκ δοράτων καλαμῶνα στοχάσϑητι, ἐξ ov γνώσῃ τὸ χαρτε- 

L LI , ^ QW. -] J i c ' » 
ρωτερον. συμβεβουλευκότες οὖν ὃ τε Θεόφιλος καὶ οἱ περὶ αὖ-- 
τὸν μεγιστᾶνες, ὃ μὲν lMavoviA καὶ ὃ Θεύφοβος ὑπετίϑοντο 
συγιστᾶν ἐν νυχτὶ πόλεμον, κατὰ τὴν ἡμέραν δὲ ἕτεροι " οἱ μᾶλ-- 
λον xal προτετίμηνται. κατὰ γοῦν τὸ πρὸς αὔριον γεγονυίας 15 

P c2 - - J e c - 
προσβολῆς οἱ Ισμαηλῖται τροπῇ συνεσχέϑησαν, 09cv οἵ Τοῦρκοι 
, , , N22 , , 
fpes ως 1olein χρησάμενοι τοὺς Ἰσμαηλίτας ϑαρσαλεότητος καὶ 
M A] 
ἰσχύος ἐπλήρωσαν, τοὺς δὲ Ῥωμαίους πρὸς φυγαδείαν ἐτρέ- 
ψαντο" xal μόνοι τῷ βασιλεῖ οἵ ἀρχηγοὶ τῶν ταγμάτων προσε- 
Ὁ καρτέρησαν μετὰ IMavovi καὶ Περσῶν, οὃς κύκλῳ περιστοιχέ- 20 
σαντες οἱ ἐξ "yao βιαίως συνεῖχον, κἂν ot Τοῦρκοι τὸ τοξάζειν 
κεχώλυντο ὑετοῦ γε συμβάντος τῶν τε νευρῶν τῶν τόξων χαυ-- 
γωϑεισῶν τῇ ὑγρότητι. ἀμέλει τῶν “Ῥωμαϊκῶν στρατευμάτων 


1. ἀγειγερμένων L. 10. τὸν] τῶν L. i ϑαρσαλαιότη- 
τος L. 20. περιστοιχήσαντες L. 


His auditis ''heophilus eorum qui ex oriente collecti erant et ex 
occidente, nec non Persarum, congregat exercitum. Porro ex Syria 
Manuel redierat, pristinamque praefecturam scholarum obtinebat, Pro- 
gresso autem exercitu ad Anzen locum ita dictum, voluit imperator ho- 
stilem spectare exercitum, Qui in locum quendam editum a Manuele 
adductus, ipso intuitu coniecit, Saracenorum exercitum minorem esse ex- 
ercitu Romanorum: ad quam coniecturam assensum suum accommodat 
Manuel, nihilominus tamen ei respondet * considera, domine, in utroque 
segetem hastarum: hinc cognosces utrius sit robur maius." Cum autem 
inter se consultassent 'Theophilus et qui circa ipsum erant magnates, 
Manuel et 'Theophobus suaserunt ut nocte proelium committeret, alii ut 
interdiu; qui et praevaluerunt. taque postridie mane facto conflictu 
Ismaelitae in fugam versi, Exinde Turcae assiduo sagittarum usu in- 
stantes Ismaelitas audacia et viribus impleverunt, Romanos contra in 
fugam verterunt: solique apud imperatorem duces legionum praetoriana- 
rum remanserunt, cum Manuele ac Persis, quos Agareni circumfusi in- 
clusos tenebant, quamvis 'Turci in.usu sagittarum impedirentur pluvia 
cadente nervisque arcuum laxatis humore. Interim tamen cum Romani 





pp AC UE Lu 





REGUM FL. III. 69 


πημαινομένων ὃ Πανουὴλ διηκούτιστο τῇ Σαρακηνικῇ γλώττῃ 
πρὸς αὐτοὺς τῶν Περσῶν xa9^ ótuMav οἱονεὶ σπενδομένων, καὶ 
τῷ Θεοφίλῳ φησίν ““οἶμαι ὦ βασιλεῦ ὅτι 7; Ρωμαϊκὴ viv δυσφο--: 
ρία τῷ ἀμεραμνουνῆ τοὺς Πέρσας περιποιήσεται εἰς τὸ προδοῦ- 
σναί σε αὐτῷ, τὸ πρὶν ἀποστάντας αὐτοῦ. οὐκοῦν χαλῶς συμ- 
βουλευομένῳ μοι σύνϑοιο,. συναγερῶ ἐκ τοῦ xaO" ἡμᾶς στρα- 
τεύματος τὸ κατ᾽ ἐχλογὴν σύστημα, δι᾽ οὗ τὸ σὸν χράτος ἐκ 
τῶν πολεμίων ἐξοίσομαι." δ΄ δὲ βασιλεύς "xol τούτου γινο- 
μένου ὦ ἸΠανουὴλ τῷ λαῷ τί συμβήσεται; ““ὦ βασιλεῦ σοὶ K 
10 μιὲν ϑεόϑεν παρέσται τὸ σώζεσθαι, ὃ δὲ λαὸς xal αὐτὸς ὑψόϑεν, 
οἶμαι, προνοηϑήσεται. τοῦ γοῦν βασιλέως μόγις τῶν πολε- 
μίων ἐχστάντος, κατὰ δὲ τὸν Χιλιόκωμον παραγεναμένου, oí 
τῶν στρατηγετῶν τὸ συνειδὸς λιποταξίᾳ πιέζοντες ἐκεῖσε τῷ Θεο-- 
φίλῳ γονυπετοῦσι καὶ τὰς σπάϑας αὑτῶν ἀποϑέμενοι ἑαυτοὺς 
15 ϑανάτῳ ψηφίζονται" πρὸς otc ὃ βασιλεὺς φιλοικτιρμόνως διατε- 
Oc ἐν ὀδυρμῷ δικαίῳ ἀπολελόγητο ““ἐπεὶ ἐγώ, ὦ ἄνδρες, κἂν V. 33 
λιποταξίας ἐγχλίνεσϑαι παρὰ ϑεοῦ τοῦ οἰκτίρμονος ἠλέημαι, καὶ 
ὑμᾶς οἰκτερῶ." ὃ οὖν πρωτοσύμβουλος τὸ κατὰ Ῥωμαίων μα-- 
ϑὼν ἀνδραγάϑημα εὐθέως κατὰ τοῦ μορίου συντίϑεται" ὃ δὲ 
90 βασιλεὺς πρός τε Νίκαιαν καὶ τὸ “Ιορύλαον διεχαρτέρει, τῇ αὖ- 
τοῦ πατρίδι τὸ μέλλον ἀπεχδεχύμενος" τὰ γὰρ δύο στρατόπεδα 
τοῦ τε ἀμεραμνουνῆ καὶ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ κατὰ τὸ μόριον ἥνων- 


8. τούτου τοῦ L. 9. σοὶ] σὺ L. 18. λιποταξία πιέξον- 
τας L. 20. νίκαν L, sed νίκαταν marg. eadem m, 


exercitus affligerentur , Manuel audiverat Persas Saracenica lingua col- 
loquendo cum illis quasi paciscentes, atque ad 'Theophilum dicit *arbi- 
iror equidem , imperator, praesentem Romanorum calamitatem amera- ὦ 
mnuni Persas adiuncturam, ad prodendum te illi a quo prius descive- 
rant. Itaque recte mihi suadenti obtemperes velim. Colligam delectorum 
militum globum ex nostro exercitu, cuius ope tuam maiestatem ex hosti- 
bus eripiam." Cui imperator **hoc autem facto quid fiet universae mul- 
titudini?" Ille **o imperator, tibi divinitus dabitur ut incolumis eva- 
das: multitudini autem et ipsi ut arbitror ex alto prospicietur,"  Cete- 
rum postquam imperator aegre ex hostibus recesserat atque versus Chi- 
liocomum se contulerat, duces illi quos conscientia ob desertum ordinem 
premebat ibidem 'T'heophilo supplices fiunt atque depositis gladiis se ipsos 
ad mortem condemnant: erga quos imperator misericorditer affectus cum 
debito luctu eos excusavit, dicens **quandoquidem miseratione divina 
contigit ut ego etiam deserto ordine evaderem, vos etiam miserabor." 
Igitur protosymbulus, cognito rem bene gestam esse adversus Romanos, 
statim in Amorium expeditionem instituit: imperator autem apud Ni- 
caeam et Doryleum manebat, quid patriae suae futurum esset exspe- 
ctans: ambo enim exercitus, nempe ameramnunis et filii eius, apud Amo- 


70 GENESII 


το. ὡς δὲ τὸ περὶ ταύτης δυστύχημα διενώτιστο, ἐγκαρδίῳ 
φλογώσει κάτοχος γίνεται, ὥστε ταύτῃ τοῦ χιονώδους ὕδατος 
προσιόντος χλιαρὸν τοῦτο λογίζεσθαι" οὖγε ἐκ τῆς πόσεως ἀφορ- 
μὴ τοῦ δυσεντεριάσαι αὐτῷ γέγονεν. 

Β yagnvóv δέ τι γύναιον πνεύματι Πύϑωνος ἐγκατάληπτον, 5 
ὃ μετὰ λείας ποτὲ ᾿4γαρηνῆς συλληφϑὲν ἀναμαϑὼν ὃ βασιλεὺς 
ἐχμαντεύεσθαι, μετακαλεσάμενος αὐτό, ἐχπυνϑάνεται, 7j βασι- 
λεία τίνος ἐν πολλοῖς διαρκχέσειεν ἔτεσιν, ἐξεῖπεν ““ἧ τῶν Map- 
τηνακίων. καὶ διὰ τοῦτο διερευνᾶτο κάκωσιν ἐπαγαγεῖν τῷ 
ἸΠαρτηνακίῳ ὃ βασιλεύς (ἦν γὰρ αὐτῷ δραστηρίως τὰ τῆς βασι- 10 
λείας ὡς οὐκ ἄλλῳ τινὶ τῶν πώποτε βασιλέων ἐξεταζόμενά τε καὶ 
πολυπραγμονούμενα) καὶ αὐτῶν τῶν ἀγχιστευόντων κατεπιτίϑε- 
σϑαι. ἀλλὰ τῆς ϑείας προνοίας οὗτος ἀπέσφαλτο, κἂν ἐν λε- 
κανομαντείῳ τῇ διὰ τοῦ Ιωάννου τὸν αὑτοῦ τῆς βασιλείας διάδο-- 
xov ἑωράκει Βασίλειον. κατὰ πληροφορίαν δὴ τῆς τοιαύτης προ-- 15 

€ φάσεως ἐν αὐτῷ σημανϑείσης, τῷ μονήρει βίῳ τὸν ἐκ τοῦ γέ- 
γους ἄνδρα χατέχρινε Ἰ]αρτηνάκιον, τὸν αὐτοῦ οἶχον μεταποιή-- 
cac εἷς μοναχῶν φροντιστήριον. ἐντεῦϑεν διαδιδράσκει τὴν ἐκ 
βασιλέως ἐπιτεινομένην ἐπήρειαν. πολλοῖς δὲ στόμασι τοῦ γυ- 
ναίου διαλαλουμένου xoi ἀποθϑειαζομένου ἐν ἅπασι, Kwovorav- 90 
τῖνος Τριφύλλιος ὃ τὴν κλῆσιν ἐπευμοιρῶν καὶ ταῖς ἐκ βασιλέως 
κατὰ πρεσβείαν τιμαῖς ἁβρυνόμενος, προσφϑέγγεται τῷ γυναίῳ 


8. ἐκ om, L. — ibid. ἀφορμῇ L. 8. διαρκέσει ἐν L. 959, διε- 
ρευνάτο 1,, διερευνᾶται V. 18. διδράσκει L. 


rium sese coniunxerant. Ut autem eius (Amorii) calamitatem audivit, 
intestinorum inflammatione corripitur, ita ut assumpta nivali aqua, haec 
tepida ei videretur: cuius etiam potus occasione dysenteria laborare 
coepit. | 
Porro Agarenam mulierem Pythonis spiritu correptam, quam cum 
praeda ab Agarenis simul captam vaticinari cognoverat imperator, ad se 
accersitam interrogat cuius imperium in plures annos esset duraturum. 
Respondit * Martinaciorum." Atque propterea studebat Martinacium im- 
UE malis afficere (diligenter enim et curiose et efficaciter scruta- 

atur et inquirebat quid in suo imperio ageretur, ut nullus alius impe- 
rator) ipsosque affinitate sibi iunctos aggredi. Sed a divina providen- 
tia idem aberravit. Quin et in divinatione per pelvim ope Iohannis suum 
imperii successorem viderat Basilium. Itaque certo persuasus causa si- 
gnificata ad monasticam vitam condemnat Martinacium affinitate sibi con- 
iunctum hominem, eiusque domum in monasterium mutat. Hinc factum 
ut effugeret mala ab imperatore sibi imminentia. Cum autem omnium 
ore celebraretur mulier illa cunctisque admirationi esset, Constantinus 
Triphyllius, fortunatus ipso nomine suo honoribusque ab imperatore ei 
tributis propter legationem glorians, compellat mulierem ut et sibi prae- 





IOS Ὁ ΟΝ δ ὙΦ 





REGUM L. III. 71 


,.." 3 » J, : 
ἐρεῖν xol αὐτῷ τὰ ἐσόμενα. τὸ δὲ διαπρυσίως τὸ μέλλον ἀπο- 


, e 
φοιβάζεται, ὅτι πὲρ “αὐτὸς σὺ καὶ τὰ σὰ τέκνα ἀποκαρήσεσϑε 


c , - , ^ E] , 
ἐερωϑησόμενοι χληρικῶν καταστήματι ἐπὶ αὐτοκράτορος Βασι- 


λείου." ὃ καὶ πάντως ἐχβέβηκεν" προσοχϑίσεως γὰρ βασιλικῆς D 


5 αὐτῷ προστριψάσης τὰ τῆς προφητείας σὺν τῇ τοῦ βίου τελευτῇ 
πεπεράτωτο. παραπλησίως οὖν καὶ Νικήτᾳ υἱῷ τοῦ αὐτοῦ, ἐπὶ 
τοῦ εἰδικοῦ σεχρέτου χαϑηγουμένῳ, τοῦ βασιλέως ἐπιγογγύσαν-- 
τος. οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ Γεωργίῳ τῷ τὰς στρατιωτικὰς δέλτους 
πεπιστευμένῳ, ἐξ ὧν ἀπεκτάνϑαι τῷ ξίφει ἐπὶ σφενδόνῃ τῇ κατὰ 

10 τοῦ ἱππικοῦ ἀγωνίσματος καὶ πᾶσαν αὐτοῦ ὕπαρξιν ταμείῳ τῷ 
βασιλικῷ ἀνειλῆφϑαι. πρὸς τούτοις ἐπειπεῖν τὸ γύναιον τῷ Θεο-- 
φίλῳ ἀποβιοῦντι τὴν βασιλείαν τὸν αὐτοῦ υἱὸν κατὰ διαμοιβὴν 
σὺν τῇ τεχούσῃ προσδέξασϑαι, τά vt παρ᾽ αὐτοῦ χυδαιούμενα 
τῶν. εἰκόνων σεβάσματα δόξης μεγαλοπρεποῦς εὐτυχῆσαι, αὐτόν 

15τε τὸν πατριάρχην χαϑαιρέσει διυβρισϑῆναι. ὃ οὖν βασιλεὺς 
τοῖς προλεχϑεῖσι καὶ ἐν τούτῳ πιστούμενος χατηγγυάσατο διορχώ-- 
σει τήν 1€ αὑτοῦ γαμετὴν καὶ τὸν λογοϑέτην Θεόκτιστον τοῦ μη- 
δὲν ἑτεροιῶσαι τετολμηκέναι μετὰ τὴν αὑτοῦ τελευτὴν τῶν παρ᾽ 
αὑτοῦ ἐχτεϑεσπισμένων τὸ σύνολον, καὶ μήτε τὸν Ἰωάννην τοῦ 
20 πατριαρχικοῦ ἐξωϑῆσαι ἱδρύματος. | | 
Οὐκ ἠρεμεῖν δὲ ὃ βασιλεὺς Pxexglxu ἐπὶ τῇ τοῦ “μορίου 
χαταστροφῇ χαλεπῶς ἀνιώμενος" διὸ καὶ στέλλει πρὸς τὸν ῥῆγα 
Φραγγίας τὸν πατρίύκιον Θεοδόσιον τὸν ἐκ Βαβουτζίκων φυέντα 


Peer icti simil V. 20. ἐξωϑῆναι V. 23. βαβουτ- 
£ 


L €0 . 


diceret futura. Atque illa clare vaticinatur quid ei eventurum esset, 
dicens *tu liberique tui tondebimini, sacrandi clericorum habitu et statu, 
imperatore Basilio." Id quod omnino contigit. Cum enim in offensio- 
nem imperatoris incurrisset, praedictio cum vitae fine finem sortita est. 
Similiter Nicetae filio eius speciali secreto praeposito, cum imperator 
infremuisset: nec minus Georgio cui militares tabulae concreditae erant; 
fore interficeretur gladio in funda circi, omnisque cius substantia fisco 
imperatorio addiceretur. Praeter haec praedixit mulier illa "Theophilo 
imperium post mortem eius filium per vices cum matre suscepturum, 
quosque ipse profanasset imaginum cultus gloriam illustrem consecuturos, 
ipsumque patriarcham defectionis infamiam subiturum. taque imperator 
his praedictionibus penitus persuasus, iureiurando constrinxit uxorem 
suam et 'lheoctistum logothetam, ut nec quidquam omnino mutare au- 
derent post eius mortem eorum quae ipse sanxisset, et ne lohannem qui- 
dem patriarchali sede pellerent, 

orro imperator minime quiescendum sibi esse decrevit propter 
Amorii eversionem, Quare mittit ad regem Franciae "heodosium patri- 


E 


72 GENESII 


xal αὑτοῦ ἀγχιστέα, τοῦ κατ᾽ ἐπικουρίαν συνϑέσϑαι αὑτῷ πο- 
λύανθρωπον στράτευμα, καί τινας ὑποστρατήγων αὐτοῦ χωρῶν 
τε καὶ πόλεων τινὰς Σαρακηνικῶν τῶν μεταξὺ zdiflóng καὶ ᾿4σίας 
καταληΐσασϑαι. 

Τῇ δὲ προτεραίᾳ κατὰ Συρίαν διατρίβων ὃ ΠΠανουὴλ ἔν τε δ 
λόγων πολυπείρων συνέσει καὶ πράξεων περὶ πολλοῦ ἐπεπόϑητο 
τῷ τε ἀρχηγῷ τῶν ᾿4γαρηνῶν καὶ τοῖς αὐτῷ παραδυναστεύουσι, 

B καὶ πλείστας ἀνδραγαϑίας, καϑ'᾽ ὅσον χρόνον ἐχεῖσε διῆγε, κατὰ 
τῶν ἀντιμαχούντων αὐτοῖς πλησιοχώρων τε καὶ τῶν πόρρω διῳ-- 
κισμένων εἰργάσατο, ὧν τὰ πλείω μετὰ τῶν κατὰ φυλακὴν αἴχμα- 10 
λώτων Ῥωμαίων δι᾽ ἑαυτοῦ συστρατεῦσαι αὐτῷ ἐξαιτηϑέντων" 
ὥστε καὶ τὸ Χωρῶσαν κατασχεῖν χαὶ ὑπὸ χεῖρα τῷ ἀμεραμνουνῆ 
καταπράξασϑαι. ἀλλὰ δὴ καὶ κατὰ ϑηρῶν ἀτιϑάσσων τὴν ἐχεῖσε 





χώραν αὐτούς τε τοὺς κατοικοῦντας διαλυμαινομένων ἠρίστευσεν, 
ὥστε θαυμαστὸν χατ᾽ ἄμφω τοῖς ᾿Ισμαηλίταις νομίζεσθαι. διὰ 15 
ταῦτα φιλοῦσιν αὐτὸν ἐξαιρέτως καὶ μᾶλλον αὐτῷ προσῳκείωνται, 
ἐπειδὰν αὐτῷ οἰκονομικῶς ἀποστάντι, xüv ἐν σχήματι τῆς xad? 
ἡμᾶς εὐσεβείας διέγνωσαν, καὶ αὐτῷ ἐγχειρίζουσι τὰ τῶν πολε- 
C μίων συστήματα ἐχστρατεύειν xa9^ ὅσον ἔχει βουλήσεως καὶ δυ-- 
γάμεως. ἐν μέσῳ δὲ γρόνων πολλὰς ἀριστείας καταπραξάμενος 20 
μεῶς. ἐν μέσῳ δὲ yo 9 μπραξάμ 
, ^ € - 3 ^ ^ - - 
ἐξιέναι κατὰ Ῥωμαίων σὺν τῷ υἱῷ αὐτοῦ παρὰ τοῦ ἀμεραμνουν — 





χατηνάγχαστο, ἢ τοῦτο προσεπεποίητο. καὶ δὴ γεννάδας ὕπα- 
σπιστὰς σὺν χρήμασιν αὑτοῦ ἱκανοῖς ἐπεπόμφει πρὸς πολίχνην ἣ 


16. προσωικείονται L. 18. fort. τῶν πολιτῶν. 


cium ex Babuzicorum familia, affinitate sibi iunctum, ut auxiliares copias 
ab eo compararet numerosas, ac de ducibus eius aliqui regiones urbes- 
que Saracenorum inter Libyam et Asiam popularentur. 

Ceterum superiore tempore Manuel cum in Syria commoraretur, 
propter doctrinam et multarum rerum experientiam multum diligebatur a 
duce Agarenorum iisque qui iuxta eum plurimum valebant, plurimaque 
praeclara facinora omni illo tempore quo ibi habitavit adversus bellige- 
rantes cum ipsis cum vicinos tum longius remotos edidit, eorumque ple- 
raque cum homanis captivis, quos precibus impetraverat ut ad bellum 
cum ipso proficiscerentur; ita ut et Chorasan ceperit atque ameramnuni 
subiecerit, Quin et feras bestias regionem cum incolis vastantes et in- 
festantes devicit, ita ut in utroque admirationi esset Ismaelitis, Qua- 
propter diligunt eum valde, magisque ei assuescunt, cum scirent eum 
utili consilio ita descivisse ab imperatore, quamvis eum religioni no- 
strae addictum viderent, et permittunt ei adversus hostiles globos exer- 
citum educere prout vellet ac posset. Cum igitur intermedio tempore 
multa praeclara facinora edidisset, expeditionem adversus Romanos sus- 
cipere cum filio ameramnunis coactus ab isto fuit, aut potius id simu- 
lavit. Sane strenuos propugnatores cum suis opibus bene multis misit 


REGUM L. III. 73 


Γέρων ἐκέκλητο, προσημηνάμενος λάϑρα καὶ τοῖς ναέταις τῆς 
πόλεως τὴν δέουσαν ἐπιϑεῖναι ὄχύρωσιν διὰ τὴν τῶν Σαρακηνῶν 
ἐσομένην ἔφοδον. τῶν οὖν ἑκατέρων μερῶν στρατοπεδευσάντων 
ἔξεισιν ὥσπερ ἀγωνιστὴς τολμητίας, xol τὸ δόρυ εἷς τοὐπίσω 

 Sngortlvac τοῖς Χριστιανοῖς ὅλως συντέτακτο πρὸς τὴν ῥηϑεῖσαν. 
πολίχνην καταφυγών, τῷ τε υἱῷ τοῦ ἀμεραμνουνῇῆ χαριστήρια Ὁ 
διεπέμπετο οὗ πρὸς αὐτὸν χάριν εὐμενῶς διετέϑησαν, καὶ τῇ πό- 
λει χαρμονικῶς ἐπεδήμησεν, καὶ τῷ ἐν Βλαχέρναις τῆς ϑεοτόχου 
εἴσήει ναῷ, ὡς ἐν τούτῳ πλέον εἰδὼς τὸν Θεόφιλον ἀπονέμειν 

10 σέβας αἰδέσιμον" ὕφ᾽ οὗ καὶ πληροφορίαν συμπαϑείας ἐδέδεκτο 

καὶ ἐπὶ πλεῖστον πεφιλοτίμητο, σεβασμιωϑεὶς μαγιστρότητι. 

Τοῦ δὲ βασιλέως διαπραχτήσαντος ἐπὶ τῇ κατὰ Ἰσμαηλι- 
τῶν Φρα)γγιχῇ ἐχστρατείᾳ, διὰ τὸ τὸν ἐσταλμένον πρὸς αὐτοὺς 
Θεοδόσιον μεταξὺ ἀπαλλάξαι τὸν βίον, πᾶς τις ἠϑύμει, μάλιστά 

ὅτε πρὸς τελευτὴν ἤδη τοῦ βασιλέως ἀπονεύοντος, ἅτε φϑινάδι E 
γόσῳ καὶ γαστρὸς δυσεντεριχῇ διαρροίᾳ περιπεσόντος. ὡς δὲ 
ταύτῃ τῇ ἀρρωστίᾳ συντέτηκτο καὶ πρὸς τὰς ἐσχατιὰς τοῦ ϑανά- 
του προέκυπτεν, ἐπὶ χλίνης αἰρόμενος πρὸς τὴν ἸΠαγναύραν 
ἀπήει, κἀχεῖσε πάντας ἐκχλησιάσας δημηγορίαν οἰχτρὰν κατὰ τὸ 
εἰχὸς ἀποφϑέγγεται, καϑὼς ὃ λόγος ταύτην ὧδε μορφώσειεν. 
“ἐμὲ ϑρηνησάτω ὃ ἐμὸς ἅπας λαός, ἐπολοφυρέτω με σύγκλητος V. 85 
καὶ σύμπαν τὸ πρὸς ϑεραπείαν οἰκεῖον ἄϑροισμα διολολυξάτω, 


9. εἰσίει L. 15. φϑινάδει L. 


in urbem Geron vocatam, in antecessum clam significans incolis urbis 
ut sufficienter eam munirent propter instantem Saracenorum hostilem ad- 
ventum. Cum igitur utrimque constitissent exercitus, procedit tamquam 
bellator audaculus, atque hastam retro protendens plane Christianis se 
adiunxit, in praedictam urbem fuga elapsus, filio autem ameramnunis 
gratias egit, quod benevoli erga ipsum fuissent, atque in urbem ( Con- 
stantinopolim ) laetus pervenit, templumque deiparae in Blachernis in- 
gressus est, ut qui sciret ilii 'Theophilum plurimum deferre cultus ac 
venerationis, A quo ("Theophilo ) fidem ac certitudinem veniae accepit, 
plurimumque ab eo honoratus et magistri dignitate cohonestatus fuit. 
Ceterum cum imperator nihil effecisset in paranda expeditione Fran- 
cica adversus Ismaelitas, eo quod is qui missus ad eos fuerat 'Theodo- 
sius interea e vita decessisset, quilibet contristabatur, praecipue ad finem 
vitae iam inclinante imperatore; ut qui in tabidum morbum ac dysente- 
riam ventrisque profluvium incidisset. Qua infirmitate tabefactus morti- 
que vicinus, in lectica portatus ad Magnauram venit, atque ibi omnibus 
convocatis orationem miserabilem pro re nata pronuntiat, ut ratione qua- 
dam in hunc modum formari possit. *Me defleat populus meus univer- 
sus, lamentetur me senatus, totusque domestici famulitii grex ululet, 





74 GENESII 


ὅτε πὲρ κομῶν τῇ νεότητι σὺν εὐδαιμονίᾳ τοσαύτῃ ἄρτε τούτων 
ἐχτειχισϑήσομαι, πολλῷ δὲ μᾶλλον γυναικὸς νεαζούσης καὶ παι-- 
δὸς ἀνήβου, ὧν τὴν στέρησιν πάντως καὶ πρὸ τελευτῆς ἀποκλαίο-- 
μαι, οὐχ ἧττον δὲ τὴν αὐτῶν ἐρημίαν μετά γε τὴν αὑτοῦ ἀπο-- 
βίωσιν. διά τοι ταῦτα μέμνησθέ μου, παρακαλῶ, τῶν τοιού- 5 
'των τελευταίων ῥημάτων xol τῆς ἡμετέρας πρὸς ὑμᾶς προμη-- 
ϑείας xol γαληνότητος" ὧν ἀντίδοτέ μοι τὴν μετὰ ϑάνατον εὔ-: 
vot πρὸς αὐτούς, ὥσπερ καὶ ἐπ᾽ ἐμοὶ τὰ τῆς εὐγνώμονος καὶ 
ὀρϑῆς διαϑέσεως διανοούμενοι καὶ καταπραττόμενοι. οὐκ ἔτι 
γὰρ ὑμᾶς ϑεάσομαι τοῦ λοιποῦ, οὐ τοιούτοις παρακαλέσομαι 10 
B ῥήμασιν, οὐ τοσαύταις δυσωπήσομαι παραινέσεσιν, οὐχ ἱκχετεύ-- 
σω σὺν Óáxgvow." τοιαῦτα προσειπόντος τοῦ βασιλέως πολὺς 
ὀδυρμὸς στεναγμός τε καὶ κωκυτὸς παρὰ πάντων ἀνεπέμπετο. 
Συγκυκῶν δὲ Θεόφιλος τὸ τῆς εὐσεβείας ἄκλυστον πέλαγος 
τοὺς ἐν αὐτῷ πλέοντας ἀκυμάντως δεινῶς ἐκλυδώνιζεν" ἐν οἷς καὶ 15 
τὸν σύγχελλον ΠΠιχαὴλ τῆς Ἱεροσολυμίτιδος ὁμηγύρεως σὺν ἅμα 
πολλοῖς ἀσκηταῖς φυλακαῖς ἐναπέχλεισεν, us9* ὧν Θεοφάνην τε 
xal Θεύδωρον τοὺς τῆς ὀρθοδοξίας συνασπιστὰς Σκυϑικῶς ἐπι- 
προσωπείοις διεγράψατο χκεντήμασιν. τοιαῦται δὴ καὶ τοσαῦται 
αἵ κατὰ τῆς εὐσεβείας αὐτοῦ ϑύελλαι διενέσκηπτον. οὐ μὴν 90 
ἀλλὰ καὶ χειμιῶνες πολλοὶ κατ᾽ ἀέρος, δυσφορίαι τε καὶ αὐχμηρίαι 
καὶ σιτόδειαι ἐκ δυσκρασίας, παλμοί τε καὶ ἀναβρασμοὶ γῆς xad ἥ- 


4. ἥττων L. ibid. αὑτοῦ αὐτῶν L. 16. ἱεροσολυμήτι- 
δος L. 18. ἐπὶ προσωπίοις L. 


quod florens aetate ac felicitate tanta iam ab istis separabor, multoque 
magis quod ab uxore florente filioque impubere, quorum jacturam utique 
et ante obitum deploro, nec minus autem orbitatem eorum post meum e 
vita discessum, Quapropter mementote quaeso huius novissimae oratio- 
nis nostraeque erga vos curae et mansuetudinis, proque his reddite mihi 
post meam mortem benivolentiam erga ipsos, quasi erga me ipsum grati 
ac recti affectus officia meditantes et perficientes. Non enim amplius 
vos videbo posthac, non talibus obsecrabo verbis, non tantis commovébo 
animos vestros adhortationibus, non obtestabor cum lacrimis." Post ta- 
lem imperatoris allocutionem multus eiulatus et gemitus et ploratus ab 
omnibus edebatur. 

Dum autem conturbaret "Theophilus religionis tranquillum mare, na- 
vigantes in eo sine fluctibus diris fluctuationibus exercuit: atque inter 
hos etiam Michaelem syncellum Hierosolymitani coetus cum multis mo- 
nachis in carcerem inclusit, interque eos '"Theophanem et "Theodorum, 
orthodoxae fidei defensores, Scythico more in frontibus conscripsit pun- 
ctis. 'Tales tantaeque procellae ipso excitante adversus religionem in- 
gruerunt. Quin et in aere hiemes tempestatesque vehementes, itemque 
et siccitates, et penuria rei frumentariae ex intemperie, concussiones | 


- 





Zt E 


REGUM L. III. 75 


μέραν τῆς αὐτοῦ βασιλείας γεγόνασιν, καὶ φυγὴ καϑόλου παρῆν 
εὐσεβῶν ἐν χειμῶνι τῆς αὐτοῦ ἀσεβείας, κατὰ τὸ λόγιον, καὶ 
οὐδενὶ παντὸς σαββάτου ἀνάπαυσις ἐξ ἀπανθρωπίας αὐτοῦ ϑυελ-- 
λιζούσης “Χριστιανῶν γαληναῖον κατάστημα. καὶ γὰρ ἐν τοῖς 
δτοιούτοις αὑτοῦ κακοτεχνήμασι τὸν ἸΙαννῆν πατριάρχην καϑί- 
(| OT50:, συμμύστην καὶ λειτουργὸν τῆς κακίστης αἱρέσεως. 

Ὅστις Θεύφιλος μετὰ πλειόνων ἐλαττωμάτων ὑπέροφρυς 

y " - - EJ 

ἦν, xü» ἔν τισι τῶν καλῶν εἴτε ἑκὼν εἴτε ἄκων πεφιλοτίμητο 
πλεονεχτήμασι φύσεως. καὶ γὰρ τῶν τειχῶν Βυζαντίδος τῆς 

, ^ » ^" , - , 

Ὁ πόλεως χϑαμαλῶν ὄντων καὶ τοῖς πολεμίοις ἐντεῦϑεν ἐμπαρεχόν.- 
τῶν τὸ εὐεπίβατον, οὗτος ὑψώσας ἀνενεώσατο, τούτοις καϑεὶς Ὁ 
γραφὴν τοῦ ἰδίου ὀνόματος. πρὸς ἔπαινον δὲ καὶ τοῦτο τὸ φι-- 
λότιμον ἐντεϑείσϑω,, ὃ καὶ τοῖς βασιλεῦσιν ἴσως ἔστω ἀπόδεκτον 
τὸ φιλοκερδὲς ὀποσειομένοις ἢ μᾶλλον κακοκερδές, κἂν ἐξ ὕπερο-- 
ψίας εἰπεῖν οἰκειότερον. ποτὲ γὰρ πλοίου διερχομένου κατὰ τὴν 
ἅλα τοῦ Βουκολέοντος, περί γε τούτου ὃ βασιλεὺς ἐπυνθάνετο 
τίνος ἂν εἴη. οἱ παρεστῶτες ἀπολελόγηντο ““τῆς δεσποίνης. 
ε , M ' P : ^ , 

0 δὲ δυσφόρως διατεϑεὶς ἐπὶ τούτῳ προσκαλεῖται ταύτην, καὶ 
παρ᾽ αὐτῆς τὸ ἀληϑὲς ἐγνωκὼς ““ οἴμοι" ἔφη ““φανερωϑὲν ναυ-- 
, ^ - - , ?? A € 
χλήρῳ, ἐπείπερ τοῦτο τῆς ἐμῆς συμβίου xa9éovqxev ,". καὶ ἅμα 

τῷ λύγῳ παρεκελεύετο πυρποληϑῆναι τὴν ναῦν σὺν τοῖς ἀγωγί-- 





12. πρὸς ἐπαίνου δὲ καὶ τὸ τούτῳ φιλότιμον 1,. 19. φανε- 
ρωϑὲν] f. φανερονϑέντι. 


denique et tremores terrae, in diebus imperii eius extiterunt, et sum- 
matim fuga erat piorum in hieme eius impietatis, secundum oraculum, 
nec ulli quovis sabbato requies ab eius immanitate, Christianorum tran- 
quillum statum turbante et iactante. Etenim eiusmodi improbarum eius 
machinationum et id fuit quod Iohannem patriarcham constituit, socium 
et administrum pessimae illius haeresis. 

Idem 'Theophilus in pluribus vitiis etiam superciliosus erat ac su- 
perbus, quamvis in laudabilibus etiam quibusdam contenderet, sive sponte 
sive non sponte, abundantia naturae. Ktenim cum muri Byzantinae ur- 
bis essent humiles ac proinde hostibus facilem praeberent ascensum, iste 
eos altius eductos instauravit, in quibus nominis sui inscriptionem fecit. 
Ad laudem etiam hoc eius generosum factum addatur, a principibus for- 
tasse non improbandum, lucri cupiditatem aut potius eius turpe studium 
a se amolientibus, quamquam convenientius superbiae ascribendum.  Ali- 
quando enim nave transeunte apud Bucoleontem , super ea quaesivit im- 
rator cuius esset. Adstantes respondebant **dominae." 'Tum ille aegre 
id ferens, accersit eam, cumque rei veritatem ex illa comperisset, **hei 
mihi" inquit: **naucleri effecti sumus, quandoquidem haec coniugis est 
meae," uod simul ac dixit, comburi navem imperavit una cum merci- 





76 GENESII REGUM L. III. 


V. 36 μοις πολλοῖς καὶ τιμίοις κατὰ πραγματείαν ὑπάρχουσιν, μὴ τού-- 
των ὕλως φεισάμενος εἰς ἔπαινον βασιλικῆς τιμιότητος δημοκηδίᾳ 
μᾶλλον ἢ δημοβορίᾳ συνιστώσης ἐπίκτησιν. 

Πολυπράγμων δὲ περὶ ζητημάτων τῶν ἀποκρύφων ἐτύγχανε 
λίαν Θεόφιλος" ὧν χάριν xol Πεϑόδιον τὸν ὅσιον, ἅτε σοφὸν 5 
ὄντα καὶ περὶ τὰς λύσεις αὐτῶν ἱκανῶς ἔχοντα, τῆς φυλακῆς 
ἀνερρύσατο, συνδιάγειν αὑτῷ κατὰ τὸ παλάτιον αἱἵρησάμενος, 
κἂν διὰ τὸ ὀρϑὸν δόγμα πως αὐτὸν ἐμυσάττετο. 

"Oc τὴν τῆς βασιλείας ἀρχὴν διαιτήσας ἐπὶ «f ἔτεσι μησὶ τε 
τρισὶν κατὰ τὴν προρρηϑεῖσαν νόσον τὸ κοινὸν ἀνέπλησεν ὄφλημα, 10 
μετὰ ᾿Ιαννοῦ Κα, ἀφρόνως τῆς ὀρϑοδόξου πλεῖστα καταλαζονευ-- 
σάμενος πίστεως. 


11. ΚΑΊ his notis numeros non indicari patet. Bergleri commen- 
tum delevi. 


bus, quae multae et pretiosae erant ad negotiandum comparatae; plane 
non parcens illis ad laudem imperatoriae dignitatis, non exsugendo po- 
pulum sed ei prospiciendo possessionem acquirentis. 

Curiosus autem erat valde circa occultas quaestiones 'Theophilus : 
quapropter etiam sanctum Methodium e carcere liberavit, utpote virum 
sapientem et ad eas solvendas idoneum, secum esse eum in palatio cu- 
piens, etiamsi propter orthodoxam fidem eum quodam modo aversaretur. 

Hic igitur cum imperii regimen administrasset per duodecim annos 
mensesque tres, ex morbo de quo diximus commune debitum naturae 
implevit, postquam adversus orthodoxam fidem plurimas insolentias insi- 
pienter exercuisset una cum lohanne KZ. 











BAZIAEIO9N A V. 37 


DEPT MIO TPOPTJq"O 
0EbEO0Oo1240TC. 


REGUM LIBER IV 


DE MICHAELE THEOPHILI 
FILIO. 


- ^ ^ , , - 
7) δὲ πατρῷα σκῆπτρα ἐν ἔτει eru, ἱνδικτιῶνι εἰ, διιϑύνειν A 
χαταλιμπάνεται ΠΠιχαὴλ σὺν μητρὶ Θεοδώρα ϑεόφρονι, αὐτοῦ τε 
; d ἡ μη 0 po φρο 5 
Ἂ - j [ e , ' ^ € 
τὰ τῆς ἐπιτροπείας ὃ τε πατρίχιος Θεύκτιστος καὶ ἸΠ]Πανουὴλ ὃ 
E - 
πρωτομάγιστρος ἠξίωται, ᾧ καὶ διὰ μερίμνης ἐνῆν τὸ φιλοδε-- 
^ ^ , * ^ * , 2 κι 
5 σποτεῖν χαὶ λόγοις πρὺς τοῦτο καὶ πράξεσι διατίϑεσϑαι. οὐχοῦν 
ἔξεισι χατὰ τὸν ἱππόδρομον, xol πάντα τὸν ὑπασπιστὴν λαὸν 
συναγείρας καὶ οἷς πληροφορίαν ἐχέχτητο στρατιώταις τὰ πρὸς 
εὐπείϑειαν αὐτῷ συντηρῆσαι, προοίμιον οὕτω τοῦ λόγου προδια-- 
, (€ Y : , 3 Ψ c - ^ Ἔν 8 ὦ - 
τίϑησιν. οἴδατε πάντες, ὦ ἄνδρες, ὁποῖα τὰ πρὸς ὑμᾶς τῆς 
Ὁ ἀγάπης γνωρίσματα, ἔν τε χηδεμονίαις ἔν τε προστασίαις φιλό-- 





Inscr. Βασιλειῶν δ΄ om, L. 10. κηδεμονείαις L. 


P aternum autem imperium anno mundi sexies millesimo trecentesimo 
quadragesimo, indictione quinta, gubernandum relinquitur Michaeli ma- 
trique ''heodorae piae ac fideli, ipsiusque tutela patricio 'Theoctisto et 
Manueli primo magistro commissa. Cui Manueli et curae erat ut domi- 
num diligeret, et verbis factisque ad eam rem se componeret. Itaque 
progreditur in circum, cunctisque satellitibus convocatis et militibus in 
quos fiduciam habebat, fidem et oboedientiam erga eum conservaturos, 
eiusmodi orationem orditur. **Scitis omnes, o viri, qualia nostri erga 
vos amoris extent documenta, dum in cura pro vobis gerenda et patro- 





78 | GENESII 


φροσι, σὺν ἅμα ταύταις καὶ εὐεργεσίαις, μηδ᾽ ὅλως ἐξισταμέ- 
DB νων ἡμῶν. καὶ διὰ τοῦτο χρεὼν ὑμᾶς ἡμῖν ἀποδοῦναι τὰς &v- 
τιχάριτας, ἔν τε λόγων πειϑοῖ καὶ τῶν ἔργων" καὶ ὕπερ ἂν ἡμῖν 
αἱρετὸν διακέκριται, τοῦτο ἑλέσϑαι σπουδάζοιτε, καὶ ὃ ἐὰν ἀρέ- 
σχον, κατὰ σπουδὴν καὶ προαίρεσιν τὸ εὐπειϑὲς αὐτῷ μέχρι καὶ 5 
κινδύνου παντὸς ἐπιδείξασϑαι." τούτοις οὖν αὐτοὺς παραινέ- 
σας, παραχρῆμα ἅπαντες τὰ τῆς ἀρεσκείας αὐτῷ καὶ ὑπακοῆς 
δι᾿ ὅρκων συχνῶν παρετίϑεντο" ἠλπίχεσαν γὰρ κατὰ νοῦν ὄρεξιν 
ἔχειν τῆς βασιλείας τὸν Ἰ]ανουὴλ καὶ διὰ τοῦτο τοιαῦτα κατεπᾷ- 
δεῖν αὐτῶν, εἰ καὶ τὰ ὑπεναντία τούτοις παρ᾽ αὐτοῦ διηγόρευτο. 10 
ἐκεκράγει γὰρ διαρρήδην ““ΠΠιχαήλ τε καὶ Θεοδώρας τὰ ἔτη πρὸς 
πλεῖστον δδεύσειεν. ὡς δὲ ταύτης τῆς ἀναρρήσεως διενήχηντο, 
€ ἐπλήσϑησαν ἀϑυμίας καὶ πολυειδοῦς ἐνεφορήϑησαν ϑλίψεως, 
ἀλλ᾽ ὅμως τὸ προσταγὲν ἐξεπλήρουν" καὶ τὰ τῆς αὐτοχρατορίας 
| διετετράνωτο. 15 
Καὶ τὰ τῆς ὀρϑοδοξίας ἀνακαλύπτεται, καιροῦ λαβόμενα 
εὐαγοῦς καὶ ϑεοφιλίας ἀνδρῶν εὐπροϑέτων, τῆς στυγητῆς αἷἵρέ- 
σεως τῶν εἰκονομάχων διασυρείσης ἀπὸ βασιλείας ““έοντος τοῦ 
᾿“μαληκίτου μέχρι χρόνων λ΄. εἴχοντο δὲ τοῦ εὐθέος σχοποῦ ὃ τε 
Θεόκτιστος, ἄλλως τε καὶ αὐτὸς Π]ανουήλ, εἰ καὶ διὰ μέσου 90) 
V. 88 τινὸς παρεμπεσόντος διώχλασεν. ἀλλὰ περιπίπτει τινὶ ἀρρωστίᾳ, 
δι᾿ ἧσπερ ἀπέγνωστο" χκαϑ᾽ ἣν ϑεὸς παραδοξοποιῶν ὡς ἐπὶ τοῦ 
᾿Εζεκίου δηλαδὴ καταφαίνεται. συνείχετο τοίνυν τῇ νόσῳ καὶ 
10. αὐτῶν] αὐτὸν L. 17. ϑεοφιλείας L. 


cinii comitate cum beneficentia coniuncta neutiquam officio desumus, 
Quapropter decet vos nobis referre gratiam, dictorum et factorum oboe- 
dientia: atque quod nostro iudicio placitum fuerit, hoc facite ut vobis 
placeat, placitoque studiose et volenter oboedientiam, etiam periculi te- 
nus cuiusvis, accommodate et ostendite." His cum eos adhortatus fuis- 
set, statim omnes promptam erga ipsum voluntatem et oboedientiam 
multiplici iureiurando detulerunt: putabant enim eum in animo habere . 
affectationem imperii, ac propterea talia incantare. Sed contrarium ipse 
indicavit: clamavit enim clara voce **Michaelis et 'Theodorae anni lon- . 
gissime procedant," Quam acclamationem ut perceperunt, tristitia re- 
pleti sunt variaque anxietate satiati, sed tamen iussionem impleverunt: - 
atque imperii initi ratio fama divulgabatur. | 
Atque orthodoxa fides revelatur, occasionem nacta piam et virorum 
bonum propositum habentium religiosum affectum , cum detestabilis hae- 
resis imagines oppugnantium deducta fuisset inde ab imperio Leonis il- . 
lius Amalecitae ad trigesimum annum. 'Tenebant autem hoc rectum con- . 
silium 'T'heoctistus, ac praeterea ipse Manuel, etsi hic interveniente tem- I 
pore quodam nutaret. Sed incidit in aliquem morbum, ob quem pro de- 
sperato habebatur: in illo morbo deus miraculose agere visus est, ut in 
zekia scilicet. Hoc igitur morbo tenebatur, et vehementer maceraba- 








REGUM L. IV. 79 


χαλεπῶς ἐτετρύχωτο xal ἐγκατόχῳ κάρῳ νενέχρωτο, ὡς ἐντεῦϑεν 
ἐδόκει πᾶσι τεϑνάναι, εἶ καὶ βραχύ τι πνεῦμα ἐν αὐτῷ ἐσπινϑή-- 
ριζεν ἀμυδρά τε φωνὴ διαστηματικῶς ἐξ αὐτοῦ διηκούετο. πρὸς 







5 διανίστησι μοναχοὺς τῶν Στουδίου, ἄνδρας τῷ ὄντι ϑεῷ yva- 
στούς, ἐπισχεψαμένους κατὰ τὴν ὑστεραίαν αὐτόν. ἐξήκουστο 
γὰρ ὅτι περ ἀπεβίω, καὶ συνεπεφοιτήχεσαν ὕπως ἐπικηδείους αὐ-- 
τῷ ὕμνους προσοίσειαν" ὃ τέως ἐπεποιήχεσαν, ὀλιγοδρανέοντι 
κατὰ ποίησιν. καὶ προσελϑόντες τῇ κλίνῃ τῶν μοναζόντων τι-- 

ονές, περὶ ὧν ἤδη ἀνωτέρω μνείαν πεποιήμεθα, τεθαρρηκότες 

ϑεῷ καὶ τῇ τῆς ἀρετῆς τελειότητι ἀναϑαρροῦσι τὸν ὡς νεχρὸν ἢ 
μετ᾽ ὀλίγον ἐσόμενον, λέγοντες τοῦτον ἀναρρωσθϑήσεσϑαι. τοῦ 
δὲ ἐκ βάϑους ἐστενωμένης ψυχῆς μικρόν τι ἀνενεγκόντος καὶ δια-- 
πορήσαντος εἶ τοῦτο ἔσται αὑτῷ xaT^ ἐλπίδα, ἐπεβόησαν ὡς 
15““εἴπερ ἐν ὑποσχέσει ἔστι σοι πρὸς ϑεὸν τὰς ϑείας εἰκόνας κατὰ 
τὸ ἀρχαῖον ἀνανεώσασϑαι, τὴν ζωὴν εὐαγγελιζόμεϑα βεβαιού-- 
μενοι. ἀπήεσαν, καὶ τὸ εὐαγγελισϑὲν συντόμως inengayud- 
τευτο, καὶ παραδόξως ὡς ἐξ (dov ἀνέδυ τοῦ ϑανάτου ἀπαλλα- 
γείς. ὡς οὖν ἑαυτὸν διέγνωκε παρ᾽ ἐλπίδα τῆς ἀσϑενείας ἀπο-- 
ραΐσαντα, πρὸς βασίλισσαν Θεοδώραν ὀρϑοδόξως διαγωνίζεται, 
φράζων αὐτῇ τὰς σεβαστὰς ἀνακαινίζειν εἰκόνας κατὰ 10 πρότε-- 
ρον, καϑὼς περὶ τούτου τάχα καὶ ταύτῃ συνήρεσκε ϑεοφιλίας 
γνησίας ἐξεχομένῃ, συνεπιλαμβανομένης ὥς φασι καὶ πατρικίας 


17. ἀπίεσαν L. 22. ϑεοφιλείας L. 


tur ac intus stabulante torpore mortificabatur, ut omnibus videretur mor- 
tuus esse, etsi exiguum spiraculum scintillaret exilisque et debilis vox 
per intervalla ex ipso audiretur. Ad haec quid fit, et quae dei machi- 
natio? Excitat monachos ex Studii monasterio, viros revera deo notos 
et amicos, qui visitarent ipsum postridie, Auditum enim fuerat quasi 
mortuus esset, convenerantque ut hymnos funebres ei accinerent: quod 
usque adhuc fecerant, languido et debili. Cumque accessissent ad le- 
ctum quidam ex monachis, de quibus superius mentionem fecimus, con- 
fisi deo et virtutis integritati, bono animo esse iubent illum quasi mor- 
tuum aut iamiam moriturum, dicentes eum convaliturum. At illo ex in- 
timo pressae angustiis animae non nihil respirante ac dubitante an spe- 
randum id sibi esset, acclamarunt * quod si pollicitus fueris deo te divi- 
nas imagines in pristinum statum restituturum et instauraturum, vitam 
tibi laeto nuntio annuntiamus, pro certo affirmantes."  Abierant: atque 
is, sicut annuntiaverant, miraculose quasi ab inferis emersit, morte li- 
beratus. Ut igitur se cognovit praeter spem a morbo convaluisse, cum 
imperatrice 'Theodora de orthodoxa fide agit et contendit, indicans ei 
ut venerabiles instauraret imagines in statum pristinum; quemadmodum 
de ea re forte et ipsi imperatrici videbatur et placebat, quod pietati et 





ταῦτα τί γίνεται, καὶ τί τὸ περὶ ἡμᾶς τοῦ ϑεοῦ μηχανούργημα;. 


Β 


σ 


80 GENESII 


τῆς ταύτης μητρὸς xol τῶν αὐταδέλφων αὐτῆς πατρικίων. 
ἀλλ᾽ ἀντέπιπτεν αὕτη τούτοις καὶ τῷ ΠΠανουὴλ ἐπὶ μᾶλλον, εἴτε. 
διὰ τὴν τοῦ τηλιχούτου μετάϑεσιν πράγματος, εἴτε διὰ φιλαν- 


D δρίαν ἴσως παράλογον, προτιμωμένην τοῦ ϑεοῦ τὰ ἀνθρώπινα. 


εἰρήκει γὰρ πρὸς ἸΠ]Πανουὴλ ὡς ““ὃ ἐμὸς ἀνήρ γε καὶ βασιλεὺς 5 
μακαρίτης. σοφίας ἀρκούντως ἐξείχετο, καὶ οὐδὲν τῶν δεόντων 
αὐτῷ ἐλελήϑει" καὶ πῶς τῶν ἐκείνου διαταγμάτων ἀμνημονήσαν- 
τὲς εἷς ἑτέραν διαγωγὴν ἐχτραπείημεν ;᾽ ταῦτα εἰποίσης κατη- 
πείλησε σωφρόνως ὃ ]ανουὴλ ὡς “εἴπερ τῶν εἰκόνων μὴ φρον-- 
τίσειας ἀναμορφῆς τε καὶ προσχυνήσεως, ἑτέρως τὰ τῆς εὐνοίας 10 
ἢ αὐτῆς τῆς βασιλείας, ϑεοῦ εὐδοκοῦντος, διατεθϑήσεται. ἢ 
τούτοις τῷ φαινομένῳ χαταπεσοῦσα ἡ βασιλίς, τῷ δὲ νοουμένῳ 
καὶ μάλα χαρεῖσα, τὸ δοκοῦν αὐτοῖς ἐπαφίησι καὶ σὺν αὐτοῖς 


E διανίσταται" καὶ τοὺς ὀρϑοδόξους τοῖς τοῦ κανικλίου ἐνδιαιτή-- 


V. 39 


μασιν ἀγείρεσϑαι διεϑεσμοθέτησεν, κἀκεῖσε πρὸς ἀλλήλους yv-15 
, ^ ^2 * , , ^ , 
μνάζειν τὰ περὶ ὀρϑοδοξίας προβλήματά τε καὶ δόγματα. 

Καὶ ταχέως μετὰ προσηχούσης τῆς διασκέψεως οἷ ve eios 
εἴχόνες ἀνεμορφοῦντο xol τὰ τῆς ἐκκλησίας πρὸς τὸ ὀρθοτομοῦν 
μετεχλίνετο, τῶν ἐν αὐτῇ ἱερέων, πρὸς δὲ καὶ ἀρχιερέων, τῶν 
μὲν μεταστοιχειουμένων. τῆς δυσσεβείας, τῶν δὲ ἀνθεστηκότων 20 
τῷ εὐσεβεῖ δόγματι καὶ δικαίως ἐξωϑουμένων, καὶ πρό ye πάν-- 
τῶν Ἰαννοῦ τοῦ δυσσεβοῦς πατριάρχου τοῦ ἀρχιερατικοῦ ϑρόνου 
καϑαιρουμένου. τοιγαροῦν ἀποστέλλουσι πρὸς αὐτὸν ἄνδρας 


religioni verae adhaereret, adiutante, ut aiunt, etiam patricia matre eius 
germanisque eiusdem patriciis: sed illa istis obstitit, ac Manueli multo 
magis, sive propter tantae rei mutationem, sive ob amorem erga mari- 
tum fortasse nimium humana divinis praeferens. Dixit enim ad Manue- 
lem **maritus meus et imperator beatae meinoriae, sapientia sufficienter 
instructus erat, nec eum quid fieri deceret aut e re esset latebat: quo- 
modo igitur illius constitutionum immemores ad aliud institutum deflecte- 
mus?" Haec locutae minatus est moderate Manuel dicens *'siquidem 
imaginum non procurabis instaurationem et cultum, alia ratio benevo- 
lentiae aut ipsius etiam imperii existet deo volente." His consternata 
imperatrix ut quidem videbatur, ut autem intelligi poterat admodum 
laeta, quod placeret ipsis permittit cumque ipsis exsurgit, atque ortho- 
doxis conventum in caniclei mansionibus indicit, utque ibi inter se exa- 
minarent orthodoxae fidei quaestiones et decreta. | 
Ac celeriter cum decenti consideratione divinae imagines instaura- 
bantur, ecclesiaque ad rectum sensum dirigebatur, sacerdotibus princi- 
C sacerdotum partim deserentibus impietatem, partim reluctanti- 
us pio decreto iureque et merito eiectis; lohanne ante omnes, illo im- 
pio patriarcha, sede pulso. Ad quem cum misissent viros praestantes 


"s 








REGUM L. IV. 81 


ἀξιολόγους τῶν ἐπὶ τῆς φυλακῆς βασιλέως, τοῦ πατριαρχείου 
καταγαγεῖν" οἷς οὐκ ἐνεδίδου πρὸς κάϑοδον. οἱ δὲ καὶ βουλό-- 
μένοι τοῦτον καταβιβάσαι ὅμως οὐ πείϑουσι, παρ᾽ αὐτοῦ xaxo- 
τρύπως μεταπεισϑέντες τοῦτον τέως ἐᾶσαι" διὸ περί γε τούτου 
5 τοῖς ἀποστείλασιν ἀπαγγέλλουσι, καὶ κατ᾽ αὐτοῦ πλείονα τὴν 
ὁρμὴν διεξάπτουσιν. εἰσήει οὖν πρὸς αὐτὸν ὃ πατρίκιος Βάρδας, 
πευσόμενος ὅτου χάριν τοῦ πατριαρχείου οὐκ ἀπανίσταται" καὶ 
τὴν ἀπολογίαν ἐμεϑοδεύκει, δεικνὺς τὴν ἑαυτοῦ γαστέρα δι᾽ ὁβε- 
λίσκων κατάστιχτον αὐτῷ, ἐπειπὼν ὅτι παρὰ τῶν ἐκπεμφϑέντων 
1ο ὡς ἐθνικῶν ἐπεπόνϑει τοιαύτην ἀναιτίως ποινήν, “δι᾽ ἧς χαλε- 
πῶς ἄγαν ἔχων, εἶ οἷόν τε, τὸ παρὸν συγχωρηϑείην τῆς κατα-- 
βάσεως" ἐπεπόνϑειν δὲ μάλιστα παρὰ Κωνσταντίνου τοῦ ἐξ 249- 
μενίων καὶ τῷ τῶν ἐξκουβίτων ἐμπρέποντος τάγματι." τοῦτον 
δέ φησιν, ὦ ἀκροαταί, ὃ βδελυχτὸς καὶ παμβέβηλος, τὸν κε- 
15 χρηματικότα ἀπόγονον ᾿ρμενίων, ἐξ ἀρχηγῶν καὶ συναυταδέλ-- 
φων σταλέντα πρὸς βασιλέα Θεόφιλον ἐπικηρυκεύσεως ὅμηρον, 
ὃς οὐ μετὰ μαχρὸν χρόνον διά τε τὴν αὑτοῦ ψυχῆς τε καὶ σώμα-- 
τος εὐχοσμίαν καὶ τὴν ἄλλην περὶ τὰ βᾶτιστα φιλόκαλον πρόϑε- 
σιν δρουγγάριος τοῦ ἀριϑμοῦ ἤτοι τῆς βασιλικῆς βίγλης καϑίστα-- 
20100, ἐντεῦϑεν πατρίκιός τε καὶ λογοθϑέτης τοῦ δρόμου γεραίρε- 
ται. τοῦ οὖν δραματουργήματος κατὰ κακόφρονα γνώμην ἀπε- 
λεγχϑέντος, εἰς ϑυμὸν μᾶλλον ἐξῆγεν τὸν ἐταστὴν ἔμφρονα, 





8. ἐμεϑοδεύει L. 18. φιλόκαλλον L. 


de custodia imperatoris, ut eum sede patriarchali dimoverent, his ille 
non cessit. Qui quamvis conarentur eum abducere, tamen permovere 
non potuerunt, ab ipso malitiose eo inducti ut eum interim missum face- 
rent: quapropter de ea re iis qui ipsos miserant renuntiant, maioremque 
adversus eum excitant impetum. vit ergo ad eum patricius Bardas in- 
terrogatum quamobrem e patriarchali sede non discederet. At is respon- 
Sionem et excusationem meditatus ostendit ventrem suum obeliscis com- 
punctum, subindicans ei quod ab iis qui missi ad ipsum fuissent, tam- 
quam ab ethnicis, perpessus fuerit sine causa talem cruciatum, ex quo 
male admodum affectus remitti sibi decessionem in praesens, si fieri pos- 
set, postulabat; **passus sum, inquiens, praecipue multa a Constantino 
illo ex Armeniis, conspicuo in excubitorum cohorte." Istum scilicet di- 
cit, o auditores, homo exsecrabilis ac ge, oriundum ex Ar- 
meniis, a ducibus ac fratribus missum ad imperatorem 'T'heophilum lega- 
tionis obsidem, qui non multo post tempore, cum propter animi corpo- 
risque decorem, tum propter reliquam rerum tontos elegans stu- 
dium, drungarius numeri sive imperatoriae vigiliae constituitur, exin 
patricius et logotheta cursus salutatur. ltaque machinatio pravi animi 
deprehensa in iracundiam adhuc magis coniecit inquisitorem prudentem, 
Genesius, 


B 


C 


82 GENESII 


€ - - | 
δι᾿ οὗ xol τῆς ἐχχλησιαστιχῆς ἐπικρατείας ἐνδίχως ἐχπέπτωχεν, 
τῷ κατηγορηϑέντι μᾶλλον, κἂν μὴ ἐθέλων, δωρησάμενος ἀπα- 
oéyyowntov ἔπαινον. καὶ εὐσεβὴς ἀντεισάγεται πατριάρχης Me- 
ϑόδιος, ἐν ἑαυτῷ πλεῖστα τὰ ὑπὲρ εὐσέβείας στίγματα καὶ τὴν 
δι᾿ εἱρχτῆς σαπρώσης τῶν τριχῶν ψίλωσιν οἷά τινα γέρα προχο- 5 
μιζόμενος. τούτῳ τὰς ἀρχιερατικὰς ἀγκύρας ἐπέδοσαν σὺν &no- 
δοχῆ πάσῃ ϑεοφόρων ἁπάντων ἀνδρῶν, τῶν τε τῇ βασιλίδι περι- 
γοστούντων καὶ τῶν πανταχόϑεν πρὸς ταύτην ἐληλυϑότων. καὶ 





^ ^ , €... - 2 ὦ , » «€ 
D γὰρ κατὰ διωρισμένην ἡμέραν τῆς αὐτῶν ουνελεύσεως, xa9^ ἣν 
c ^ aW L ^ c - ) , ΡῚ , 
ἢ τοῦ ϑεοῦ ἐχχλησία τὴν tavifjo εὐπρέπειαν ἀμφεβάλλετο, xo 10 
τίασιν ἐκ τοῦ περιωνύμου ὄρους ᾽Ολύμπου 2490 τε καὶ τῆς Ἴδης, 
- - 4, - 
ἀλλὰ μὴν καὶ τοῦ xarà Κυμινᾶν συμπληρώματος, περιφανῶς 
^ » tl , ^ ^ M 
τὴν ὀρϑοδοξίαν κηρύσσοντες, βασιλικαῖς τε διαμοιβαῖς καὶ σε- 
βασμίοις αἰσίοις ἱκανωθϑέντες πρὸς τὸς ἰδίας σχηνὰς ὑπεχώρησαν" 
" - ^ . - « - -" 
ὧν ἔκτοτε καὶ μέχρι τῆς δεῦρο ot τῆς ὀρθοδοξίας λιμιένες Χριστοῦ 15 
, Ὶ - , 
δυνάμει φρουρούμενοι διατηροῦσιν ἀχείμωνες, ; 
- , - 

Ταῦτα μὲν ἐν πρώτοις ΠΠιχαήλ τε xal Θεοδώρας, τῶν εὖ- 
σεβῶν βασιλέων, τὰ κατορϑώματα. ὃ δὲ Ἰαννῆς τινὶ μοναστη- 
οἰῳ ἐγκαϑειρχϑεὶς καὶ ἐν μέρει τοῦ κατ᾽ ἐχεῖνο ναοῦ κατιδὼν τοῦ 

E σωτῆρος Χριστοῦ τοῦ ϑεοῦ ἡμῶν σαρκικὸν χαρακτῆρα, οὐ μὴν 20. 
3 ^ M - , ' - E , - 
ἀλλὰ καὶ τῆς ϑεομήτορος καὶ τῶν στρατιαρχῶν, Jed τῷ 
€ ^ c , - , P] 
ἑαυτοῦ ὑπηρέτῃ διανιόντε τῶν σεβασμίων εἰκόνων ἀνορύξαι τὰ 

5 ^ - c 
ὄμματα, φάσκων ἀμηχανεῖν πρὸς ταῦτα τὴν ὁρατικὴν προτείνα-- 


19. ἐκείνω ναοῦ κατειδὼν L. 


per quem etiam ecclesiastico principatu iure ac merito excidit, incusato 
magis, quamvis non sponte, largitus laudem haud subditiciam, Piusque 
ac fidelis in eius locum introducitur patriarcha Methodius, in se ipso 
plurimas pietatis inscriptas notas et ex carceris squalore capillorum rari- 
tatem quasi quaedam insignia virtutis prae se ferens. Huic summi sa- 
cerdotii ancoras tradiderunt, cum approbatione summa omnium religioso- 
rum hominum, cum eorum qui in imperatoria urbe versabantur, tum eo- 
rum qui undique in eam convenerant. Etenim definito quodam die eo- 
rum conventus, in quo ecclesia suum decus et ornatum induit, descen- 
derunt ex celebri monte Olympo, Athone item et Ida, quin et ex con- 
gregatione ad Cyminan, aperte et clare veram fidem praedicantes, im- 
peratorüsque remunerationibus et honorariis decentibus affecti ad. sua 
tabernacula recesserunt: quorum verae fidei portus ab illo tempore ad 
hunc usque diem virtute Christi custoditi permanent tempestatis expertes. 

Haec prima sunt Michaelis ac 'Theodorae, piorum imperatorum, fa- 
cta praeclara. Porro lohannes cuidam monasterio inclusus atque in parte 
templi in eo conspicatus salvatoris Christi dei nostri carnalem imaginem, 
deiparae item et archangelorum, praecepit suo ministro ut ascenderet 
et venerandarum imaginum eífoderet oculos, dictitans haud se posse ad 





REGUM L. IV. . 83 


.. c9at αἴσϑησιν, εἰκονιστὴς ἐκ νεότητος ὃ τρισκατάρατος καϑε- 
 στὼς χαὶ μονῆς τῶν ἀϑλοφόρων Σεργίου καὶ Βάκχου τῆς βασι- 
|». Ao ἀφωρισμένης προβάϑμιος. ὡς οὖν ἐπύϑετο ταῦτα ἡ ϑεο-. 

σεβεστάτη δέσποινα Θεοδώρα, ζήλῳ τῆς πρὸς Χριστὸν &yanij- 
50:06 διακαῶς ἐχεχίνητο, καὶ τοὺς αὐτοῦ μισητοὺς ὀφϑαλμοὺς 







ἐχμοχλεύειν προτεϑύμητο, κἂν δεήσεσι παρά τινων ἐκεκώλυτο * 
ὅϑεν τινὰς τῶν δορυφόρων ἐχπέμψασα πρὸς αὐτὸν σ΄ λώροις ἐμά- 
στιξἕεν. 
Οἱ οὖν αἱρετικοὶ τοῖς προσαχϑεῖσι προπετῶς διαπληκτιζό- 
10 μενοὶ, χρήμασιν ἱκανοῖς φρεναπατήσαντες κόρην πρὸς τὰ δημό- 
eu, ἐπὶ τῆς ἐκκλησίας κατηγορῆσαι τοῦ πατριάρχου, σὺν τῷ ἐξ 
αὐτῆς τεχϑέντι υἱῷ ΠΠητροφάνῃ, τῷ κατὰ καιρούς τινας προέ- 
ὅρῳ τῶν Σμυρναίων πόλεως χρηματίσαντι, κρυψιγαμίας ἔγκλημα 
ϑροιαμβεύουσαν, ἐντεῦϑεν πλεῖστος παρὰ τῶν κακοδόξων ἐπισυν-- 
15 ἰσταται τάραχος ἐπισχετλιαζόντων ἡμῖν καὶ ἀμέτρως ἐπεγγελών-- 
των. οὗ χάριν τῷ πατριαρχείῳ προσίασιν ὃ πρῶτα φέρων IMa- 
γουὴλ ἐν μαγίστροις, καὶ ὃ πατρίκιος καὶ ἐπὶ τοῦ χανικλίου καὶ 
λογοθέτης τοῦ δρόμου Θεόκτιστος, σὺν ἑτέροις συγκλητικοῖς, 
κατηφιῶντες ἐπὶ τοῖς ἀναίδην ἐνωτισμένοις. | o0g ὃ ἀρχιερεὺς 
Ὁ ἐπιδὼν καὶ τῆς κατὰ βάϑος ἀνίας τῶν συνεληλυϑότων εὐσεβῶν 
ἐπαισϑόμενος, μηδαμῶς τὲ πρὸς ὀρϑοδόξους. [ἑαυτὸν] ϑέλων 
πέτρα σκανδάλου τίϑεσϑαι καὶ λίϑος προσκόμματος, τὰ κρύφια 


18. τῶν σμυρνέων L. ibid. κρηψιγαμίας L. 15. ἐπεγγε- 
Aóvzov L. 22. χρύφα L. 


ea dirigere oculorum aciem; cum effigiarius in iuventute exsecrabilissi- 
mus ille fuisset, atque monasterio Sergii et Bacchi martyrum , quod im- 
peratoribus dicatum, praepositus. Ut igitur id audivit piissima domina 
"Theodora, zelo amoris erga Christum ardenter commota fuit, illiusque 
invisos oculos eruere volebat: sed precibus quorundam prohibebatur: 
proinde missis aliquot ex satellitibus ad eum, ducentis illum flagrorum 
verberibus flagellavit. 

Ceterum haeretici, his eis obvenientibus proterve certantes, pecuniis 
multis corruptam mulierculam subornarunt, ut publice in ecclesia accu- 
saret patriarcham, cum filio ex ea nato Metrophane, qui quodam tem- 
pore praepositus Smyrnaeorum urbis fuit, occultarum nuptiarum crimen 
jactans. inc maxima a male sentientibus excitatur turba, nos vexanti- 
bus et sine modo irridentibus. Quapropter ad patriarchalem | sedem ad- 
eunt Manuel primarius inter-magistros, et 'Theoctistus patricius ac cani- 
clei praefectus atque etiam cursus logotheta, «cum aliis senatoriis viris, 
maesti ob ea quae vulgo propalam audirentur. Quos summus sacerdos 
conspicatus, cum profundum maerorem piorum qui convenerant sensisset, 
minimeque vellet orthodoxis se ipsum petram scandali exponere ac lapi- 
dem offensionis, occultam turpitudinem denudat verecundus ille in oculis 


V. 40 


84 GENESII 


αἴσχη ἀπογυμνοῖ ὁ αἰδέσιμος πάντων ἐπ᾽ ὕψεσιν, καὶ εὕρητο 
- - , T 
παρὰ τὸ εἰκὺς μαρασμῷ τῆς φύσεως ἐσκληκώς, ov ματαίως εὖ-- 
C ϑύνετο, καὶ 10 αἴτιον ἐρεῖν διανίστατο, ὅτι nto. ““ἐν Ῥώμῃ διά- 
2 M ^ ^ 2 » , ^ * 3. , 
yv, ἀποσταλεὶς πρὸς τὸν ἀρχιερέα ταύτης διὰ τὰς ἐπὶ Νικηφόρῳ 
τᾷ πατριάρχῃ αἰτιαϑείσας ἐπαγωγάς, πλεῖστα ἐπισινιάσαι μὲ 5 
γαργαλισμοῖς τὸν Σατανᾶν, ἱχανῶς τε περὶ τούτου Πέτρῳ τῷ 
ἀποστόλῳ ἐπεντυχεῖν, ἀλλοτριῶσαι τῆς ἐνσωματούσης κινήσεως. 
καὶ δὴ ἐμοῦ νύχτωρ ἐν τῷ ἀποστολίῳ εὐναζομένου, ἐπιστάντα 
τὸν χορυφαῖον δεξιᾷ τῇ χειρὶ τὰ αἰδοῖα καταπιέσαι καὶ ἐπιφϑ ἐγ- 
ρυφ ἢ τῇ χειρὶ τὰ αἰδοῖα x πιφϑέγ 
« Α - - * ^ , » , ^ 
ξασϑαι μὴ τοῦ λοιποῦ πτοεῖσϑαι τὴν φιλήδονον ἔφεσιν μήτε τὴν 10 
2 , 4 Co» — € - , ^ 
ἐκ ταύτης dg τὸ ἑξῆς ὑφορᾶσϑαι ζωπύρησιν. ἐγὼ δὲ διυπνι- 
^ A - 2 34 - , - , 
σϑεὶς μετὰ σφοδρᾶς ἀλγηδόνος περιῆλθον ἐν σαρκικῇ τοιαύτῃ, 
- , - - e 
xa9uüc ὁρᾶτε, νεχρύτητι.᾽" τοιαῦτα τοῦ πατριάρχου ταπεινο-- 
- , 
D φρόνως εἰπόντος πανάληϑες, τῆς κατηφείας oí συμπαρόντες Óu- 
2c € ' OE - * 2 
σταντο. ἐξ ὧν Π]ανουὴλ πρὸς ἀνέτασιν τῆς γυναικὸς ἀγωνίζεται 15 
διασαφῆσαι τὸ ἀκριβές, τὸ ξίφος ἐπανατείνων καὶ παρὰ τίνος 
- ^ , 
ὑποβεβλῆσϑαι αὐτὴν ἀνετάζων. ἡ δὲ τοῖς κατ᾽ ἀπειλὴν λόγοις 
ἐκ τῆς ξιφήρους ἐκτάσεως τὴν ἀλήϑειαν παρεδήλου, διὰ τῶν 
πρὸς τοῦτο συσχευασϑέντων xoi ποσὸν ὅσον χρήματος καταβα- 
λομένων, καὶ τῷ εἴς τι ἀγγείδιον τοῦτο εἶναι ἀπόϑετον xol ὕπο- 20 
κεχρύφϑαι κατά τι κιβώτιον σίτου ὑπάρχον χατάπλεον. καὶ κα- 
, - w 
ϑὼς ἀνωμολόγητο ταύτῃ, οὕτως và τῆς εὑρέσεως ἐμφανῶς ἐγνω-- 
ρίζετο, καὶ οἱ αἱἵρετικοὶ τηνικαῦτα ἄχλυσιν αἰσχύνης ἡμαύρωντο" 


19. ἀλγηδῶνος L. 18. ὁρᾶται L. 18. f. ἐξετάσεως. 
19. καταβαλλομένων L. 20. τῷ] τὸ L. 


omnium, et inventus est praeter solitum marcore naturae tabefactus: 
quare vana erat accusatio. Causam etiam eius rei indicavit: se, cum 
Romae ageret missus ad summum sacerdotem eius urbis propter inten- 
tata Nicephoro patriarchae crimina, valde vexatum fuisse titillationibus 
ἃ Satana, multumque de ea re supplicasse Petro apostolo, ut liberare- 
tur a corporis pruritu. *Atque cum per noctem, inquit, in templo apo- 
stoli dormirem, coryphaeus ille apostolorum mihi adstans dextera manu 
virilia mea pressit, dixitque ne deinceps timerem voluptuosam concupi- 
scentiam, neve opinarer eam in posterum revicturam. Ego autem somno 
excitatus cum vehementi dolore, ambulavi ex illo in eiusmodi carnali 
mortificatione, ut videtis." Haec patriarcha humiliter locuto verissime, 
contristari praesentes destiterunt. Post haec Manuel ad examinandam 
mulierem se accingit, ut verum indicaret, intentans ei gladium. quae- 
rens a quo subornata esset. Quae propter minas verborum gladiique 
intentationem, veritatem indicavit de iis qui ea omnia struxissent et cer- 
tam summam pecuniae dedissent; eamque in quodam vasculo esse repo- 
sitam atque absconditam in quadam arca frumenti plena. Atque ut ab 
ea dictum fuerat, res inventa et patefacta est, 'Tum haeretici caligine 


desi ἡ... AEN c a ὅς 





Punico e 








REGUM L. IV. 85 


οἷς ὃ ϑεοφιλὴς πατριάρχης τῶν εἰς αὑτὸν ἐπταισμένων παρέσχε E 
συμπάϑειαν, τοῦ οζ΄ συγχωροῦντος Χριστοῦ τῷ νόμῳ πειϑόμε- 
voc. διὸ καὶ παρὰ τῶν ἐπιστατούίντων τοιούτου ἐλέγχου κατὰ 
τῶν ἐλεγχϑέντων ἔκτοτε διώρισται αὐτοῖς πρὸς ἀντέκτισιν, χἂν 
5 ὠφελείας ἀντεχομένην, ὅπως κατὰ τὸ τῆς ὀρϑοδοξοποιοῦ ἡμέρας 
γενέϑλιον ἀπὸ τοῦ ἐν Βλαχέρναις τῆς ϑεοτόχου τιμωμένου ναοῦ 
τῆς λιτανείας μετὰ λαμπάδων προάγοιεν. [Βλαχέρναις. ἀπό V. 41 
τινος ἀρχηγοῦ Σχύϑου Βλαχέρνου ἀναιρεθέντος ἐχεῖσε πεφήμι- 
crat] καὶ τὸ τοιοῦτον ἰδίωμα χρόνῳ πολλῷ μέχρι διήρκεσεν, 
10 διαχαρτερούντων δῆλον ὅτι τῶν ἀλλοδόξων ἐν τῇ κατὰ τὸν μέγαν 
ναὸν ἐπισυναγωγῇ καὶ τὸν ἴδιον ἀναϑεματισμὸν διενηχουμένων 
ἐπὶ ϑριάμβῳ τῆς παντομισοῦς αὑτῶν ἀποστάσεως. 
Κατ᾽ ἐχεῖνο δὲ καιροῦ ἡ τῶν Ζηλίκων αἵρεσις ἀνεφάνη σὺν 
τῷ ἀρχηγῷ αὐτῶν Ζήλικι, ὄντε τῶν βασιλικῶν ἐν πρώτοις ὕπο- 
15 γραφέων, ὃς ἐν εὐσήμῳ ἡμέρᾳ καὶ βασιλείῳ προύδῳ ἐν τῇ μεγί- 
στῃ ἐχκλησίᾳ ϑεοῦ τὰ τῆς αἱρέσεως κατάδηλα τεκτηνάμενος μετὰ 
τῶν ὁμοφρόνων ἐμφωτίοις ἐσθῆσιν ἠμφίαστο, χρισϑεὶς τῷ μύρῳ B 
τῆς τελειότητος. 
᾿ "Ev δὲ τῷ μεταξὺ χρόνῳ καλῶς τὰ τῆς πολιτείας ἐκεκυβέρ-- 
φονητο παρά τε βασιλέως ΠΠιχαὴλ καὶ Θεοδώρας τῆς τούτου μη- 
τρός, μεσιτευόντων τῶν προδηλωθϑέντων ἀνδρῶν. ὃ δὲ ἀρχη- 
jóc Βουλγαρίας (οἷς τὸ γένος ἐξ ᾿΄βάρων τε καὶ Χαζάρων, ἀπὸ 
Βουλγάρου κυρίου ὀνόματος, ὃς παρὰ Ῥωμαίων ἐν κατοικήσει 


20. καὶ om. L. 


pudoris obfuscati. sunt. Quibus pius ille patriarcha delictorum veniam 
dedit, Christi septuaginta septem remittentis legi obtemperans. Itaque 
ab iis qui praefuerant eiusmodi inquisitioni , in deprehensos et convictos 
statutum duntaxat est, ad ultionem cum utilitate etiam coniunctam, uf 
in orthodoxiae renatae natali die ab ea quae in Blachernis est deiparae 
sacrata aede litaniam cum facibus praecederent: [ Blachernae a quodam 
duce Seytharum Blacherno ibi interfecto nominatae:] isque mos singula- 
ris longo tempore usque duravit, tolerantibus scilicet heterodoxis id in 
congregatione in magno templo, ut anathema contra se ipsos audirent, 
ob triumphatam eorum detestabilem haeresin. 

Porro illis temporibus Zelicum haeresis exorta est cum auctore suo 
Zelice, uno ex primariis amanuensibus imperatoriis. Qui cum festo quo- 
dam die in solenni pompa imperatoris haeresim suam publicaret, tunc 
statim, una cum asseclis, albis tunicis ac vestibus induitur unctus un- 
guento perfectionis. 

Interea imperium bene administrabatur ab imperatore Michaele ac 
'"Theodora matre eius, mediantibus viris illis quos dixi. Dux autem Bul- 
gariae (cuius incolarum genus ex Avaris et Chazaris, a Bulgaro, no- 





86 GENESII 


DA 


Zlogvotólov καὶ τῆς ἸΠυσίας γεγένητο) ἐπαχϑῆ προΐησι ῥήματα 
ἐπιδρομὴν Ρωμαίοις ἐπαπειλῶν. ἡ δὲ βασίλισσα τούτῳ ἀνδρειο-- 
φρόνως μετὰ τοῦ ἑαυτῆς στρατοπέδου ἄχρι Βουλγαρικῆς γῆς av- 
Suc ἐπαναστεύειν ἐμεγαλαύχησεν" ““καὶ εἰ μὲν γυναῖχα ἡττήσειας, 
οὐδέν σοι πρὸς νῖχος τὸ καύχημα εἰ δὲ καὶ ὑπὸ ταύτης ἐχγική- 5 


C ϑείης, πᾶσι τὸ σὸν ἥττημα καταγέλαστον. ταῦτα ὃ Σχύϑ 
; ῆ 


' γ ^ ^ ^ , , 
συνεὶς ἠρεμεῖν κατὰ τὴν ἰδίαν χώραν διέγνωκεν. 
Οὐ πολὺς δὲ χρόνος προεβεβήκει, καὶ ἡ τῶν λεχϑέντων àv- 
( aue y ? 
δρῶν πρὸς ἀλλήλους ὁμόνοια διαφϑείρεται, καὶ ἐξάπτεταί τις 
» , rA ^ , ^5 2 
ἔρις χαιρέκακος παρὰ Θεοχτίστου πρὸς Πανουήλ, εἰς ἀποικίαν 10 
EN , - » ^ 7 ? - , 
αὐτὸν διωϑήσασα. τῷ παλατίῳ γὰρ μετ᾽ αὐτοῦ ye συνῴκιστο, 
, - ^- 
καὶ ἄμφω và τοῦ κοινοῦ διεπραγματεύοντο" καὶ καϑοσίωσιν 
,ὔ - 
ὑποσμύχουσαν διεσυκοφάντει, ἀλλ᾽ ἐν παραβύστῳ τῇ περισχέ- 
A al 2 , , c * » ^ 
ψει" ἧς ἐντέχνως καταστοχασάμενος ὃ IMavovi οἴκαδε χωρεῖν 


ς "» - € 
᾿καϑ' ἑαυτὸν τίϑεται, χἀκχεῖϑεν τοῖς βασιλείοις ἐπιδημεῖν καὶ 15 


D 


, - 
συμπράττειν τὰ δέοντα. κατῴχει δὲ τοῖς κατὰ τὴν κιστέρναν 
, m» NA ὦ c , 3 4 PERSA: 
χώροις τοῦ Z4ozagoc, ἣν ἐκεῖνος ἱδρύσατο, δι᾽ ov καὶ τὴν προση-- 
, e 2 L * A dE AN , , ? , 
γορίαν «vr» ἀπείληφεν" xoi ἐπὶ μαχρὸν χρόγον βιώσας ἐνδόξως 
, ^ - 
ἀποβεβιώχκει, ἀποκαταστήσας τὸν ξαυτοῦ οἶκον μονασταῖς κατα-- 
J (sd 
γώγιον, ἐν ᾧ καὶ κεχήδευτο. 90 
- - , - 
ἹΠετὰ δὲ τὴν ἐκ τοῦ παλατίου αὐτοῦ ἀποικίαν φϑόνῳ τῷ 
3 Sd , , , SU. » - * 
πρὸς τὸν Θεύκτιστον διεγείρεται Βάρδας, αὐτὸν ἀφαντῶσαι, καὶ 


11. διωϑίσασα L. 18. «ποβιώσας L. 


mine proprio, qui a Romanis Dorystolum et Mysiam incolendam habuit ) 
molesta iactabat verba, incursionem Romanis minitans. Cui imperatrix 
virili animo cum suo exercitu usque in Bulgaricum solum se occursuram 
et obstituram gloriose denuntiat: *et si quidem, inquit, mulierem vice- 
ris, nihil tibi ad gloriam victoria: quod si vero a muliere victus fueris, 
omnibus tua clades derisui erit." Quibus intellectis Scytha quiescere in 
sua regione decrevit. - 
Ceterum non multum temporis processit, et praedictorum virorum 
inter se concordia dissolvitur, excitaturque contentio malevolens a 'T'heo- 
€tisto adversus Manuelem, quae hunc ad migrandum impulit. nam in 
ΕΣ cum illo habitabat, et simul rem summam administrabant: atque 
unc ille crimine maiestatis gliscente insimulat, sed occulte per cautio-- 
nem; quam industrie odoratus Manuel, domum secedere, ut solus esset, 
statuit, atque inde, cum res postularet, adesse ad commune officium: in 
regiam. Habitabat autem ille apud cisternam Asparis loca, quam hic 
exstruxit, a quo eadem nomen etiam accepit: atque cum diu vixisset, 
gloriose vita functus est, mutata domo sua in habitaculum monachorum, 
ubi etiam sepultus est. 
Post migrationem autem Manuelis ex palatio invidia erga 'T'heocti- 
stum excitatur Bardas ad hunc e medio tollendum, idque hoc modo ma- 











REGUM L. IV. 87 


ue λό , , " 
τρύπῳ τοιούτῳ τεχνάζεται. παρεντίϑησι βασιλεῖ ΠΠιχαὴλ τὴν 
, ^ c - , ^ - 9 - 
μητέρα φρονεῖν ἑαυτῇ γάμον ἢ ἐν μιᾷ τῶν αὑτῆς ϑυγατέρων ἐπι-- 
, 9 ὃ 2 c M 2 - , , » 
σχευάσασϑαι, δι᾿ ov τὴν αὐτοῦ βασιλείαν ποιήσειεν ἔκδοτον, 
- , - - - 
τοῦτόν τε χαϑαιρήσειν αὐτῆς xol ἀπομματῶσαι. ὡς δὲ τοῖς E 
, ^, d ^ 
5 τοιούτοις λύγοις ἐχεχλυδώνιστο ΠΠιχαήλ, ἐπεῖπε τὸν Ocóxviovov 
, » - - 
τούτων αἴτιον ἔσεσϑαι. καὶ ἐμμεριμνῶσιν ἀμφότεροι περὶ τῆς 
2 2 ^ - Y - - 
χατ᾽ αὐτοῦ ἐπιϑέσεως, δολοφονῆσαι ἢ μᾶλλον ὑπερορίσαι τοῦ-- 
᾽, , - ^ 
τον, εἶγε δυνήσονται" xol ἐπὶ ταύτῃ τῇ συσχευῇ προσλαμβάνου-- 
€ , ^ - P] , E - e 
σιν ὑποστρατήγους τινὰς τῆς οἰκείας περιηρημένους ἀρχῆς, ὅπως 
2 ^ , 2 
i0«vroic συνεργήσαιεν, ἀλλὰ μὴν xol Θεοδώρας τὴν σύγγονον, V. 49 
NE / 
ἐφ᾽ ἢ Καλὴ Π]αρία τὸ εὔσημον, ὡς ἂν xol αὕτη τὰ κατὰ 0oAo- 
φονίαν τοῦ Θεοχτίστου συμπράξει τῷ βασιλεῖ κρυφίως, ἐξ ὕπερ-- 
τέρου τετρημένου οἰκίσκου διόπτειραν καταστήσαντες, ἐντεῦϑεν 
κατασημῆναι τῷ acie ὁπόταν τὸν Βάρδαν ἴδοι Θεοχτίστῳ ἐπι- 
y - 

15 τιϑέμενον. ὡς οὖν ταῦτα περὶ τούτου διεσχοπήκει ὃ Βάρδας, 
ταῖς πρὸς τὸν “Ἰαυσιακὸν χκαϑέδραις προσεποιεῖτο διαναπαύσα-- 
σϑαι τοῖς πραιποσίτοις συνεδριάζων" καὶ δὴ τὰ λογοθέτου τοῦ 

, - - 
δρόμου πραγματικῶς Θεοχτίστου διευϑετοῦντος, πάνυ τετηρη- 
» € , Ὕ o 
μένως ἔσχεν ὃ Βάρδας ix βασιλέως ἀπανιόντα ἢ πρὸὺς τοῦτον B 
, ? , , « Ὕ 3 , 3 , 

90 ἐπανιόντα ἐνεδρείειν ὡς λέων ἐν ἀποχρύφῳ ἀϑρόως τε προσπη- 

δῆσαι κατακολουϑῆσαί τε καὶ ἐνστῆναι ἢ καὶ μᾶλλον ὑποσχελίσαι 

καταπρηνῆ. συνεῖχε μὲν αὐτὸν συνεῖχε πολὺς 0 ἀγών, καὶ ἐπι- 





7. περιορίσαι L. 13. τετριμένου L. 17. πραιπωσίτοις L. 
18. ϑεοκτίστῳ L. 21. ἐνστῆσαι L. 


chinatur. Ingerit imperatori Michaeli quasi mater eius meditaretur sibi 
aut uni ex filiabus coniugium cum 'lheoctisto ineundum, per quod et 
imperium tradendum sit, quo ipsum exuere velit et oculis orbare. Cum 
eiusmodi sermonibus turbaretur Michael, subiunxit dicens 'Theoctistum 
istorum auctorem esse, cogitantque ambo de aggrediendo illo ita ut aut 
fraude. ac dolo interficiant aut in exilium mittant potius, si possent: 
atque ad hanc molitionem adsciscunt duces quosdam secundi ordinis, mu- 
nere suo exutos, ut ipsis sociam operam praestarent; quin et 'Theodorae 
sororem , cui Pulchra Maria honorificum nomen, ut et ipsa in eiusmodi 
dolosa nece adiutrix clam esset imperatori, in superiore domuncula per- 
forata eam speculatricem constituentes, ut inde signum daret imperatori 
quando viderit Bardam aggredi 'Theoctistum. Haec de ea re speculatus 
et meditatus Bardas simulavit se velle in sedibus ad Lausiacum requie- 
Scere, cum praepositis una assidendo, Atque dum ea quae sunt ei 
thetae cursus administrat 'Theoctistus, perdiligenter observabat Bardas 
ab imperatore redeuntem aut adeuntem ad eum, insidians ut leo in oc- 
culto, ut cum impetu prosiliret insequereturque et impediret aut potius 
supplantatum pronum prosterneret. 'Penebat eum quidem tenebat magna 





' 


88 ?^GENESII 


ϑέσϑαι πολλάκις διώρμητο, xol τῆς δρμῆς ἀνεκόπτετο" ἀλλ᾽ ὅ- 
μως, εἰ καὶ βραδέως, τῆς καϑέδρας ἀνίσταται καὶ καταδραμὼν 
φϑάγει, καὶ ἵνα λεχϑείη ποιητικῶς, 
κόψ᾽ ὄπιϑεν κώληπα τυχών, ὑπέλυσε δὲ γυῖα, 

καταπρηνίξας αὐτόν. καὶ εὐϑέως ἐπιδίδοται σὺν χουλεῷ σπάϑη 5 
ἐπώμιος, ἣν πρὸς ἀποτροπὴν ἐναντίων ἐγύμνωσεν. τῆς ἕδρας 
οἱ ἀποστράτηγοι διανίστανται ϑαρσαλέως ἀπαμυνοῦντες τῷ ἐγ- 
χειρήματι. καὶ τῇ σκοπῷ γυναικὶ κατασημαίνεται βασιλεὺς πρὸς 
ἐξέλευσιν τὴν διὰ χαλκηλάτων πυλῶν Τιβερίου τοῦ ἄνακτος " καὶ 
στὰς ἐκεῖσε τὸν Θεόκτιστον βασιλικῇ ψήφῳ προστέταχεν αἴρε- 10 
σϑαι. καὶ ἕλκύεται χαμαὶ δι᾽ ὑπασπιστῶν μέχρι τῶν ἔξω περὶ 
τὰ Σχῦλα, κἀκεῖσε συνέχεται πρός τινος βασιλικῆς ἀποφάσεως 
τελέσων ἐνέργημα. ὡς δὲ περὶ τούτου 1j δέσποινα διεμεμαϑήκει, 
ἐξήει πρὸς τὸν “Ταυσιακὸν αὐτοσχέδιος, ἐπιζητοῦσα τὸν ταύτης 
ϑεράποντα καὶ ἀπεκτονέναι μὴ συγχωροῦσα" ἀλλ᾽ ἀπρακτί, χἂν 15 
τότε τολμηρὸν ἐπεβόα. ἔπειτα δὲ φωνῇ βριαρᾷ καταπτοηϑεῖσα, 
ϑρηνωδῶς ϑαλαμεύεται" τῶν ἀποστρατήγων γάρ τις, ἐκ ΠΠελισ- 
σηνῶν κατάγων τὸ γένος, αὐτῇ ἐπεφϑέγξατο παλινδρομεῖν oi- 
καδε, τὴν αὐτὴν ἡμέραν κρουόντων ἀποκαλῶν. 

Ὡς οὖν ἐπὶ πολὺ κατὰ τὰ Σκῦλα ὃ Θεόκτιστος ἐκεχράτητο, 90 
τῶν ἐξ ᾿ἡρμενίων Κωνσταντῖνος, οὗ προμεμνήμεϑα, δυσωπεῖ 


4, κόψεν ὄπισϑε πόλη πατυχὼν L. conf. Il. «p, 726. 5. fort. 
καταπρηνῆ νύξας αὐτόν. 8. βασιλέως προσεξέλευσιν L. 
14. ἐξίει L. 15. ἀποκτονέναι L. 17. μελισσινῶν L. 
19. τὴν τοιαύτην ἡμέραν Symeon logoth. p. 435 B. 


anxietas, saepeque aggrediendi impetum cepit, atque in impetu retarda- 
tus fuit: sed tamen, quamvis tarde, a sede surgit, et currens illum oc- 
cupat, atque ut poetice dicatur, Tergum percussit feriens huic membra- 
que solvit, ipsumque prostravit. Ac statim traditur cum vagina gladius 
humeralis, quem ad propulsationem adversariorum nudavit. A sede ex- 
praetores surgunt audacter auxiliaturi in facinore. Atque a speculatrice 
muliere significatur imperatori ut veniat per aeneas portas "Tiberii impe- 
ratoris: atque is consistens illic 'Theoctistum imperatorio calculo praeci- 
pit tollendum esse. "Trahiturque iste humi a satellitibus usque ad exte- 
riora circa Scyla, atque ibi tenetur imperatorii mandati passurus effe- 
ctum. 00 autem de ea re domina certior facta est, exivit ad Lausiacum 
ut erat incompta, requirens suum ministrum nec permissura ut occidatur: 
sed frustra, quamvis tunc audacter clamaret. mox namque voce aspe- 
riore conterrita, lamentans in thalamum se recepit: quidam enim exprae- 
torum a Melissenis genus deducens ei indixerat ut recurreret domum, 
diem illum percussorum vocans. 

Quum igitur diu apud Scyla 'Theoctistus teneretur, Constantinus ex 
Armeniis, cuius supra mentionem fecimus, commotus fuit ad ei succur- 








REGUM L. IV. 89 


ἀντιλαβέσϑαι αὐτοῦ. οὗτος δὴ χρηστότητος τρόποις φερόμενος 
τὰς πρὸς τὸν Ἰουστινιανοῦ τρίκλινον φερούσας πύλας συνέπτυξεν, 
τὴν δι᾿ αὐτῶν ἀπείργων φορὰν στρατιωτικὴν τέως ἀκρατῶς ἐρχο- 
μένην, fug ἂν τὰ πρὸς ἐξορίαν αὐτοῦ διορίσειαν, καὶ μὴ κε- 
β δ χράνϑαι Χριστιανικῷ τινὰς αἵματι. τοῦτο γὰρ καὶ Βάρδᾳ no- 
λυμερῶς ἐπεφρόντιστο, εἴγε ῥᾳδίως τὰ πραττόμενα διεξάγοιτο. 
ἀλλὰ τὸν βασιλέα παρορμῶσί τινες συμβουλεύοντες ὡς εἴπερ μὴ 
διὰ τάχους ἀναιρεϑείη Θεόχτιστος, ἐπανάστασις ἔσται παρὰ δε- E 
σποίνης δυσφόρητος. τοὺς ἐκ Ταυρικῆς καϑ᾽ ἑταιρείαν Σκύϑας 
10 ὃ βασιλεὺς ῥαγδαίῳ προστάγματι διαρώννυσιν ἐπελϑεῖν κατ᾽ αὐ- 
τοῦ καὶ ουντόμως διαχειρίσασϑαι. οἱ δὲ ἐπήεσαν ὁμοϑυμαδόν" 
ὡς δὲ τὰς πύλας εὗρον συνεπτυγμένας, ἐπείπερ ὃ Κωνσταντῖνος 
ἐντὸς ἐφεστήχει, καχῷ μετρίῳ τὸ ἄμετρον τῶν κακῶν ἐξιώμενος 
ὑπεξίσταται, εἶ καὶ γενναῖος τήν τε φρόνησιν καὶ τὴν ψυχὴν κα-- V. 43 
15 ϑεστήχει xol ὅσον ἐνῆν αὐτῷ σϑένους ἔν τε λόγοις καὶ ἔργοις, 
κατευνάζειν ἐπεχείρει τοὺς ἐπιόντας xavà Θεοχτίστου, κατὰ τὸ 
μᾶλλον ἱκετευύμενος. ὡς δὲ τὰ τῆς σωτηρίας Θεοχτίστῳ ἐν τῇ 
δυνάμει τοῦ βοηϑοῦ διητόνει, τῆς ἀνάγκης κορυφουμένης, ἐπεί- 
περ δύναμις 
90 ἀνάγκης ἐγγύϑε vola 
xol 
τὸ τῆς ἀνάγκης ἔστ᾽ ἀδήριτον σϑένος 
χατὰ τὰ λόγια, ἐξίσταται τῶν πυλῶν, xol τῶν εἴσω ῥύδην προσ- 
κεχωρήκεσαν. καί τις αὐτῶν ὑπεισέρχεται τῇ χαϑέδρᾳ xa9* ἣν 


1. δὲ L. 9. ἠουστινιανὸν L. 5. τούτω L. 11. ἐπίεσαν L. 





rendum, isque humanitatis moribus impulsus eas quae ad Iustiniani tri- 
clinium ducunt portas clausit prohibens militarem impetum per eas im- 
modice ingruentem , usque dum de eius exilio aliquid determinaretur, 
ne inquinarentur Christiano aliqui sanguine. Istud enim et Bardae omni- 
no curae erat, si facile possent quae agerentur ad finem perduci. Sed 
imperatorem impellunt aliqui monentes, nisi celeriter interficiatur 'Theo- 
ctistus, rebellionem orituram a domina, vix sustinendam. ltaque Scythas 
ex 'laurica sociales imperator acri ac vehementi mandato roboratos in- 
stigat ut adorirentur eum et confestim interficerent, At illi invadebant 
unanimiter: cumque portas invenissent clausas, siquidem Constantinus 
intus adstabat, malo mediocri nimium malum sanans iste cedit, quamvis 
mente animoque esset fortis ac strenuus, et quantum poterat dictis ac 
factis sedare conabatur in 'Theoctistum irruentes, maiorem in modum ob- 
secrans. Cum autem salutis spes 'l'heoctisto in viribus auxiliatoris eva- 
nesceret, necessitate crescente, quandoquidem Ps prope mecessitatem 
habitat et Necessitatis est inerpugnabile robur secundum oracula, rece- 
dit a portis: illique impetu facto in interiora penetrant, et quidam eo- 


90 GENESII 


, € - 

ὁ Θεύκτιστος ὑποκέκρυπται, καὶ ἐχεῖσε τὴν διὰ ξίφους τελευταίαν 
τομὴν αὐτῷ ἐγγαστρίζεται. ἐντεῦϑεν εἰπεῖν τῷ Βάρδᾳ τὸν IMa- 
γουὴλ σιβυλλαίνοντα 
, , - 
* gna dv γυμνώσας Βάρδα τοῖς ἀνακτόροις, 
- , 3 ^ - , 2? 
σαυτῷ γυμνώσεις εἰς τομὴν TOU σαρκίου. 5 
1 , 

Καὶ μετὰ βραχὺ τὰ κατὰ τὴν δέσποιναν ἐχταράττεται" διὸ 
σὺν ταῖς ἑαυτῆς ϑυγατράσι τῆς πρὸς τὸν υἱὸν δμοτιμίας ἐχπε-- 
πτωχυῖα τοῦ παλατίου ἐξοστρακίζεται xol τῇ τῶν Γαστρίων 
προσονομαζομένῃ μονῇ κατοικίζεται, καὶ τῷ μοναχικῷ μεταμεί- 

, ce el ,ὕὔ ^ 2 2.4 , 
βονται σχήματι. τε δὲ αὕτη ngocyvo τὰ κατ᾽ αὐτὴν συμβησό- 10 
μενα, προσκαλεσαμένη τὴν σύγκλητον καὶ τὸ ἐν τῷ ταμείῳ χρῆμα 
κατεμφανίσασα τὸ τούτου ποσὸν διωρίζετο a χεντηναρίων πρὸς 
τοῖς 5 διὰ χαράγματος τοῦ χρυσοῦ, ὡσαύτως καὶ ἀργυρίου ὡσεὶ 
- zs - 
κεντηναρίων τριῶν" ὧν τὸ μὲν χατὰ διαϑήκας παρῆκεν ὃ ταύτης 
, D - 
ἀνήρ, τὸ δὲ κατὰ προσϑήκην, ὃ αὕτη συνέλεξεν. ἐπὶ τῇ κατα- 15 
, - ^ 

βάσει δὲ δυσχεραίνουσα τῷ υἱῷ προσενείρει τὸ ἐξ ἀπαιδευσίας 

, » 1 WS , ^ » » 
πολυανάλωτον, ἔτι δὲ καὶ ἐκ τούτου τὸν ἄφυχτον 0:9 gov. 

c 1 , $4 € x D - ^ , 

A δὲ avgoxgaropixal qwlos μόνῳ; τῷ ΤΠιχαὴλ προσανὴρ-- 

« s ? ^ ^^ 
τηνται, καὶ ἐξ ἑτοίμου ὃ Βάρδας, οἷα πρὸς γένους τῷ βασιλεῖ 
[4 
ὦν, προσῳκείωτο, οὐχ ἧττον δὲ καὶ ἐκ τοιούτου τολμήματος. 20 
διὰ ταῦτα καὶ τὴν τοῦ Καίσαρος δόξαν προσπορίσασϑαι ἑαυτῷ 
κατεφαίνετο εὔλογον, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν αὐτοῦ ἀσφάλειαν προσ-- 


14. τριῶν ] immo τρισχιλίων. 20. ἥττων L. 


rum subit sellam sub qua 'Theoctistus occultabatur, ibique gladio supre- 
mum ictum ei in ventrem infert, Hinc dixisse fertur Manuel de Barda 
vaticinans 
- INudatus abs te Barda in ipsa regia 
Stringetur ensis in tuum corpusculum. 

Ac paullo post turbatur status dominae: itaque deiecta honoribus 
quos pares habuerat cum filio, ex palatio cum filiabus removetur, atque 
in monasterio Gastria dicto collocatur et ad monasticum statum redigi- 
tur. Quae cum praesensisset ea quae sibi eventura essent, convocato 
senatu ac monstrata pecunia aerarii, magnitudinem eius indicavit, mille 
nonaginta centenaria signati auri, argenti item quasi ter mille centena- 
ria; quae partim testamento reliquisset suus maritus, partim additamento — | 
accessissent, quantum ipsa collegisset. Cum autem aegre ferret abitum 
ex aula, filio praedicit profusionem propter inscitiam , atque insuper ex — . 
ea inevitabilem interitum. 

Ceterum imperii habenae ad solum Michaelem redactae, facileque 
Bardas propter affinitatem cum imperatore familiariter conciliatus, nec 
minus propter eiusmodi facinus. taque et Caesaris dignitatem sibi ac- 
quirere consultum videbatur, et ad securitatem ac salutem propriam 








1 





REGUM L, IV. 91 


ἐχέστερον, εἶ xol ταύτης διήμαρτεν" οὕτως γὰρ αὐτῷ Φιλόϑεός 
τις τῶν αὐτοῦ λίαν γνωστὸς καὶ τὴν τοῦ πρωτοσπαϑαρίου ὑπέ- 
χων τιμὴν ἐβεβούλευτο. ὃ δὲ Βάρδας τὴν Καίσαρος εὔκλειαν 
— εἰληφὼς πολλοῖς ἐδεδραστηρίωτο κατορϑώμασιν, ὡς ἐντεῦϑεν 
É δαὐτῷ τὰ τῆς Καισαρείας ἐπαύξοιτο κἀκεῖϑεν ὥς φασι τῆς βασι- 
λείας ἐπαναβήσοιτο.. , Ἶ 
Τῶν δὲ δυσσεβῶν Ἰσμαηλιτῶν ἐπηρεαζόντων Ῥωμαίους, 
ἐξηγουμένου αὐτῶν κατὰ Πελιτηνὴν τοῦ '“4μερ, οὐκ ἐχλελύσϑαι 
τοσοῦτον ὃ βασιλεὺς ἐβεβούλητο, ἀνδρικῆς ἐμπράκτου μετα- 
το ποιούμενος χαταστάσέεως. διὸ xol εἰς τὰ Σαμόσατα πολεμικῶς 
προβιβάζεται, πόλιν Ἰσμαηλίτιδος. χαϑ᾽ ἣν προσεδρεύσας ἐπὶ 
ἡμέραις τρισὶ μέχρι τε τῆς κυρίας ἐλϑὼν παρ᾽ αὐτῇ τὰ κατὰ 
λειτουργίαν Χριστιανῶν ἀνατίϑησι, μετασχεῖν μέλλων τῆς ἀναι-- 
μάχτου πληρότητος. καὶ κατ᾽ αὐτήν γε τὴν ὧραν ἐξαίφνης τὰς 


|15 πύλας οἱ ᾿4γαρηνοὶ ἀνεῴξαντες ἐξεληλύϑεσαν, καὶ εὐχερῶς εἰς 


τροπὴν τὸν ἄναχτα διεκρούσαντο, καὶ τοσοῦτον ἀπήλασαν ὡς 
καὶ τὰς σχηνὰς αὐτοῦ καὶ πᾶν ἄλλο τι τῶν πρὸς χρείαν σκευῶν 
σφετερίσασθαι, τοῦ βασιλέως μόλις ἀνασωθέντος. , 
Εἶτα χρόνων δύο παριππευσάντων "Ausg σὺν μυριάσι τρι-- 
civ αὐθαδῶς ἐχστρατεύεται. καὶ MiyozA ἐν πρώτοις Θρᾷκας 
" , ^ - , ὔ , 
xai ]Moxsdovog σὺν λοιποῖς ϑεμάτων στρατεύμασι μέχρι τετράδος 
δεχαδικῆς χιλιάδος συλλεξάμενος διεξήει, xoi καταλαβών τινὰ 


8. καταμελιτινὴν L. 10. σαμώσατα L. 22, δεκατικῆς χι- 
λιάδας L. ι 





convenientius, etsi circa hanc falsus fuit. Sic enim 'Theophilus quidam, 
ex suis, admodum familiaris, protospatharii dignitate, ei consuluerat. 
Porro Bardas assumpta Caesaris dignitate multis rebus praeclare admi- 
nistrandis alacrem se praestabat, uti inde Caesarea dignitas cresceret 
atque hinc, ut aiunt, ad imperium grassaretur. 

Ceterum impiis Ismaelitis impetentibus Romanos, duce Amere ex 
Melitena, haud segnis nec adeo remissus esse imperator voluit, virilis 
iam aetatis strenuitatem prae se ferens. taque Samosatam versus cum 
exercitu proficiscitur, urbem Ismaelitarum, Quam cum triduo iam obsi- 
deret, die dominica res divinas Christianorum celebrare instituit, com- 
municaturus incruento complemento. Eadem autem hora repente Aga- 
reni portis patefactis erumpunt, facileque in fugam imperatorem com- 
pellunt, atque.in tantum fugant ut et tentoria eius et reliquam omnem 
supellectilem abstulerint, ipso imperatore aegre elapso. 

Postea post decursum duorum annorum Amer cum triginta millibus 
superbe egressus est. Atque Michael postquam 'Phracenses in primis ac 
Macedones. cum reliquis thematum exercitibus usque ad quadraginta mil- 
lia eollegisset, obviam profectus est, occupatoque loco quodam cui no- 


D 


V. 44 


92 GENESII 


^ r , ^ ^" 
χῶρον ᾧ ἐπώνυμον Ζαξιμών, ἐκεῖσε σχηνοῦται εἴς vi λιβάδιον 
κατωνομασμένον Κελλάριον. ὃ δὲ μερ στρατηγικῶς παρεχβα- 

, ^ - 3 , € - A 4 2 , 
τικώτερον διελϑὼν τῆς ἀπαγούσης ὁδοῦ πρὸς τὴν Ζέλισαν, ἀπήει 
πρὸς τὸ Χωνάριον, ἐν τούτῳ τε πόλεμον πρὸς Ρωμαίους ἀράμε- 
voc , αὐτίκα πρὸς αὐτοῦ τροποῦται ὃ βασιλεὺς φυγαδείας ἐπιλα- 5 

, er ch. ? - - , - - 
βόμενος μιλίων ἕως ἕξ. ἐντεῦϑεν τοῦ δρόμου τῶν βασιλικῶν 

Β ἵππων ἀτονησάντων καὶ τοῦ συμφυγαδευομένου λαοῦ, καὶ μάλι-- 

^ ^ ^ , , ,? - - 

στα διὰ τὸ παρεῖναι δυσφόρητον καύσετον ἐκ τῆς καιρικῆς διαϑέ- 
σεως, λυσιτελείας ἡγοῦνται σχοπὸν ἀναβεβηκέναι πρός τι ὄρος 
πέτραις τραχέσιν ἀντίτυπον καὶ παρόδῳ. δύσβατον, ὃ ᾿νζῆς κα- 10 
τωνόμασται. τοῦτο δήπερ ὃ βασιλεὺς καταλαβὼν ἐναυλίζεται" 

ε .» , 7 N , ^ - , 

ὃ δὲ uso γυρώσας αὐτὸν παρεντίϑεται. καὶ διὰ τοῦτο μάχης 
σφοδρᾶς ἐκ τοῦ σύνεγγυς ἀμφοτέρων συγκροτηϑείσης, ἡ τῶν 
ἐναντίων ἰσχὺς τῆς βασιλικῆς ἂν περιγέγονε σοβαρευομένη πανω-- 
λεθρίαν (τοσοῦτον γὰρ ἐχρατύνετο), εἰ μὴ ἔκ τε τοῦ τόπου καὶ 15 
τῆς τῶν συμπαρόντων τῷ βασιλεῖ ἀνδρειόφρονος συλλογῆς, πολ- 

C Ad δὲ μᾶλλον ἐκ τῆς ἄνω συμμαχίας, ἀντέπιπτεν. ὅϑεν οὗτος 
συνεγνωχὼς τὴν ἀπειλουμένην ἀπώλειαν τῷ μαγίστρῳ ἸΠανουὴλ 
τὰ περὶ σωτηρίας κεκοινολόγητο, τοιαῦτα εἰπών. ““τί δρῶμεν, 

y 

ὦ ἸΠανουὴλ μάγιστρε; ἀπολλύμεθα yág." καὶ ovrog ἀντέφη 20. 

αὐτῷ ““τὰ μὲν φοινικίζοντα πέδιλα, δέσποτα, ἃ τὴν βασιλι- 
* , - E] , - 

κὴν περιφάνειαν δηλοῦσιν, ἀπαμφιάσϑητι, μελαμβαφῆ δὲ περίέ- 

βαλε, ὡσαύτως καὶ τὴν λοιπὴν βασιλικὴν πανοπλίαν. ἐγὼ δὲ 


1. δόξυμον L. 19. fort. τί δρῶμεν, ὦ μάγιστρ᾽; ἀπολλύμε- 
σϑα γάρ. conf. Eurip. Med. 1238. 22. περίβαλλε L. 


men Daximon, ibi castra ponit in quodam prato Cellarium dicto. Cete- 
rum Amer astutia quadam bellica longius divertens ab ea quae Zelisam 
versus ducit via, Chonarium petit. Cumque inde proelium excitasset 
adversus Romanos, mox ab ipso in fugam vertitur imperator fugitque 
ad sex usque milliaria. Hinc cum in cursu equi multitudoque una fu- 
giens deficerent, praecipue quod esset intolerabilis aestus propter diei 
tempus, utile consilium putant ascendere in montem quendam saxis aspe- 
rum et accessu difficilem, cui Anzes nomen; quo occupato imperator ibi 
stabulatur: ceterum Amer locum cingens ipsum intercludit. ltaque acri 
pugna ex propinquo utrinque excitata, hostilis multitudo valida interne- 
cionem insolenter minitans imperatoriam superasset (adeo roborata erat), 
nisi ex loci opportunitate et virtute imperatoriae cohortis, aut multo 
magis ex caelesti auxilio, impedimentum obiectum fuisset. Proinde im- 
perator intelligens internecionem intentari, cum magistro Manuele de sa- 
lute communicat, sic dicens: *quid agimus Manuel magister? perimus 
euim." Atque hic ei respondit *puniceos calceos, domine, qui impera- 
torium splendorem significant, exue, ac nigros indue, pariterque reli- 
quum imperatorium ornatum, Ego autem delectos viros quingentos stre- 








REGUM L. IV. 93 


λογάδας ἀνδρῶν φ' γενναίους συλλάβοιμι" xol δι᾽ αὐτῶν ye πρὸς 
ἕν μέρος τῶν πολεμίων χωρήσομεν καὶ ῥᾳδίως διελευσόμεθα. 


^ 


καὶ ὃ βασιλεὺς ἀντειρήκει '*6 δὲ λαὸς ix τούτου τί πείσεται ;" 
καὶ ὃ lMavoviA ἀπεχρίνατο ὅτι "1 μὲν βασιλεία σου πάντως ἐξ 
5 ἀναγκαίου διασωθήτω, ὥστε μὴ κατασχεϑῆναί σε τοῖς πολεμίοις" 
τοῦτο γὰρ εἴγε συμβήσεται, ἐλεεινὸν ἔσται Χριστιανοῖς. περὶ 
δὲ τοῦ λαοῦ ὅπερ τὸ ϑεῖον χράτος χελεύσειεν εὐσεβῶς διακαρτε- 
ρήσομεν." — q' οὖν ἄνδρας γενναίους ἀφορίσας ὃ Movov? παρε- 
γένετο εἴς τι μέρος Σαρακχηνιχοῦ τάγματος, καὶ “τὸ σωτῆρος 
10 γενίχηκεν᾽ ἀναχεχραγὼς αὐτὸς μετὰ τῶν xov! ἐχλογὴν αὐτῷ 
προσβαλὼν ἀνδρείως διέκοψε καὶ ἐξέϑορεν" ὃ δὲ βασιλεὺς δειλίᾳ 
χατασχεϑεὶς ὑπεστράφη. ὃ δὲ μάγιστρος βραχύ τι διαδραμὼν 
xai τὸν βασιλέα μὴ ἐχβεβηχότα πυϑόμενος αὖϑις ἀπήει πρὸς ἕτε- 
ρὸν μέρος, xal αὐτὸ διασχίσας εἰσέδυ ἔνϑα ὃ ἄναξ διέτριβεν. 
15 βραδείας δὲ ὥρας γενομένης ἐπὶ ταῖς τοιαύταις παρεμβολαῖς καὶ 
πολλῶν ἐν ταύταις ἀναιρεϑέντων Σαρακηνῶν, ἔτι δὲ καὶ διὰ τὸ 
σπανίζειν τὸν τόπον ὕδατος, ἀλλὰ μὴν καὶ νομῆς, ὑπεχώρησεν 
6 "Autp μετὰ τοῦ ἰδίου στρατεύματος, καὶ παραγενόμενος εἴς τι 
λιβάδιον ὅπερ 4 ώρα κατονομάζεται, εὐθέως προσανεπαύσατο. 
ἀδείας οὖν ἐντεῦϑεν ὃ ἄναξ λαβόμενος τὰς τῶν ἐχϑρῶν μιαιφό- 
γους χεῖρας διέδυασεν ὕλην ἡμέραν τῇ φυγῇ προστιϑέμενος, καὶ 
τοιούτῳ τρόπῳ διεσέσωστο. 





11. ἐξέϑωρεν L. 13. πευϑόμενος ἴω. ibid. ἀπίει L. 


nuos assumam, cumque iis ab una parte hostes aggrediar, facileque per 
eos transibimus." Cui imperator regerit *multitudine vero postea quid 
fiet?" Respondit Manuel *imperatoriam tuam maiestatem omnino opor- 
tet incolumem evadere, ne apud hostes detinearis: hoc enim si contin- 
gat, lamentabile erit Christianis. Quod ad multitudinem attinet, divini 
numinis voluntatem pie feremus."  Quingentos itaque viros strenuos cum 
delegisset Manuel, accessit ad unam partem Saracenici exercitus, atque 
* Salvatoris signum vicit" exclamans ipse cum delecta manu facto impetu 
perrumpit atque exsilit: ceterum imperator metu impeditus reversus fue- 
rat. Magister vero cum paullulum procurrisset atque imperatorem non 
exivisse audivisset, rursus abiit ad aliam partem, eamque perrumpens 
penetravit eo ubi imperator morabatur. Cumque longo tempore dura- 
rent eiusmodi incursiones multique Saracenorum in iis interficerentur, 
insuper et locus aquae laboraret penuria, nec minus pascuorum, reces- 
SiL Amer cum suo exercitu, profectusque in locum quendam herbosum 
Dora dictum mox requievit. Securitatem igitur hinc nactus imperator 
ex cruentis hostium manibus effugit per totum diem fugae deditus, atque 
hoc modo salvus evasit. 





V. 45 


€ 


94 GENESII 


"Eróv δὲ δύο διαβεβηκότων πάλιν ὃ αὐτὸς Ausg τοῖς "Po- 
“-᾿᾿ »"ὟἩ € ? , , 4, , , € 
μαϊκοῖς δρίοις ἐφάλλεται, ἐπὶ μ' χιλιάσι μεγαλειούμενος, 2E ὧν 
τὸ τῶν “Τρμενιακῶν ϑέμα παντάπασι διωλόϑρευσε; παρεμβαϑύ- 
νας μέχρι τῆς πρὸς ϑάλασσαν Zduavoot. καὶ τὴν πολυάνθρωπον 
τεθεαμένος αἰχμαλωσίαν καὶ λαφυραγωγίαν πολλὴν ὧν γέγονεν 5 
ἐγκρατής, ὅλος χαϑέστηχεν ἐμμανής, τῇ θαλάσσῃ περισχεϑ εὶς 
- 2 , - ^ - 2 - 34. ἢ " 3 
τῆς ἀπλήστου φορᾶς, καὶ τῷ ἰδίῳ λαῷ ὀξέως διενετείλατο κοπεί-- 
σαις ῥάβδοις τύψαι τὴν ϑάλασσαν (χαϑὼς ὃ Ξέρξης κατὰ τὸ 
* Lj , - "T , Rl , * , 
πρὸς Ελλήσποντον ζεῦγμα σιδηροῖς ταύτην ἐμάστιξεν), ἐπειπιόν 
“ἵνα τί αὐτὴν εὕρομεν ἐνθάδε; καὶ ἵνα τέ μὴ περαιτέρω λεηλα-: 10 
τοῦντες τοὺς ἐγχωρίους προέβημεν ;" περὶ δὲ τῆς πλείστης 
αἰχμαλωσίας πεπυσμένος ὃ βασιλεὺς δυσφορήτως εἶχε καὶ ἠνιᾶτο, 
καὶ τοῖς ὑποχειρίοις ἐντραπεζούμενος τοιαῦτα φησίν. “οἴμοι 
οἴμοι, οὐχ εὕρηταί τις ἀνθρώπων ὃς πρὸς τὴν βασιλείαν ἡμῶν 
καὶ πρὸς Χριστιανοὺς ἀγάπην εἰλικρινῆ διασώσειεν, ὡς ἐνθένδε 15 
προϑυμοποιηϑεὶς ἀπέλϑοι χαὶ τῷ ἀσεβεῖ πολεμήσειεν "Au. " 
οὕτως τοῦ βασιλέως διατεϑέντος ἀνέστη ΤΠετρωνᾶς ὃ Θεοδώρας 
καὶ DágÓóa αὐτάδελφος, xol πρὸς τὸν βασιλέα φησὶν ὅτι ““ὕπη- 
κόους μὲν πολλοὺς τῇ σῇ μεγαλοδόξῳ βασιλείᾳ δέδωχεν ὃ ϑεός, 
e CALOR / ) , * oni 
οἵτινες πλεῖστά σὲ στέργουσι, δέσποτα, προτεϑύμηνται δὲ xcl20 
ὑπὲρ τῆς σῆς ἀγάπης τεϑνάναι" πλὴν τοῖς πολέμοις ποτὲ μὲν 
εὐτυχίαι, ποτὲ δὲ δυστυχίαι συμβαίνουσιν" τὴν δὲ νίκην ἄνεν-- 
δοίαστον οὐδεὶς ἀνθρώπων ἐπίσταται, d μὴ μόνῳ αὕτη ϑεῷ 





ο 
6, ὅλως L. 


Porro annis duobus praeterlapsis rursus idem ille Amer Romani im- 
perii fines aggreditur, quadraginta millibus sese efferens, quibus Árme- 
niacum thema plane disperdidit, progressus usque ad maritimam ürbem 
Amisum. Vidensque plurimos captivos multaque spolia quibus potitus 
fuerat, plane insanire coepit, quod mari prohiberetur ab insatiabili im- 
petu, suisque praecepit ut virgis abscissis caederent mare (sicut Xerxes 
apud Hellesponti pontem ferreis ipsum flagellavit), dicens *cur istud 
hic invenimus? et cur non ulterius progressi sumus populando incolas ?"* 
De hac ingenti praeda et captivitate cum audivisset imperator, graviter 
tulit et contristatus füit, atque apud mensam talia dicit, * Heu heu non 
est inventus ullus homo qui erga nostrum imperium et erga Christianos 
sincerum amorem conservaret, ut hinc prompto animo incitatus profici- 
scatur dimicetque cum impio Amere." Sic affecto imperátore surrexit 
Petronas, 'Theodorae ac Bardae frater, atque ad imperatorem dicit. 
* subiectos quidem multos tuo glorioso imperio dedit deus, qui te pluri- 
mum amant, domine, paratique sunt amore tui mortem subire. Sed in 
bello modo prosperae modo adversae res accidunt, victoriamque certam 
et indubitatam nemo hominum, sibi promittere potest, verum haec a solo 








REGUM Τὼ IV. 95 


* - 

προδιέγνωσται.᾽" διὸ πρὸς ταῦτα ὃ βασιλεὺς ἀπεχρίνατο ““λοιπόν, 

» καὶ - - | ^ - - - 

ὦ Πετρωνᾷᾶ, προαιρῇ ἀπιέναι xol προσβαλεῖν τῷ 2,990, xal τῶν 

«Χριστιανῶν καὶ τῆς ἐμῆς βασιλείας προκινδυνεῦσαι; ὑπολα- D 

^ ὃ * 3 ^ ' e «(2 c , - , 

fov δὲ αὐτῷ gaaikdeé qup, ido Apos Rt βασιλεῦ xenon 
EIL ἐνοῦσάν μοι αἵματος ἐφίνα εἰς τε τὴν σὴν βασιλείαν xol ὑπὲρ 

τῶν ὑμοπίστων ἀποχενῶσαι.᾽ τούτοις δὴ τοῖς προϑύμοις λόγοις 

ὃ ἄναξ ἐγγυηϑεὶς προχειρίζεται τοῦτον ἡγεῖσϑαι τοῦ τάγματος. 

τῶν σχολῶν" ὃς τῷ λόγῳ τῇ βολῆ δαίως διατὲϑεὶς τὸ 

X Ὁ λόγῳ τῆς προβολῆς σπουδαίως διατὲϑ εὶς τὸ 

» 4 , 3 , ^ ^ , ^ , 

ἔργον ἐπήγαγεν, εὐθυβολήσας πρὸς τὸν πολέμιον σὺν ἐπιλέκτοις 
Οχαὶ οὐ πλήϑει τοσούτῳ μεστούμενος. ὃ οὐκ ἐλελήϑει τὸν Ausg" 

; c 

φυγὰς γάρ τις Ρωμαίων πρὸς αὐτὸν ἄπεισε xol φησί ““γνωστὸν 

» » - LS c M , φὰς. Δ , 

ἔστω σοι Zdueg, llevgewüg. ἐχεῖνος ὃ πρὸς yévovc τοῦ βασιλέως 

τὸ αἰδέσιμον ἔχων ἐπηύχησε περιϑέσϑαι σοι πόλεμον" ὅϑεν αὖ- 

ε - - * c 

τὸν ἁπάσης τῆς στρατιᾶς ἡγεμονεύειν προσέταξεν. παρ᾽ ᾧ συνή- E 
5 ϑροισται πᾶς ὃ τῶν ϑεμάτων στρατὸς καὶ ἐξώπλισται, τὴν κατὰ 
σοῦ μάχην πραγματευόμενος. τότε "Aug τοῖς ὑπ᾽ αὐτὸν τα- 
ξιάρχαις τὸ ἀκουσϑὲν παρεγύμνου, τί δρᾶν χρὴ πρὸς τοῦτο διε- 
ρευνώμενος. οἱ δὲ πρὸς αὐτὸν ὑμοφρόνως εἶπον ““τὸ παρ᾽ ἡμῶν 

^ ᾽ν ^ - Ἴ c J H , 
γεγονὸς ὦ uto κατὰ τῆς ἐπιχρατείας “Ρωμαίων ἀνδραγάϑημα 
οὐδεὶς τῶν πρὸ ἡμῶν ἐξειργάσατο. οὐ χρείαν ἔχει πλείονος ἐργά-- 
2 LE. - CX ^ ^ 1 , € ov N ἘΝ 

σίας, ἀλλ᾽ ἢ παρεῖναι 000v τὴν πρὸς τὴν χώραν ἡμῶν, δι᾽ ἧς V. 46 
ἀφιξώμεϑα. καὶ εἰ μὲν 0 llergovüg διώχων ἡμᾶς καταλάβοι, 


5. εἴς Ἴ corr. marg, ὑπὲρ L: ioo ost καὶ adieci, 10. τὸ ἄμερ L. 
19. γεγονὼς ὁ ἄμερ L. . ἐξείργαστο V. 21. παραινεῖ L. 


deo praescitur." Itaque ad haec imperator respondit *ergo, mi Petrona, 
vis proficisci. et aggredi hostem ac pro Christianis meoque imperio peri- 
clitari?" Qui respondens ei dicit **equidem, imperator, paratus suu, 
quoad pugillus sanguinis inerit mihi, eum pro tuo imperio proque fidei 
consortibus evacuare." Hoc alacri sermone imperator confirmatus prae- 
fiit ducem cohorti scholarum. Qui verbis incusationis promptus factus 
rem et facta adiunxit, recta profectus in hostem cum. delectis, nec nimia 
multitudine gravatus. Non latuit ea res Amerem: transfuga enim qui- 
dam eum adit dicitque *notum sit tibi, Amer, Petronas. ille affinitate 
imperatoris glorians minatus est tibi bellum inferre: quapropter eum uni- 
verso exercitui praeesse iussit. Ab eo collectae sunt omnes thematum 
copiae et armis instructae, proelio adversus te paratae," "lunc Amer 
suis ducibus revelavit quid audivisset, quid faciendum ad haec sit quae- 
reus. llli vero ad eum unanimiter dixerunt *'res quales nos, o Amer, 
gessimus. adversus Romanorum imperium, nemo ante nos gessit: non est 
opus maiore M vr sed tantum via in nostram regionem, per quam 
proficiscamur, Kt si quidem Petronas nos persequens occupaverit,. tunc 





C 


96 GENESII 


τηνικαῦτα τούτῳ παραταξόμεϑα" εἰ δὲ τοῦτο μὴ συναντήδοι, ἂν 
τοῖς ἰδίοις πάντως ἀπελευσόμεθα." αὐτὸς δὲ ὃ "Ausg ὡς εἴ τις 
ἄλλος οἰηματίας τελῶν καὶ ὑπέροπλος ἔφη “οὐδαμῶς τὸ παρ᾽ ὕ- 
μῶν βουλευϑὲν διαπράξομαι, ὡς ἂν μὴ ἐκεῖνος ἐμοὶ δειλίαν καὶ 
δρασμὸν ἐπιγράψοιτο" διὸ ἄπειμι πρὸς ἀντιπαράταξιν αὐτοῦ, 5 
διοδεύσας δὲ ἀπὸ ᾿ἡμινσοῦ ὡσεὶ μίλια φ' τῷ ᾿4βυσιανῷ καταντᾷ, 
κατὰ συνορίαν τελοῦντι τῆς τε Παφλαγονίας καὶ τοῦ ““ρμενια-- 
κῶν ϑέματος, εἰς τὸν χῶρον ὃς κατωνόμασται Πόρσοντα, ἐν 
ᾧ ὔρος καϑέστηκε, xa9^ ὃ 0 "qs ἐσκήνισεν, ἤτοι τοῦ ὄρους 


^ € - 
ἐκεῖϑεν, xol ὃ Πετρωνᾶς ἔνϑεν. γυκτὸς δὲ καταλαβούσης στρα- 10 


^ - Β - 
τηγοὺς ἐκπέμπει τῶν εὐδοκίμων, ἐπαναβεβηκέναι τοῦ ὄρους καὶ 
ἐγκρατῆσαι αὐτοῦ, ἵνα μὴ τούτου ἐν κατασχέσει γένωνται οἱ πο-- 
ι ^ ^ - ^ €» ἢ , b] - 2) 
λέμιοι. "παὐτὸ, δὴ τοῦτο καὶ ὁ “Ζμερ εἰργάσατο. πρὸς τῇ ἄνα- 
- , ς 
βάσει δὲ τοῦ ὕρους συνηντηχότων ἀλλήλοις, ὑπερίσχυσεν ὃ ϑεὸς 


^ M c - - 
τὸν λαὸν αὑτοῦ καὶ τοὺς ἀνυβεβηκότας εὐθαρσῶς κατεβίβασεν" 15 


ἐφ᾽ 0 καὶ ὁ Πετρωνᾶς μετὰ τοῦ ὕπ᾽ αὐτὸν παντὸς λαοῦ ἀναβέ- 
βηκεν, συμβολῆς δὲ γενομένης τῶν ἑκατέρων μερῶν, ὃ ἐπιβλέ- 
πων ϑεὸς ἐπὶ ταπεινὸν xol πρᾶον καὶ τοὺς αὐτοῦ τρέμοντα λό- 
yove , ὃ τοῖς ὑπερηφάνοις ἀντετασδύμενος: τὸν μὲν ἐκραταίωσε, 


τὸν δὲ ἐσάϑρωσεν" καὶ παραυτένο ὃ "Auto μαχαίρᾳ πεποιρηλά ta 


τῆτο, οὗπερ ἀναιρεϑέντος ὃ ὕπ᾽ αὐτὸν ἅπας λαὸς διεσκέδαστο 
καὶ ξίφους ἐγχείρημα γέγονε, καὶ σχεδὸν ἅπας ἀπώλετο, δίχα 
τοῦ τούτου υἱοῦ μετὰ ἑκατοντάδος ἀνδρῶν διαπεραιωσαμένου 


ο 
1, παραταξώμεϑα L. 6. μήλια L. 20. πεποινήλατο L. 


contra eum in acie consistemus: sin id non accidat, ad nostra utique 
abibimus." Ipse autem Amer, si quis alius arrogans et superbus , dixit 
* haudquaquam vestrum consilium exsequar, ne ille formidinem aut fu- 
gacitatem mihi imputet. Quare proficiscar i in aciem contra eum." Pro- 
fectusque ab Amiso quasi milliaria quingenta ad Amysianum pervenit ia 
confinibus Paphlagoniae et Armeniaci thematis, in locum qui Porsonta 
dicitur, ubi mons est, apud quem Amer tabernacula posuit; ipse in al- 
tera parte montis, et in altera Petronas. Cum autem nox venisset, du- 
ces mittit Petronas ex probatioribus qui conscendant montem eumque 


occupent, ne hostes eum obtineant. Quod idem et Amer fecit. Cumque . 


in ascensu montis sibi obviassent, praevalere fecit deus populum suum, 


eosque qui ascenderant audacter aggressi deiecerunt , et Petronas mon- - 
tem cum omni sua multitudine ascendit. Factoque conflictu ex utraque . 
parte, deus qui humilem respicit et mansuetum suosque sermones tre- - 


mentem, qui superbis resistit, hunc roboravit, illum debilitavit. Ac con- 


festim Amer gladio poenas dat: quo interfecto omnis eius multitudo dis- - 
sipata gladioque perempta est, ac fere universa periit, excepto illius - 


filio cum una centuria Halyn fluvium transgresso; quem tamen occurrens 


TON LARUM ENT NE PEOR CEN 








REGUM L. IV. 97 


Ἅλυν τὸν ποταμόν" οὗ κατὰ συνάντησιν χαϑεστὼς ἐν τῷ Χαρ- 

᾿ σιανοῦ ϑέματι μεράρχης ὃ Παχαιρᾶς οὕτω καλούμενος κατέσχεν. 
αὐτὸν καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ, ὥστε παρὰ μικρόν, τοῦ ϑεοῦ ϑαυμα- 
τουργήσαντος ὑψηλῷ ἐν βραχίονι, μὴ περιλειῳφϑῆναί zwa ἐξ αὖ- 

δτῶν καὶ περὶ τῶν συμβεβηκότων ἀπαγγεῖλαι τοῖς κατὰ τὴν πόλιν 

αὐτῶν περιοῦσι Σαρακηγοῖς. περὶ τούτου διαγγελϑέντος τῷ βα- 

σιλεῖ χατὰ τὴν πολιτείαν χαρμονὴ δαψιλὴς διακέχυται, καὶ ὃ Πε- 

τρωνᾶς τῇ τῶν μαγίστρων εὐκλείᾳ σεμνύνεται. ὡς δέτινες, ὅτι D 

χαὶ Βάρδας σὺν τῷ ὁμαίμονι τοὺς ἐχϑροὺς τροπωσάμενος τὴν 

0700 Καίσαρος τότε χληροῦται ἀνάρρησιν, ἐν ἡμέραις τοῦ πά- 

σχα, ἱνδικτιῶνι d. 

Ὁ. οὖν καϑηγεμὼν Βουλγάρων περὶ τούτου ἐπεγνωχὼς καὶ τῷ 

τοιούτῳ κχατατροπωϑεὶς εὐτυχήματι πρὸς εἰρηναίαν κατάστασιν 

ὑποκλίνεται, &l καὶ πρὶν ἐθρασύνετο, ἀλλὰ μὴν καὶ λιμῷ οἱ περὶ 

5 αὐτὸν πιεζόμενοι (ὅϑεν καὶ τὸ Ὁμηρικὸν καϑ᾽ ἑαυτοὺς ὡς εἰχὸς 

διενενόηντο λόγιον, 

πάντες μὲν στυγεροὶ ϑάνατοι δειλοῖσι βροτοῖσι, 

λιμῷ δ᾽ οἴχτιστον ϑανέειν καὶ πότμον ἐπισπεῖν), 

καὶ τοσοῦτον ὥστε xal τοῦ Χριστιανῶν εὐπειϑῶς καταξιωθῆναι 

βαπτίσματος ἅπαντας, τὸν δὲ αὐτῶν ἀρχηγὸν αἱρετίσασϑαι IMi- gy 

χαὴλ ὠνομάσϑαι ἐπὶ τῷ βασιλέως ὀνόματι, ἐκπεμφϑέντων ἐκεῖσε 

ἀρχιερέων τινῶν ἐλλογίμων τὰ τῆς “Χριστιανικῆς πίστεως ἐγκρα-- 

τύνασϑαι. 




















2. Μενάργης V. 16. διενενόητο L. 17. crvysool] γὰρ L, 
Odyss. u, 341. 20. αἱρετήσασϑαι L. 





ei in Charsiano themate merarches Machaeras dictus cepit, illosque qui 
cum ipso erant, ut propemodum, deo miraculose agente in excelso bra- 
chio, nec reliaqueretur aliquis ex ipsis, quidque accidisset nuntiaret in 
urbe ipsorum adhuc reliquis Saracenis. Hoc cum nuntiatum esset impe- 
ratori, civitas abundanti laetitia exhilarata est, ac Petronas magistrorum 
loria decoratur. Ut autem aliqui, etiam Bardas postquam cum fratre 
Lu vicisset, tunc Caesar acclamatus fuit, in diebus paschatis, indi- 
ctione decima. r 
De his rebus cum audivisset dux Bulgarorum, cedens eiusmodi vi- 
e€toriae ad pacificum statum inclinabat, quamvis prius fuisset ferox. Sed 
et fame premebantur eius subiecti: unde et Homericum apud se, ut par 
est, cogitarunt oraculum, "Tristes sunt mortes miseris mortalibus omnes, 
Sed quam dira fames affert tristissima demum est; adeo ut facile Chri- 
Stianorum admitterent baptismum universi, ipseque eorum dux vellet 
Michael vocari imperatoris nomine, «cum mitterentur illuc sacerdotes 
$quidam eximii ad religionem Christianam firmandam. 
Genesíus, 7 


98 GENESII 
Περὶ πολλοῦ δὲ τῷ Καΐσαρι Βάρδᾳ ἡ σοφία πεφιλοτίμητο, 


V. 47 κἂν τῶν πολλῶν πρὸς ἐπίδειξιν ἐμεμέλητο. συναϑροίζει σοφοὺς 


Β 


xarà τὴν ἸΠαγναύραν, ὡς τοὺς μὲν φιλοσοφίας γεωμετρίας 
τοὺς δὲ ἑτέρους ἀστρονομίας ἄλλους γραμματικῆς ἀντιποιουμέ- 
γους ἐγκαταστήσας προῖκα διδάσχειν τοὺς προσιόντας. καὶ 
τοσοῦτον αὐτῷ τὰ τῆς ἐπιμελείας ἐν τούτῳ διείργαστο, ὡς “έοντα. 
τὸν πάνυ φιλόσοφον χατὰ τὴν φιλοσοφίαν ἐντάξαι διδάσκαλον, 
καὶ τὸν αὐτοῦ φοιτητὴν ἐν γεωμετρίᾳ Θεόδωρον, καὶ ἐν ἀστρο-- 
γνομίᾳ Θεοδήγιον, ἔν τε γραμματικοῖς Κομητᾶν, καὶ τούτους ταῖς 
βασιλικαῖς δωρεαῖς ἐπαρκεῖν" ἐφ᾽ οἷς ἐκ φιλοπονίας ἐπιχωριάζων 1 
συχνῶς καὶ τῶν μαϑητιώντων ἑκάστου τὸ ἐπιτήδειον ἐννοῶν χρη- 
σταῖς ἐλπίσιν ὑπέτρεφεν, αὐτῶν τε τοὺς καϑηγουμένους ἐμμελε- 
στέρους πρὸς τούτους ταῖς εὐεργεσίαις πεποίητο, ὥστε τοῦ Àó- 
yov τὰ σπέρματα ἔκτοτε xai μέχρι τῆς δεῦρο διαυξηϑέντα ἐπὶ 
πλέον τελεσφορεῖν εἰς ἐχείνου μνήμην ἀνάγραπτον. πρὸς ἐπὶ 
τούτοις τῷ ἀδωροδοκήτῳ, χἂν ἐπιπλάστως, ἐκέχρητο. ἐπεφι- 
λοχρηματήκει γὰρ ἀφειδῶς πολλῶν χτημότων καὶ μὴν τιπμαλφῶν 
ἐφιέμενος, ὧν τὴν κτῆσιν ἐξ ἀναγκαίου προσελαμβάνετο" ἐπεφι- 
λοτέμητο γὰρ προπομπαῖς εἴς ἄκρον καὶ σεβασμιότησι, τὸ αὔϑα--: 
δὲς καὶ ἀλαζονικὸν ἐπισπώμενος, εἶ καὶ μετὰ σκηνικευομένης 2 
φρονήσεως καὶ ἀρχικῆς καταστάσεως ἥττων ἦν τῶν ἐξ ἀληϑείας 
βελτιωμάτων. ἐξ ὧν ἀσχέτως ἐβασιλεία, ΤΠιχαὴλ ἐπαυχενίζων 


91. ἧττον L. 


Ceterum magnae curae erat Caesari Bardae sapientia, quamvis ea 
cura ad ostentationem spectaret. Congregat itaque sapientes in Ma- 
gnaura, ut, aliis philosophiae , geometriae, aliis astronomiae, aliis gram- 
matices professoribus ibi constitutis, isti gratis docerent accedentes. Ac 
tantam in ea cura laborabat, ut Leonem illum summum philosophum in 
philosophia constitueret doctorem, eiusque discipulum "Theodorum in geo- 
metria, atque in astronomia 'l'heodegium, inque grammaticis Cometan, 
istisque imperatorias largitiones suppeditaret. Quos prae studio saepe 
visitans ec discipulorum cuiusque aptitudinem considerans, bona spe hos 
sustentabat, ipsorumque praeceptores diligentiores beneficiis efficiebat, 
ita ut eruditionis semina ex illo tempore ad hunc usque diem sumpto 
incremento plures fructus ferrent, in illius memoriam litterarum monu- 
mentis consignatam. Insuper nec muneribus facile corrumpebatur, quam- 
vis ficte id prae se ferret: inhiabat enim opibus vehementer, multas pos- 
sessiones, sed et pretiosas, affectans, quarum comparationem necessario 
suscipiebat: studebat. enim pompae summopere et magnificentiae, arro- 
gantiam et fastum colligens,. quamvis cum simulata. prudentia et imperii 
affectatione adspiraret ad eos profectus qui rei veritate probarentur. 
Quare immodice affectabat imperium, Michaelis imperatoris cervici im- 





REGUM L. IV. 99 


τοῦ βασιλέως, ᾧ παρορᾶσϑαι μὲν πολλάκις ἔκ τε τῶν συγκλητι- 
κῶν ἐξεγένετο, τάχα δὲ καὶ διὰ τὸ ἁλίσκεσθαι φιλοϑεάμονι καὶ 
φιλιπποδρόμῳ προϑέσει τὸν ἄναχτα δι᾽ ἀπροσεξίαν τῶν ἀμεινό- 

ο γῶν, ἢ τυχὸν καὶ ἡλικίᾳ τῇ νεαζούσῃ παραριπίζεσϑαι. 
5 Οὐ μὴν δὲ Βάρδας μόνης τῆς βασιλείας ἐρῶν ἐτυρβάζετο, 
|. ἀλλὰ καὶ τῶν τῆς ἐκκλησίας ἐγκρατεῖν οὐκ ἐπαύετο, ὥστε καϑε- 
λεῖν τοῦ ἀρχιερατικοῦ ϑρόνου τὸν σεμνὸν ἸΙγνάτιον διασκέψασϑαι, 
τῷ ἀπεῖρχϑαί nove κοινωνίας αὑτὸν xard τι τῶν ἀπευκταίων 
ἐλάττωμα, ὃ πρὸς ὑπόνοιαν παρενέσκηπτεν, εἶ καὶ παρ᾽ αὐτοῦ 
10πολλάκις ἐν ταύτῃ δεχϑεὶς νουϑετικαῖς τε συμβουλαῖς μὴ πεισϑεὶς 
ἑαυτὸν δυχιμάζειν xa9^ ἃ τῷ Παύλῳ νενομοϑέτηται, ἀνευλαβῶς 
τῷ ἁγιάζοντι πρόσεισι καὶ πολλάκις" διὸ ἐν μιᾷ τῆς ἀδιαφόρου 
τόλμης ἀπορραπίζεται, καὶ ἀπειλεῖ κατ᾽ αὐτοῦ μεϑ᾽ ὕβρεων χα- 
λεπῶν τῆς ἀρχιερωσύνης αὐτὸν καϑαιρήσειν, προσεπιϑησόμενος 
15 αἰχισμούς. ὃς μετ᾽ ὀλίγον τὸν τοιοῦτον ἄνδρα τῆς ἀρετῆς μα-- 
ταιώσας τοῖς κατ᾽ αὐτοῦ σχευασϑεῖσι τῆς ἐκκλησίας καϑίστησιν 
ἔκβλητον, τὸν μετὰ τὴν τετραετῇ τοῦ ϑρόνου κατάσχεσιν xoi 
τελευταίαν τοῦ τρισμάκαρος IMeSodlov κατ᾽ ἐκλογὴν προκριϑέντα, 
σὺν εὐλαβείᾳ τῷ μεγίστῳ τῶν ἐκ πατρὸς ὀρθοδόξων συστάσεων, 
90 τῶν μεγάλων τῇ ἀρετῇ Βασιλείου καὶ Γρηγορίου, τῶν υἱῶν 216ov- 
vog βασιλέως, κἂν τῇ τοῦ πατρὸς ἐπιψόγῳ αἱρέσει σμικρυνομέ- 


1. ᾧ] ὡς L. 10, πεισϑὴς L. 14. προσεπιτιϑησόμενος L. 


a 
18. τελευτὴν potius, 19. cvvsvà, τῶ μεγίστω L. 


minens; cui ut contemneretur et a senatoriis viris saepe accidit, forte quia 
caperetur spectaculis ac circo nimis esset deditus imperator propter ne- 
glectum meliorum morum, aut fortasse quod iuvenili aetate huc illuc im- 
pelleretur. 

Sed non solum cupiditate imperandi Bardas turbulentus erat, verum 
et ecclesiam violare non desinebat, adeo ut removere a sede patriarchali 
sanctum lgnatium in animum induceret, quod exclusus aliquando com- 
munione ab eo fuisset, propter quoddam detestandum crimen, quod in 
suspicionem veniebat, quamvis saepe in eam receptus, admonitionibus et 
consiliis non obtemperans ut sese probaret secundum Pauli praeceptum, 
irreverenter ad sanctum accedit, et saepius: quare uno quodam die ob 
indifferentem audaciam repellitur cum castigatione. Atque hic minatur 
illi cum contumeliis gravibus, a summo sacerdotio remoturum , additu- 
rum etiam saeva verbera: qui et paullo post, eiusmodi virum, virtute ir- 
rita et despecta, suis in eum machinationibus ex ecclesia eiicit, illum 
post quatuor annorum patriarchatum et obitum beatissimi Methodii per 
electionem antepositum, cum maxima reverentia, patrum orthodoxorum 
pari magnis illis in virtute, Basilio et Gregorio, liis Leonis imperato- 
ris, etsi propter patris infamem haeresin minuerentur, ut ad percipien- 





C 


D 


100 GENESII 


- - 
νων, ὡς ἐντεῦϑεν λοιπὸν κληροῦσϑαι τὸ μέγιστον τῶν μεγάλων 
, , 
. 48 ἐπαναβέβηχεν. ἀντεισάγει δὲ Φώτιον πατριάρχην, κατά τι μὲν 
- - , 
τῶν βελτιόνων ὑπερτεροῦντα, κατά τι δὲ χϑαμαλούμενον. 
) ὃ , * - » 4 - , TT d 
ἐφ᾽ ὧν καϑόδῳ καὶ τῇ ἀνόδῳ πολλῶν προσχληϑέντων τῆς γερου 
: ^ n" ^ , 
σίου βουλῆς καὶ ταύταις ἐπισφραγισαμένων, Κωνσταντῖνος μόνος 5 
ὃ εἰρημένος οὐ κατατίϑεται, ἐξειπὼν μὴ ἐξεῖναί τινε τῶν λαϊχοῖς 
, 2 
καταλόγοις συνειλεγμένων περὶ τοιούτων ἐγγράφεσϑαι. οὗ μέχρι 
- , 
τούτου τὰ κατ᾽ αὐτόν' ἀλλὰ πολλαῖς τιμωρίαις ἐμμεϑοδεύεται 
- - - u 
παρὰ μικρὸν τῆς ζωῆς ἀπηλλάχϑαι, καὶ τοσοῦτον ὥστε χαμαι- 
- - - ^ - ^ * , , 
ριφῆ σταυροειδῶς διηπλῶσϑαι và χεῖρε καὶ τὼ πόδε κατάδεσμον 10 
- , - 
καὶ ἀλγηδόσιν ἐντεῦϑεν κακύνεσϑαι. οὐ μέχρι δὲ τούτου τὰ τῶν 
B αἰκισμῶν διεκόπτετο, ἀλλ᾽ ἐπὶ τὸ χεῖρον προέκοπτεν. ἐκδίδοται 
- - Ψ - ^ , 
παρὰ Καίσαρος Θεοδώρῳ τῷ μωρῷ κατὰ κτῆσιν τῶν ὠμοτάτων, 
πρὸς δὲ καὶ Τοργονίτῃ Ἰωάννῃ καὶ Νικολάῳ τῷ Σκουτέλλοπι, 
8&3 ^ - 2 , , - ? c , - 
καὶ ἐν τῷ τῶν ἀποστόλων περιβοήτῳ ναῷ, ἐν ἡρῴῳ τῶν βασι- 15 
u - , 
λέων, ἐφ᾽ ὅτῳ ἐγκέκλειστο λιμῷ καὶ δέψει τρυχύμενον, καὶ 
- - ^ - , Ὁ , 
πολλῷ πλέον ταῖς κατὰ σῶμα κακώσεσιν" οἵτινες λάρνακε Kwv- 
σταντίνου τοῦ κοπρωνύμου περισκελίσαντες κατὰ γύμνωσιν £u 
- 4. et Ἢ ὔ - ? M. - 1 
σαν. χειμῶνος δὲ ἣν ὧρα, xol μάλα τῶν ἐπαχῆῶν" τῷ M9 
[4 t. P, u € 
ἐπαυχένιος ἡ ὀξύτης, xoi δι᾽ ὅλου κατὰ τὴν ἁφὴν λίαν ψυχρὸς 90 
» - * - € - , ? , €...» * - 
£x τε καιροῦ καὶ τῆς ἑαυτοῦ φύσεως. ἐνθένδε ὁ ἀϑλητὴς τῶν 
C κρυφίων σαρκῶν ἀποβολὴν ἐποιεῖτο σαπρίας καὶ αἵματος. καὶ 


1. πληροῦσϑαι L. ibid. τῶν] τινῶν L. 9. βελτιώνων L. 
8. ἐνμεϑοδεύεται L. 10. τὸ πόδε L. 11. ἀλγηδῶσιν L. 
16. ἐφότῳ L. ibid. vovyóusvog B. 18. περισκελλίσαντες L. 
19. μάλλα L. 20. ψυχρῶς L. 


dos honores magnorum maximos ascenderet. Introducit autem Bardas in 
locum. eius Photium patriarcham , in aliquibus bonis superiorem, in ali- 
quibus inferiorem. In quorum descensu et adscensu, cum multi accersiti 
fuissent ex senatorio ordine eumque assensu suo comprobassent, solus 
Constantinus, de quo diximus, non consensit, dicens non licere cuiquam 
ex laicorum numero talibus inscribi. Non eo tantum processum adversus 
ipsum, sed multis suppliciis exercetur, ut propemodum vitam amitteret, 
in tantum ut humi proiectus in formam crucis extenderetur manibus pe- 
dibusque alligatis indeque doloribus cruciaretur. Non hic abrupti eius 
cruciatus, sed in maius progressi. 'Traditur a Caesare 'Theodoro illi 
fatuo dicto, ut crudelissima experiretur, nec non lohanni Gorgonitae et 
Nicolao Scutellopi, in apostolorum celebre templum, ubi monumenta im- 
peratorum, includendus, ut fame ac siti vexaretur, ac multo magis cor- 
poris cruciatibus: qui loculo Constantini Copronymi eum divaricatis cru- 
ribus impositum nudum ibi reliquerunt, Krat autem tempestas hiberna 
et admodum gravis; lapidis dorsum acutum, totusque lapis attactu per- 
T frigidus, cum anni tempore tum suapte natura. Proinde atbleta 
ille ex intestinis pus. mixtum. sanguine mittebat. Dolorque erat talis 





REGUM L. IV. 101 


jj ὀδύνη ὁποία, ἴστε πάντως τινὲς of δυσεντερίας καὶ μᾶλλον ἐκ 
ψύχους πεπείρασϑε. κρύους γὰρ καὶ φλέγματος δήξει τοῦ ἐντέ- 
ρου πημαινομέγου εὐθὺς μὲν περιοδυνᾶται καὶ διατείνεται ὃ τού-- 
τῶν αἰσθόμενος, εἶτα σφοδρῶς ὠχριᾷ καὶ τῇ πυκνώσει τοῦ πε- 
5 ριέχοντος ὀδυνηρῶς φρικιᾷ ϑρομβουμένου τοῦ αἵματος κατ᾽ ἐπι- 
, ν᾿ CAE - , » ) N ' ^ , 
φάνειαν, ἐξ ov ἡ διαφόρησις οἴχεται" ἀλλὰ μὴν καὶ κατὰ βάϑος 
τοῦ ἐγκαρδίου πνεύματος nvxvovuévov τῇ συμπιλήσει τοῦ ἔξω 
παχυνομένου, εἶτα τῷ τραυματιῶντε μέρει πλέον δριμύσσεται, 
συνελαυνομένης ἐκεῖσε πάσης τῆς χαλεπότητος. οὕτως ἐγκαρτε- 
1006» τοῖς δεινοῖς ὃ πανόλβιος, εἰ καὶ εὐνουχίᾳ καὶ γήρει πολύυει- D 
δῶς μεμαλάκιστο, οὐκ ἐφθέγξατο πρὸς τὸν κύριον πονηρὸν ὑπὲρ 
yd , 3 , ; ΕΣ 33 ^ 
ὧν ἐπεπόνϑει, οὐκ ἐκείνοις ἐνδόσιμον, οὐκ ἀμφίβολον, οὐ κατὰ 
τοὺς ἑταίρους τοῦ ἐξ ᾿Ιϑάχης συνέκρινεν 
βέλτερον ἢ ἀπολέσϑαι ἕνα χρόνον ἠὲ βιῶναι, 
15 ἢ δηϑὰ στρεύγεσθϑαι ἐν αἰνῇ δηϊοτῆτι, 
» - ^ ^ 3S ^ 32. 9 2 Y c , 
ἤτοι τῇ πρὸς τὸν Καίσαρα" ovx ἣν γὰρ αὐτῷ ἐπ᾽ ἔλαττον ἢ này 
πρὸς σάρχα καὶ αἷμα τῆς πρὸς τὰς ἀρχὰς καὶ τὰς ἐξουσίας τοῦ 
σχότους τοῦ αἰῶνος τούτου, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν κατὰ τὸ μέγιστον, 





3 c L4 - - 

ἴσος ὃ ἀγὼν ἐπ᾿ ἀμφότερα. τοιγαροῦν τινὰ διανίστησιν τῶν ovy- 

, - , 

ὄντων τῷ μαχαρίῳ κατὰ φρουράν, οὐ πρὸς πήμανσιν, ἀλλὰ E 
παρηγορίαν, ὡς δι᾿ αὐτὸν κινδυνεύοντι. Κωνσταντῖνος ἦν ὃ 

᾽ - , ^ T , 
Vouéyuc , 0v πολλάκις κατὰ μνείαν κατέστην. οὗτος πάνυ 


14. ἢ om. L. 15. στρατεύεσθαι ἐν aiv) δηϊοτήτι L. — 19. τοι- 
γαροῦν διανίστησιν αὐτῷ κύριος Symeon logoth. p. 441 C. 


qualem utique non ignoratis quotquot dysenteriam ex frigore experti 
estis. Dum enim algoris et inflammationis admorsu intestinum labefacta- 
tur, continuo doloribus distenditur qui ea patitur. Deinde valde palle- 
scit et ob densitatem aeris cum dolore inhorrescit, sanguine in grumos 
coalescente in superficie, unde digestio pessum it. Sed in intimis etiam 
dum spiritus in corde densatur et constipatione exterioris spissatur, in 
uffecta parte magis exasperatur dolor, vi mali eo compulsa. [6 tolerans 
diros cruciatus vir beatissimus, quamvis ex castratione etiam et sene- 
ctute varie esset debilitatus, non est locutus domino malum super iis 
quae patiebatur, nullum anceps verbum aut quod illis ansam praebere 
posset, non iudicavit ut Itbacensis illius socii, Horae momento aut. ca- 
dere aut reperire salutem Praestat quam lento affligi cerlamine vitam. 
Certamine inquam cum Caesare: non enim ei minor erat colluctatio cum 
carne et sanguine quam cum principatibus et potestatibus tenebrarum 
huius seculi, aut ut plus etiam dicatur, par certamen cum utrisque. 
ltaque quendam suscitat dominus ex iis qui erant cum beato viro cu- 
Stodiae causa, non ad nocendum, sed ad solatium praestandum, tam- 
quam propter ipsum periclitanti. Erat is Constantinus Armenius, cuius 
saepe mentionem feci. Iste admodum occulte portans vasculum vitri ple- 


102 GENESII 


κρύφα βαστάζων τι ἀγγείδιον ἐξ ὑέλου ἔμπλεον οἴνου, πρὸς ἐπὶ 
τούτῳ xal ἄρτον, ἔστιν ὅτε καὶ μῆλα, τῶν κακοποιῶν ἀνδρῶν 
τὴν ὑποχώρησιν πρὸς μιχρὸν ἐμεϑόδευεν, καὶ τῷ ὁσίῳ εἴσήει, 
καὶ τοῦ λάρνακος αὐτὸν κατεβίβαζεν, καὶ παρεῖχε τὸν ἔλεον, 
ἀποκουφίζων κἂν ἐπ᾽ ὀλίγον τῆς συμφορᾶς, μέχρι τῆς ἐχείνων 5 

V.49 ἐλεύσεως. ᾧ πολλὴν τὴν εὐχαριστίαν ἠμείβετο μετὰ τὴν τῶν 
κακῶν λύτρωσιν" οὐ γὰρ ὡς Καίσαρος ὦν, εἰ καὶ τῶν οἰκείων, 
τοῖς αὐτοῦ κακοῖς ἐνεδίδου, εἰδὼς ἀπονέμειν ϑεῷ τὰ ϑεοῦ καὶ τὰ 
Καίσαρος Καίσαρι, ὥστε μὴ παροξῦναι τὸν ὕψιστον. 

Τὰ δὲ πρὸς ἱπποδρομίαν τῷ βασιλεῖ ἸΠιχαὴλ διεσπούδαστο 10 
ἐν τοῖς κατὰ Προποντίδα παλατίοις περιφανέσιν, ἔνϑα ναὺς τοῦ 
μεγαλομάρτυρος ἸΠάμαντος ἥδρασται" ἐκεῖσε τὰς ἁμίλλας συνε- 
χεῖς ἐποιεῖτο, αὐτὸς ἱππάζων ἐφ᾽ ἅρματος, τῶν εἰωθότων πάν-- 
TOY κατὰ τὴν βασιλίδα πόλιν περὶ τὸν ἀγῶνα συντιϑεμένων " 
χκαϑ᾽ ὃν τῆς ϑεομήτορος τιμία εἰκὼν ἐπὶ τῆς βασιλικῆς ἱδρύσεως 15 
ἵστατο, ἐξ ἧς τοὺς νικητικοὺς ἐπάϑλους ὃ βασιλεὺς ἀνεδέχετο. 

Β καὶ τοσοῦτον αὐτῷ τὰ τῆς ἱπποδρομικῆς ἔριδος ἐπεφιλοτέχναστο, 
ὥστέ ποτε συνηνιοχοῦντι Κωνσταντίνῳ τῷ δηλωϑέντι ἐκ περιτρο-- 
πῆς ἀκουσίου τοῦτον ἀνεσκευάσϑαι καὶ παρὰ μικρὸν διολέσϑαι 
τῇ περιπτώσει τοῦ ἅρματος. ὅϑεν προσεπετίϑεντο τὰ τῆς εὖτε- 90 
λείας αὐτῷ, καὶ πολλῷ πλέον τὰ τῆς ἐξουδενώσεως ἐκ τοῦ ψευ-- 
δοφανοῦς πατριάρχου xol συνεπαγομένου αὐτῷ αἰσχίστου χλήρου, 
καὶ τῷ ἀληϑεῖ πατριάρχῃ κακὴν ἅμιλλαν διαμιλλωμένων xal δυσ-- 


4. τῆς λάρνακος V. 19. ἀνασχευάσθαι L. 


num vino, insuper et panem, quandoque et poma, infestorum hominum 
abitum ad breve tempus procurabat, ingrediebaturque ad sanctum virum 
ac de loculo eum tollebat, praebebatque misericordiam , saltem ad breve 
tempus sublevans eius calamitatem , usque ad eorum reditum. Cui ma- 
£nam gratiam retulit a malis illis liberatus. Non enim quasi Caesaris 
esset, quamvis ex propinquis, illius vexationibus cedebat, cum sciret 
dare deo quae dei sunt et Caesari quae Caesaris, ne irritaret altis- 
simum. 

Porro imperator Michael circo et aurigationi studebat in palatiis 
ad Propontidem visendis, ubi templum magni martyris Mamantis situm 
est, ipse agens equos in curru, rebus necessariis ad certamen in im 
ratoria urbe comportatis. In eo templo deiparae pretiosa imago in im- 
peratorio solio collocata erat, a qua victoriae praemia imperator acci- 
piebat. Ac tantopere studebat circo, ut auriganti aliquando cum Con- 
stantino de quo diximus currus subverteretur ipseque subversione currus 
pue: periret. Unde adhuc magis contemnebatur. Sed multo despica- 

ilior fiebat propter falsum patriarcham eique adiunctum turpissimum 
clerum, qui improbo certamine contendebant cum vero patriarcha, infa- 





REGUM  L. IV. 103 


ωνύμοις ἐνθρονιζομένων κακῶς μητροπόλεσι xol μεταποιούντων 
ἐναγέσε ϑυσίαις τὰ ἅγια, ὡς ἐντεῦϑεν xol βεβηλοῦσϑαι αὐτὸν 
παρὰ παντός [τε] Χριστιανικοῦ γε πληρώματος xol κατεύχεσϑαι 
τῆς βασιλείας διάρρηξιν, ἥτις οὐκ ἐπὶ χρόνον μακρὸν ἀποβέβη- 
$xev, προηγησαμένης τῆς Καίσαρος ἀναιρέσεως, ὥς φασι, συνε-- 
γνωκότος αὐτὴν ΠΠ]Πιχαὴλ βασιλέως ἐξ ἀστατούσης τῆς διαϑέσεως " 
xu9^ ἣν καὶ τὴν ἐσχάτην δίκην αὐτὸς ἐκληρώσατο, ὡς ὧδε λε- 
χϑήσεται. | 
Εὐτρεπισμὸν ναυστολίας κατὰ Κρήτης ἄμφω συντίϑενται, 
0 xal πάντα στρατὸν συγκινοῦσι xov! ἤπειρόν τε xol ϑάλασσαν, καὶ 
αὐτοὶ ἐφικέσϑαι προΐρηντο. ὡς δὲ τοῖς πρὸς τὸ ὄνομα Κήποις 
προσχεχωρήχεσαν, εὐθέως τὰ κατὰ Βάρδα τοῦ Καίσαρος χώραν 
λαμβάνει. ἐνταῦϑα γὰρ προμεμηχανούργητο ταῦτα ἔκ τε ϑεοῦ 
καὶ βασιλικῆς ἐπινεύσεως, ὡς καὶ αὐτῷ τῷ Βάρδῳᾳ γνωσθῆναι, 
περὶ οὗ ἡ ἐπίϑεσις. μιᾷ γὰρ τῶν ἡμερῶν πρὸ τῆς ἐξελεύσεως 
Βάρδας προσφοιτήσας κατὰ τὸν ἑαυτοῦ οἶκον xol τοὺς γνωστοὺς 
μεταχαλεσάμενος, τὴν ἐσχάτην αὐτοῖς ἀνετίϑει δεξίωσιν, καὶ 
συμποσιάσας τοῖς οἰκειοτάτοις τῶν φίλων λεγάτα παρέσχετο, τὴν 
ἰδίαν καταστροφὴν τεχμηράμενος. ἄπεισι πρὸς μονὴν λοιπὸν 
γείτονα, ἥπερ Ὁδηγοὶ κατωνόμασται. ὡς δὲ παρεστήχει τοῖς 
τοῦ ἱλαστηρίου προϑύροις λαμπαδουχῶν ἀφιερῶν τε προπεμπτη-- 
ρίους φωνάς, τηνικαῦτα 2) τούτου χλαμὺς τῶν LY ἀποσπα- 
σϑεῖσυ ἐμφανῶς συγκεχάλακεν" ἧς ἐν ἐπαισϑήσει γενόμενος ἀπω- 


2. ὡς om. L. 9. εὐπρεπισμὸν L. 16. βάρδα L. 


mesque faciebant metropoles occupandis thronis, et imitabantur exsecra- 
bilibus sacrificiis sanctissima; ut proinde profanus haberetur ab omni 
Christianorum multitudine, eique dissolutionem imperii imprecarentur : 
quae etiam non longo post tempore accidit, praecedente Caesaris inter- 
fectione, cum eius, ut aiunt, conscius esset imperator Michael, affectu 
erga illum parum firmo et constanti, In qua supremum supplicium ipse 
sortitus est, ut hoc loco dicetur. 

Parant ambo simul expeditionem navalem in Cretam, omnemque mi- 
litarem multitudinem terra marique commovent, ac proficisci ipsi volue- 
runt. Ut autem ad Cepos ita dictos accesserunt, statim adversus Bar- 
dam Caesarem consilia locum iaveniunt. illc enim haec instructa fuerant 
divino et imperatorio nutu, ut et ipsi Bardae patesceret, ad quem spe- 
ctabat conatus, Nam quodam die ante profectionem Bardas ingressus 
aedes suas accersitos amicos suos extremo complexu convivioque accepit 
ac familiarissimis amicorum legata distribuit, interitum suum coniectans. 
Abit ergo in monasterium vicinum, Hodegi dictum: ut autem adstitit ad 
vestibulum propitiatorii, facem tenens ac vota faciens pro abitu, ibi tum 
ei chlamys ab humeris avulsa palam decidit. Quod «cum sensisset, la- 


€ 


D 


104 GENESII 


E λοφύρετο δάκρυσι πρὸς viv ϑεοτόκον διαπρύσιον βοὴν εὐχτικῶς 
ἀναπέμπων τῆς τῶν ἐλπιζομένων λυτρώσεως. 

Οὐ μόνον δὲ ἐν τούτοις αὐτῷ τὰ τῆς προδηλώσεως, ἀλλὰ 
καὶ ἕτερόν τι συμβόλαιον προηγήσατο. ἔδοξεν ὄναρ δρᾶν γε τῷ 
Καίσαρι" τὸ δὲ τοιοῦτον διεμόρφωτο, ὡς ἐν ἑορτασίμῳ ἡμέρᾳ 5 
ὅ τε βασιλεὺς καὶ ὃ Καῖσαρ ἐπήει τῷ Σοφίας ϑεοῦ ἱερῷ μετὰ τῆς 
συνήϑους λαμπρότητος. ὡς δὲ προσπεφοιτήκεσαν οἷα ϑυρίσι, 
ταύταις εἰχονισμένοι λαμπροφοροῦντες τούτοις ἀνεφάνησαν ἄγγε-- 

V. 50 λοι, xol πρὸς τοῖς ἔσω διώπτετό τις ὑπεράνω γηραιὸς ϑρονιζόμε-- 
γος" τίς οὗτος; Πέτρος ὃ ἀποστόλων προβάϑμιος, αὐτῷ τε γο- 10 
νυπετῶν δάκρυσιν ὃ Ἰγνάτιος ὑπὲρ ὧν λωβηϑεὶς ὑπομεμενήκει. 

ὃ δὲ τῷ πάϑει συνδιατεϑεὶς αὐτῷ ἔφη τὴν ἐκδίκησιν ἐκ χειρὸς xv- 





οίου ἀποίσασϑαι, καὶ ἅμα τῷ λόγῳ ἑνὶ δύο τινῶν παρ᾽ αὐτῷ 
ἱσταμένων ὡσεὶ πραιποσίτων χρυσοενδύτων βραχεῖαν. ἐπιδίδωσι 
μάχαιραν, καὶ προσετετάχει ἐννεύσας τὸν μὲν βασιλέα τοῖς δε- 15 
ξιοῖς ἀφορίσαι, τὸν δὲ ϑεόργιστον Καίσαρα, οὕτως εἰπών, τοῖς 
ἀριστεροῖς, καὶ διὰ ταύτης μεληδὸν τιμωρήσασϑαι. οὗ δῆϑεν 
᾿ἐξιεμένου καὶ περὶ τοῦ ΠΠιχαὴλ διειρήκει τὴν τομὴν ἀπεκδέχεσϑαι, 
Β ἀποχαλῶν αὐτὸν ἀσεβότεκνον. 

Καὶ ἄλλο τι σημεῖον ἐπὶ τῷ ϑανάτῳ παρηχκολουϑήκει τοῦ 20 
Καίσαρος. ἐξαπεστάλη χατὰ Κήπους διάγοντι παρὰ Θεοδώρας 
τῆς αὐτοῦ ἀδελφῆς ἐσθὴς τοῦ προσήκοντος μήκους ἐλλείπουσα, 


1. διαπύρσιον L. 8. λαμπροφοροῦντες et in marg. στολοῦν- 
τες L. λαμπροφύροι Symeon log. p. 447 C. 22. ἐλλίπουσα L. 


crimans implorabat deiparam ardentibus precibus orans ut ab instantibus 
malis liberaretur. 

Non solum autem in hac re praesagium ei factum, sed et aliud 
quoddam signum praecessit. Insomnium apparuit Caesari tali forma, 
koe festo die imperator et Caesar contenderent in templum Sapientiae 

ei cum solito splendore; progressisque ad fenestras, in his candidas 
vestes gerentes eis apparerent angeli, atque in penetralibus conspicere- 
tur quidam senex in sublimi solio sedens; quis ille? Petrus apostolorum 
primarius, eique supplicans in genubus cum lacrimis lgnatius super 115 
quae contumeliose passus esset: qui acerbitate rei condolens ei diceret 
ultionem a manu domini illum accepturum: quo dicto uni ex duobus ei 
adstantibus tanquam praepositis, in aureis vestibus, exiguum traderet 
gladium, nutuque praeciperet imperatorem quidem ad dextram separan- 
dum esse, Caesarem autein, deo exosum eum dicens, ad sinistram , eo- 
que gladio frustatim concidendum: quo exeunte etiam de Michaele dice- 
ret, ei etiam exspectandam esse percussionem, impium filium eum vocans. 

Etiam aliud quoddam signum super morte Caesaris secutum. Missa 
fuit ei apud Cepos commoranti a "Theodora sorore sua vestis iusta mi- 


REGUM L. IV. 105 


ἧτινι πέρδιξ yovoónactoc καϑιστόρητο" ἣν προσδεξάμενος ἐπυν-- 
ϑάνετο ““ αὕτη τί κεκολόβωται; καὶ ὃ ἐν ταύτῃ πέρδιξ τί δηλῶν 
ἀναγέγραπται; ἀμφοτέρων τὴν λύσιν διεζωγράφει, διὰ μὲν τοῦ 
, A * € 4 ^ € » ^- , A ^ 
πέρδιχος τὸ πρὸς αὑτὸν δολερὸν ὡς ἔοικε τῆς στειλάσης διὰ τὴν 
5 ἐπὶ τῷ ἀναιρεϑέντι Θεοχτίστῳ ἀντέχτισιν, διὰ δὲ τοῦ ἐλλιποῦς 
^ * - c - € ^ 5? , et - 42 , 
τὸ ἐλλιπὲς τῶν ἑαυτοῦ ἡμερῶν αἰνιττόμενος. ὅϑεν καὶ Zdvviyóvo 
τῷ πατρικίῳ καὶ καϑηγεμονεύοντι τῶν σχολῶν, τῷ υἱῷ αὑτοῦ, 
ε PS - 
προσετετάχει τὸν ὕπ᾽ αὐτὸν λαὸν ἅπαντα συντελεῖν xol τῇ Bact- 
«. Mà: κατευϑῦναι τὴν ἄφιξιν. ὃ δὲ πρὸς τὴν τοιαύτην δυσανα-- 
10oyevét βούλησιν. καὶ πλέον τὰ κατὰ ΠΠιχαὴλ βασιλέως ἐπεφανέ- 
ρωτο παρὰ Καίσαρι. πρὸ δέ τινος χρόνου σεισμοῦ γεγονότος 
τῶν πώποτε μνημονευομένων φρικωδεστέρου, ἐπεπτώχει τὸ ἄγαλ-- 
^ ᾿᾽ ὧδ - » T , ^ , A rM 
μα 0 κατὰ τὴν ἁγίαν 'νναν, ἢ ἐπώνυμον τὸ Zlevvegov, κατὰ κίονα 
, a d * ^ , , 
διεστήλωτο" ὕπερ διαγγελϑὲν παρὰ Καίσαρος “έοντι φιλοσόφῳ 
^ , , - 
15cagüc διηρμήνευτο, τὸν ἐκ πρώτου ἄνακτος δεύτερον ἐχπεσεῖ- 
σϑαι διὰ ϑανάτου, τῷ τε Καίσαρι Βάρδᾳ τὸν διαδεξόμενον δα- 
- ΄ T 
χτυλοδεικτεῖσϑαι Βασίλειον. ὃν ἔχτοτε ovrog βασκάνως éné- 
βλεπεν. 
Καὶ ταῦτα κατὰ προφητείαν συνωμαρτήκεσαν Καίσαρι. 
90 ἐπὶ Κήπους γὰρ ἐφεστηκότων αὐτῶν, ὃ μὲν βασιλεὺς τὰ τῆς βα- 
σιλείας ἐνήργει πραχτέα, ὃ δὲ Καῖσαρ τὰ τῆς φιλαρχίας πλέον 
, ' ᾿ 1 c - a 
ἐπετηδεύετο, καὶ πολὺς ἦν, ὑπεραίρων τοῦ βασιλέως καὶ ἑτέρων 
τῶν κατὰ ϑεραπείαν φκειωμένων αὐτῷ. ὡς δὲ πρὸς τοῦτο δυσ-- 


18. 1] ἣ L. 


nor longitudine, cui perdix auro intertextus erat: qua accepta quaesivit 
cur ea brevior esset et ad quid significandum perdix esset inscriptus? 
Utriusque solutionem depinxit, per perdicem quidem dolosum, ut vide- 
tur, animum erga ipsum mittentis, occisi 'Theoctisti ulciscendi causa, 
per brevitatem autem brevitatem dierum suorum coniectans. Unde et 
Antigono patricio, duci scholarum, filio suo, praecepit ut omnes copias 
suas colligeret et ad imperatoriam urbem dirigeret iter. At ille eius vo- 
luntati segnem se praebebat, Magisque res ut se haberet erga impera- 
torem Michaelem manifestabatur apud Caesarem, Porro non ita multo 
ante, facto terrae motu omnium qui unquam fuerunt maxime horribili, 
ceciderat statua, quae ad S. Annam, cognomento Deuteron, in columna 
erecta fuerat: quod cum a Caesare nuntiatum fuisset Leoni philosopho, 
clare ab hoc expositum fuit, eum qui a primo imperatore secundus esset 
morte casurum, Caesarisque Bardae successorem indice digito monstrari 
Basilium: quem ille ab eo tempore oculis haud aequis adspexit. 

Eaque ut praedicta fuerant Caesari consecuta sunt. Cum enim ad 
Cepos constitissent, imperator quidem functiones imperii peragebat, 
Caesar autem imperium magis magisque aífectabat, nimiusque erat supra 
imperatorem ceterosque ministros eius et domesticos. Quam rem gravi- 





D 


106 GENESII 


φορήτως διέχειντο, ἐμηχανῶντο xa! αὐτοῦ βουλὴν δολεράν, 
ὅπως μιαιφονήσειαν " ἀλλὰ τὴν ἑταιρειῶτιν τούτου πληϑὸὺν ἐδε- 
δοίκεσαν, ἵνα μὴ παρ᾽ αὐτῆς καταδυναστεύοιντο. πρὸς ἅμιλ- 
λητήριον δρόμον ἵππων συμφύρονται σὺν 2Avrvyóvo τῷ τούτου 
υἱῷ, καὶ αὐτὸν πόρρω τῆς βασιλικῆς σκηνῆς διορίζουσιν, καὶ 5 
E Καίσαρος τοὺς πρωταγωνιστὰς ἐπὶ τούτῳ συνέλχουσιν, ὡς ἂν 
ἐνησχολημένων αὐτῶν ἀφυλάκτως τῷ Καίσαρι ἐπίϑωνταέ τινες 
καὶ διαχειρίσωνται. Σαββατίου δὲ γαμβροῦ ἐπὶ ϑυγατρὶ Καί- 
σαρος τιμῆς τε πατρικίων ἠξιωμένου καὶ τὰ τοῦ δρόμου διέπειν. 
διειληχότος, εἰσιόντος τῷ βασιλεῖ συμπαρόντι Καίσαρε τάς τε 10 
V. 51 δημοσίους ἀνεγνωκότος ἀναφοράς, ἀπιόντος δὲ κατὰ τὰ πρόσϑεν 
τύπῳ σταυρικῷ σχηματισαμένου, ἅτε χαϑηγουμένου τῆς συ- 
σκευῆς, οἱ ἐν παραβύστῳ σκηνῆς ἐνεδρεύοντες ξιφηφόροι ἐπήε- 
σαν, xol πρὸς ἐνώπιον βασιλέως ἀνηλεῶς ἀποκχτέννοντες κατα-- 
χερματίζουσε Καίσαρα, μηνὶ ᾿Απριλλίῳ xa, ἱνδικτιῶνε εδ' "15 
μεϑ᾽ ὧν Χάλδος τις παρεύρητο, ᾧ Τζιφιναρίτης ἐπώνυμον. 
τῆς οὖν στασιώτιδος ἐπηρείας ἀϑρόως ἐπισυστάσης, τοῦ τε βα- 
σιλέως ἐνθροηϑέντος καὶ τῷ πτώματι ἀκουσίως ἐγκρημνισϑέντος, 
ὃ ἐπὶ τῆς βασιλικῆς βίγλης ὑπερασπίζων ἦν βασιλεῖ ΚΚωνσταντῖ-- 
voc δρουγγάριος, τὸ μὴ συμπεφονεῦσϑαι αὐτόν, οἷα πιστὸς ὕπερ-- 20 
ἀσπιστὴς καὶ μέχρι ψυχῆς τὸ εὔνουν ἐπιδεικνύμενος. καὶ τάχα 
B ἂν ἀμφότεροι διεφρϑάρησαν, s μὴ αὐτὸς ἐκεῖνος εὐφημίαις ἐπι-- 
δημίοις καὶ αὐταῖς παλάμαις ἐπήμυνε ϑαρσοποιήσας τὸν ἄναχτα 


, 
| 


10. σὺν παρόντι L. 11. τὰ om. L. 


ter ferentes struebant adversus eum consilium dolosum, ut interficeretur: 
sed sodalitium eius coetum timebant, ne ab hoc superarentur. ltaque 
certamen cursus equorum instituunt cum Antigono, eumque longe ab im- 
peratorio tentorio abducunt, Caesaris etiam actores primarum partium 
una abstrahunt, ut occupatis istis Caesarem custodibus destitutum ag- 
grediantur alii et interficiant. Sabbatio autem, genero Caesaris patri- 
cio et logotheta cursus, ingresso ad Caesarem qui una cum imperatore 
erat, atque perlectis publicis relationibus recedente, ante autem se cru- 
cis signo signante, utpote duce insidiarum, ii qui in occulto loco tento- 
rii insidiabantur cum gladiis eum adoriebantur, atque in conspectu im- 
peratoris crudeliter trucidantes concidunt Caesarem, mensis Aprilis d. xxi, 
indictione xiv: cum quibus Chaldus quidam inveniebatur, cui "ziphina- 
rites cognomen. Ceterum coniuratis magno impetu incumbentibus, atque 
imperatore perturbato involuntario impulsu, vigiliae imperatoriae drun- 
garius Constantinus protegebat imperatorem; quo minus una occideretur, 
tanquam fidelis protector et ad vitae periculum usque benevolentiam prae 
se ferens. Ac fortasse simul periisset, nisi idem ille faustis acclamatio- 
nibus manibusque suis opem tulisse animumque addidisse imperatori 


TOM TI NT δι,» νυν δ δὀινν λα P PRENDE TERRE S δ΄ τω..." 


REGUM L. IV. 107 


xal τῶν μιαιφόνων ἐξήνεγκε, καλοχἀγαϑέᾳ γνώμης καὶ εὐτολμίᾳ 
φραττόμενος. ὧς οὖν οἱ μιαιφόνοι τὸ λείψανον πολλοῖς τμήμασε 
διενείμαντο, τὰ τούτου αἰδοῖα κοντῷ διαρτήσαντες ἐϑριάμβευον" 
οὕτως γὰρ καὶ μετὰ ϑάνατον αἰχίζειν ἐξέμηναν. ὑπὲρ Καίσαρος. 
δδὲ οὐκ ὀλίγος ὄχλος ἐπέτρεχεν " καὶ προσεκεχωρήκει ἂν πόλεμος 
. xav' ἀλλήλων, εἰ μὴ παρὰ τοῦ αὐτοῦ Κωνσταντίνου πάσῃ δυ-- 
— γάμει ἀνέσταλτο. δι᾽ οὗ τινὰ τῶν κακῶν ἀνεκεχαίτιστο, τὰ πλείω 
δὲ ἐχυμαίνετο μεῖζον ἢ τὸ Ἰκάριον πέλαγος Εὔρου δεινοῦ im 
πνέοντος οὐδείς τε τῶν κατὰ πολεμίων ἐπιχειρήσεων ἢ καϑ' éav- 
1οτὸν ἕκαστος ἔμφροντις ἦν, τοῦ μὲν ὑπὲρ βασιλέως γε νήφοντος, 
τοῦ δὲ ὑπὲρ Καίσαρος, ἑτέρου δὲ ὑπὲρ Βασιλείου τοῦ μεγαλό--: 
φρονος, διὰ τὸ πεφιλοστοργῆσϑαι λίαν παρὰ τοῦ αὐτοκράτορος. 
χαὶ εὐθέως περὶ τὴν βασιλεύουσαν ἀναζεύγνυσιν. 
“Ὑπῆρχε δὲ ὃ Βασίλειος ἐκ γένους μὲν πρεσβυτέρου Πάρϑου 
157400áxov αὐχῶν, τοῦ περιϑεμένου τὴν ᾿ΔΙσσυρίων ἀρχὴν ἑαυτῷ 
ἐκ ψυχικῆς καὶ σωματικῆς καρτερότητος, καϑεξῆς δὲ καὶ Τηρι--: 
δάτου τοῦ βασιλέως τῆς αὐτῆς σειρᾶς ἐξημμένου" ἀλλὰ μὴν καὶ 
Φιλίππου καὶ ᾿Αλεξάνδρου τῶν ἀρίστων ἡγεμόνων ἐξείχετο... ὃς 
ἸΠακεδόσης γῆς ἐχφυεὶς γεννητόρων ἦν κατὰ γενεὰν οὐκ ἀσήμων, 
90 τραφείς τε νεανικῶς, ὡς el τις ᾿ἀχιλλεὺς Χείρωνι τῷ Κενταύρῳ, 
παρ᾽ αὐτῶν τοῖς ἀνδρικοῖς ἐγεγύμναστο φρονήμασί τε καὶ πρά-- 
γμασιν, καὶ πᾶσι μὲν xov ἄμφω ἐξάκουστος διετέλει καὶ φίλιος. 


9. κόντω L, 4. potius ἐξεμεμήνεσαν vel ἐξεμάνησαν. 7.. ἀνε- 
χαίτιστο L. 12. πεφιλοστοργεῖσϑαι L. 19. f. Max£eoeng γῆς. 
21. φρονίμασί L. 


eumque ab homicidis eduxisset, virtute et benevolentia praeditus, Porro 
homicidae, cadavere in multa frusta dissecto, genitalia eius conto sus- 
pensa ostentantes traducebant. Propter Caesarem autem turba haud exi- 
£ua concurrebat, bellumque inter eos ortum fuisset, nisi ab eodem Con- 
stantino omni vi fuisset repressum, pr quem quaedam mala prohibeban- 
tur. Sed pleraque perturbatius ferebantur quam learium mare Kuro ve- 
hementi flante, nemoque de rebus adversus hostes gerendis cogitabat, 
sed separatim quisque sollicitus erat, alius de Caesare, alius de magna- 
nimo Dasilio, alius de ipso imperatore, a quo Basilius magnopere dilige- 
batur. Atque continuo in partes imperatoriae urbis revertitur imperator. 
Basilius autem genus ducebat a prisco Arsace Partho, qui sibi As- 

; (orem imperium acquisivit animi corporisque fortitudine, deinde et a 
eridate rege eiusdem prosapiae, quin et a Philippo et Alexandro prae- 
stantissimis principibus. Is in Macedonia natus parentibus haud obscu- 
ris nec ignobilibus, educatusque ab ipsis egregie, tanquam aliquis Achil- 
les a Chirone Centauro, exercebatur studiis factisque fortium virorum, 
inclarescebatque apud omnes et diligebatur. Mirabilis etiam fuit introi- 





Cc 


D 


108 GENESII 


xal δὴ παραδόξως διὰ τῶν Χρυσέων πυλῶν cora τῇ βασιλευούσῃ 
τῶν πόλεων, κατὰ μονήν γε τὴν ἔναγχος προσαναπαυσόμενος, 
ἥτις νῦν μὲν ἱερὸν Ζιομήδους τοῦ μάρτυρος, ᾿Ηλίου δὲ τὸ πρὶν 
κεχρημάτικεν. εἴσήει δὲ τὴν τεχοῦσαν ἐχβιασάμενος" xol) ἂν 
ἐχεκράτητο παρ᾽ αὐτῆς, εἰ μὴ τὸ ϑεαϑὲν αὐτῇ ὄναρ τινὸς ἔτυ- 5 
xev ἐπικρίσεως παρὰ τῶν ἐν τούτοις ἐσπουδακότων. ἑωράκει 
γὰρ φυτὸν μέγιστον ἐχφυῆναι, χαϑώς ποτε ἡ ᾿Ανδάμη, καὶ ἄν- 
ϑέσιν ἐγκομᾶν κατὰ τὸν οἶκον αὑτῆς, χρυσῷ τε 10 γῆϑεν μέγα 
στέλεχος καὶ τὰ πρέμνα διηρέφϑαι καὶ φύλλα, καὶ ἐντεῦϑεν ἀπο-- 
μεμαντεῦσϑαι σὺν ὕρχῳ ταύτῃ τῷ ἐξ αὐτῆς τὴν τῆς βασιλείας 10 
V. 52 ἐπίτευξιν καὶ ταύτης μεγαλειότητα καὶ τὴν ἐπὶ μῆκος διάτασιν 
συγγόνοις τε καὶ ἀπογόνοις ἐκβήσεσϑαι, καὶ αὐτάρκη πλοῦτον τῇ 
κατ᾽ αὐτὸν χώρᾳ μεϑήσειν ἐξ ἧς ἐγεγέννητο" σὺν τούτοις καὶ 
προεισηγηθῆναι αὐτῇ παρά τινος ῥῆσιν εὐάγγελον, ὡς τοῦ παι- 
δὸς κατὰ παιγνίαν τῶν δμηλίκων ἔν τινι λίμνῃ ἀετὸν ἐπιπτῆσαι 15 
τῇ κεφαλῇ, σκέπειν τε ταύτην πτερύσσοντα " καὶ ποτὲ γηραιὸν — 
ἄνδρα, οὗ διὰ στόματος πῦρ ἐξαπέπνει, τὸν Ἡλιοῦ τε ἑαυτὸν 
ταύτῃ παραδηλοῦντα, τὴν βασιλείαν προσήκασϑαι τὸ τεκνίον 
ἐμήνυεν. | 
Σχολάζοντος δὲ τοῦ Βασιλείου κατὰ τὴν εἰρημένην μονήν, 99. 
τινὶ μοναχῷ, ἢ ὡς ἔνιοι, αὐτῷ τῷ ταύτης καϑηγουμένῳ, καϑ' ὅ- 
B zvov ὃ μάρτυς ἐπιφανεὶς ἐξιέναι κελεύει περὶ πυλῶνα καὶ τὸν 
ἐκεῖσε προσμεμενηκότα εἰσαγαγεῖν, βασιλέα ἐσόμενον, ὃν περι- 


8. Hà? V. 10. τῷ B, τὸ L. 13. κατ᾽ αὐτῶν L. 
19. an μηνῦσαι7 


tus elus in imperatoriam urbem per Aureas portas, ubi in propinquo 
apud monasterium requievit, quod nunc quidem Diomedi martyri conse-  - 
cratum, Heliae olim fuit. Venit autem in urbem matre invita: et sane | 
ab ea retentus fuisset, nisi somnium ab ea visum interpretatione quadam | 
expositum fuisset ab earum studiosis et gnaris. Viderat enim germen | 
maximum enatum,-ut olim Andame, idque floribus comare in domo sua, 
auroque stipitem magnum, qui e terra exsurgebat, et ramos etiam ac 
folia tegi. Unde iureiurando praedictum imperium eius filio, cuius lon- 
£am durationem in cognatos et posteros futuram, multasque ipsum opes 
ei regioni missurum ex qua natus fuisset. Ad haec, faustus nuntius ali- 
quando mulieri venerat, puero ludente in palude cum aequalibus, aqui- 
lam super eius caput advolasse, alisque expansis id contexisse. Atque 
aliquando senem virum, cuius per os ignis spiraret, quique se Heliam — 
esse diceret, puerum imperio potiturum, sibi indicasse professa est. ; 
Commorante autem Basilio apud praedictum monasterium, cuidam 
monacho, aut ut aliqui, ipsi praefecto monasterii, per somnum martyr 
ille apparens exire eum iubet ad portam et illum qui ibi exspectaret in- 





REGUM L. IV. 109 


, ῳ - , 
ποιήσασϑαι δέον ἐπί τε σχέπῃ καὶ τοῖς ἐνδύμασιν, οἷα τήνδε μο-- 
γὴν ἀνοιχοδομῇ συστησόμενον. τῷ δὲ ἐξιόντι καὶ τὸν νεανίαν τε-- 
, - , , - 
ϑεαμένῳ κατεσχληχκότα ῥυπῶνταά τε καὶ ἀπρονόητον ἐξ ἐνδεοῦς 
c ^ ^ 

περιστάσεως, ὑφωρᾶτό τι χατὰ φαντασίαν εἴδωλον ἐμιπαρεῖναι, 

T. - D * - x c ’ - E] 
50v τῆς κομιδῆς κατηριέλησεν. διὰ τοῦτο αὖϑις 0 μάρτυς τῷ av- 
τῷ διωρᾶτο χατεμβριμώμενος ἐξιέναι καὶ. τὸν. βασιλέα Βασίλειον 
πάντως εἰσενεγκεῖν καὶ κηδεμονίας δεούσης καταξιῶσαι, τοῦ δὲ 
γεανίου χατὰ τὴν λεχϑεῖσαν χλῆσιν ἀποχριναμένου καὶ πρὸς αὖ-- 
τὴν τὰ τῆς εἰσόδου διήνυστο, δι᾽ ἧς ἐν τῇ καταλήψει τῆς βασι- 
10λείας ἐπιμνησϑῆναι ταύτης εἰσπράττεσθαι. ὃ xol παρεφυλά- 
ξατο μετὰ γὰρ τὴν τῆς ἁλουργίδος ἀμφίασιν πολλά τε καὶ πάνυ 
λαμπρὰ ἀναϑήματα τῷ σεβαστῷ μάρτυρι προσενήνοχεν, ἔτι μὴν 
τὴν μονὴν xol χτήμασιν ἱκανοῖς κατελάμπρυνε καὶ οἰκοδομίαις 

ἐνεοποίησεν. 
5 - Tre δέ τινι προσχεχόλληται τῶν πρὸς γένους βασιλικοῦ 
μεγιστάνων διὰ τοῦ προστατοῦντος τῶν μοναχῶν, φιλίως κατὰ 
» ξ - - 
τὴν αὐτὴν μονὴν προσφοιτῶντι, ᾧ τῆς ἐπάνδρου καὶ νεανικῆς 
- , , |» ^ 2 € 
συλλογῆς ἐπεφρόντιστο, προσευρηχότι xol ἄλλους τοὺς xo9^ ἦλι-- 
κίαν αὐτῷ, ἀλλ᾽ ἐλάττονας (πολὺ γὰρ τὸ μεῖζον ἐν τούτοις Βα-- 
σίλειος ἐπεχέκτητο), καὶ τούτοις ἐμεγαλαύχει σοβαρευόμενος. 
Ζ * 

Θεοφιλίσκος οὗτος ἐξήκουστο" πρὸς ὃν nagd. βασιλέως ἀνθαμίλ-- 
λησις ἐχεκένητο εὐθεάτων καὶ ἀνδρείων νεανιῶν ἕνεκα. καὶ παρὰ 






29. ἀνοικοδομεῖ L. 4. ὑφορᾶτό L. 8. καὶ πρὸς τὴν uo- 
νήν 7 sed etiam quae sequuntur perturbata sunt et vix integra, 


troducere, ut qui imperator esset futurus, eumque fovere tecto et indu- 
mentis, ut qui illud monasterium esset instauraturus, Qui egressus ado- 
lescentemque conspicatus emaciatum et sordidatum atque incultum pro- 
pter inopem statum, spectrum imaginatus phantasiae suae oblatum intro- 
ducere et curare neglexit, Quare rursus martyr ei apparuit, increpans, 
exiret atque imperatorem Basilium omnino intro vocaret curamque eius 
haberet. Cumque adolescens ad pronuntiatum nomen respondisset, introi- 
tus perficiebatur: cuius rei occupato imperio memor esse voluit et a se 
mercedem exigi, Quod et observavit: nam postquam purpuram induisset, 
multa et splendida donaria venerabili martyri obtulit, praeterea mona- 
sterium possessionibus multis ornavit et aedificando instauravit. 

'lTunc autem per praefectum monachorum applicavit se ad quendam 
de familia imperatoria magnatem, qui amicitiae gratia in monasterium 
venerat, et cui id curae erat ut iuvenum statura conspicuorum sibi coe- 
tum compararet, cum jam invenisset alios etiam tales, sed minores (nam 
multo maiore statura quam isti Basilius praeditus erat), et gloriabatur 
istis iactabundus. "Theophiliscus is audiebat: contra quem ab imperatore 
certamen motum speciosorum et fortium iuvenum, At mittitur a Caesare 


Cc 


D 


V. 58 


110 GENESII 


μὲν Καίσαρος Z4vzlyovoc ὃ τούτου φίλτατος ἐχπέμπεται πρὸς αὖ- 
τὸν δεξιωϑησόμενος, σὺν αὐτῷ δὲ καὶ ὃ ἐπὶσυχνῷ ῥηϑεὶς Κων- 
σταντῖνος. ἐμπεφορημένῳ δὲ τῆς εὐωχίας αὐτῷ καὶ τὰ πρὸς 
χαρμοσύνην διεγείρεται φιλοπαίγμονα, προσχαλεσαμένῳ τῶν oi- 
κοι διατριβόντων τοὺς εἷς πάλην ἐπιτηδείους, καὶ δὴ κατ᾽ αὐτὴν 5 
ἀγὼν διανίσταται. xol δὴ πάντες παλαιστρικοὶ βασιλέως καὶ 
Καίσαρος ἡττῶσι τοὺς ἄλλους, ἄνευϑε Βασιλείου μὴ τῇ παλαί- 
στρᾳ παρόντος. προσκέχληται διὸ καὶ αὐτὸς καὶ πρὸς μονομα-- 
χίαν τοῦ κρείττονος ἄγεται" xa9* ὃν τὰ πρὸς φιλίαν ἐξ ἀγχιστείας 


ὃ Κωνσταντῖνος χαλῶς διακείμενος προστάττει τὸ ἔδαφος ἀχύρῳ 10 


περιραντίζεσϑαι, ἵνα μή πως διολισϑαίνοι Βασίλειος. συνῆλ- 
Sov οὖν συνῆλϑον κατὰ παλαίστραν ἀμφότεροι" ὧν ὃ μὲν μετεω--᾿ 
οίζειν πειρᾶται Βασίλειον, ὃ δὲ μὴ ἐνεγκὼν τὴν Βασιλείου ἀντί- 
βασιν μετεωρίζεται παραυτὰ γενναιότατα καὶ περιστρέφεται τα-- 


χίστῳ κινήματι, καὶ τῇ κατὰ πόδρεζαν προσπλοχῇ, ὡς ὃ ἐγχώριος 15 


λόγος, πρὸς γῆν καταφέρεται, ὑποστὰς πτῶσιν ἀλάϑητον, ὡς 
καὶ παραψυχὴν τοῖς πᾶσιν εἶναι λογίζεσθαι, εἶ καὶ μετὰ πολὺν 

, e » 1 L 222 c 3 
χρόνον ὕδασι πολλοῖς καταραντισϑεὶς μόλις ἀνέσφηλεν. ὡς οὖν 
ὃ ᾿Αντίγονος μετὰ τῶν σὺν αὐτῷ ἐπανῆκε πρὸς Καίσαρα, φησὶ 


περὶ τῶν δεδραμένων αὐτῷ" δι᾽ οὗ καὶ ὃ βασιλεὺς ΠΠιχαὴλ τού-- 90 


, , αν "S - ^ c er 
τῶν ἐγεγόνει κατήκοος, καὶ ἀνακαλεῖται τοῦτον σὺν ἑτέροις ἥλιξι 
δύο. ὡς δὲ τούτους τεϑέατο, ἠγάσϑη τῆς ὕψεως, ἐπήνεσε τὴν 

^ C ς » ἢ ἡ τῆς ὕψεως, ἕπῇ ?j 


9. ἐνπεφορημένων δὲ τῆς εὐνουχίας αὐτῶ L. 8. καὶ αὖ- 
τοὺς L. 14, παρ᾽ αὐτοῦ Β. 


ad eum Antigonus, huius carissimus, convivio excipiendus, cumque eo 
saepius commemoratus Constantinus. Cum autem satiati fuissent epulis, 
etiam laetitia et ludus excitatur, accersitis ex iis qui domi commora- 
bantur qui ad luctandum essent idonei, atque mox certamen instituitur. 
Atque omnes palaestrici et luctatores imperatoris et Caesaris vincunt re- 
liquos, praeter Basilium qui in luctatione non aderat. Quare et hic vo- 
catur et ad luctandum cum potiore ex illis adducitur. Erga hunc amice 
propter affinitatem affectus Constantinus iubet pavimentum palea con- 
spergi, ne forte laberetur Basilius. Convenerunt igitur convenerunt ad 
]uctandum ambo. 'Pum alter sublimem tollere conatur Basilium, sed non 
ferens Basilii contrarium nisum, in sublime ab isto tollitur praevalide et 
circumrotatur celerrimo motu, atque amplexu illo qui κατὰ πόδρεξαν di- 
citur vernaculo sermone, in terram deiicitur, passus casum incelabilem, 
ita ut ea res praesentibus omnibus delectationi esset. Et quamvis diu 
multumque aquis conspergeretur, vix sese recollegit. Cum igitur Anti- 
£onus cum iis qui apud ipsum erant abiisset ad Caesarem, narrat ei de 
eis quae facta essent. A quo et imperator de iis certior factus, accer- 
sit eum cum aliis duobus aequalibus: quos ut vidit, probavit speciem, 


E 


REGUM L,. IV. 111 


ἡλικιῶτιν, xal τῶν δύο πολλῷ πλέον ἐτεϑαμβήκει Βασίλειον, 
xol διαφόροις βαϑμοῖς καταλέγει καὶ πρὸς μείζονας εὐποιίας ἀρ-- 
᾿ραβωνίζεται. οὗς γὰρ ὃ ϑεὸς εἰς βασιλέας διέγνωκε, τούτους 
προώρισε καὶ τὰ πρὸς αὐτὴν πάντως προδιατίϑησι σύμβολα. 
δοὺς ἡ βασίλισσα Θεοδώρα ϑεασαμένη τῶν μὲν δύο ἐμεμελήκει 
'κατὰ μηδέν, τοῦ δὲ ἑνὸς ἐν φροντίδι ὅλως καϑίστατο, ἀπὸ βά- 
Sovc ψυχῆς χεχραγυῖα ὡς ““εἶϑε, ὦ τέκνον, τοῦτον σήμερον μὴ 
ἑωράκειν, ἄνδρα τοιοῦτον τῆς ἡμετέρας βασιλείας ὑπερτερήσον-- 
τα, καϑὼς ὃ ἐμὸς ἐν λήξει μακάρων ἀνὴρ περιὼν ἀπεφοίβασεν.᾽ 
10 πρωτοστάτην οὖν αὑτοῦ τῶν ἱπποκόμων καϑίστησι τὸν Βασίλειον, 
χαὶ ἵππον αἰτῷ δυσήνιον ἐπιδίδωσι διοχήσασϑαι, ὃν ἐπεφιλήκει 
τὰ μάλιστα. οὗτος αὐτοῦ ἐφαλλόμενος ὡς εἴ τις ἄλλου Βουκε- 
φάλου ᾿“λέξανδρος, ὡς Βελλεροφόντης Πηγάσῳ γενναίως ἱππά-- 
ζεται, ϑάμβος λιπὼν ἁπάσαις ἐν ὄψεσιν εὐκατάπληκτον. ἐν-- 
δτεῦϑεν καὶ κρεῖττον αὐτῷ τῆς δεσποτικῆς ἀγάπης và πραχτέα 
διηύξητο, ὡς xal τῇ τῶν πατρικίων εὐκλείᾳ συντόμως προσεμ-- 
πελάσαι, γαμετῇ τε συναρμοσϑῆναι χοσμιωτάτῃ τῶν εὐγενίδων 
ἐξ Ἴγγερος, υἱόν τε ϑετὸν ἐπὶ πᾶσι βασιλέως ὀνομασϑῆναι, εἶτα 
μάγιστρον, καὶ παρὰ τῷ κοιτῶνι τῶν προσυπγούντων φυλάκων 
20 προτιμηϑῆναι κατά τινας, καὶ μετὰ βραχὺ τὴν βασίλειον εὐδο-- 
ξίαν κληρώσασϑαι. 
Ὡς οὖν περί τινα χρόνον παρῆν ὃ ἄναξ τοῖς περὶ τὸν καλλί- 
γικον ἸΠάμαντα μάρτυρα βασιλείοις, ἐπεφύη τούτῳ σκοπὸς κἂν 
17. κοσμιοτάτη L. 18. τε] ys L. 19. μαγίστρος L. 


laudavit staturam, sed prae duobus illis multo magis admirabatur Basi- 
lium, et variis dignitatum gradibus evehit, atque ad maiora beneficia 
sese offert. Quos enim deus praescivit imperatores futuros, hos et prae- 
destinavit omniaque ad eam rem praedisponit. Hos imperatrix "Theodora 
conspicata, duos quidem illos neglexit, unius autem illius causa plane in 
sollicitudinem data est, ab imo pectore exclamans **utinam, o fili, hunc 
hodie non vidissem, talem virum nostro imperio superiorem futurum, 
quemadmodum meus beatae memoriae maritus adhuc superstes vaticina- 
tus est." Hinc equisonibus praeficit Basilium, atque equum ei tradit 
effraenem domandum , quem valde amabat. Iste ei insiliens tanquam ali- 
quis Alexander alteri Bucephalo, tanquam Bellerophontes Pegaso egregie 
equitat. Res admiranda et obstupescenda in oculis omnium visa est. Ma- 
ioraque incrementa capiebat amor domini erga ipsum, ita ut et ad pa- 
triciorum dignitatem celeriter accederet, uxorique iungeretur venustissi- 
mae ex nobilibus, Ingere prognatae, ac post haec omnia filius adoptivus 
imperatoris nominaretur, deinde magister atque inter cubiculi custodes 
praecipuus fieret secundum aliquos, ac paulo post imperatoriam gloriam 
adipisceretur. 

. Cum igitur aliquo tempore imperator esset in illa quae est apud 
Mamantem, egregium martyrio victorem, regia, subnatum ei fuit consi- 


112 GENESII 


γελοῖος, ὃν τῶν πρὸς αὑτὸν οὐ πᾶσιν ἐγνώρισεν, ἐγχελεύεται. 
δυσὶ τῶν οἰχείων, οἷς τὰ κατὰ ψυχὴν ἐπεϑάρρει περὶ τοῦ προ-- 
κειμένου γε δράματος, καὶ κατὰ τὴν βασιλίδα πόλεν περιχωρεῖ, 
D πρὸς ἕω τε τὴν ῥητὴν ἑορτῆς διαγελῶσαν πεντηκοστὴν ἡμέραν 
τινὶ κοιτώνων ἐγκλείσας Βασίλειον τοῖς σὺν αὑτῷ προστάττει ἐν 
γεύματι ἀπογυμνοῦν τοῦτον τὼ χεῖρέ τε διατεῖναι. τούτου δὲ 
γινομένου κατὰ τὸ προσταχϑέν, ὃ Βασίλειος καταπλήττεται, 
ἀλλ᾽ ὅμως νεανιχὸς ὧν τῆς ἐχπλήξεως ἀναχτᾶται, ξαυτοῦ τε xal 
τοῦ βασιλέως καϑίσταται, xol μαστίζεται παρ᾽ αὐτοῦ διπλοῖς ἔν 
φραγελλίοις λ΄, μνήμην ἔχειν τοῦτον ἀνάγραπτον τῆς πρὸς αὐτὸν 10 
φιλοστόργου προϑέσεως. καὶ τῷ μεγίστῳ ναῷ ἐπελϑὼν πρωΐας 
αὐτῆς στεφηφόρον ἄνακτα λαοῖς ἀναδείκνυσι, μηνὶ ΠΠαΐῳ xe, 
ἰνδικτιῶνι ιδ΄, καὶ τῆς κατὰ δευτερείαν αὐτῷ βασιλείας τὰ πρόσ- 
φορα δίδωσιν. ᾧ καὶ πολὺ φίλτρον ἐπιδιδούς, καὶ τὰ ἴσα, 
πρὸς δὲ καὶ τὰ καϑ' ὑπεροχὴν ἐμπαρέχεται. 15. 
V. 54 Τοσοῦτον τὰ τῆς πληροφορίας δλικῶς διεξήπλωτο, xal 
φϑόνος ix τούτου δαψιλὴς παρὰ πολλῶν ἐξεκέχυτο, οἱ καὶ τὰ | 
πρὸς διάλυσιν τῆς αὐτῶν ὁμονοούσης ἀγάπης ἐντεχνιτεύουσι, 
τρύπῳ παντὶ τὰ xav? αὐτῶν ἀλλήλων ἐκμηχανώμενοι. εἴρηναῖον — 
 oixov χυρίου χλεῖσαι τῇ ἔριδι, ποτὲ μὲν λογίοις δολίοις ποτὲ ó220. 
γραφαῖς δολοῦντες τὰς αὐτῶν φρένας xaxóqoovec. συμπείϑουσι 
γὰρ ἐκ τούτων βιαίως τὸν ΠΠιχαὴλ παρὰ Βασιλείου ἀναίρεσιν 
πείσεσϑαι, ταὐτὸ δὲ τοῦτο αὐτὸν ὑποστήσεσθαι παρὰ ΠΠ]ιχαὴλ ἐξ 


1. γελοίως L. 18. δευτερίαν L. 23. δὲ] δὴ ἴω. " 


lium, etsi ridiculum, quod non omnibus qui circa ipsum erant indicavit. 
Mandat duobus familiaribus, in quorum animositate fiduciam habebat de 
proposito negotio, et per imperatoriam urbem proficiscitur, maneque 
certo die pentecostes illucescente cum cuidam cubiculo inclusisset Basi- 
lium, iis qui cum ipso erant innuit ut eum nudarent manusque extende- 
rent. Quod cum fieret prout praeceptum erat, Dasilius consternatus est, 
sed tamen, quod esset fortis, sese recolligit, suusque fit et imperatoris, 
atque ab eo caeditur duplici flagello triginta verberibus, ut memoriae 
mandatum haberet illius erga ipsum benevolum affectum. Atque maxi- 
mum templum ingressus mane ipso coronatum imperatorem populo osten- 
dit d. xxvr mensis Maii, indictione xrv, et secundario imperio conve- 
nientia ei tradit, Cui etiam multum amorem exhibens, et paria, insu- 
per et ad eminentiam, praebet.  . | 
'Tam prolixa erat voluntas explendi illius animum. Invidia proinde . 
magna multorum se praebet, qui et dissolutionem eorum concordiae et 
amoris moliuntur, omnibus modis discordiam inter illos machinantes, ut 
pacificam domum domini clauderent inimicitiis, modo verbis dolosis modo 
scriptis inficientes illorum animos, male animati. Persuadent enim per 
haec fore ut Michael a Basilio interficiatur, idemque iste a Michaele 


Te Pm 





REGUM L. IV. 113 


ἀστάτου φρονήματος, οἴνοφλυγίαν καλοῦντες καὶ ματαιόφρονα, 

καὶ χκαϑὼς φασί τινες, βουλὴν ἔσχεν ὃ ΠΠιχαὴλ ἀναγκαίως ἀναι- 

ρήσειν Βασίλειον" μάλιστα δὲ κατὰ κυνηγέσιον σὺν αὐτῷ ἐξελ-- B 

ϑόντα ἐπαφεῖναι λόγχην τινὶ διετάξατο. ὡς δ᾽ ἕτεροι, οὐχ 0U- 
ὅτως, ἀλλὰ τὰ πρὸς αὐτὸν εὐνοϊκῶς διακεῖσϑαι, κἂν παρά τινων 
ἐσεσάλευτο. ὅϑεν οἱ τὰ συνοίσοντα φρονοῦντες τῷ Βασιλείῳ 
πρὸς φόνον ἐκίνουν τοῦ αὐτοκράτορος" ὡς δ᾽ οὐκ ἔπειϑον τῆς 
πρὸς αὐτὸν εὐνοίας μηδ᾽ ὅλως ἐκτετραμμένον ἢ καὶ πρὸς μιαιφο-- 
γίαν ἰλιγγιῶντα, αὐτόχειρες γίνονται τῆς σφαγῆς, ἵνα μὴ σὺν 
αὐτῷ διαπόλοιντο. 

Τοῦ δὲ μιαιφονήματος τῆς οἰχείας εὐχρηστίας ἀντεχόμενος, 
καὶ τὴν βασιλείαν ὡς ἤδει ϑεόϑεν δοθεῖσαν αὑτῷ, καὶ οὐχ ὡς 
τὸ πρότερον, τὰς πρὸς ϑεὸν εὐχαριστέας ἀποδιδοὺς προσεγκαι- 
γίζει τῶν ἀρχιστρατήγων τῶν GUY ταγμάτων ναὸν καινουργή--: 
ὅσας, μεγέϑει τε καὶ κάλλει καὶ πολυτελείᾳ τῶν συντεθέντων λίαν C 
ὡραῖον καὶ ἀξιάγαστον" οὗ τελεσιουργηθέντος σὺν πόϑῳ καὶ πί- 
στει τοῦ αὐτοχράτορος, χαὶ τῶν ἐν αὐτῷ ἱερῶς ἀφορισϑέντων 
συντελεσμάτων, πνευματικῆς τε ϑυμηδίας συναϑροισϑείσης, ἐν 
ταύτῃ τὸ αὐτοχρατορικὸν στέμμα χειρῶν ἀρχιερέων ἐκδέχεται, 
ἄλλην ἀρχὴν καϑιστῶν ἑαυτῷ βασιλείας ἣν συμμαχίᾳ τῶν ἀρ-- 
χαγγέλων κεχλήρωτο, υἱέσι τε τρισὶν ἑαυτοῦ, Κωνσταντίνῳ 
"lovi καὶ ᾿“λεξάνδρῳ, τὴν ὁμοίαν στεφοδοξίαν μετὰ καὶ τῆς 
βασιλικῆς ἐντίϑησιν, τὸν δὲ Στέφανον ἱερώσας τῷ πατριαρχικῷ 






10. διαπώλυντο L. 11. ἀντεχομένους L. 12. ἤδη 1). 


patiatur ex inconstantia animi, temulentum vocantes ac vecordem. At- 
que ut aliqui aiunt, voluit Michael omnino interficere Basilium: praeci- 
pue ad venationem cum ipso egressum hasta coniecta petere cuidam 
mandaverat. Ut autem alij, non ita; sed benevole erga eum affectum 
fuisse, etsi a quibusdam turbaretur. Unde ii qui Basilio favebant ad 
necem imperatoris eum incitabant: cum autem non possent impellere, a 
benevolentia erga illum nullo modo aversum, aut etiam ab homicidio 
abhorrentem, ipsi suis manibus perpetrant caedem, nme una cum illo 

perirent. 
Itaque ab homicidio propriam utilitatem captans, et cum sciret im- 
erium sibi divinitus, neque ut antea, datum, grates deo persolvens, 
inaugurat templum principum incorporeae militiae a se aedificatum , ma- 
nitudine et pulchritudine et maguificentia valde speciosum et admiran- 
in. Quo perfecto voluntate et pietate imperatoris, in eoque sacris 
rite peractis, spiritali laetitia confluente, ibidem imperatoriam coronam 
a manibus summi sacerdotis accipit, aliud principium sibi constituens im- 
perii, quod auxilio archangelorum adeptus esset. Filiis etiam suis Con- 
stantino ac Leoni atque Alexandro similem coronae atque imperii gloriam 
tribuit: Stephanum autem patriarchali sedi consecratum in futurum desti- 

8 


Genesius, 





114 . GENESII 


, * A » 2 , * ^" , 
ϑρόνῳ πρὸς τὸ μέλλον ἀφώρισεν. καὶ περὶ μὲν τὸν πρῶτον μετά 
- PS , 
τινὰ χρόνον διηλλαχότα τὸν βίον δυστυχεῖ παρ᾽ ἐλπίδα" τούτῳ 
D γὰρ μᾶλλον προσετετήκει τῶν ἄλλων ϑαρρῶν κατὰ τὴν τῆς βασι- 
λείας διαδοχήν, κἂν τοῦ ἐφετοῦ οὐκ εὐστόχησεν. «““έοντε γὰρ 
τῷ περιωνύμῳ καὶ πανευχλεεῖ βασιλεῖ τὸ τῆς βασιλείας συνετή- 6 
1 ) ῦ ! αὐτὸν ὅμαί ᾿λεξάνδρῳ διαδόχῳ 
τήρητο μόνιμον, τῷ μετ᾽ αὐτὸν ὁμαίμονι «và ὄχᾳ 
γενησομένῳ κατὰ πατρικὴν ϑεσμοθέτησιν. φϑείρουσε δὲ κἀν 
- , 
τούτῳ τὰ φυσικὰ σπλάγχνα οἵ πονηροί, τῆς πατρῴου φιλοστορ- 

, ^ - » ^ er 
γίας κατά τε παραϑραυσϑείσης ἐπὶ τῷ «“ἐοντι μικρὸν ὅσον. καὶ 
τὰ τῆς πονηρίας νεῦρα διακοπέντα, ἐπείπερ αὐτῇ οὐδὲν τῶν 10 
ἰσχυρῶν παρυφίσταται, «καὶ οἵ. συκοφάνται κακῶς ἀπελήλανται, 

E καὶ “έων τῆς βασιλείας ἐγκάτοχος γίνεται καὶ và πατρόϑεν διω-- 

2 - 3 , 1^3 , 2 ^ 
guouévo, ἀποπληροῖ καλοκἀγαϑέᾳ καὶ ἀγχινοίᾳ νευρούμενος. ἀλλὰ 
ταῦτα μὲν ὕστερον μετὰ τὴν τελευτὴν τοῦ γεννήτορος. 

"End δὲ διὰ μέσου χρόνου τινὸς τὰ τῶν πολέμων ἔργα κα- 15 
τωλιγώρουν, οἷά περ σκανδάλων παρεμπεσόντων τῷ πολιτεύματι 
Cm , x T € 23 - 2 δ ἣν , 
ὧν προμεμνήμεϑα, δι’ ὧν ἡ ᾿Ἰσμαηλῖτις ὀφρὺς ἐκορύσσετο xal 
μεγίστην ἐπεποίητο τὴν ἐπίϑεσιν, ὥστε μέχρι τῶν Π]αλαγηνῶν ὦ 
ἐλάσαι στρατὸν κἀκεῖϑεν τὴν βασιλέως ἱππότιν συναγωγὴν ἀνιμήΞ ὦ 

᾿σασϑαι, εἷς ἑαυτῶν μὲν στρατηγίαν ἀείμνηστον, ἡμῶν δὲ κατα- 90 


, -« s. € Li L1 , -— ^ 
V. 58 στρατηγίαν σιωπῆς ἄξιον. ὡς δὲ περὶ τούτων τῷ ϑεοστεφεῖ 


ἄνακτι διέγνωστο, διοκλάζειν αὐτῷ οὐ παρῆν ἐπὶ τηλικούτῳ τῷ 
3 , 2 ^ , 2 - v J ^ 
ἀτοπήματι, ἀλλὰ σπουδαίως ἐπαναιρεῖσϑαι ὄντως ἐχδίκησιν τῶν 


6. potius τῷ τξ μετ᾽ αὐτὸν. 15. κατολιγώρουν L. 


navit, Ac circa primum quidem mox vita defunctum adversa usus est for- 
tuna praeter spem: huic enim magis erat addictus prae ceteris, sperans 
eum imperio successurum: sed voti compos non est factus. Leoni enim, 
inclito et gloriosissimo principi, imperium servabatur stabile, et post 
illum fratri Alexandro , qui successor erat futurus secundum paternam or- 
dinationem. Corrumpunt autem et in hac re naturalem affectum homines 
maligni, paterno amore nonnihil labefactato erga Leonem. Sed improbi- 
tatis nervi incisi, cum eis nihil firmitatis inesset, atque sycophantae tur- 
piter abacti sunt, Leoque imperio potitus est ac paternam ordinationem ὦ 
implevit, virtute et ingenio firmus. Verum haec quidem posterius, post 
obitum parentis. 

Cum autem intermedio tempore aliquo res bellicas neglexissent, quasi 
Scandalis et offendiculis incidentibus in remp. quorum ante mentionem fe- 
cimus, ea occasione Ismaeliticum supercilium attollebatur, ipsique süperbi 
armabantur, maximamque fecerant invasionem, ut ad Malagenos usque 
ducerent exercitum indeque imperatoris equitatum tollerent, cum ipsorum 
bellica solertia perpetuo memoranda, nostra autem «lade silentio digna. 
Quae cum audivisset imperator a deo coronatus, haud succubuit rebus 
tam inopinatis, verum celeriter poenas exigere studuit pro talibus factis. 





REGUM L. IV. 115 


οὕτως ἐνηνεγμένων. — 1dvdgéav γάρ τινα στοχασάμενος, ἄνδρα 


δρείας, κἂν ἐπεκέχρυπτο, χαϑὼς ἣ τῶν πραγμάτων ἀλήϑεια 
παρεδήλωσεν, ζοὗῦτος Σχυϑῶν ἑσπερίων ἐξώρμητο) ὑποστρά- 
5 τήγον τοῦτον τοῦ χατὰ τὸ ᾿Οψίκιον προτίϑησι ϑέματος. ὃς τὸν 
ὑπ᾽ αὐτὸν στρατὸν στρατηγικῶς διαϑεὶς καὶ τοῖς πολεμίοις πα-- 
ρθεμιβαλὼν μεγίστην ἀπηνέγκατο νίχην καὶ καταβεβλήχει τέως τὴν 
τούτων ἀλαζονείαν, καὶ διὰ τοῦτο xal ταῖς συχναῖς αὑτοῦ eQuy- 
δρείαις μετά γε πατρικιότητα τῆς τῶν σχολῶν εὐμοιρεῖ κυριότη--: 
οτος. καὶ πολλῷ κρείττων κατὰ τῶν ἐχϑρῶν διανίστατο καὶ 
κατ᾽ αὐτῶν ἄγαν ἠρίστευσεν, καὶ μετὰ τοῦτο nigro μαγι- 
στρότητος οὐ μετὰ πολλοῦ χρόνου. 
Καὶ τὰ ἐκ τῆς Τεφρικῆς κακὰ xa9* ἡμῶν ἐβρενθϑύετο, 
χώραν λαβόντων τῶν ἐκεῖσε κακούργων τῆς πρὸς ἡμᾶς ἐπιϑέσεως, 
5 ἀπησχολημένους Ayagrvüv ἐν πολέμοις ἐπί τε γῆς καὶ ϑαλάσσης. 
ἀλλ᾽ ὕμως περιγίνεται τῶν ἀλαζόνων αὐτοκράτωρ ὑπερμαχήσει 
Sto καὶ στρατηγετῶν ἐμπειρίᾳ κατευοδούμενος" μεϑ᾽ οὃς καὶ 








^ 

κατὰ Γερμανιχείας ἐχστρατεύσας xal Σαμοσάτων, ἐχπρεπεῖς nó- 
λεις Σαρακηνῶν καὶ χώρας, ἀλλὰ μὴν καὶ ΠΠ]Πελιτηνὴν στενώσας 
ἐξ ἐπιδρομῆς συνεχοῦς, κατ᾽ αὐτῶν ἵστησι τρόπαια, καὶ μετὰ 

ΕῚ , ^ ^ , , , 
γίχης εὐσήμου πρὸς τὴν βασιλίδα πόλιν ἐπάνεισιν. 

Οὐδὲ τὰ κατὰ τὴν ἅλα διὰ ᾿“φρικῶν καϑ᾽ ἡμῶν στρατεύ--: 
ματα ναύμαχα OU ἠρεμίας ἐτύγχανεν, δι᾽ ὧν ἑσπέρα πᾶσα xa- 


18. γερμανεικίας L. ibid. σαμωσάτων L. 


Cum enim Andream quendam ad eam rem delegisset, virum prudentem 
et multarum rerum usum sectantem nec minus virtutem bellicam ( quam- 
vis id non prae se ferret), ut rei veritas ostendit (is a Scythis occi- 
dentalibus erat oriundus), hunc secundarium ducem thematis Opsiciani 
constituit imperator. Qui arte bellica exstructo exercitu hostes aggres- 
sus maximam victoriam obtinuit deiecitque ad tempus illorum insolen- 
tiam, atque ob id, et quod assidue rem strenue gereret, post patriciam 
dignitatem etiam scholarum praefecturam feliciter consequitur. Multo- 
i valentior in hostes insurgebat, remque adversus eos optime gessit. 
ost haec et magistri dignitatem non multo post "pe est, 

Ad haec ex 'lephrica calamitates in nos jactabantur, occasionem 
nactis illius loci perditis hominibus nos invadendi occupatos bello cum 
Agarenis terra marique. Sed tamen superat superbos illos imperator 
auxilio divino et experientia ducum bonum successum habens. Post haec 
et adversus Germaniciam nec non Samosata educto exercitu, insignes 
urbes Saracenorum ac regiones, ipsa etiam Melitena ad angustias reda- 
cta assiduis incursionibus, tropaea erigit et insignem victoriam reportans 
in imperatoriam urbem revertitur. 

Per mare etiam Afrorum classis nos infestare haud cessavit, a qui- 


, M 
πολύφρονα xal πολυπειρίας μεταδιώχοντα,. οὐχ ἧττον δὲ καὶ ày- - 


Β 


Cc 


pO 1 GENESII 


ταδεδούλωτο, ἐν πόλεσι τῆς τὲ Σιχελίας, tni μὴν καὶ 2doyye 
βαρδίας πολυαριϑμήτοις ἐπὶ ν΄ τε καὶ ρ΄’, τοῦ Γαλλεριανοῦ χω-- 
oc. ὧν τὴν ἀνάρρυσιν ὃ αὐτοχράτωρ Βασίλειος ἀπειργάσατο 
ΝΝάσαρ καὶ Προχοπίου κατ᾽ ixtivo καιροῦ στρατηγίας ἀντεχομέ- 
D νων. καὶ τὸ μὲν ὄνομα Ἰταλία ἐφεῦρεν ἀπὸ Ἰταλοῦ τοῦ Σικελοῦ 5 
γενετῆρος, τοῦ μὲν πατρὸς τῆς Ἰταλίας χώρας τοῦ δὲ υἱοῦ Σι- 
κανίας ἢ Τριναχρίας. ἐγκρατῶν γεγονότων. ᾿Ιταλία δὲ καὶ οὕτως, 
ἀπό τινος περαιωσαμένης βοός, ἣν ἀϑρόαν ἰδόντες ἐγχώριοι ἐκ 
γῆς ἑτέρας τὸν ἀπόπλουν πρὸς αὑτοὺς ποιουμένην διωχομένην τε 
παρὰ τῶν χτητύρων αὐτῆς ἐβόησαν ““Ἰταλὺὸς ἱταλός,᾽ ὃ τῇ éav- 10 
τῶν διαλέκτῳ ἑρμηνεύεται βοῦς, ἢ ἀπό τινος λῃστοῦ Ἰταλοῦ 
δι᾽ Ἡρακλέους ἐχεῖσε ἀναιρεϑέντος, τὴν κλῆσιν ἠγάγετο. “10γ- 
γιβαρβία δὲ ἀπό τινος “ογγιβάρβου τοῦ πρώτως κατασχόντος 
τὴν χώραν, ἐφ᾽ ὕτῳ xal μέγα ἐξήνϑιστο γένειον" λόγγη γὰρ παρὰ 
.“Ζογγιβάρβοις τὸ μέγα, βάρβα δὲ τὸ γένειον. 15 
E Τὰ δὲ κατὰ Συράκυυσαν διεμεσολάβει χρόνων τινῶν δυστυ-- 
χήματα" ἐπεπολιόρχητο yàp παρὰ τῶν Ἰσμαηλιτῶν.  x«9^ ἣν 
ἐξεπεπόμφει ὃ αὐτοκράτωρ ᾿“δριανὸν ἄνδρα γενναῖον σὺν ναυτικῷ 
πολυάνδρῳ πρὸς τὴν αὐτῆς ἀπολύτρωσιν. ὃς κατιὼν μέχρι Πε- 
λοποννήσου, ἱέρακι οὕτω κατονομαζομένῳ λιμένι προσλιμενεύε-- 90 
ται, παρεμποδισϑεὶς ἐκεῖσε δυσπλοίᾳ χαλεπωτάτῃ ἐπὶ ἡμέρας v'* 
V. 56 xol κατὰ τοῦτον αὐτοῦ δυσφορίᾳ πιεζομένου διὰ τὴν ἐξ ἀνέμων 
ἐγκάϑειρξιν, προσεδεδημήκει τις τῶν χρησίμων ἀγγελίαν ἐπικο-- 


8, ὧν B, ὃν L. 10. δ] dx, supra scripto ὃ, L. | 13. xa- 
τασχῶώντας L. 19. πελοπονήσου L. 


bus versus occidentem omnia subacta erant, Siciliae et Longobardiae 
urbes plurimae usque ad cr praeter Gallerianum. Quas imperator Ba- 
silius recuperavit, Nasare et Procopio ducibus in illo tempore. Atque 
Italia quidem nomen invenit ab Italo Siculi parente, patre ltalia, filio 
autem Sicania sive "Trinacria potito. Sic etiam dicitur: Italia a bove 
advena, quem subito conspicati indigenae adnatantem ad ipsos perse- 
quentibus possessoribus clamarunt **Italus," quod illorum sermone signi- 
ficat bovem, aut a quodam praedone Italo, quem Hercules ibi occidit, 
nomen duxit. Longobarbia autem a quodam Longobarbo, qui primitus 
tenuit illam regionem, quia magnam barbam alebat: longa enim Longo- 
barbis est magnum, pili autem menti barba. 

Syracusarum autem calamitates quodam tempore intervenerunt: ob- 
sidebantur enim ab lsmaelitis, Eo misit imperator Adrianum, virum 
strenuum, cum classe numerosa, ad eam urbem liberandam. Qui profe- 
ctus ad usque Peloponnesum , portum cui nomen Hierax occupat, impe- 
ditus ibi magna difficultate navigandi per quinquaginta dies. Cumque 
ibi retardaretur a navigatione propter inclusos ventos, accessit ad eum 


τον RSS NEN UP NEUE T LP SD e ec A 








REGUM L. IV. 117 


μιζόμενος δυσαχϑῆ, ὡς κατὰ εἰ ὥραν πρὸς τὸ χϑὲς τὰς Συρα- 
κούσας ἡλῶσϑαι. αἷς ὄνομα ἀπό τινων χτισασῶν ταύτας o- 
χίου ϑυγατρῶν Σύρας καὶ Κόσσης, ἢ ἀπό τινος ἐκεῖσε λίμνης, 
ἢ ἀπὸ τῆς πρὶν μὲν κρήνης Συρακοῦς νῦν δὲ ᾿Πρεϑούσης. τοῦ 
σ δὲ τὸ ἀληϑὲς πολυπραγμονοῦντος xol ὁπόϑεν ἐπίστασϑαι τοῦτο 
διερευνῶντος, αὐτὸς ἀπεχρίνατο ὅτι πὲρ “ἐν χώρῳ ὃς Ἕλος ὠνό-- 
μασται, ἀγρὸς πάρεστί μοι ὡς ἀπὸ μιλίων η΄ πρὸς διάστημα. 
καὶ χατὰ τὴν παριοῦσαν ἑσπέραν χαϑ' ὃν μοι περιπολεύοντι 








προσίασί τινες ποιμαινόντων, καὶ ἔφασκον ὡς ἐκ τῶν ἐπιχωρια- 
, , 
10 ζόντων δαιμόνων διακηχοέναι φραζόντων γενέσϑαι τὴν Συράκου-- 
, , ^ 
σαν δοριάλωτον, ἐν ταύτῃ ve παρεῖναι αὑτούς, ὅϑεν καὶ διατρα- 
γοῦσϑαι ἀλήϑειαν.) αὐτὸς δὲ πρὸς τοῦτο μὴ κατανεύων εἷς 
? , H , ^ 3 sh. , 3 « ? 
ἀπιστίαν ἐχώρει, τὴν αὐτηχοίωαν σφετεριζόμενος. — xa9^ ἣν ἐν 
, , - -- 
καταλήψει γενόμενος τοῦ ἀγροῦ πρώτην xaJ" ὥραν xal ποιμέσι 
, * ς , - 353 0$ 425 ' 
15 συγκατειλήφει τὸν sont Cu VY χῶρον ἐφ᾽ ᾧ τὰ ἀέρια τὴν διατρι-- 
βὴν ἐπεποίηντο. ὧν τὴν διαγωγὴν πυνϑανομένῳ τινὶ τῶν ποιμέ- 
γων προσαπεχρίναντο χατὰ πόλιν Συράκουσαν εἶναι, τοῦ περι- 
λειρϑέντος “Χριστιανιχκοῦ αἵματος ἐμφορεῖσθαι" τὸν δὲ περὶ τῶν 
τοιούτων εἰδέναι διερευνώμενον τὸ πραχϑὲν γινώσκειν, τό τε 
ὄνομα καὶ τὸν ἀρχικὸν βαϑμὸν ἐξεπίστασϑαι. οἷς ὃ Ἀδριανὸς 
μὴ πιστείων ἔτι ὑπελογίζετο ἕωλα. καὶ μετὰ «€. ἐπιοῦσαν ἡμέ- 
^ 3 * - c - , ^ ^M E , 
ραν τὰ παρ᾽ αὐτῶν ὡς ψευδῆ νομιζόμενα παρὰ τῶν ἐκεῖϑεν uó- 
- - 3 
λις ἐληλυϑότων ἀληϑῆ κατεφαίνετο. τῶν οὖν ἐγχωρίων πνευ- 


18. 14. ἐγκαταλήψει L. 16. ποιμαίνων L. 21. πιστεύονν B, 
πιστεύειν L. 


uidam ex colonis nuntium gravem adportans, hesterno die hora quinta 
3 racusas captas fuisse, Quibus nomen a conditricibus earum Archiae 

iabus Syra et Cossa, aut a quodam lacu ibidem, aut a fonte olim Sy- 
racone nunc Arethusa. lllo autem in veritatem inquirente atque unde id 
s$ciat interrogante, hic respondit **est mihi in eo loco qui Helos dicitur, 
praedium quasi octo milliariorum intervallo. Atque heri vesperi illud 
obambulanti mihi occurrunt quidam ex pastoribus, et dicebant se ex 
daemonibus hic versantibus audivisse dicentibus Syracusas captas esse, 
ibique se fuisse atque inde veritatem certo comperisse." Sed ille haud 
credens, fidem sibi fieri volebat proprio auditu. Quare in praedium pro- 
fectus hora prima cum pastoribus definitum locum occupavit, in quo spi- 
ritus illi commorabantur. Quos cum quidam ex pastoribus interrogasset 
ubi fuissent, ipsi responderunt in urbe Syracusarum se fuisse et satiasse 
reliquiis sanguinis Christiani qui effusus esset; illum porro qui de his 
Scire cuperet quid sit factum, se nosse, nomenque et gradum digni- 
tatis scire, Quibus nondum credens Adrianus ea existimabat frivola, 
Sed post decimum quintum diem ea quae ipsi mendacia videbantur per 
illos qui inde aegre evaserant vera demonstrabantur. Ceterum illius loci 


D 


E 


V. 57 


118 - GENESII 


μάτων 7j τοιαύτη πρόγνωσις, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν 7j ἐπὶ τῶν πραττο- 
μένων γνῶσις, τοῖς κατὰ τὴν αὐτὴν χώραν ἄχρι βασιλείας τοῦ 
εὐσεβεστάτου ὥς φασι “έοντος προσμεμένηκεν. τότε δὴ στρα- 
τὸν τὸν ὕπ᾽ αὐτὸν ναύμαχον συναγείρας τῇ Κωνσταντινουπόλει 
ἐπιδημεῖ, καὶ ἱκέτης ἔν τινι ἱερῷ παραγίνεται ἐξαιτῶν συγκεχω- 6 
ρῆσϑαι τοῦ σφάλματος. ἀλλὰ τῶν δεόντων ὀλιγωρήσας, καὶ 
οὐχὶ δυσπλοίᾳ πλέον ὡς ἔφασχεν, συγγνώμης οὐκ ἔτυχεν. 

Ἐν δὲ τῷ αὐτῷ ἐφεστηκότι καιρῷ οἱ ἀπὸ Καρχηδόνος 


ζζφροι Σαρακηνοὶ σὺν δλκάσι παμμεγέϑεσιν ξ΄, αἷς χώρησις o' 


ἀνδρῶν διηρίϑμητο, χαταστρατεύουσι καὶ διιχνοῦνται Κεφαλη- 10. 


γίας μέχρε καὶ Ζακύνϑου, ἥτις πρὸς ἄνεμον Ζέφυρον κατὰ τὸν 
καλούμενον ᾿Ιχϑὺν ἀπονένευκεν ἔχ τὲ Ζακύνθου τοῦ ΠΠέροπος τῆς 
προσηγορίας τετύχηκεν. περὶ ὧν ὃ βασιλεὺς διαγνοὺς τὸν πατρί- 
xiv Νάσαρ ἐκπέμπει σὺν ναυστολίᾳ, ἄνδρα πολύπειρον, ταύ-- 


τῆς καϑηγησόμενον. τοῦ δὲ κατὰ ᾿Πεϑώνην τὴν πρὶν Πήδασον 15 


, € ^ ^ ^ , 
καλουμένην ἐπιδημήσαντος, oi πλεῖστοι στρατιωτῶν τῶν πλοίων 
ἀπέδρασαν. καταλελοιπότες αὐτόν. ὃ διαγινώσχεται ταχέως τῷ 
βασιλεῖ, καὶ σὺν κατεπείξει σφοδρᾷ παρ᾽ αὐτοῦ τις ἀποσταλεὶς 
διατέτακται περὶ τὸν τόπον ἀνασχολοπισμὸν ἱδρύσασϑαι ξυλουρ-- 
γήματος καὶ τοὺς δραπέτας ἐν αὐτοῖς ἀνασκολοπίσαι, οὕτως τὴν 
πρύσταξιν κατὰ τὸ ἐμφανὲς μηχανώμενος" χρυφίως yàp ἐν νυκτὶ 

^ 3. * - - 3 ^ , , 
τῶν ἄπὸ τῆς φυλακῆς ᾿Δγαρηνοὺς λ΄ προσλαβόμενος δρουγγαρίῳ 
τῷ κατὰ τὴν αὑτοῦ φρουρὰν προεστῶτι ἐκδέδωκε, διασφαλισάμε-- 


15. πίδασον L. 


spirituum praescientia, aut potius ipsorum factorum scientia, ibidem us- 
que ad imperium piissimi Leonis, ut aiunt, duravit. 'Tunc igitur copiis 
nauticis quas secum habebat congregatis Constantinopolin proficiscitur, 
supplexque fit in quodam templo petens veniam delictorum. Sed quod 
officium neglexisset, nec adeo difficultate navigandi usus fuisset, ut ipse 
dictitabat, veniam consecutus mon est. 

Eodem tempore ex Carthagine Afri Saraceni cum ingentibus navibus 
sexaginta, quae ducentenos viros capiebant, infesto exercitu nos inva- 
dunt, perveniuntque ad Cephaleniam usque ac Zacynthum, quae ad Ze- 
phyrum versus Ichthyn spectat, a Zacyntho autem Meropis filio nomen 
accepit, Quo cognito, imperator patricium Nasarem, virum multarum 
rerum peritum, mittit cum classe ducem. Qui cum ad Methonam, quae 
prius Pedasus dicta fuit, pervenisset, plerique militum ex navibus aufu- 
&erunt ipsumque deseruerunt. Quod mox notificatur imperatori, atque 
cum festinatione vehementi ab ipso aliquis missus est, iussus in eo loco 
furcas collocare lipgneas ac fugitivos in iis suspendere; ita fieri aperte 
mandans: clam enim noctu ex carcere Ágarenos triginta eductos drun- 
£ario ac praefecto suae custodiae tradidit, severe praecipiens ne cui- 


" 


TT αν", σι απ πλιὰ 


——————— 


1 


3 





REGUM L. IV. 119 


voc μηδενὶ ἔκφορον ποιήσασϑαι τὸ συντεϑησόμενον, ἵνα μὴ ποι-- 
γῇ ἀφορήτῳ καϑυποβάλοιτο" ἐκεχέλευστο γὰρ αὐτῷ τῶν 1 Ἶσμα- 
ηλιτῶν πυρὶ καὶ πίσσῃ τὰς γενειάδας, ἀλλὰ μὴν καὶ τὰς κατὰ 
κεφαλὴν τρίχας, ἐναποφλέξαι, τάς ve ὄψεις αὐτῶν ἀσβόλῃ ἐμπε-- 
δριχρῖσαι xal πέδαις διπλαῖς τοὺς πόδας ἐμπιέζεσϑαι, καί τινι 
ὥρα διωρισμένης ἡμέρας μεμαστιγῶσϑαι αὐτοὺς ὡς λειποτάχτας 
πλευσίμους ἐν φραγελλίοις δεινοῖς κατὰ τὸν ἱππόδρομον, καὶ δια-- 
συρμοὺς δραπετῶν χατηγόροις ἐν λόγοις ὑφισταμένους διελεύσε-- 
σϑαι γυμνητεύοντας xal ὀχουμένους ἐπ᾿ ὄνων ἕως πυλῶν ygv- 
Δοσωνύμων βασιλίδος τῆς πόλεως, παραφυλάξασϑαι δὲ μηδένα 
τῶν συνόντων αὐτοῖς ἐμπελάσαντα ὁμιλῆσαι. τούτων ταύτῃ Β 
προχωρησάντων κατὰ ΠΠεϑώνην προΐησιν ἀνεσχολοπίσϑαι τού- 
τους ὡς δραπέτας πολέμων ἀνάλκιδας, καὶ μή τινα τῶν ἐγχω-- 
Qiu» ἀρχηγετῶν εἴτε λαοῦ τῆς κοινότητος, ἀλλὰ μήτε αὐτὸν 
45 πιροηγέτην στρατοῦ, τῶν δμοίων τῆς ἐχεμυϑίας ἀπολιμπάνεσϑαι" 
καὶ δεσμῶται πάντες ἀνήρτηντο σκύλοψιν. ἐνθένδε ϑρῆνος οὐχ 
ὃ τυχὼν τῷ πατρικίῳ Νάσαρ καὶ ὑπ᾽ αὐτὸν ἄρχουσιν ἐπεγίνετο, 
μέμψιν ἑαυτοῖς ἐπιτρίβουσι τῆς περὶ τούτους λειποταξίας, τοῦ 
ἐχ βασιλέως διαβεβαιουμένου αὐτοῖς τάς τε συνεύνους καὶ παῖδας 
90 δραπετευσάντων, ἔτι μὴν καὶ γεννήτορας, τὸν αὐτοκράτορα πάν-- 
τας ἄρδην ξίφει διολοϑρεῦσαι. ὡς ἐκ τοῦδε τοῦ καλλίστου σκευά- 
σματος δι᾽ εὐαριϑμήτων κατακρίτων ᾿“γαρηνῶν τὸν οἰχεῖον λαὸν C 
ἀνασώσασθαι. περιδεεῖς οὖν γεγονότες 0 τε ναύαρχος αὐτῶν 





17. καὶ τοῖς ὑπ᾽ αὐτὸν V. 18, περὶ τούτου L. 


quam enuntiaret quod strueretur, ne supplicio intolerabili subiiciatur: 
imperavit etiam ei ut illis triginta Ismaelitis igni ac pice barbas nec non 
capitis. capillos ambureret, faciesque eorum fuligine oblineret, ac com- 
. pedibus duplicibus pedes constringeret, utque ipsi hora certa definiti 
. iei caederentur, tanquam fugitivi ac desertores navium, diris flagellis 
in circo, et cum exprobratione et incusatione, quod fugitivi essent, tra- 
ducerentur nudi atque asinis invecti usque ad Aureas portas imperato- 
riae urbis; caveretque ne quisquam praesentium accedens cum iis loqua- 
tur. Quibus ita peractis Methonam versus eos mittit suspendendos tan- 
quam fugitivos ac desertores belli ignavos, praecipit etiam ne quisquam 
ex ducibus illius loci, aut etiam ex vulgo hominum, ne ipse quidem 
summus dux exercitus, tali silentio exemptus sit: atque vincti omnes 
suspensi sunt. Hinc lamentatio non vulgaris patricio Nasari ac ducibus 
qui ei suberant suborta, se ipsos insimulantibus illorum desertionis, 
.eo qui ab imperatore venerat affirmante etiam coniuges fugitivorum, nec 
non parentes, imperatorem omnes omnino gladio perditurum. Jta factum 
hoc pulcherrimo commento ut per paucos condemnatos Agarenos suum 
populum conservaret. Metu enim perculsi, cum navarchus ipsorum Na- 


120 -  GENESII 


Νάσαρ καὶ οἵ ὕπ᾽ αὐτὸν ἀρχηγοὶ 0 τε σύμπας λαός, τὸ τοιοῦτον 
μήποτε καὶ αὐτοὶ ὑποστήσωνταε, ἀναγκαίως τοῖς πολεμίοις ἀν-- 
τικαϑίστανται, νίχῃ τῇ πρὶν μεγαλειουμένοις βαρβαρικώτατα καὶ 
Ζάκυνθον προσεδρεύουσιν. οὐκοῦν ἐπιτίϑεται τούτοις Νάσαρ 
παρεμβαλών, καὶ πανωλεϑρίαν ϑείᾳ ἰσχύϊ καὶ βασιλέως ἐντεύξει 5 
κατ᾿ αὐτῶν τίϑεται. τοῦ δὲ καϑ᾽ ἡμᾶς πλοίμου στρατοῦ τῶν 
᾿“γαρηνῶν κατισχύοντος, ἔναρϑρός τις βοὴ κοιλάδος ἠφίετο τοῖς 
πρόσω φοιτᾶν ἐγκελευομένη. ὅϑεν οὗτοι Σικελίαν πᾶσαν xol 
᾿ἀφρικήν, πρὸς δὲ καὶ “ογγιβαρβίαν, διαδραμόντες πολεμιχῷ 
πυρὶ καὶ παντοδαπεῖ ξίφει τοὺς ἐν τοῖς πλοίοις ᾿Δγαρηνοὺς κατα- 10 
φλέξαντές τε καὶ δηϊωσάμενοι, καὶ ἑτέρας τὰς πρὸς ἐμπορίαν κα-- 
τέσχον, ὧν ἀριϑμὸν συνϑέσϑαι πάντως οὐ ῥῴδιον, ἐπιφορτιζο-- 
μένων εἴδη παντοῖα, πρὸς ἐπὶ τούτοις καὶ δαψιλέστατον ἔλαιον, 
καὶ τοσοῦτον ὡς ἐν ἐχείναις ταῖς ἡμέραις τὴν κατὰ λίτραν ὁλκὴν 
ὀβολοῦ πρίασϑαι καὶ κατὰ ϑαυμασιότητα πᾶσι τὰ τότε πραχϑ ἐν-- 18 
za φημίζεσθαι. καὶ μάλιστά γε ἐκ τῶν κατὰ τὴν Τεφρικὴν συνη- 
λύδων, τοῦ τὲ Παύλου Σαμοσατέως, σὺν αὐτῷ Κούβρηχός τε 
καὶ ἸΠοντανοῦ, καὶ ἄλλων αἱρεσιαρχῶν διαφόρων, κατοφρυω- 
σάντων τὸ πρότερον, καὶ καταδυναστευϑέντων τὸ ὕστερον ϑεοῦ 
βραχίονε κραταιῷ καὶ ἱκετηρίαις σὺν φροντίσμασιν ἐπαλλήλοις 90 
τοῦ αὐτοχράτορος. ὃς ἅπαξ καὶ δὶς κατ᾽ αὐτῶν ἐπιών, καὶ τὸ 
uiv πρῶτον ἁπάσας χώρας ἐν αἰχμαλωσίαις καὶ πυρπολήσεσιν 


2, ὑποστήσονται L. 8. μεγαλειουμένους L. 5. πανολεϑρίαν L, 
7. κυλάδος L. 15. ϑαυμασιώτητα L. 17. σαμωσατέως L. 
18. κατωφρυοσάντων L. 21. κατ᾽ αὐτὸν L. 


sar, tum duces qui ei suberant, ne tale quid aliquando et ipsi perpe- 
tiantur, necessario hostibus resistunt propter superiorem victoriam super- 
bientibus summa barbarie atque Zacyntaum obsidentibus. Ergo impetum 
in eos facit Nasar, atque internecione caedit, divino auxilio imperato- 
risque apud deum intercessione contra illos. Cum autem nostra classis 
Agarenos superasset, articulata quaedam vox ex convalle mittebatur, ul- 
terius pergere iubens. Unde isti per Siciliam omnem et Africam nec 
non Longobardiam profecti, bellico igni et omni genere caedis Agarenos 
in navibus comburentes et interficientes , etiam alias naves mercatorias 
ceperunt, quarum numerum inire haud facile est, oneratas variis merci- 
bus, in quibus et oleum maxima copia, ita ut in illis diebus librae pon- 
dus obolo veniret, ac tanquam miracula apud omnes ea quae tunc facta 
essent celebrarentur. Praecipue ob colluviem "Tephricensium, Paulum 
Samosatensem, cumque eo Cubricum et Montanum, aliosque auctores 
haeresium ac principes varios, superbia elatos prius, sed süperatos 
postea dei brachio forti et supplicationibus continuisque curis imperato- 
ris. Qui semel iterumque eos aggressus, prius quidem omnibus regioni- 





REGUM L. IV. 121 


ἐρειπιώσας, κατὰ Τεφρικῆς ἀγωνίζεται, τινὶ χρόνῳ ἐνδιαρχέσας. 
ἧς ἀπρακτήσας ἐπάνεισι πρὸς τὴν βασιλεύουσαν, καὶ τῷ ναῷ 
τῶν ἀρχιστρατήγων εἰσδύς, ὃς παρ᾽ αὐτοῦ κατεσκεύαστο, αὖ- 
— τοὺς ἱχετεύει ἐν συντριβῇ καρδίας καὶ στεναγμοῖς, μὴ πρὶν ϑεά- 
ὅσασϑαι ϑάνατον πρὶν ἂν διὰ ζωῆς σχοίη τὸν κατὰ Τεφρικὴν 0As- 
ϑρον" καὶ αὖϑις κατ᾽ αὐτῶν ἔξεισι σὺν πολυπληϑ έσι στρατεύ-- 
μασιν, ἐρημίαν πολλὴν αὐτοῖς ἐπαγόμενος. αὐτῆς δὲ διειργασμέ- 
γῆς ἐν τῷ μεταξὺ οὐρανόϑεν βρόμος τῶν φριχωδεστάτων προσ- 
πίπτει αὐτοῖς, ὡς ἐκ τούτου τὰς τῆς Τεφρικῆς ἱδρύσεις ἐχδεδι-- 
1ογῆσϑαι, καὶ τοῦ τοιούτου γε δείματος τοὺς ταύτης οἰκήτορας 
χάριν αὑτῶν ϑεόϑεν τελεσϑέντος καϑυπειληφέναι. διὰ τοῦτο οἱ 
μὲν αὐτῶν τῷ βασιλεῖ προσεχώρουν ἐλέους δεόμενοι, οἱ δὲ πρὸς 
τὰ ἔνδον Συρίας μεταναστεύοντο, ὡς παρὰ μικρὸν ἐξ ἀμφοῖν 
τὴν πόλιν αὐτῶν ἐρήμην λαοῦ γεγονέναι, ἥτις κεχράτητο τοῦ 
ταύτης προστατοῦντος καταπτοηϑέντος Χρυσόχειρος. Ὁ 
Οὗτος γὰρ ὃ ἀλαζὼν σὺν Καρβαίᾳ καὶ Καλλίστῳ πλεῖστα 
κακὰ Χριστιανοῖς τεκτηνάμενος, ὡς καὶ ὃ τούτου πατήρ, καὶ 
μέχρι Νικομηδείας χαὶ Νικαίας αὐτῆς διελϑών, ἀλλὰ μὴν χαὶ 
εἷς τὸ τῶν Θραχησίων ϑέμα διαδραμών, μέχρις Ἰωάννου τοῦ 
ϑεολύόγου τῆς ἐπαρχίας κατήντησεν, οὕτινος τῷ ναῷ ot σὺν αὐτῷ 
ἐντυχόντες εἰσήγαγον τά τε ἄλογα αὑτῶν καὶ λοιπὴν ἀποσκευήν, 
δυσμενῶς ἐνυβρίζοντες. πρὸς οὖν τὸν 'Χρυσόχειρα γράφει ὃ βα- 
σιλεὺς εἰρήνην συνϑέσϑαι, οἷα τὸν τρύπον εἰρηνικὸς ὑπάρχων καὶ 


1. ἐρριπώσας L. 5. σχοίει L. 11. καϑυπειλήφαι M 
15. καταπτωϑέντος L. 


bus, populando et captivos abducendo, vastatis, 'lephricam oppugnat 
aliquandiu, sed cum nihil proficeret, revertitur in imperatoriam urbem, 
ingressusque templum principum caelestis militiae, quod ipse aedificave- 
rat, illis supplicat in contritione cordis et suspiriis, ne prius videret 
mortem quam 'Tephricam exitio dedisset. Atque rursus adversus eam 
proficiscitur cum maximis copiis , vastitatem magnam inferens. In cuius 
expugnatione de caelo fremitus maxime terribilis in eos ingruit, ut ex 
eo 'l'ephricae structurae concuterentur atque eiusmodi terrorem incolae 
eius ipsorum causa divinitus factum existimarent. Quare alii eorum ad 
imperatorem se contulerunt misericordiam orantes, alii in intimam Sy- 
riam migrarunt, ut sic utrinque urbs eorum, ab hominibus deserta, va- 
cua fieret, quae subacta est duce eius Chrysochire in terrorem coniecto. 

Iste enim homo insolens cum Carbea et Callisto plurima mala Chri- 
stianis intulit, sicut et eius pater, atque Nicomediam usque ac Nicaeam 
ipsam profectus, per 'Thracensium etiam thema, usque ad lohannis theo- 
logi regionem pervenit. Cuius templum ii qui cum illo erant intrantes 
introduxerunt equos suos et impedimenta, hostiliter insultantes. Igitur 
ad Chrysochirem scribit imperator pacis componendae causa, ut qui erat 


V. 58 


122 GENESH 


’ 
εὔσπλαγχνος ὄντως, κατὰ τὸ λόγιον τὸ φάσκον ““γίνεσϑε πρὸς 
2 , ^ M M » , c - ^ 
ἀλλήλους χρηστοὶ καὶ εὐσπλαγχνοι, χαριζόμενοι ἑαυτοῖς καϑὼς 
καὶ ὃ Χριστὸς ἡμῖν ἑαυτὸν ἐχαρίσατο, καὶ αὐταρκεσϑῆναι 
ἐφ᾽ οἷς ἐπεπόνητο, εἰληφέναι τὲ nag! αὐτοῦ χρυσόν τε xol ἄρ- 
γυρον καὶ ἐσθῆτας, xol αἰχμαλωτίζειν καὶ κατασφάττειν Χρι- 5 
1 A » , 3 » € , 3 » ^ 
στιανοὺς ἀνακόψαι. ἀλλ᾽ ὁ ϑρασύφρων καὶ ἄπιστος τοῖς εἴρη-- 
γναίοις λόγοις οὐ πείϑεται" διὸ καὶ ἀντιγράφει τῷ βασιλεῖ ὡς 

x ^—- —- , 

“εἴπερ ἐθέλοις, ὦ βασιλεῦ, μεϑ᾽ ἡμῶν εἰρήνην ἐπιτελέσαι, 
ἀπόστηϑι τῆς κατ᾽ ἀνατολὴν ἐξουσίας cov, τῆς δὲ πρὸς δύσιν 
2 , | 9» ] , ^ "e. P] * , , e ἷ 
ἀντέχου, καὶ εἰρηνεύσομεν μετὰ σοῦ" εἶ δὲ μή, σπεύσομεν ὅλως 10. 
Yve σὲ καὶ τῆς βασιλείας ἐξοστρακίσωμεν." τῆς οὖν ἀπονοίας I 
NOS ATE TX ἢ , , , 4 ὁ 
αὑτοῦ ὁ βασιλεὺς διαισϑόμενος ἐφιλοσόφησε σιωπήν, μηδὲν C ᾿ 

3, —- 15 , : 
αὐτῷ ἀντιγεγραφώς. 

, ^ - 
Ζ)υσὶ δὲ χρόνοις παρελκυσϑεῖσιν ὃ Χρυσόχειρ ἐξῆλϑε σὺν 

LJ , , , 2 , - , ^ 3, ϑ ὦ.» 
τοῖς ἰδίοις στρατεύμασι μέχρις “γκύρας τῆς πόλεως καὶ αὑτῶν 15 
τῶν κομμάτων, λαφυραγωγίαν ἑαυτῷ πολλὴν προσηκάμενος, 

. , € ' ^ - - T 

x«i ἐπάνεισιν. ὁ δὲ χκαϑηγεμὼν τῶν σχολῶν διαστηματίζων μέ-- 
λιον ἕν τὴν παραδρομιὴν ἐσχευάζετο" ἐδεδοίκει γὰρ πλησιοφανῆ 
^ ^ , ε 3! - , ^ 
τὴν παραδρομὴν παραδείκνυσϑαι. ὃ δὲ Xovoóyeg κατηντηκὼς 
τῷ τοῦ Χαρσιανοῦ ϑέματι εἰς ᾿“4γράνας ἐσκήνωται, εἰς τὸ Σίβο- 
ρον δὲ ὃ δομέστικος " καὶ τοῖς στρατηγέταις τῶν τε ἡ ρμενιακῶν 
xal τοῦ Χαρσιανοῦ προστέταχε διειπών ““ ἄρατε τοὺς ὑπὸ χεῖρα 
τελοῦντας ὑμῶν ἄρχοντας, καὶ καλλίππους τινάς, καὶ δαπάνας 
ὡς ἡμερῶν ιβ', καὶ παρατρέχοιτε τὸν Χρυσύχειρα μέχρι τοῦ Βα- 





10. σπεύσωμεν L. 


pacificus οὐ νϑῦθ misericors, secundum oraculum quod ait *estote invi- 
cem benigni et misericordes, donantes invicem, sicut et Christus nobis 
se ipsum donavit:": esset contentus iis quae acquisivisset, acciperetque 
ab ipso aurum et argentum et vestes, ac desineret captivos ducere et 
trucidare Christianos. Sed homo ferox et infidelis pacificis verbis non 
permovetur. Quare etiam rescribit imperatori *si cupis, imperator, no- 
biscum pacem inire, relinque orientis imperium, et tantum occidentale 
serva: Sic pacem agemus.tecum. Si minus, conabimur te omnino regno 
eiicere." Hanc eius amentiam imperator eentiens sapienter tacuit nec 
amplius rescripsit. 

Duobus autem annis elapsis venit Chrysochir cum suo exercitu us- 
que ad Ancyram urbem et ipsa Commata, praedaque multa potitus re- 
vertitur. Ceterum domesticus scholarum intervallo unius diei distans sub- 
sequi desinebat: verebatur enim subsequi et conspici. Chrysochir autem 
in Charsiani thema venit, et ad Agranas castra metatur, domesticus au- 
tem ad Siboron. qui praetoribus Armeniacorum et Charsiani praecepit 
dicens *tollite duces qui vobis subsunt, et equites aliquos bonos, vi- 
ctumque quasi dierum duodecim, et subsequimini Chrysochirem usque ad 


REGUM L. IV. 123 


ϑυρύακος" καὶ εἶ μὲν διαιρήσας λαὸν εὔπληκτον παραπέμψοι τῷ 
τῶν “ρμενιακῶν ἢ τῷ τοῦ Χαρσιανοῦ ϑέματι, κατάδηλον ἡμῖν 
τοῦτο ποιήσατε" ὅτε δὲ ἀποκινήσοι τοῦ Βαϑυρύαχος;, ὑποστρα-- 
e ^ € » 39 » Li , € € , 
φέντες ἥκετε πρὸς ἡμᾶς. ἀπελϑὼν τοίνυν ἑσπέρας ὁ Χρυσύ- 
Sxug ἐσχήνωσε κάτω, οἱ δὲ στρατηλάται εἷς τὸν ζυγὸν προσανέ- 
βησαν καὶ ηὐλίσϑησαν εἴς τινα τόπον χατονομαζόμενον Ζωγο-- 
τ 
λόηνον" οὗτος γάρ ἐστιν ἐκ πετρώδους συμπήξεως δυσανάβατος, 
T - 
ἐν ᾧ ὕλη πολύδενδρος πέφυκεν. τῶν ovv εἰρημένων στρατηλα- 
τῶν ἐκεῖσε διαναπαυσαμένων, φιλονεικία τις ἀνέχυψεν ἀνδρικὴ V, 59 
- 2 , 2 , , , » *5 , 
1070» ἀρχόντων ἀλλήλοις ἀντεριζόντων τίνες ἂν εἶεν κρείττους, πό-- 
τερον οἱ ἀπὸ τοῦ τῶν ““ρμενιαχῶν ϑέματος ἢ τοῦ Χαρσιανοῦ 
ὡρμημένοι. τῶν οὖν Χαρσιανιτῶν φιλονειχούντων τὰ πρεσβεῖα 
c - - 2 2 - ^ - € c2» M 
ἑαυτοῖς τῆς ἀνδρείας ἐπιδοῦναι ἢ τοῖς ἑτέροις, οἱ ᾿“ρμενιακοὶ εἶ-- 
b , , € - » , , , 
πον πρὸς αὐτοὺς * al φιλονειχεῖν &u περὶ ἀνδρείας ix λόγων ffov- 
, - » , , » 
τόλόμεϑα; πρακτικῶς τοῖς πολεμίοις παρεμβάλωμεν ἄμφω" καὶ 
τότε φανερωθείη ἕχαστος ἡμῶν, ὅποῖος ἑτέρου καϑέστηκεν ἄν-- 
, LI € ' , - £ A 
δρειότερος. οἱ δὲ στρατηγέται διαχηκούτες περὶ τῆς ἁμίλλης 
αὐτῶν, δι᾽ αὐτῶν δὲ καὶ τῆς τοῦ λαοῦ προϑυμίας συνευδοκού-- 
3 - » * , éé - 7 v 
σης αὑτοῖς, ἤγαγον xol εἰἴρήκεσαν ““προϑυμεῖσϑε, ὦ ἄνδρες 
ἀνθάμιλλοι, ἵνα τοῖς πολεμίοις, ϑεοῦ συνεργοῦντος, προσβάλω- B 
μεν. πρὸς οὕς γενναιοφρόνως ἐξεῖπον "val, καὶ διὰ τοῦτο 
ὅρκῳ μεγίστῳ τῆς βασιλικῆς κεφαλῆς περιδεσμοῦμεν ὑμᾶς, ὕπως 
- »" * - 
συμπλακῶμεν αὐτοῖς. ὃ yàg τύπος ἐν ᾧ ἐρηρείσμεθα, τῶν ἐχυ-- 


18. ἑταίφοις L. 15. παρεμβάλομεν L. 


Bathyrrhyacem. Et si quidem partem aliquam exercitus quae facile su- 
perari possit miserit in Armeniacorum aut in Charsiani thema, signifi- 
cate id nobis: si autem discesserit a Bathyrrhyace, revertentes venite 
ad nos."  Vesperi igitur profectus Chrysochir castra posuit in inferiore 
loco, praetores autem nostri in iugum montis adscenderunt manseruntque 
in quodam loco Zogoloenon dicto: est enim propter rupes adscensu dif- 
ficilis habetque densam silvam. Ceterum praetoribus ibi quiescentibus 
contentio quaedam exorta est de fortitudine, ducibus inter se rixantibus 
utri potiores essent, utrum ii qui sunt ab Armeniacorum, an ii qui sunt 
a Charsiani themate. Cumque Charsianitae contenderent primas fortitu- 
dinis sibi potius deferendas esse quam alteris, Armeniaci dixerunt ad 
eos *quid amplius contendere de fortitudine verbis cupimus? reipsa ho- 
stes aggrediamur utrique: atque tunc apparebit qualis quisque nostrum 
sit et quis altero fortior." Praetores quoque cum audivissent de certa- 
mine istorum et ex iisdem intellexissent militum alacritatem, quae ipsis 
placebat, duxerunt eisque dixerunt *vultisne, o aemuli, ut hostes deo 
cooperante aggrediamur?" Quibus alacri animo responderunt **ita: et 
propterea iureiurando maximo per imperatoris caput nos obstringimus ut 
confligamus cum illis, Locus enim in quo siti sumus est munitissimus, 





124 . "GENESII 


, ) T - ^ ὃ 
ρωτάτων" ἐξ ov el πέρ τι κατ᾽ αὐτῶν γενναῖον καταπραξαίμεϑα, 
τοῦτο ἡμῖν ἐστὶν εἰς τρόπαιον" εἰ δὲ μή; κατ᾽ οὐδὲν παρ᾽ αὖ- 
τῶν πημανϑείημεν." τότε δὴ τότε οἵ δύο στρατηγέται διεῖλον 
» er c , ^ ^ ^ 
᾿΄ἄνδρας μέχρι ἕκτης ἑκατοντάδος, τοὺς δὲ λοιποὺς παρῆκαν ἐν 
ταῖς σκηναῖς τῶν ἀρχηγῶν αὐτῶν σὺν φλαμούλλοις, xol τούτοις 5 
, - - 
διησφαλίσαντο ἐπειπόντες *Sucsc uiv τῷ φωσάτῳ παρεμπελά- 
ce M » D ^ € - b , 

C σομὲν ἐπιτρέχοντες, xol ὅταν τὴν ἄφιξιν πρὸς ἡμᾶς ἀπευϑύνωσι, 
παρεμβαλοῦμεν αὐτοῖς" καὶ εἰ μὲν δρμήσουσι κατέναντι ἡμῶν, 
ἐξέλθετε ἄντικρυς καὶ μεγάλως κεχράξατε, πλείστου λαοῦ βοὴν 


ἐνσημαίνοντες, ὅπως ἐκ ταύτης εἰχάσειεν τὸν τῶν σχολῶν ἐξηγού- 10 


μενον μετὰ τῶν ϑεμάτων ἐφεστηχέναι.᾽᾽ τῇ οὖν ὑφηγήσει ταύτῃ 
κεκινηκότων τῶν στρατηγῶν xoi παρεμτιεπτωχότων ἐκ τοῦ σύνεγ-- 
γυς τοῖς ἐχϑροῖς πρὸ τοῦ τὴν ἡμέραν τρανῶς ἐπιλάμψαι τοῖς τῶν 
τυμπάνων χρούμασιν ἐπεκχίνησαν. ἀλλ᾽ οἱ μὲν αὐτῶν μετὰ τοῦ 


Χρυσόχειρος ...., oí δὲ τὰ φορτία τοῖς ὑποζυγίοις ἐκούφιζον. 15. 


τούτων οὕτως μεριζομένων οἵ στρατηγέται σὺν τοῖς ὕπ᾽ αὐτὸν 
D ἄρχουσιν ἐπέϑεντο xav! αὐτῶν, καὶ φωνῇ βριαρᾷ “σταυρὸς 
νενίκηκεν" οἷον πολεμικῶς ἐτυμπάνισαν. οὗτοι δὲ τῇ ἀϑρόᾳ 
προσβολῇ καταπτήξαντες ἀμεταστρεπτὶ τῆς φυγῆς εἴχοντο, μηδὲ 


C x ' ao» / , - , £^ ἃ 
ὁρᾶν καὶ πολυπραγμονεῖν ἀνεχόμενοι τίνες διῶκται τούτων ὑπάρ- 20. 


xou», ἀπὸ τοῦ Βαϑυρύακος διωκόμενοι ἐπὶ μιλίοις 2^ ἕως τοῦ 
χατωνομασμένου Κωνσταντίνου βουνοῦ, χαλεπῶς συγκοπτόμενοι. 
Καὶ ὃ 'Χρυσόχειρ ὀλίγους τινὰς μεϑ᾽ ἑαυτοῦ προσλαβόμε-: 


7. πρᾶν L. | 8.9uó» L. 9. fort. ys κραάξάτε. 10. τὸν] 
το . 


ex quo si strenue rem gesserimus adversus eos, eo ipso victoriam con- 
sequemur: sin minus, nulla ab ipsis clade afficiemur." "Tunc igitur 
tunc duo praetores separarunt viros ad sexcentos, ceteros reliquerunt in 
tentoriis ducum ipsorum cum vexillis, atque his praeceperunt dicentes 
*nos quidem castris hostium propinquabimus, atque si obviam nobis ve- 
nerint, aggrediemur eos: si vero impetum in nos fecerint, exite ex ca- 
Stris, et vehementer clamate, maximae multitudinis clamorem exprimen- 
tes, ut inde suspicentur domesticum scholarum cum thematibus adesse." 
Secundum hoc igitur praeceptum cum praetores exivissent cum suis at- 
que propius ad hostem accessissent antequam dies plane illusceret, isti 
tympanorum sonitu cientur. Sed partim cum Chrysochire erant, partim 
onera iumentis tollebant. Quibus ita divisis, praetor cum suis ductori- 
bus eos aggrediuntur, ac voce magna crur vicit, quasi bellicum intona- 
runt. At isti subito in cursu territi, terga dantes fugam arripiunt, nec 
videre nec explorare sustinentes quinam ipsos persequantur, cum a DBi- 
thyrrhyace fugerent ad triginta milliaria usque ad Constantini collem, 
multis interea caesis, 

Etiam Chrysochir cum paucis quibusdam quos sibi adiunxerat fugae 





ἡ . . 
"ROT NIE CP T S 


Le 


REGUM L, IV. 1425 


᾿ 24 , EA 
voc φυγαδείαν ἠσπάσατο. ἐπιφϑάνει τοίνυν αὐτὸν ὃ Πουλλάδης, 
T - » ^ 
ᾧ τοῦτο παρῆν ὄνομα περιβόητον, πῖλον ἐνδεδυμένος " προεκε- 
χράτητο δὲ κατὰ Τεφριχὴν καὶ κατὰ χαριεντισμὸν τῷ Χρυσόχειρε 
προσῳχείωτο. ὡς οὖν ἑωράκει τοῦτον, ἐπέγνω καὶ ἐκεκράγει 
, && T € , 3 € ^ - 5" , 

5 διαπρυσίως ““ ὧδε ot στρατηγέται, ὧδε ὃ τῶν σχολῶν ἐξηγούῦμε- 
γος ἴτω. ἄπεισιν ὃ Χρυσόχειρ, καὶ πρὸς τὸν Πουλλάδην ἐφώ- 
νησὲεν ““ἄϑλιε ὦ Πουλλάδη, τί σοι φαῦλον ἐνεδειξάμην; μᾶλ- 
λὸν μέντοιγε πλεῖστά σοι χρηστὰ εἰργασάμην. ἄπελϑε, καὶ μή 
μοι πρόσκομμα εἴης." ὃ δὲ ἀντέφη αὐτῷ ““ ἐγὼ γινώσκω, Χρυ- 

10cóyup, ὅτι πλεῖστα καλά μοι πεποίηκας, καὶ εὐελπιστῶ τῷ σω-- 






oigow." ἱππάζων δὲ ὃ Χρυσόχειρ εὑρίσκει τάφρον πρὸς τοῖς 
ἐνωπίοις αὑτοῦ, ἣν ὃ ἵππος αὐτοῦ ὑπερπηδᾶν ...... τούτου 
διώκλαζεν. ὅϑεν ὃ μὲν Χρυσόχειρ τοῦ λοιποῦ δρᾶν τὸν Πουλ- 
15λάδην οὐδ᾽ ὕλως ἐφρόντιζεν, ἑώρα δὲ μᾶλλον κατέναντι αὑτοῦ, 
ἵνα μὴ τῷ τῆς τάφρου περιπέσειεν πτώματι" καὶ λαϑραίως av- 
σὸν ὃ Πουλλάδης κατὰ τὴν μασχάλην τιτρώσκει κοντῷ" οὗ τῇ 
ης ὴν μασχάλην τιτρ à ῇ 
Li € c ' 3. 2 , 

πληγῇ ταραχϑέντος ὃ ἵππος παρέσφηλέτε καὶ αὐτὸν ἀπεκρήμνι-- 
» - -* 
σεν. καταβὰς οὖν ὃ τῶν πρὸς ϑεραπείαν αὐτοῦ οἰκειότατος, ᾧ 
Ὁ ΖΠ΄ηακονίτζης τὸ φημιζόμενον, (0v “έων ὃ ἀοίδιμος βασιλεὸς ἀλ.-- 
λοιωθϑέντα τὴν πρὸς τὸ χρεῖττον ἀλλοίωσιν ἐκ τῆς μυσαρᾶς ϑρη-- 
σκείας τῶν Παυλιανιστῶν, προεχειρίσατο μηνσουράτωρα j ὅπερ 
φωνῇ Ῥωμαίων οὕτω προσαγορεύεται) καὶ τούτου τὴν κεφαλὴν 
βαστάξας ἠξίωσε κομιδῆς ταύτην ἐνθεὶς τοῖς αὑτοῦ γόνασιν" ὃν 
1. πουλλάδις ᾧ τούτῳ L. 6. εἴτω L. 19. ᾧ] ὁ L. 

22. μινσουράτωρα L. 


intentus erat. Hunc assequitur Pullades quidam, ut vocabatur celebri 
nomine, pileo indutus: captivus autem fuerat in ''ephrica , cumque lepi- 
dus et festivus esset, in familiaritatem Chrysochiris venerat. "Ut igitur 
hunc vidit, agnovit clamavitque magna voce *huc praetores, huc dome- 
$ticus scholarum veniat." Kvadit Chrysochir atque ad Pulladem dicit 
*quid, miser Pullades, mali tibi feci? potius quidem plurima beneficia 
in te contuli. Abi, ne mihi sis offendiculo." At is respondit ** equidem 
scio, Chrysochir, quod plurimis beneficiis me affecisti: et confido salva- 
tori meo deo, hac die me tibi gratiam relaturum." Porro Chrysochir 
equitans invenit fossam sibi obiectam, quam equus eius transilire refor- 
midavit et titubavit. Unde Chrysochir iam ad Pulladem respicere plane 
non cogitavit, sed magis ante se videbat, ne in fossam hicisrete atque 
Pullades eum clam sub axilla vulnerat conto: qui cum perturbaretur hoc 
ictu, equus eius commotior factus eum deiecit. Desiliens igitur equo ex 
ministris eius coniunctissimus Diaconitzes nomine, (quem Leo laudatissi- 
mus imperator conversum a cultu abominali Paulinistarum ad meliorem, 
constituit mensuratorem , ut Romanorum sermone vocatur) eiusque caput 
tenens fovebat et curabat genibus suis impositum. Supervenientes autem 


E 


τῆρί μου ϑεῷ κατ᾽ αὐτήν ye τὴν ἡμέραν ἀποδοῦναί σοι τὰ yoQu- 


V. 60 


126 . J GENESII . 


εὑρηκότες oi στρατηλάται κατέσχον καὶ διατεμόντες αὐτὴν anov- 
δαίως τῷ ϑεοστέπτῳ ἄνακτι Βασιλείῳ ὡς δῶρον ἀνέπεμψαν. 

vem δὲ τὰς κοινωφελεῖς πράξεις τοιοῦτος ὑπῆρχε μεριμνη- 
ματικώτατος ὃ βασιλεύς, μετά γε πλείστων τῶν παρ᾽ αὐτοῦ δια-- 
πεπραγμένων, ὥστε κατὰ τὸν ἐγκρατείας καιρὸν ἐπὶ ἑβδομάσιν 5 
αὐτῆς, μετὰ τὴν συγχλητικὴν τῶν βασιλείων ἀπαναχώρησιν, 
εἰσίεσϑαι τῷ σεχρέτῳ, ἔνϑα αἵ εἰσπράξεις τῶν δημοσίων πεφο- 
θολόγηνται, κἀκεῖσε τὰς συμπιπτούσας ἀμφισβητήσεις πραγμα- 
τικῶς διαλύεσθαι. 

Ἔν δὲ ταῖς κατὰ χκυνηγεσίαν καὶ σφαιρισμὸν ἀχϑοφορίαν v£10 
καὶ πρὸς ἅλματα γενναιότησι πάνυ περιδέξιος ἦν ὃ ἄναξ Βασί- 
λειος, ὥστε κατὰ κυνηγεσίαν μὲν καϑυπερτερεῖν τῶν Κενταύρων, 
κατὰ δὲ σφαιρισμὸν ᾿Πλκινόου τοῦ βασιλέως ὑπερβάλλειν τοὺς 
σφαιριστάς, κατὰ πάλην ᾿“Ἱρισταίου καὶ «Αἰακοῦ ἀλκιμώτερης καὶ — 
αὐτοῦ ραχλέους ἐφάμιλλος, ὑπεραναβεβηκχέναι δὲ τοῖς πηδή- 15 
μασιν ᾿Αχιλλέως, κατά τε τὸ φέρειν ἄχϑη ῥᾳδίως χερσὶ πολλῷ 
διενηνοχέναι τοῦ Ἕχτορος, ὡς καὶ in^ αὐτῷ, καὶ δίχα τοῦ ἀγκυ-- 
λομήτου Διὸς ἐν τῇ ἄρσει τὸ ἄχϑος κουφίζοντος, τὸ ποιητικὸν 
ἔπος προσαρμοσϑήσεται, | 

τὸ δ᾽ οὔ xe δύ᾽ ἀνέρε δήμου ἀρίστω 20 
δηϊδίως ἐπ᾿ ἄμαξαν ἀπ᾽ οὔδεος ὀχλίσσειαν, 
οἷοι νῦν βροτοί slo? “ ὃ δέ μιν ῥέα πάλλε καὶ οἷος " 
ἐν δὲ τῷ δισκεύειν ““λιμήδου καὶ Ὀδυσσέως ὑπέρτερος, ᾿Ερεχϑέως 
δὲ καὶ Κέλμητος xa9* ἱππασίαν τεχνημονέστερος, Εὐρυμέδοντός τε 


8. κοινοφυλεῖς L. 4. παρ᾽ αὐτῶν L. 15. ἡρακλέως L. 
16. zó om. L. ibid. πολλῶν L. 21. 92. ὀχλήσειαν ot νῦν | 
βροτοὶ sic: ὃ δὲ μὴν ῥέα πάλε L. 


praetores occupant, caputque amputant, quod imperatori a deo coronato 
tamquam donum miserunt. 

Erat autem in publicis commodis et reip. negotiis curandis impera- — 
tor diligentissimus, cum plurimas res gereret, ita ut tempore ieiunii in 
eius hebdomadibus post discessum senatorum ex regia, intraret in secre- 
tum, ubi vectigalia et reditus publici colliguntur; quaeque ibi interveni- 
rent controversiae, eas diiudicaret, 

In venatione porro et pila et onerum gestatione et saltibus omnino 
excellebat Basilius imperator, ita ut in venatione superaret Centauros, 
in pila Alcinoi regis iuvenes pila ludentes vinceret, in lucta Aristaeo et 
Aeaco valentior ipsique Herculi par esset, praeverteret saltibus Achillem, 
atque in tollendis facile manu oneribus multum praestaret Hectori, ita 
ut et in ipsum, etiam sine ope cati lovis attollentem onus, quadraret 
poetae carmen, Fir illud bini praestantes robore cunctis De terra im  . 
currum possent subvolvere, quales Nunc homines vivunt, tulit ipse quod. | 
ut leve solus; in disco autem iaciendo Halimede et Ulysse superior, - 
Erechtheo et Celmete equitandi peritior, Eurymedonte atque Alemone | 


REGUM L. IV. 127 


καὶ "Aiuovoc κατὰ πυγμαχίαν στερρότερος, περί τε δρόμον 
"Apwrouédovrog Zlixzolov τε xol Πριάσου ὠχύτερος, καὶ ἐν τῷ 
τοξάζεσϑαι Ὑμεναίου καὶ ᾿“στερίου πολλῷ εὐστοχώτερος. ἐξ ὧν 
ὀλίγιστα διαγράψομαι. 

5 Τῷ βασιλεῖ ποτὲ περὶ ϑήραν ἐνδιατρίβοντι ἐξ ὕλης τις 
παμμεγέϑης ἔλαφος εἰς μέσον πεφοίτηκεν, οὗ τῶν ὀπισϑίων 
ποδῶν ἐπαφεὶς κορύνην ὃ βασιλεὺς καὶ κατευτυχήσας τούτους 
διέϑλασεν. τὸ αὐτὸ δὴ τοῦτο xal inl λύχῳ κατεπεπράχει. σφαι- 
ριζόντων δὲ κατὰ τὸ πρὸς τὰ βασίλεια μέσαυλον ἢ κατὰ χῶρον 

οΟἵππων ἁμιλλητήριον, οὐδέποτε τῆς σφαίρας ἀποτετύχει, xal 
τοι πολλῶν διαμιλλωμένων καὶ ἐπεμβαινόντων τῇ παιδιᾷ" καὶ 
τοσοῦτον ἐπιτυχῶς καὶ γενναίως τὰ τῆς σφαίρας αὐτῷ ........ 
ὥστε πολλάκις τυπτήσαντι ταύτην ἀπ᾽ ἄχρας αὐλῶνος διαβιβα-- 
οϑῆναι ἔξω κατὰ τιολύ γε τοῦ τέρματος, ὡς μὴ ταύτην ὁρᾶσθαι 

δτὸ σύνολον. ἐμεγαληγορεῖτο δὲ καὶ τῷ ἀρχηγῷ Βουλγάρων πα- 
λαιστρικός, ὃς κατὰ παλαίστραν ἐκέχτητο τὸ ἀήττητον" τοῦτον 
πρὸς τὴν βασιλίδα ϑαρροίντως ἐκπέπομφε πειρασϑῆναι δυνα-- 
στεύοντος. ἐπὶ τούτῳ δυσφόρως εἶχεν ὃ βασιλεύς, ἀλλὰ τὴν 
δυσφορίαν εἷς τὸ εὔφορον μετερύϑμισεν, ἑαυτὸν καϑεὶς τῇ πα- 
λαίστρᾳ, πλὴν μετὰ προσηχούσης τῆς ἐπικρύψεως " μετασχημα- 
τισϑεὶς γὰρ τῶν βασιλικῶν ἐσϑήτων τῷ παλαίοντι πρόσεισι. xal 

ὃ μὲν Σχύϑης τὸν ἸΠακεδόνα uevtoglau μὴ ἐνδεδωκότα τῇ ἄρσει 

διήμαρτεν" ὃ δὲ τοῦτον χερσὶ γενναίαις ἑτοίμως διάρας σφοδρῶς 

τε περιδινήσας ἐπαγκυλίζεται, xal κατὰ γῆν πτῶμα ῥίπτει παμ- 





9. 7j καταχῶρον L. 17. ἐκπέπομφαι L. 


pugilatu firmior, in cursu Aristomedonte Dictaeoque ac Priaso velocior, 
in sagittando Hymenaeo et Asterio longe dexterior. Ex quibus paucis- 
sima adscribam. 

Cum imperator aliquando in venatu esset, e silva cervus ingens in 
medium venit, cuius posteriores pedes coniecta clava confregit. Idem 
ilud et lupo fecit. Pila autem cum luderent in atrio ad regiam aut in 
Circo, nunquam aberravit a pila tangenda, qtamvis multis certantibus 
et intervenientibus ludo: tamque dextre et valide id faciebat, ut saepe 
percussa pila a supremo spatio longe ferretur ultra terminum, ut nec 
conspiceretur omnino. Porro luctator erat apud Bulgarorum ducem in 
magna existimatione famaque celebris, tanquam invictus in luctando. 
Hunc ille non dubitavit in imperatoriam urbem mittere, ut periculum fa- 
ceret an potiorem posset invenire. Kam rem moleste ferebat imperator, 
sed molestiam illam removit, ipse demittens se ad luctandum, verum ta- 
men cum decente occultatione: mutato enim imperatorio ornatu in are- 
nam descendit adversus luctatorem, Ac Scytha quidem Macedonem sub- 
limem tolleré minime cedentem haud valuit: verum iste illum manibus 
robustis facillime tollens valide circumactum in terram deiicit, prostra- 


E 


V. 61 


128 GENESII REGUM L. IV. 


B μέγεϑες, ὥστε πλείστοις μὲν ὕδασι, δαψιλέσι 02 οἴνοις, πρὸς δὲ 
ταῖς ἐκ ῥόδων σταγόσιν ἐγκατομβρούμενον μόλις που τῆς νεχρώ- 
σεως ἀπηλλάχϑαι, ὦτων τε καὶ ῥινῶν ἐκβλύσαντος αἵματος" dic 
ἐνθένδε κατὰ πολὺ ϑαυμάσαι τοὺς παρόντας τὸ γεγονός, ὃ καὶ 
μέχρι τοῦ νῦν ἐχτεϑρύλληται. 5 

Ἔν οἰχτιρμοῖς δὲ πενήτων πλούσιος ἤν ἐπιχορηγῶν nkov- 
σίως τὸν ἔλεον, νοσοκομείων γηροκομείων τε καὶ πτωχοτροφείων 
πολυειδῶν ἐγκαινίσμασιν. οὐ μὴν δὲ τούτοις μόνοις ἐνέμενεν, 
ἀλλὰ χαὶ ϑείους ναοὺς σαϑρωϑέντας τῇ παλαιότητι πρὸς νεότη-- 
τος μετηλλοιώκει στερρότητα, ἐπιϑεὶς κοσμιότητα. ὥστε οὐ 10 
μόνον τῶν κατὰ σῶμα τῆς ἐπιμελείας διὰ φροντίδος ἔχειν αὐτόν, 
ἀλλὰ καὶ τῶν κατὰ ψυχὴν ἐπισπεύδειν. - καὶ γὰρ οὐχ ἡγεῖτο συμ-- 

€ φέρον, κατὰ τὴν ἀγορὰν ἣ φόρος προσαγορεύεται Κωνσταντίνου, 

| mtQuóvroc λαοῦ, σύρμασιν ὕλης τοῦτον ὅλως ἐνίσχεσϑαι καὶ τῶν 
περὶ ϑεοῦ ἐκλελῆσϑαι" δι᾽ ὃ καὶ ναὸν ἐν ταύτῃ προσπήγνυσιν, 15 
ἐφ ᾧπερ ἡ ϑεομήτωρ δημοσίᾳ τετίμηται, μετρίῳ μεγέϑει καὶ 
ἀμέτρῳ κάλλει διηυγασμένον. 

Τοιοῦτος ὃ μεγαλουργὸς ἄναξ Βασίλειος, καὶ τοσαῦτα τὰ 
ἐκείνου μεγαλουργήματα. ἀλλὰ προκατασχεϑεὶς τηχεδόνι τῇ ἐκ 
διαροίας γαστρός, χατ᾽ ἄγραν ἔκ τινος περιπτώσεως, ἔπειτα 90 
πυρετοῦ χαυσώδους ἀναφλεγέντος αὐτῷ ἀνικμῶντος ζωτιχὴν nü- 
σαν ὑγρότητα τῶν πρὸς φύσιν ἐνόντων, διαπεφώνηκεν, συμβασι- 
λεύσας μὲν τῷ ΤΠ χαὴλ ἔτος ἕν, αὐτοχράτωρ δὲ βιοὺς ιϑ' ἔτεσιν. 


14. περιόντος λαοῦ συρμᾶσιν L. 15. ἐκλελύσϑαι L. 19. τῇ 
ἐκδιαροία L. 


τ ΠΩ ΜΕ WMUKERHMN TS ES S 


tum casu maximo, ita ut multa aqua ac vino guítisque rosaceis rigatus 
vix a deliquio animae liberaretur, ex auribus manibusque manante san- 
£uine; ut id factum magnopere admirarentur praesentes, quod adhuc 
etiam fama celebratur. ' 

Sed et misericordia erga pauperes dives ditia praestabat beneficia, 
dum aedificia varia pro invalidis senibus atque egenis curandis fovéndis 
atque alendis instaurat. Nec hic substitit, sed sacras etiam aedes vetu- | 
State labefactatas renoyavit, additis ornamentis; ita ut non solum cor- 
poris haberet curam, verum etiam animae. Non etiam ducebat conve- 
niens, forum quod Constantini dicitur, versante ibi populo quisquiliis 
materiae totum teneri et a sacris rebus esse abalienatum : quare templum 
ibi exstruit honori deiparae dedicatum, magnitudine modica, sed pulchri- 
tudine mirum in modum fulgens. 

Talis erat ille magnificus imperator Basilius, tantaque eius magnifica 
opera. Verum enim vero cum invasisset eum tabificus morbus ex pro- 
fluvio ventris subsecuto casum quendam in venatione, deinde febris ar- 
dens exorta esset consumens omnem vitalem ac naturalem humorem, mor- 
tuus est, cum imperasset cum Michaele simul unum annum, solus autem 
imperator vixisset novendecim annos. 











[STEPH. BERGLERI] 
AD 
IOSEPHI GENESII 
DE REBUS 


CONSTANTINOPOLITANIS 


LIBROS QUATUOR 
NOTA E 


Genesíus, 9 


' (Many PS 











Ρ ag. 9. 1. 2. ed, Βοππ, Eiusdem Const. Porph. iussu scripta est V, 65 
Chronographia post Theophanem. Sed hic noster aliquanto prius 
scripsisse videtur. 

Ibid. 11.  Zuovró] Ita scriptum. In margine Bosiani apogr. 
coniectura, ἐμαυτῷ. 

Pag. 4,9. De hoc bello noster infra f. 6. [ p. 12, 1.] 

Ibid, 11. Cedrenus etiam p. 483. D. edit, Paris. et Zonaras 
p. 127. C. edit. Paris. culpa Leonis victos fuisse Romanos tradunt. 

Ibid. 15. De hac discrepantia huius historiae et Chron. 
post Theoph. sive Continuatores p. 10. C. edit. Paris. 

Ibid. 22. χαϑυπερτέρησιν] νίκην. 

Pag. 5, 6. Mera simulatio fuit. Zonaras p. 198. A. edit. 
Paris. 

Ibid. 13. Cedrenus p. 484. C. D. edit, Paris. Continuator, 
p. 11. edit. Paris. 

Ibid. 16. Potius τὲ pro ye. 

Ibid. 17. Apparet primum thema fuisse τὸ everoAuxóv 
Orientale, Nam p. 6. [4, 10.] dicebatur orientalibus praefectus. 

Pag. 6, 9. Prae se fert et τοῦ μετ᾽ οὐ πολύ, ut quidem Bo- 
sius descripsit, quamvis non salis apparente τοῦ, nec adeo lo- 
cum habente hic; et οὐ μετ᾽ οὐ πολύ, ut alius in margine Bo- 
siaüi. nec hoc rectum. Ex priori legi posset Βασίλεια αὐτοῦ 
μετ᾽ oU πολύ. Nos posterius retinemus levissima facta muta- 
tione. 

Ibid. 8. αὐτοῦ] Mallem αὐτόν, et praemisso commate. 

Ibid. 9. μετὰ xol] Loco καὶ magis quadraret articulus τῶν. 

Ea fuere ἁλουργίς, κοκκοβαφῆ πέδιλα et διάδημα. — Cedren, 
p. 485. A. edit, Paris. de eadem re. 

Ibid. 19. Soloecismus, nisi pro ξαυτοῦ legas αὐτοῦ. 

In Graeco deest λέγεται, quod habetur in Continuat. p. 12. B. 
ubi de eadem re, 

Ibid. 14. Cedrenus ceterique. 

Ibid. 17. — Cedrenus p. 485. B. edit. Paris. 

Ibid. 21. ' Continuat. p. 12. C. edit. Paris. 

Ibid. 22. Deest substantivum [μαρμάρῳ. Habet codex]. 
Apud Symeonem Logothetam , qui solet nostrum quandoque ex- 
scribere, est μαρμάρῳ p. 402. edit. Paris, ἐν τῷ κατ᾽ ἐπιφάνειαν 
κυπλικῷ καὶ πορφύρῳ μαρμάρῳ. 





132 NOTAE 


Pag. 7, 2. Vestis haec ἀετὸς aquila vocabatur. Graecum 


ἀετίζουσαν obscure dicitur et vix potest exprimi, nisi dicas aqui- - 


lissantem: subsidio hic venit Continuat. p. 12. C. edit. Paris, ubi 
de eadem re ἀετὸν τοῦτο καλοῦσι. Symeon Log. pro ἀετίξζουσαν 
habet ἐκλάμπουσαν p. 402. B. edit. Paris. ἐκδιδύσκεται τὴν ἐσθῆτα 
ἣν ἐπεβέβλητο δοδοειδέσι χρόαις ἐχλάμπουσαν. nempe sine ἐν δυ- 
σὶν eliam, quod in Nostro est, nec satis apparet quorsum. 

Ibid. 9. Cedren. p. 283. edit. Paris. Zonaras 118. edit, Paris, 

Ibid. 19.  F. excidit εἰς. Sym. Log. p. 402. C. edit. Paris. 
de eadem re: νεωτερισμόν τινὰ παρ᾽ αὐτοῦ ( male ibi παραυτά; 
hoc alias dicatur) ἔσεσϑαν αὐτῷ. 

Ibid. 15. τῷ] F. excidit ἐν. 

Ibid. 16. Continuat. p. 18. et Cedren. p. 485. C. D. edit. 

Paris. 

δείκνυνται Vo. δύνονται. Heinesius. Non inepte quidem, 
sed praeter necessitatem. 

Ibid. 19. ἴσ. συμπερασάμενον. Peinesius. Posset tolerari, 
si sensisset Reinesius συμσπερασύμενον ; sed proprius abest συμφυ- 
ρασόμενον ut una ibi versaretur. 

Ibid. 21. In Cont. p. 13. D. edit. Paris. Eustratius filius 
Michaelis dicitur castratus fuisse. Alius autem Nicetas, postea 
Ignatius in monachatu vocatus, forte quia praefuisset olim Ica- 
natis. Cedren. p. 485. D. edit, Paris. autem et Zonaras p. 128. B. 
edit, Paris. Theophylactum vocant illum qui fuit castratus. 

Pag. 8, 1. 2. Continuat, init. p. 5. Zonaras p. 128. C. edit. 
Paris. 


Ibid. 3. Ita Ms. Cum Bosius perperam descripsisset àro- 


ψέχλυπτεν, Heinesius annotat yg. διανέχυπτεν, promicuere, in 
lucem , in apertum, emersere. Melius fortassis ἐξανέχυπτεν. Haec 
ille... Sed ita quidlibet ex quolibet facias. inhaerendum vestigiis 
litterarum, et, si quid mutandum, leg. à dvéxvmztv i.e. ἤδη 
ἀνέκυπτεν, iam emergebant. 

Ibid. 5. . Participium, ut σπουδαρχειῶν. 

Ibid. 8. Φιλομιλίου, lHeinesius. Sed ceteri auctores, qui 
huius historiae meminere, ut in Ms. ut Continuat. p. 5. D. etc. 
edit. Paris. quamvis apud Zon. legatur φιλομιλίου, sed vitiose. 
legerat Zonaram Reinesius. 

Ibid. 9. Ita loquitur, quasi nunc primum faciens mentio- 
nem Leonis. Jtaque addidi zstzm et za turn. 

Ibid. 11. Scriptum εὐάμιλον, quod nihil est. . illud [εὐό- 
μιλον] est e Reinesii coniectura, sine dubio verum. Nam ita de 
Leone et Continuat, p. 5. A. edit. Paris. de eodem ὠστεῖον ἐν ταῖς 
ὁμιλίαις δοκοῦντα. 

Ibid. 12. — Continuat. init. 

Ibid. 14. Scil. τραυλὸς ἦν. FHeinesius. 

Ibid. 17. αὐτοῦ Ita scriptum, non αὐτόν. 


T—— 


——À 0 NA WR NUNT ISKPKKMMEREMCGKHSUVEWUUOGPUTPUPUE— 





—: 





IN GENESIUM. 133 


Pag. 8, 18. Zon. p. 128. D. edit. Paris. 

Ibid, 20. Cont. p. 5. C. edit. Paris. 

Ibid. 291. Mallem ὑπασχάλοντος. 

- lbid. 21.292.  Consuetis tantum pro se precibus impetratis, 
Continuat. p. 5. B. edit. Paris. καὶ πρὸς Θεὸν εὐχὰς ἱκετηρίους. 
Petierat ut monachi precibus liceat ei consequi imperium. sed is 
tantum consuetas promisit, 

Pag. 9, 1. Zon.in Leone. Zienesius. 

Ibid. 5. lta scriptum, cum oportuisset μὴ καλῶς aut 
potius οὐ καλῶς. 

Ibid. 7. Zon. p. 128. C. D. edit. Paris. V, 66 

Ibid, 13. Cont. p. 5. in f. edit. Paris. 

Ibid. 14. Cont. p. 6. A. B. edit. Paris. 

Pag. 10, 1. Cont. p. 6. D. edit. Paris. dicitur fuisse χρυσοῦν 
σταὺὐρίδιον. 

Ibid. 3. Μ8. τῇ ἃ. Haec Prote insula est Proconnesus. 

Ibid, 5. — Cont. p. 7. A. edit, Paris. 

Ibid. 6. Potest etiam σὺν εὐδοκήσει. 

Ibid. 8. Cont. p. 7. A. edit. Paris. τῷ τοῦ Θεοῦ προσφεύ- 
γουσι ϑείῳ καὶ μεγάλῳ ναῷ. 

Ibid. 10. Cont. p. 6. C. edit. Paris. 

Ibid. 19. Videtur excidisse xol ante ὁ μέν. 

τῆς 1 Ita scriptum. requiritur τὴν, ut in Cont. . 

φοιβεράτων. ad quod Reinesius: φοιδεράτων, foederatorum. 
Error ex pronuntiatione fere simili τοῦ β et ὃ ortus, 

Ibid, 16. — Cont. p. 7. C. edit. Paris. 

Ibid. 18. Zon. in Leone Árm. Zieinesius. 

Ibid. 19. Οὗτος δὲ — διενήργ.1 Haec aliter atque aliter 
Cont. p. 14. B. C. Zonaras p. 130. edit, Paris. seq. Cedrenus 
p. 485. D. edit. Paris, 

Ibid. 21. Tta scriptum, non 0g, nec 0. 

Cedrenus 1. c, rationem nominis exponit, quae inepta videtur. 

Pag. 11, 8. κοινολογεῖται — Owxovtro.] Cedrenus 1. c. ea- 
dem fere verba. 

Ibid. 4. Spathariorum kandidatus. ad hunc Theodotum 
sunt epistolae aliquot Photii. Jienesius. 

Íbid. G. Haec etiam aliter Cont. 14. D. Zon. p. 181. A. D. 
edit, Paris. Cedr. p. 486. B. edit. Paris, 

Ibid. 7. Mallem hoc xoi [ante φράξειν) abesset. sic in- 
telligeretur og φράζειν. 

Ibid. 8. lta scr. mallem γνώρισμα. 

Ibid. 10. τε melius abesset. 

ἀφῆχϑαι Πα scriptum, cum deberet ἀφῖχϑαι, aut ἀφικνεῖ- 
σϑαι. 

Ibid, 11. Loquitur hic inepte. 

Ibid. 13. Potius ἀχριβώσεως. 


134 NOTAE 
Pag. 11, 14.  Cedren. p. 486. edit. Paris. Zon. p. 131. B. 


edit. Paris. 

Ibid. 15. Non apparet, quid hic ydo faciat, 

Ita et ipse haec narrat, ut vix intelligi possit. Versione ta- 
men iuvi sensum. 

Ibid. 17. τὸν ἄνδρα 1 Nempe Leonem. Sym. Log. p. 408. A. 
edit. Paris. τὸν “έοντα προσλαβόμενος ἄπεισιν ἐν τῷ ναῷ τοῦ 
ἁγίου Παύλου etc. 

Ibid. 20. Μαῖα apud Logoth. ϑαῤῥεῖν. 

Ibid. 21. ἐρεῖν] Male verbum fut. temp. h. 1. positum. 

Ibid. 28. μεταποιήσειας 1 Ita clare scriptum. 

Pag. 12, 1. Cedrenus p. 486. C. D. edit. Paris. ubi apta est 
transitio. de hoc bello Noster fol. 1. [ p. 4, 9.] 


Ibid. 9. Zon. p. 196. edit. Paris. infine, Contim. p. 8. D. - 


edit, Paris. 
Ibid. G. Eta Patriarcha, vid. auctor. cit. 
Ibid. 9. Nempe culpa Leonis ut fol. 6. [4, 11.] dixerat. 
Ibid. 11. Ordo £v λόγῳ κρείττονι καταλήψεως. 
Ibid. 19. F. 8. in fine (8, 8. 


Ibid. 14. Ms. φοιβεράτους. monuit Reinesius. de goi. vid. 1 


f. 21. not. 7. [ad 10, 12?] Idem vitium et apud Cedren. p.487.B. 
edit. Paris, de eadem re recte apud Zonar. p. 129. A. edit. Paris. 


Ibid, 15. Vid. Cedren. p. 487. B. edit. Paris. et Contin. | 


p. 15. C. edit. Paris. 

Ibid. 16. 1ta scriptum. Zon. de eodem χόμητα τῆς τῶν 
ἐξκουβίτων σχολῆς p. 199. initio, uti et Cedren. p. 487. B. edit, 
Paris. 

Ibid. 18. αὐτοῖς 1 Ita clare. requiritur αὐτῶν. 

Ibid..19. Cum scriptum esset παρηκολούϑη, Reinesius an- 


nolavit: yg. παρηκολούϑει. 5864. potuit etiam fuisse παρηκολού- Ὁ 


ϑησεν. - 

Ibid. 20. Ita scriptum. Legendum πρὸς αὐτοὺς τοὺς Βουλ- 
γάρους aut πρὸς ἄρχοντα τῶν Βουλγάρων. 

Ibid. 21. Imperator misit legatos. —Cedren. p. 487. B. edit. 
Paris. Zonar. p. 129. A. edit. Paris. Contin. p. 15. D. edit. Paris. 

Ibid. 22. [ta scr. sed potius Βουλγάρων legendum apparet 
ἐξ αὐτῶν. 

μὴ] Zon. Heines. 

Pag. 13, 3. lta scriptum. συγκροτηϑείσης usitatius. 

Ibid. 5. Cedren. p. 487. C. edit. Paris. Zonar. p. 199. B. 
edit. Paris, 

Ibid. 8. Oratio imperfecta , nec satis exprimit quod debet. 
Zonaras p. 128. edit. Paris. et Cedren. p. 487. edit. Paris. osten- 
dunt parum abfuisse quin periret dux Bulgarorum. 

Ibid. 9. ta fere et Cont. p. 16. C. edit. Paris. οὐ μὴν ἀλλὰ 
καὶ πᾶσαν — καὶ τὰ τέκνα πέτραις καὶ τῇ γῇ προσκροτῶν. 








IN GENESIUM. 135 


Pag. 183, 11. Cum scriptum esset παλίντητα, Reinesius an- 
notavit: yg. παλίντιτα. τὸ κατὰ ποίησιν est, secundum poetam Ho- 
merum, — Loquitur auctor Homerice ex Odyss. o, ubi παλίν- 
"- ἔργα γενέσθαι. Cui commode respondet Virgilianum fusa 

dues -—. 

Ibid. 12. lisdem verbis Sym. Log. p. 402. C. edit, Paris. 

Ibid. 18. Vid. Contin. p.16.seq. Cedren. p. 487. edit. Paris. 
et seq. Zonar. p. 129. C. D. edit. Paris. | 

Ibid. 16. Quandoque Συμβάτιος scribitur huius nomen, ut 
in Contin. p. 17. A. edit. Paris. ratio est similitudo litterarum il- 
larum in Mss. 

Ibid. 17. Male apud Sym. Log. ἐπεισδύνας. 

Ibid. 19. Male apud Sym. Log. ἀποπέμπειν προσεποιεῖτο, 
ex interpolatione, ut videtur. 

Ibid. 19, 20. Videtur excidisse verbum πράττειν. aut si- 
mile. Potest tamen ἀπεοικότα referri ad τὸν πέμψαντα. 

Ibid. 20. Ταῖς παρὰ τῆς — πατριάρχου] Contin. p. 17. B. 
edit. Paris. 1 

Ibid. 23. Tta Ms. prae se fert. requiritur tamen καταστρέ- 
ψειν. — Sed et alibi aor. pro futuro ponit, ut et fut. pro alio. 

Pag. 14, 1. Locus mendosus videtur; post καὶ aliquid vi- 
detur deesse. Hosius. Nihil deest. «oi ἐπιστ. προήγ- est, etiam 
epistola scripta praenuntiavit, nim. minans eventurum quod di- 
xerat, nisi imagines everteret. ZJieznesius. 

Ibid, 8. Contin, p. 17. C. Sym. Log. p. 403. A. Cedren. 
p. 488. B. C. edit. Paris. 

Ibid. 4. τὼ émsor. id est, scripta in Epistola. Zieinesius. 
Nihil opus istis; Eadem isdem verbis Sym. Log. p. 402. edit. 
Paris. [sed habet τὸ ἀπεσταλμένα. Sic in epist, Socr. ab Allatio 
editis p. 20. cà uiv οὐ ϑαυμαστὸν ἐπιστέλλειν ὑπὲρ ὧν γράφεις. 
-Bosius. 

Ibid. 6. Contin, p. 17. C. edit. Paris, 

περί] Ita scriptum: leg. παρά. habet quidem περὶ et Sym. 
Log. sed ibi mox καὶ — παρ᾽ αὐτοῦ ἐνεργεῖσϑαι παράδοξα. 

Ibid. 7. 8. Contin. p. 17. C. edit. Paris. 3 

Ibid..8. —Cedren. p. 488. C. edit. Paris. 

Ibid. 9. Καὶ ὅπερ — προϑυμήϑ.] lisdem fere verbis Sym. 
Log. p. 408. A. B. C. edit. Paris, 

Ibid. 11. — Cont. p. 17. C. ἢ. Cedren. p. 488. C. edit. Paris. 

Ibid. 19.  eeteratorie] Graecum sonat ficte, simulate, quod 
hic non quadrat. Sed iste non semper potest dicere quod vult. 

Ibid. 14. Cont. p. 17. D. edit. Paris. Cedren. 1. c, 

Ibid. 15. Sym. Log. p. 403. B. edit, Paris. 

Ibid. 16. πω] lta scriptum. leg. τῷ, et mox τῷ dele. 
Sym. Log. l. c. εἶ μηὴ Z£ovrog τοῦ ᾿Ισαύρου στοιχειοῖτο τῷ δόγματι. 
Contin. p. 17. D. edit. Paris, “έοντος ἐξ ἸΙσαυρίας συστοιχεῖ πως 








136 - NOTAE 


τῷ δόγματι. Cedren. p. 488. D. edit, Paris. εἰ μὴ ἑκών γὲ αἱροῖτο 
τῷ τοῦ βασιλέως “έοντος τοῦ ἐξ Ἰσαυρίας προστεϑῆναι δόγματι. 

Pag. 14,16. Ἠσαυρίαν φασὶν ἀπὸ τῆς τοῦ Ἠσαῦ κατασχέ- 
σεως. Schol. Hoc Scholion nauci est. Ἠσαυρίαϑεν οἱρμημένος di- 
citur Leo Isauricus, primus imp. εἰκονομάχος. Chron. Syncelli de 
Leone Árm, ζηλοῖ καὶ ἐνταῦϑα τὸν δυσσεβέστατον Κόνωνα. Hoc 
erat nomen Leonis [saurici, lIsauriam autem ab Esau dictam, 
pariter frivolum est. Heznesius. Non potest ex hoc schol. col- 
ligi, eius auctorem ignorasse de Leone Isaurico hic intelligendo. 

Ibid. 18. Ita scr. alius dixisset τῇ βασιλείᾳ. 

Ibid. 22. Ludit in vocibus. a μαυρός, niger, ut et ὠμαυρός. 
supra f. 28. [13, 22.] in Ταράσιος et Ταράξιος. 

Pag. 15, 1.  Contin. p. 18. A. Sym. Log. 408. edit. Paris. 

Ibid, 3. Cedren. p. 488. seq. edit. Paris. 

Ibid. 4. Sym. Log. λέγων. vid. Contin. p. 18. A. edit, Paris. 

Ibid. 8. [τὰ scriptum , non προετετέχναστο, nec προτετέ- 
χναστο. 

Ibid. 12. ὑποσημήνασϑαι] Idque γραφῇ αὐτοχείρῳ. Contin. 
p. 18. B. vid. omnino Cedren. p. 489. B. edit. Paris. 

Ibid. 15. Zonar. p. 130. edit, Paris. Jieinesius.  Contin. 
p. 18. C. edit. Paris. 

Ibid. 16. Ita scr. pro ἐπαισϑέσϑαι aut ἐπαισϑάνεσϑαι. 

δὲ] εἰς Προκόννησον, Cedren. p. 489. edit. Paris. qui ista 
omnia exscripsit. Tleinesius. 

ἀπαγ. δὲ — αὐχ. συγκύψας  Οοπέ, p. 18. D. Zonar. p. 130. C. 
edit, Paris, Cedren. p. 489. edit. Paris. 

Ibid. 17. Cum scriptum esset ἀγρόϑεν, Reinesius annota- 
vit 4yov8sv ita legitur. [?] 

Cedren. κατ᾽ ἀγρόν two , minus recte. 

Ibid. 18. Huic Scriptori κηροὺ sunt cerei, faces. Sequitur 
enim λαμπάσι καὶ λυιβανωτοῖς. Fieinesius. 


Pag. 16, 8. Ita scriptum, non ἠρεύνων nec ἠρευνῶντο. 
χεῖρας μεξαρσίους | Videtur deesse εἶχες aut simile. 


Ibid. 5. G. lisdem fere verbis Cedren. p. 489. D. edit. Paris. 


Ibid. 6. Cum esset scriptum μοῦ τοῦ ἀγροῦ, Reinesius an- 
notavit: Forte legendum μονάστῃ τοῦ ἀγροῦ. "Ayoóc nomen go- 
vijg. Non erat dubitandum, nihil certius. Vid. citatos. 

Ibid. 7. τὸ προύηεδυθάν ἢ Quia confessorem dicebat eum 
qui nondum id erat. 

Ibid. 8. ta scriptum. requiritur ἀφορισϑέντων, aut potius 
ἀφορισϑεὶς ut apud Cedren. ubi eadem verba. 

Ibid. 11. Cedren. p. 489. in fine edit. Paris. Transitiones 
et connexiones saepe negligit hic auctor. 

Ibid. 15. Τοίνυν ---- m. τ. ὠμότερον) Cedr. p. 490. A. edit. 


Paris. 








IN GENESIUM. 137 


Pag. 16, 20.. Cedren. p. 490. B. edit. Paris. 

Ibid. 91. ὧν] Debuit Mugs οἷς. 

Pag. 17, 1. Ms. ἐγκρεμμάνυσϑαι. Unde Bosius peius adhuc 
ἐγκρεμμάνεσϑοαι. Mallem autem ἐχχκρεμμάννυσϑαι. — Cedren. p. 
490. B. edit, Paris. ἀνακρεμαννύειν ἐκέλευσε. 

Ibid. 3. ἐκορυβαντία] Habet et Cedren. p. 490. B. edit. 
Paris, 

Ibid. 5. ἄνδρα παν.] Zon. p. 181. D. edit. Paris, ὅ (ita 
scriptum) τῶν τῷ βασιλικῷ κοιτῶνι κεκληρωμένων τηνικαῦτα ὧν 
χορολέκτης ἢ χοραρχῆς, ὃν πρωτοψάλτιν παρέλαβε καλῆν ἡ συνή- 
Qe. Heinesius, 

ἐπιστατεῖν] Ita scriptum in Infinitivo, non participio, ut 
requirit ἐτύγχανεν. 

Cedren, τοῦ τάγματος ἐν τῷ παλατίῳ τῶν ψαλλόντων τὴν ἀρ- 
χὴν ἔχοντα. 

Ibid. 7. Cedren. p. 490. C. edit. Paris. 

Ibid. 8. Zonar. p. 131. D. edit. Paris. brevius citat. 

Ibid. 12. Ita scriptum, non τῶν λεγομένων, et apud Cedren. 
τοῖς λεγομένοις. 

Ibid. 15. [τὰ scriptum, non πλέονα nec πλείονα, quod 
πλείονα est apud Cedren, 

Ibid. 17. — Cedren. p. 490. D. edit. Paris. 

Ibid. 18. Zonar. p. 132. A. edit, Paris. Cedren. p. 490. 
edit. Paris. in fin. 

Ibid. 291. Male verbum fut. temporis. rectum. esset εἰπεῖν, 
quod de eadem re est apud Contin. p. 19. B. edit. Paris. 

Ibid. 22. ἀπόλωλεν] Ita male posuit hoc verbum, pro ἀπώ- 
λεσεν, quod ἀπώλεσεν est apud Cedren. p. 490. et Continuato- 
rem Const. Porphyr. p. 19. B. edit. Paris. 

Pag. 18, 1. Schol. ἐπαχϑηνότατος.  Cedr. ἐπαχϑέστατος de 
eodem. 

Ibid. 4. Ita Ms. Reinesius tamen annotavit 79. ἀρπαγῆναι, 
praeter necessitatem. 

Ibid. 5.  Contin, p. 19. C. Zon, p. 132. A. DB. edit. Paris, 
isti breviter. Sed Cedrenus iisdem fere verbis p. 491. A. edit. 
Paris. 

Ibid, 11. 129. — Cedren. p. 491. A. B. edit. Paris. 

Ibid, 15.  érocr5c] lta scriptum.  Reinesius annotat: 7g. 
δικαστής. nec aliter legendum ex sequentibus patet. 

Ibid. 19. Cont. κατὰ τὸ “αυσιαπὸν ἐγκαϑήμενος p. 19. C. 
Cedr. p. 491. B. edit, Paris. addit zguxA(vo. ἐν τῷ “αυσιακῷ xa- 
ϑήμενος τρικλίνῳ. 

Ibid. 91. Zon. p. 132. B. edit, Paris. Cedren. p. 491. B. 
edit, Paris. 

Pag. 19, 2. Cedren. p. 491. edit. Paris. ἐφιλοτιμεῖτο δὲ xol 
περὶ τὴν ἑαυτοῦ φωνήν. 


138 NOTAE 


Pag. 19, 8, Cedren. l.c, ἀῤῥυθμος. Vid. Zonar. p. 134. C. 
edit. Paris. 

Ibid. 4. ἐπελευσομένοις 1 Male hic etiam verbum fut. tem- 
poris posuit auctor. Loquitur autem portentose hic auctor, nec 
minus incondite quam illum cantasse dicit, 

Ibid. 6. —Cedren. p. 491. C. edit. Paris. ubi idem versus ci- 
tatur. 

Ibid. T. Ita et apud Zonar, p. 134. C. edit. Paris. sed leg. 
τῷ πάντ᾽ ἄνακτος etc. si vera est versio: sprevere summi cuncta 
amore principis. Sunt autem verba cantici, de quo expressius 
Cedren. p. 491. C. edit. Paris. | Of/earius, aut Bosius. Nihil 
opus mutatione ista, 

Ibid. 9. Ita scriptum, non ταύτης. 

Ibid, 10. Zonar. p. 132. B. C. edit. Paris. Cedr. p. 491. D 
edit. Paris. init. 

Ibid. 19. Qui alias Foederati, ut hac in re eos vocat Con- 
tinuator p. 21. C. edit. Paris. init. 

Ibid. 13. — Contin. p. 21. C. init. Cedr. p. 401. edit. Paris. 

Ibid. 14. αὐτῷ] Ita scriptum. annotavit Reinesius: yo. ἕῳ. 
Cedrenus p. 491. edit. Paris. missum esse dicit ad exercendos mi- 
lites và τακτικὰ διδάσκειν. 

Ibid. 18. —Contin. p. 21. C. Cedr. p. 491. edit, Paris. 

Ibid. 19. ἐλάλει τὸ παριστάμενον. Cedr. p. 491. D. edit. 
Paris, 

Ibid. 20. Sym. Log. P. 406. edit. Paris. xoi τὴν γαμετὴν 
αὐτοῦ ἀνοσίοις γώμοις μιγῆναι. Vid. Cedr. p. 491. D. edit. Paris, 

Ibid. 99. "Enzo. εὖμ. .] Eadem verba Cedren. p. 491. D. 
edit. Paris. 

Pag. 20, 1. Melius καὶ abesset. Hoc autem Cedr. p. 492. À 
edit. Paris. ita: ἤδενι ydg αὐτὸν αἰσχίστῃ νόσῳ ἀκολάστῳ γλώσσῃ 
δουλεύοντα. 

αἴσχιστον ] Ita scriptum. F. ἔχϑιστον. aut αἰσχρολύόγον. sed 
hoc nimis recedit. 

Ibid. 4.  Contin, p. 21. D. et Cedren. p. 492. A. edit. Paris. 
ὠτακουστᾶς. 

Ibid. 5. αὐτοῦ τοῦ ] Potest quidem tolerari, sed mallem 
αὐτόν, aut αὐτοῦ τὸ ϑράσος καὶ γλωσσαλγίαν. 

Ibid. 7. Contin. p. 21. D. Cedr. p. 492. A. B. edit. Paris. 

Ibid. 9. Loquitur inepte. 

Ibid. 17. 18. —Cedren. p. 492. B. edit. piri 

Ibid. 19.  Contin. p. 22. A. Zonar. p. 332. C. edit. Paris. 

Ibid. 21. Contin. p. 92. A. item Cedr. p. 492. edit. Paris. 
ἐν τοῖς ἀσηπρητείοις. dicitur autem A secretis. 

Pag. 91, 1. Τυράννους vocant isti Scriptores eos qui impe- 
rium invadunt. 

Cedr. 1. c. 


-———— —  —€- w-—— — e o ÉÓ ——— PORE MER RS e-—-—-——9—————————V"—— 


"——É ὦν 





IN GENESIUM. - 139 


Pag. 21, 2. wvrróucvoc] Ita scriptum, et potest excusari. 
sed fortasse scripserat auctor ἡττώμενος, ut v ex praecedentis 
vocis fine repetitum sit, v pro ἡ positum ex similitudine pronun- 
tiationis. 

Ibid. 4. Contin. p. 22. B. Zon. p. 182. C. edit. Paris. Cedr. 
p. 492. C. edit. Paris. Sym. Log. p. 406. A. edit. Paris. atque iste 
postremus Nostri fere verbis. 

Ibid. 6. idem. 

1014, 8. Ita scriptum. Reinesius annotavit yo. ἀσύμβουλος: 
inconsulto enim impetu, nec praeviso, invasit imperatorem. 

' Ibid. 9. o. κατηγορῆσαν. fHeinesius. 

Ibid. 19. ta scriptum. f. ἡρῆσϑαι, 1. e. propositum ei sit, 
Haec autem commodius Contin. p. 22. B. Zon. p. 132. edit. Paris. 
Cedren. p. 491. edit. Paris. 

Ibid. 18. Ita scriptum, non ἐπεξελεύσεως. 

Ibid. 19. Cont. p. 22. C. Cedr. p. 492. D. edit, Paris. Zon. 
p. 132. D. edit. Paris, et nostri verbis Sym. Log. p. 406. A. B. 
edit, Paris. 

Ibid, 99. ta scr. sed fortasse fuerat primitus ἀπεφοίβασε, 
ut apud Cont, p. 22. C. edit. Paris. 

Apud Sym. Log. p. 406. B. edit. Paris. in eadem re habetur 
συμβουλικῆς. ubi ia marg. Συμβυλλιακῆς. Cedren. p. 493. A. 
Zonar. p. 133. A. edit, Paris. item Sym. Log. hic etiam, ut no- 
ster. Nostram lectionem non puto falsam, quamvis Σιβυλλιακῆς 
probari possit ex Cont. p. 22. C. D. edit. Paris. et aliis annotatis. 
Sic συμβολαιωσάμενος noster posuit infra f. 52. [23, T.] 

Pag. 92, 5. “πλῆσις} Ita scriptum sine articulo. 

Ibid. 6. Cont. p. 23. B. C. Cedren. p. 493. C. edit. Paris. 
Zon. p. 138. C. edit. Paris. Sym. Log. p. 407. A. edit. Paris. 

Ibid. 11. ὠὡσαύτως δὲ] Imperfecta oratio, nisi aliquod ver- 
bum ex superioribus ἀπὸ κοινοῦ sumatur, ut feci in versione. 

Ibid. 18. Cont. p. 93. C. Cedr. p. 493. C. Zon. p. 134. C. 
edit, Paris, et iisdem quibus noster verbis Sym. Log. p. 406. C. 
edit. Paris, 

Ibid. 14, ὅμως In contrarium posuit auctor hanc parti- 
culam, ut alia quaedam, 

Cont, p. 22. B. C. et 23. C. D. Cedr. p. 492. D. edit. Paris. 
Papias est nomen officii, custodem palatii significans, 

Ibid. 16. Cont. p. 22. C. edit. Paris, init. 

Cedren. p. 499. D. Zonar. p. 133. C. D. edit. Paris. 

Ibid. 19. Περὶ γοῦν — εὐσ. κατηδάφισεν ] Cont. p. 93. C. 
Cedr. p. 493. D. edit. Paris. 

Ibid. 22. Cont, p. 23. D. Cedr. 1, c. Zonar. p. 133. D. edit. 
Paris. 

Pag.98, 4. Scriptum ἐπαισϑημένον. supra [21, 17.] recte 


cum augmento, 


V. 


68 


140 NOTAE 


Pag. 93, 4. Cont. p. 93. in fine, Cedr. p. 495. D. edit. Paris. 
Zon. p. 138. edit, Paris. in fine. 

Ibid. 5. Cont. p. 24. edit. Paris. lin. 1. δεινὸν ἐνσείων. 

bid. 6. Zonar. l c. τὴν ὀργὴν ὑπεδήλου τῇ κινήσει τῆς 
χειρός. 

Ibid. 8. Scriptum προσεδρεύων. notatum in marg. de 
emend. 

Contin, p. 94. A. ἀλλά τις τῶν προκοίτων etc. ut et Cedren. 
p. 494. A. edit. Paris. de eodem Zon. p. 134. A. edit. Paris. 

Ibid. 10. Cont. p. 24. A. edit. Paris. ἐξ τῶν φοινικῶν (sive 
φοινικικῶν) φωρασάμενος ὑποδημάτων. et Cedr. p. 494. A. edit. 
Paris. 

Scriptum πεδήλων. monuit Reinesius de emendatione in 
margine. 

Ibid. 12. ἄφιξιν] Male posuit hanc vocem in contrarium 
auctor, ut supra ἀπόλωλε pro ἀπώλεσε et inferius διαπεφόνηκεν. 

Ibid. 14. Zon. p. 184. A. edit, Paris. 

Ibid. 15. προφασίιξ. — ἐδοξάξζετο] Contin. p. 2&. A, Cedr. 
p. 494. A. B. edit. Paris. 

Ibid. 17. ταύτας] Ita scriptum. ταῦτα. 

014. 90. Apparet hinc ex parte, quodnam caniclii offi- 
cium fuerit, 

Ibid. 22.  Cedren. p. 494. B. edit. Paris. Insolite loquitur, 
ut plerumque. 

Pag. 24, 2. ' Cedren. 1. c. 

Ibid. 5. Cont. p. 24. B. init. Zonar, p. 184. B. Sym. Log. 
p. 411. B. edit. Paris. 

Ibid, 8. Cont. p. 24. B. Cedr. p. 494. C. edit. Paris. 

Ibid, 10. Zon. p. 134. B. edit. Paris. Cont. p. 24. Cedr. p. 
494. C. edit. Paris. y 

Ibid. 12. — Cont. p. 24. B. edit. Paris. ἔϑος ἦν τῷ κλήρῳ etc. 
vid. Cedr. p. 494. B. C. edit. Paris. 

Ibid. 15. 16.  Zon. p. 134. B. C. edit. Paris. 

Ibid. 17. Cont. p. 24. C. Cedr. p. 494. C. edit. Paris. 

Ibid. 18. —Zon. p. 134. C. edit. Paris. 

Ibid. 20. τόλμα] Ita sine art. jj, qui videtur absorptus a 
praec. μή. Sic paulo ante dv excidisse videtur propter praec. 
σιαρέϑηγεν. 

Ibid. 99. ἐναυτομ. i. e. in unum currentes, euntes, Reine- 
sius, Cont. p. 24. C. edit, Paris, εἰσπηδήσαντες ἀϑοόως. 

Cedr. p. 494. D. edit. Paris. τὸν τοῦ κλήρου ἔξαρχον vocat, 
Cont. p. 24. C. edit. Paris. τὸν τοῦ κλήρου ἔπαρχον. 

Pag. 25, 1. 2. Contin. p. 24. C. ἢ. Cedr. p. 494. D. edit. 
Paris. 

Ibid. 6. Cedr. p. 494. D. edit. Paris. 

Ibid. 8. 9. Cont. p. 24. D. edit. Paris. 











—— πω 





IN GENESIUM. 141 
Pag. 25, 10. Cont. 1. c. Cedr. p. 494. edit. Paris. in fine, 


ut noster fere. 


Ibid. 11. Cum scriptum esset περιτυχύν, Reinesius anno- 
tavit yg. περιτυχών. 

Ibid. 12. £oxooóv] i. e. penitus desperans. ZJienesius. 
. Immo, inquam, penitus destitutus, 

Ibid. 13. ὅμως} Abutitur hac particula in contrarium hic 
etiam, ponens pro ἀλλά. 

καταφανὴς ysvopsvog] Est soloecismus. si scribatur κατα- 
φανῆ γενόμενον, recte habet. 


Ibid. 14. 15. Cont. p. 24. D. edit. Paris. 


Ibid. 16. ἧς] Ita scriptum, ut referatur ad τομῆς; ut ad 
avertendum ictum non tantum crucem adhibuerit, sed et Gigan- 
teum illum hominem allocutus fuerit. habent hic vocem χάριτος 
et alii, sed aliter. Cont. p. 25. A. edit. Paris. ὅρκῳ τῆς ἐνοικού- 
σῆς χάριτος ἐν τῷ ναῷ, uti et Cedr. p. 495. A. edit. Paris. quasi 
per gratiam templo inhabitantem obsecraverit. 

Ibid. 17. Mire noster haec ut pleraque. alii planius,. ut 
Cont. p. 25. A. edit. Paris, εὐμεγέϑη καὶ γιγανταῖον.  Cedr. p. 
4985. A. edit. Paris. ἕνα τινὰ γιγαντιαῖον. 

Ibid. 19. Ita scriptum, cum deberet ὠντειπόντος. 

Ibid. 90. Καὶ εὐὖϑ. — διέσπασεν Contin. p. 25. A. Cedr. 
Ρ. 495. A. B. edit, Paris. Zon. p. 134. D. edit. Paris. 

Pag. 26, 14. Κατ᾽ αὐτὴν — διαπεφ.} Cont. p. 25. in fine. 
Sym. Log. p. 411. B. Cedr. p. 495. B. edit. Paris. 

Ibid. 9. Itascriptum, Reinesius annotat 7g. διαπεφονηκεν. 

Ibid. 11. Ita scriptum, cum deberet εἰργάσαντο. 

Contin. lib. II, init, Cedren. p. 496. C. Zonar. p. 134. D. 
edit. Paris. 

Ibid. 14. Cont. lib. II. init. Zon. p. 185. A. Cedr. p. 495. C. 
Sym. Log. 411. C. D. edit. Paris. 

Scriptum αὐτῷ £ví. Notavit Reinesius yg. αὐτὸ ἔνι. Recte 
quod ad αὐτὸ atlinet, pessime ἔνι. £vi bene habet. 

Ibid. 15. Ita scriptum.  Aeinesius annotavit ZXoepferío. 
Zonar. p. 135. et Cedren. p. 395. C. edit, Paris, Συμβατίῳ Cont. 
lib. II, init. 

Ibid. 17. —Cedr. πρὸς τὴν πρώτην καλουμένην νῆσον. Hei- 
nesius, Et apud nostrum mallem πρός. 

Pag. 97,2. lta et Continuator Const. Porphyr. p. 18. B. V. 69 
edit. Paris. negat profiteri voluisse fidem. Sym. autem Log. p. 
409. B. edit, Paris. professum dicit, uti et Georgius Monachus 
initio. 

Ibid. 8. Cont. p. 20. B. C. edit. Paris. 

Ibid. 10. Cont. 1. c. Sym. Log. p. 408. D. Georg. Mon. p. 
501. B. edit. Paris. 


142 NOTAE 


Pag. 27, 129. χρόνους pro annis, quod inconsiderate negat 
Ritterhusius notis ad Pythagoram Malchi p. 22. Zieinesius. Sic 
Eustathius de Ismen. lib. 6. p. 126. edit. Paris. Vide et Notas ad 
Lex. Gr. Suidas Γαΐος, μετὰ δύο χρόνους ἐκστὰς τῆς ἀνϑρωπίνης 
φύσεως etc. Olearius aut Bosius. Sed haec protrita, et nihil 
notius. 

Ibid. 13. Saulis exemplum, ut noster quidem ponit, pa- 
rum huc quadrat. explicatius et aptius id ponit Georg. Monachus 
initio. 

Ibid. 15. Inepta haec et intempestiva est parenthesis de 
conditu Byzantii, ut aliae plures in sequentibus. Fortasse ex 
margine, Cum interim non alienae videantur ab Auctoris huius 
ingenio. Est autem in hac ambiguitas. Nam potest claudi etiam 
post muti. Atque hoc pacto philosophos etiam et rhetoras ac- 
cersivisset, Ceterum in Graeco nullibi sunt posita signa paren- 
theseos. 

Ibid. 19. Cont, p. 21. A. edit, Paris. 

Ibid. 51. ὧν — φιλοφρον.} Cedren. p. 490. D. edit. Paris. 

Ibid. 22. Ζοη. p. 131. edit. Paris. in fine, seq. 

Pag. 28, 2. ὡς δῆϑ. — τὰ ix. ϑρησκεύμ. Planius haec 
Continuator Const. Porph. p. 19. D. et 20. A. B. edit, Paris. 

Ibid. 6. “οιμοέ τὲ — π. χρόν. Ovjgx. ] Sym. Log. p. 404. B. 
edit. Paris. 

Ibid. 11. καὶ τούτοις 1 Mallem κῶν τούτων. 

ἐγχρονίζων 1 Ita scriptum, puto auctorem scripsisse ἜΡΤΗΙ 
νίζων. 

Ibid. 18. ἀλλὰ xol — οὐκ ἔληγεν. Cont. p. 12. B. 

εἴτι 1 Ita scriptum. puto εἴς τι. 

Ibid. 17. lta scriptum. Bosius descripserat εὐπεράτατον, 
quod nihil est, Quare Reinesius annotavit in eius marg. yo. εὖ-- 
πορώτατον. Quod cum contrarium sensum praebeat eorum quae 
debet dicere auctor, uti et Ms. lectio, tanto peius est, quia te- 
mere et frustra fit mutatio. Nihil mutandum. sensus botius; ut 


' in versione, 


Ibid. 19. Loquitur inepte et imperfecte. hoc vult, Leonis 
parentes cum essent partim Assyrii partim Armenii, suos paren- 
tes interfecisse etc. 

Ibid. 20. yg. ἀναφυεὶς ἀντὶ τῶν ἰδίων vel ἐπὶ τῶν ἰδ, Rei- 
nesius. Plane et intempestivae et ineptae coniecturae in loco 
sano. 

δὲ — αὐτούς τε μιαιφονησ.Ἷ Cont. init. lib. 1. Georg. Mon. 
p. 502. 503. edit. Paris. 

caede se contaminaverant. Nam parentes suos occiderant. 

Ibid. 21. χωρίοις 1 Ita scriptum. mallem δρίους. 

Ibid. 22, Sym. Log. p. 402. A. edit. Paris, 


—————— MM 





ai ΡΨ di E 





IN GENESIUM. 143 


ἃ 


Pag.29, 1. Parenthesis eiusdem farinae cum superiore de 
Byzantio. 

Nota Heinesij  ÀÁrmenum quendam urbe Thessalia oriun- : 
dum cum lasone ad Colchos navigasse tradit Strabo lib. XI. Sed 
ab eo Armeniam denominatam incogitanter scribit auctor. ita ta- 
men et alii quos tunc nondum potuit Reinesius videre. "Meus 
Chronogr. Graecus Ms, genus Leonis Armeni a posteris filiorum 
Sennacherio qui interempto patre in terram Ararat vel in 
Har-mini i. e. in montana Minyadis profugerant. de quibus 4. 
Reg. 19. 37. — (duae aut tres voces detritae legi nequeunt.) 

Ibid. 8. Ita scriptum, Reinesius tamen yg. ἐπικεκρατήπει, 
praeter necessitatem. 

Pag. 30, 1. Sym. Log. p. 118. edit. Paris. habet ri. 
Georg. Mon. riz. p. 510. edit. Paris. 

παρ᾿ ἐλπίδα — μὴ vovr. even. ] Contin. lib. II. init. Cedr. 
p. 495. D. edit. Paris. 

Ibid. 4. Debuit dicere παρατυχόντες. 

Ibid. 7. i. e. qui erat λογοϑέτης τοῦ δρόμου. 

Ibid. 10. Cont. p. 27. A. Cedr. p. 495. D. edit. Paris. in 
fine πρὸς τὸν μέγαν τῆς ἁγίας σοφίας ναόν. 

Pag. 31, 2. Cont. p. 30. A. edit. Paris. Cedr. 1. c, 

Ibid. 3. praesagiis] Ut monachi illius in Philomelio, de 
quo init, lib. I. 

Ibid. 4. Cont. p. 30. A. edit. Paris. τὴν τοῦ ᾿4ϑιγγάνου 

“μάντεως φωνήν. Vid. p. 135. C. D. Cont. Theophanis p. 29. A. 
edit, Paris. τῶν ᾿4ϑιγγάνων τις γνωστὸς καὶ οἰκεῖος τῷ στρατηγῷ 
etc, Ineptissime loquitur et intricate, quasi Athingano alicui 
praedictum fuerit a vate quodam; cum vates fuerit Athinganus 
et praedixerit praefecto, ut constat ex iis quos adduxi. solet au- 
tem res etiam leves tenuesque mire involvere verbis insolentibus 
et eorum structura, ut scilicet lectores mags admírentur ament- 
que, inversis quae sub verbis latitantia cernunt, 

τῷ 1 lta scriptum, cum deberet potius τό. 

Ibid. 5. Ita scriptum sine augmento. lego στρατηλάτῃ. 

Ibid. 7. Cedr. p. 497. A. B. edit, Paris. 

Ibid. 12. Cont. p. 29. A. B. Cedr. p. 497. B. edit. Paris. 

Ibid. 18. Cont. p. 29. B. Cedr. p. 497. D. edit. Paris. 

Ibid. 20. Cont. p. 29. B. Cedr. p. 497. B.C. Zoii, p.135. D. 
edit, Paris., qui tantum de Michaele loquitur. 

Pag. 82, 1. Cont. p. 33. D. Zon. p. 136. C. Cedr. p. 499. B. 
p. 500. A, Georg. Mon. p. 511. A. edit. Paris. diu? 

Ibid, 8. Cont, p. 33. D. Cedr. p. 500. A. edit. Paris. 

Ibid. 4, Cont. p. 33. D. Cedr, p. 500. A. edit. Paris. 

Ita scriptum. potius διαπαντός. 

Ibid. 6. Cont. p.27. C. et praecipue 34. A. Cedr. p. 496. B. 
et praecipue 600. B. Zon. p. 135. C. edit. Paris. 


144 NOTAE 


Pag. 32, 7. Cont. p. 84. A. Cedr. p. 500. B. edit. Paris. 

Ibid. 9. Cont. p. 34. A. Cedr. p. 500. B. edit, Paris. 

Ibid. 10, καὶ τῶν β. — v. m. πεπήρ.} Cont. p. 89. in fine 
et praecipue 34. B. Cedr. p. 499. B. et 500. B. Zon. p. 136. D. 
edit, Paris. 

Ibid, 12. Cont. p. 84. B. Cedr. p. 500. C. edit. Paris. 

Ibid. 15. Cont. p. 34. D. Cedr. p. 500. D. edit. Paris. 

Ibid. 22. 28. Cont. p.34. D. Cedr. p. 500. D. Zon. p. 137. A. 
edit, Paris. 

Ραρ. 88, 8. ὥστε — a. y. καταληΐζ. Cont. p. 85. A. Cedr. 
p. 500. in fine. Zon. p. 136. ξ edit, Paris. 

Ibid. 5. 6. Loquitur perverse. 

Ibid. 7. Cedr. p. 501. A. edit. Paris. 

Ibid. 10. Cont. p. 38. A. B. edit. Paris. Apri 

Ibid. 19. ἀναδ. — 4. Ἰώβ] Cont. p. 86. ᾿ ubi Ιακώβ 
pro Ἰώβ, Cedr. p. 501. B., ubi Jof. Zon. p. 196.8 . edit. Paris, 
ubi lof. 

Ibid. 18. 4γαρ. — .4ousvíov] Cont. p. 38. C. Cedr. p. 
501. B. edit. Paris. 

Ibid. 18. — Cedr. p. 501. B. edit. Paris. 

Ibid. 19. . Contin. p. 36. C. et 37. edit. Paris. plene et co- 
iose. 
᾿ Ibid. 20. Ita scriptum. fort. ὑπὸ χεῖρα aut ἀπὸ χειρός. 

font. p. 37. C. p. 38. D. Cedren. p. 503. B. C. D. Zonar. 

137. € 

y Ibid. 21. Cont. p. 88. B. Cedr. p. 502. D. edit, Paris, 

Pag. 34, 2. Cont. p. 88. 4. Cedr. p. 503. A. et 505.  Zon. 
p. 138. A. edit. Paris. 

Ibid. 8. Cont, p. 28. edit. Paris. 

Ibid. 5. Ζοη. p. 137. D.'edit. Paris. 

Ibid. 7. Sym. Log. p. 412. D. edit, Paris. Sed tempestate 
dispersam dicit classem Cont. p. 38. C. edit. Paris. ignem autem 
adhibuisse Thomam, uti et Cedr. p. 508. C. et 504. B. edit. Paris. 


V, 70 Post amissam pna classem, altera combusta σκευαστῷ πυρί. 


Cedr. p. 505. Α. Zon. p. 138. A. edit, Paris. ubi ὑγρῷ πυρί. 
[ὁ βασιλικὸς πυρφόρος στρατός Cont. p. 40. D. ] 

Ibid. 9. Ita scriptum. lego ἀνευρεϑείσης. Quamvis vix 
dubitem auctorem scripsisse ἀναιρεϑείσης, ut fatali quadam per- 
versitate contrarium eius quod vult dixerit, nempe scientiam 
illam dudum deperditam tunc sublatam false et abolitam; quod 
non potuit velle dixisse, cum. per illum ignem combustae tunc 
fuerint naves hostiles. —  Expressi ἀνευρεϑείσης, cum id vo- 
luisse videatur ponere auctor necessario. Videtur autem haec 
tradere contra historiae fidem. nam ignis iste bellicus, qui Grae- 
cus dicitur, praeparatus ab isto Callinico fuit sub Constantino 
Pogonato, nempe sesquiseculo ante Michaelem istum. | Videatur 





IN GENESIUM. 145 


Zonaras lib. XIV. num. 20. videtur autem cognitus fuisse etiam 
ante ipsum Const. Pogon. itidem non multo minus quam ante ses- 
quiseculum aliud, nempe sub lustiniano, aut eliam ante eum: 
nam memini me de igne illo legere apud Malelam. 

Pag.34, 11. παρρησιασάμενος] Hoc verbo hic vix opus 
erat. Sed mirum quod Cedr. p. 502. B. edit. Paris, eodem verbo 
utitur σχέσει in re ex parte simili, nempe de Gregorio, qui ad 
Thomam transierat, cum Michaelem audacius loquendo offendis- 
set, Et suspicari licet utrumque eundem auctorem legisse, no- 
strumque oblivione quadam confuse cogitasse. 

Ibid. 14. Negligit transitiones et connexiones hic auctor 
saepe. 

Ibid. 16. De hoc cometa videor ad eundem modum legisse 
scriptum in Tomo illo ubi Theophanes habetur, [in Leonis 
gramm. chronographia p. 446. B.] 

Ibid. 19. Graeca vere sunt portentosa, uti et mox de Tho- 
ma monstrose loquitur. 

Ibid. 20. Consideretur autem iudicium et memoria homi- 
nis, qui cum dixisset cometam portendisse rebellionem "Thomae, 
mago [?] illo enarrato, portendisse ait Acephalorum haeresin aut 
Thomam, Ita in fine lib. I. cum dixisset Leonem contra percus- 
sores se defendisse catena thuribuli aut secundum alios signo 
crucis, mox affirmat eum concisum fuisse crucis signum tenen- 
tem, oblitus catenae suae. 

Pag. 35, 1. Graeca sunt intolerabilia, "Videtur autem hic 
etiam contrarium eius quod volebat dixisse, et κεχτημένων po- 
suisse passive, ut sit, quos ipse habuit. 

Ibid. 8. euius] ld sonat ov. sed lingua corrupta potest 
etiam pro eius sumi. 

Cedr. p. 505. A. B. edit. Paris. 

Ibid. 5. "Tantum de Olbiano et Catacyla dictum, quod sciam. 

Ibid. 7. Cont, p. 32. in fine et p. seq. Cedr. p. 499. D. 
edit, Paris, 

Ibid. 8. Cont. p. 33. D. Zon. p. 136. D. ubi barbarus ut 
supra. Sed Sym. Log. p. 412. D. edit. Paris. Ῥωμαῖος γὰρ ἦν 
xai ἀφανής. 

μουλτίων] Α μοῦλτος, tumultus. 

Ibid. 156. Οδάν. p. 499. C. Cont. p. 83. A. edit. Paris. 

Ibid. 16. Sym. Log. p. 412. D. Georg. Mon. p. 511. A. 
edit. Paris. Sed Cont. p. 33. A. πρὸς τοὺς ἐξ Aya, et Cedr. p. 
499. C. edit, Paris. πρὸς Δγαρηνούς. 

Ibid. 18. Cont. p. 83. A. Cedr. p. 499. C. edit. Paris. 

Ibid. 19. Cont. p. 33. B. Cedr. p. 499. D. Zon. p. 136. edit. 
Paris. in fine. Sym. Log. p.412. Georg. Mon. p. 8611. A. edit. Paris. 

Ibid. 90. Οὗτος δὲ — fac. ἐστερ.1 Nempe Constantinus 
verus. Cont, p. 83. B. Cedr. p. 499. D. edit. Paris. 

Genesius. 10 


446 NOTAE 


Pag. 86,9. Cont. p. 83. B. Cedr, p. 499. D. edit, Paris. 

Ibid. 6. Cont. p. 83. B... Zon. p. 137. A. edit. Paris, 

Ibid. 7. Cont. p. 33. C. edit. Paris. 

Ibid. 18. Cont. p. 38. C. Cedr. p. 501. C. edit, Paris. 

Ibid. 18.  Cedr. p. 501. C. edit. Paris. ubi ἀδείας τυχών, 

Ibid. 21. Cont. p. 88. D. Zon. p. 136. C. Cedr. p. 499. 
500. A. edit. Paris. 


Pag. 87, 9. Alii addunt etiam imperatoriam classem, ut 
Cedr. p. 501. C. et Zon. p. 187. et Cont. p. 35. edit, Paris, in 
fine, ubi apud istum τοῦ ϑεματικοῦ. 

Ibid. 8. Cont, p. 35. edit. Paris. in fine, 

Ibid. 5. .Cedr. p. 501. C. edit. Paris. 

Non apparet quo respiciat αὐτόν. 

Cont. p. 86. A. edit. Paris. 

Ibid. 7. Cont. p. 36. A. Cedr. p. 501. D. edit. Paris. 

Ibid. 9. δαιμόνων δὲ — Θρ. κατηκόους αὐτῷ ] Cont. p. $6. 
B. C. Cedr. p. 501. D. edit. Paris, 

Ibid. 16. ψευδωνύμῳ] Et hic contrariam eius quod vult 
dicit: nam non pater, sed filius adoptivus fuit ψευδώνυμος. 

Ibid. 291. Cum ponat δὲ, sequentia ei non accommodat. 

Καίτοι τοῦ fuc. — β. πίστεις Aaf.] Cont. p. 36. C. D. Cedr. 
p. 509. A. edit. Paris. 

Ibid. 22. Ita scriptum per εἰ. oportebat περιήγγειλεν aut 
περιηγγέλη, ac tunc. φήμῃ. 

Pag. 38, 3. Cont. p. 36. D. Cedr. p. 502. A. edit. Paris. 

Ibid. 5. πρὸς τὴν π. ὑπ. — πολ. ταῖς ναυσί.] Cont. p. 36. D. 
Cedr. p. 502. A. B. edit, Paris. 

Ibid, 8. βραχὺν χρόνον] Ita recte Ms. tamen nescio quis in 
margine Bosiani apogr. annotavit leg. χρόνων. 

Ibid. 9. Alieno haec loco de igne. 

Ibid. 10. Cont. p. 36. D. p. 87. A. Cedr. p. 502. D. Zon. 
p. 137. B. edit. Paris. 

lbid. 19. Γρηγόριον — qvo. ἀνδρῶν͵ Cont. p. 37. A. B. 
Cedx. p. 502. B. C. edit. Paris. 

Ibid. 1G. 17. . Cont. p. 37. B. C. Ced». p. 502. C. edit. Paris. 

lbid. 18. κατ᾽ αὐτὸν] Aut excidit τὸν καιρὸν sive χρόνον, 
aut subintelligendum, aut legendum αὐτό. 

Ibid. 19.  Requireretur συνελϑόντων : sed pro hoc illud po- 
suisse videtur ipse auctor, aliorum etiam exemplo, qui talem syn- - 
taxin ἀσύστατον fecere, 

Ibid. 90. | Cont. p.37. B. ita: ἐν τῷ πρὸς Βλαχέρναις κόλπῳ, 
uti Cedr. p. 502. C. edit. Paris. 

᾿ς Jbid. 21. . Cont, p. 37. C. edit. Paris. 

Pag. 89, 1. ἐπίσταται] Non aliter scriptum, cum deberet - 

ἐφίσταται. 





IN GENESIUM. 147 


Pag. 80, 1. ἐπὶ ὃ. τ. mg. — φαυλότητα τάξ. ἐληλυϑ.] Cont. 
p. 37. C. D. Cedr. p. 502. D. Zon. p. 187. B. edit. Paris. 

Ibid. 4. φαυλότητα 1 Non aliter scriptum. 

Ibid. 5. Absnurde, quasi aliquis ex temulentia Indus fieret, 
Itaque transposui. 'Si legatur δοκεῖ pro δοχεῖν, erit: turpi facie 
ex vinolentia ut videtur, ab India oriundus, sed tunc sequens In. 
finitivus in participium mutandus. 

Ibid, 8. ἐπεὶ ὃ. v. ἐλπ. — οἰκοῦντας Boócz.] Cont. p. 37. D. 
Cedr. p. 502. D. Zon. p. 137. B. C. edit. Paris. 

Ibid. 9. τῶν] Ita scriptum. debebat potius τὸν aut τὸν τῶν, 
ut Cont, p. 37. D. ἔνϑα δὴ καὶ τὸ τῶν σεβασμίων Δναργύρων τέ- 
μενος. uti et Cedr. p. 502. D. et Zon. p. 137. C. edit. Paris. 

Ibid. 11. — Booczogov] Ita omnino per duplex omicron. 

μετὰ 1 Ita scriptum, cum debuisset potius κατά, 

Ibid. 10. 11. I. e. bellum conflat, molitur, quasi nunc id 
faciat, nec dudum fecerit. Itaque posui /nstaurat. Nam iste 
saepe nescit quid loquatur. 

Ibid. 14. ὅϑεν δ. κι ὁ Bac. — σημεῖον πήγνυσι Cont. p. 
38. A. Cedr. p. 503. A. B. edit. Paris. 

Ibid. 16. Cont. p. 38. edit, Paris. Cedr.l. c. 

Ibid. 21. Cont. p. 38. D. 

Pag. 40, 1. Cont. p. 39. A. edit, Paris. 

Ibid. 2. 3. Cont. p. 38. C. Cedr. p. 508. 504. B. edit. Paris, 

Eadem plus semel narrat et diversa confundit hic et in an- 
tecedentibus et sequentibus, sine connexionibus et transitionibus, 

Forte κυκλῶν, aut δὲ ante πνεύσαντι. 

I»id. 7. ἤδη δὲ τοῦ 4A. — κατασ. τὸ v. οἰόμενος] i. e. ἤδη 
δὲ τοῦ ἔαρος ἐπιλάμποντος, ut Cont. p. 39. B. et Cedr. p. 503. D. 
Zon. p. 187. C. edit. Paris. i. e. vere aut aestate ineunte. Sed 
considerentur transitiones et connexiones hominis, 

Ibid. 9, Cont, p. 89. B. edit. Paris. κατ᾽ ἐκεῖνο γοῦν πάλιν 
ἤει τὸ μέρος — 1j καὶ πρότερον, τὸν κόλπον τῶν Βλαχερνῶν. 

Ibid. 18. Cont. p. 39. B. C. Cedr. p. 504. A. edit. Paris. 

Ibid. 14. οὐ πείϑει — κατὰ xg. νικᾷ] Cont. p. 89. C. D. 
Cedr. p. 504. A. Zon. p. 187. D. edit. Paris. 

Ibid. 16.  Cedren. p. 504. B. edit. Paris. Zon. p. 137. D. 
edit, Paris. 

Ibid, 18. — Cont. p. 89. edit. Paris, in fine. 

Ibid. 19. Cont. p. 89. D. Cedr. p. 504. B. edit, Paris. 

Ibid. 20. Cont. p. 40. A. Cedr. p. 504. B. C. edit, Paris. 

Ibid. 22. lta scriptum. Alias dicunt κατὰ νώτου, et ita 
Cont. p. 40. A. in hac re, Nec non Cedr, p. 504. C. edit. Paris. 

Cont. p. 40. C. Cedr. p. 504. D. edit. Paris. 

Pag. 41, 4. πλαστοῖς} Scil, ἐπιστέλλων, ut Cont. p. 40. C. 
et Cedr. p. 504. D, 

Ibid. 5. Ζοη. p. 138. A. edit. Paris. 


148 NOTAE 


Pag. 41, 6. Cont. p. 40. C. Cedr. p. 504. D. edit. Paris. 

δὴ zd] Tta scri pium, cum oporteret zd σιταγωγο πλοῖα aut 
τὰ πλοῖα τὰ σιταγωγά. 

Ibid. 8. Zon. p. 138. A. edit. Paris. χατὰ τὰς Βυρίδας. 
Cedr. p. 504. D. ubi τῷ χωρίῳ τῶν Βηρίδου προσορμίζεται. Cont. 

p. 40. D. edit. Paris. τῷ τῶν Βυρίδων κατὰ Θράκην λιμένι προσορ- 

Sora. debet autem apud nostrum subaudiri of ναῦς aut νῆες, 
per synonymiam a superiore πλοῖα, propter αὗται: alias est so- 
loecismus. 

Ibid, 10. Cont. p. 40. C. et Cedr. p. 504. edit. Paris, in fin. 

Ibid. 11. lta scriptum, cum oporteret προσβάλλειν aut 
προσβαλεῖν. factum id et lib. I. alicubi. - 


Ibid. 12. — Cont, p. 40. D. edit. Paris. . 
Ibid, 14. ὁλοχαυτοῦσιν] Scil. τῷ σκευαστῷ πυρί, Cedr. p. 
505. A. edit. Paris. sive ὑγρῷ πυρὶ Zon. p. 138. À. edit. Paris. 


Ibid. 17. 4x. δὲ Mogó. — αἰτεῖται αὐτῷ ] Cont, p. 41. A. 
Cedr. p. 505. Β. Zon. p. 138. B. edit. Paris, Solus Georg. Mon. 
ipsum Michaelem auxilia Bulgarorum petiisse P. 513.DB.  Perverse 
nunc etiam loquitur, αἰτεῖται συμμαχεῖν αὐτῷ, petit ut ei auxi- 
laris fiat. lllum dicit peUisse, qui ipse ultro offerebat, 


Ibid. 20. Cont. p. 41. B. Cedr. p. 505. C. Zon. p. 138. D. 
edit. Paris, 

Ibid. 21. 22. Cont. p. 41. B. Cedr. p. 505. C. edit. Paris. 

Fag. 42, 6. Cont. p. 41. D. C, itidem κατὰ τὸν Κηδούκτου 
χῶρον οὕτω καλούμενον. etita Cedr. etiam p. 505. edit. Paris. ubi 
in versione Cedoctus, Zon. p. 138. B. edit, Paris. κατὰ τὰ Κη- 
Qouxrov, ubi itidem versio Cedoctum. 

Ibid. 9. ὅϑεν — f. προσχωρεῖ] Cont. p. 48. A. edit, Paris. 

Ibid. 10. Cont. p. 41. D. Cedr. p. 505. D. Zon. p. 138. B 
edit. Paris. 

Ibid. 15, Cont. p. 41. D. ἡττᾶται ἰσχυρῶς. Cedr. p. 505. 
edit. Paris. in fine et p. seq. init. ubi ἡττᾶται κατὰ κράτος. 

Ibid. 18. cremaniur] lo Graeco est πυρπολοῦνται, quod 
apud eos qui serio loquuntur, de agris et regionibus igne vastan- 
dis solet usurpari. Sed nec crematos aut combustos fuisse victos 
verosimile est: aliud ergo fortasse voluit dicere. 

Ibid. 14. οἵ δὲ π. — τ. &. ὑποστρέφουσιν  Οομπέ. p. 42. A 
Cedr. p. 506. A. Zon. p. 138. C. edit. Paris, 

Ibid. 18.“ Cont. p. 43. B. κατά τι πεδίον, 4Διάβασιν οὕτω 
παλούμενον, ut et Cedr. p. 506. B. edit. Paris. 

Aut xoi delendum, aut aliquod participium, ut ἀγαγοὶν aut 
simile, excidit. . 

Ibid. 20. . Zon. p. 138. C. edit. Paris. 

Ibid. 22. 23. Cont. p. 42. B. Zon. p. 138. C. cdit. Paris, 

Pag. 48, 1. | Zon. p. 188. D. edit. Paris. 





IN GENESIUM. 149 


Pag. 48, 1. Cont. p.49. B. C. et Cedr. p. 506. B. edit. Paris. 
ubi ἀξιόλογον συστήσας στρατόν. Sed noster suo more hic etiam 
contrarium dicit eius quod videtur voluisse: nam debuisset for- 
tasse οὐκ εὐαρίϑμητον dicere. Cedr. p. 505. D. coniungit οὐκ 
εὐαρίϑμητον πλεῖστον et ἀξιόλογον, non de hac re tamen. Etiam 
σχεδιάζειν incommode adhibuit, quasi subito, ex tempore atque 
tumultuarie id fecisset. 


Ibid. 5. Cont. P. 43. C. 

σχηματίξ. ---- οἷός τε yeyovag] Cont. p. 48. C. Cedr. p. 506. C. 
edit. Paris. 

Ibid. 10. Cont. p. 43. A. ubi “δριανούπολιν, Cedr. p. 506. 
in fine. Zon. p. 138. D. ubi “δριανούπολιν. ut et apud Cedr. 
Georg. Mon. p. 513. A. edit. Paris. ubi A4àgievovzoAtw. 

Ibid. 11. 12. Cont. p. 48. B. Cedr. p. 507. A. edit. Paris. 

Ibid. 15. Ita scriptum, mallem διήϑρει. cum videret. ll- 
lud autem potest utcumque significare articulatim quasi separa- 
ret, sed tale quid minus huc quadrat. 


Ibid. 16. ἐπάνϑανονὔ Ita omnino scriptum. 

Ibid. 17. ὁ δὲ Bec. — τοῦ vvg. διέγνω] Cont. p. 43. B. 
Cedr. p. 507. Α. Zon. p. 138. D. edit. Paris. 

Ibid. 18. Qussi hoc melius sit quam longa fame mecari. 
λιμῷ δ᾽ οἴκτιστον ϑανέειν inquit Homerus, et res ipsa clamat. 
Altera ratio, quam et alii afferunt, est egregia, ne hostes in no- 
stram perniciem erudiamus, 

Ibid. 92. ὥστε πρῶτον — τῆς πόλεως Cont. p. 48. C. 
Cedr, p. 507. A. B. edit, Paris. 

Pag. 44, 9. τὴν] Ita scriptum, non τόν. 

Ibid. 4. Cont. p. 43. D. Cedr. p. 507. B. edit. Paris. 

καὶ τέλ. — ἀνωμ. τῷ βασιλεῖ) Cont. p. 48. C. D. edit, Paris. 

Ibid. 7. ta scriptum. Alias tali occasione usitatum in genit, 
ut κατὰ τοῦ ἐδάφους. 

Ibid. 8. xoci cvyyvounc] Connexiones languidae vix sensi- 
biles. 

Aver. τῷ ψευδ, — imt. πολίσματος Cont. p. 43. D. 
Cedr. p. 506. edit. Paris, 

Ibid. 9. Cedr. p. 507. B. Cont. p. 43. A. edit. Paris. 

Ibid. 10. Non apparet quid sibi velit ἐν αὐτοῖς. 

Ibid. 19. Cont. p. 43. D. Cedr. p. 507. C. edit. Paris. 

Ibid. 18. Zon. p. 138. D. edit. Paris, 

Scriptum ὑποσχώμενος vitiose. Iste autem nominativus et 
antecedentes duo pro genitivis, constructione absoluta. Ut bis 
in superioribus, 

lbid. 14. Ζοπ, p. 138. D. edit. Paris. 

Ibid. 15. Cedr. p. 607. Zon. p. 138. D. Georg. Mon. p. 
513. B. edit. Paris. 


150 NOTAE 


Pag. 44, 16. Cont. p. 44. A. edit, Paris. ἐπὶ ὄνου pro ἐπὶ 
κοντοῦ. Cedr. etiam ὄνῳ ἐπιπαϑίσας. p. 507. c. Zon, item p. 
138. D. ὄνῳ ἐπιβιβάσας. Nec tamen zovro? in ὄνῳ mutandum 
puto. Nam et Sym. Log. p. 413. A. edit, Paris. ἀκρωτηριάσας τὲ 
αὐτὸν χεῖρας καὶ nódog ; εἶτα καὶ ἀνασκολοπίσας palo affigens, 
et ita etiam Georg. Mon. p. 513. C. edit. Paris. 


Ibid. 17. 18. Cont. p. 44. A. iisdem fere verbis. Cedr. etiam 
p. 507. C. Zon. p. 138. D. edit, Paris. 

Ibid. 21. Cont, et Cedr. 1. c. Zon. p. 139. edit. Paris, lin. 
prima. 


Ibid, 22. Cont. p. 44. A. Zon. p. 139. A. Cedr. p. 507. ἢ 
edit. Paris. 

Pag. 45, 1. Cont. p. 44. B. Cedr. p. 507. D. edit. Paris. 

Ibid. 9. Cont. p. 44. D. Zon. p. 139. A. ubi Βιξύης. Cedr. 
p. 507. B. D. ubi itidem Bifvgc, uti et p. 506. edit. Paris. in fine. 

Ibid. 4, (εάν. p. 508. edit. Paris. initio. 

Ibid. 6. — Cont. p. 44. infine, Zon. p. 139. A. Cedr. p.508. A. 
edit. Paris. 

Ibid. 8. Posuit auctor ἣν pro ταύτην. 

Ibid. 11. Cont. p. 45. A. Zon. p. 139. B. Cedr. p. 508. A. 
edit. Paris, 

"Ibid. 13. Homo mirificus. Id quidem vel sutores coniectura 
assequi poterunt, si hostis intraverit obsessam urbem, urbanos 
victos videri, 

Ἡράκλεια — ἐπιτεῖ. ἁμίλλησιν) Cont. p. 45. A. Zon. p. 189. B. 
Cedr. p. 508. B. edit. Paris, 

Ibid. 91. οὐδὲν ἀνήκ. — τὰς χεῖρ. i£vor] Cont. p. 45. A. B. 
Zon. d 139. B. Cedr. p. 508. B. edit. Paris. 

g.46,8.. ἐπὶ ἀφόνῳ — περικαμπ. ναυσί] Cont. p. 46. 
B. C. [^ p. 139. B. C. D. Cedr. p. 508. edit. Paris. 

Ibid. 7. Καὶ πρὸς — καὶ εὐόπλ. στ. εὐτρέπ.1 Zon. p.139. C. 
Cedr. p. 508. D. edit. Paris. 

Est dux Ágarenorum Bhépen dri , qui et Zzoy«y. Syllaba 
illa terminalis additur ad distinguendos casus, ut in aliis, 4πό- 
χαψ apud Cont. p. 46. D. et Cedr. p. 508. D. apud Sym. Log. p. 
418. D. edit. Paris. vocatur Zzoyoz,. apud Zon. p. 139. D. ye. 

Ibid. 11. ταύτην — τ. 4. ἐπαλινόστησεν)] Cont. p.47. A. 
edit. Paris. 

. Ibid. 14. Cont. p. 47. edit, Paris. 

Ibid. 15. | Cont. p. 47. B. edit. Paris. τῷ ἀκρωτηρίῳ τῷ Xà- 
oci καλουμένῳ. et Cedr. p. 509. B. Sym. Log. P. 413. B. edit. 
Paris. 

Ibid. 17. Legendum esset καταλίποιεν per simplex 7 in an- 
tepenultima, propter sequens προσχωρήσειαν. 864 tales emen- 
dationes in accuratis et puris scriptoribus habent locum. 





ΙΝ GENESIUM. 151 


Pag. 46, 17. Οἱ δὲ πάντες — καὶ olx.  Envgnóá. ] Cont. y. 
47. B. C. Cedr. p. 509. C. edit, Paris, 

Sym. Log. p. 413. B. edit. Paris. haec ita: ὁρίσας τὸν ὑπ᾽ 
αὐτὸν λαὸν καταλιπεῖν τὰς ναῦς αὐτῶν καὶ τὴν χώραν ληΐζεσϑαι. 
τοῦ δὲ στρατοῦ πρὸς τὴν τοιαύτην ἐγχείρησιν ἀποκινήσαντος. 

Ibid. 19. ταύταις 1 Scil. ταῖς ναυσί. 

Ibid. 22. Sym. Log. p. 413. C. edit. Paris. iisdem fere ver- 
bis, ubi etiam recte ἀποῤῥώξ. Cont. p. 47. C. edit. Paris. 

P'ag. 47,9. ἐν ᾧ — ἀποῤῥώξ] Cont. p. 47. A. ita: γῆ οὐκ 
ἄλλη ἢ ἡ ϑέουσα μέλι xol γάλα. Zon. p. 189. D. Cedr. p. 509. B. 
edit. Paris. 


Ibid. 8. Οἱ δὲ — δεῦρο χάραξ προσονομ.} Cont. p. 47. C. D. 
Cedr. p. 509. D. et iisdem quibus noster verbis Sym. Log. p. 418. C. 
Zon. p. 139. D. edit. Paris, 


Ibid. Z. Apud Sym. Log. l. c. male xoi σκώλωψ πυκνὸς q&- 
ρακα περιέϑεντο. 

Ibid. 8. Sym. Log. 1. c. habet hic ὀχυρώματα. 

Ibid. 9. | Cont, p. 47. D. edit, Paris. ubi Χαάνδαξ. Sed no- 
stro Chandax alius locus. Continuatori etiam mox: quare ibi 
priore loco legendum videtur Χάραξ. apud Sym. Log. 1. c. recte 
Χαραξ, et Ced. p. 509. C. edit. Paris. 

Ibid. 10. μονάστης — ἀκολουϑ. μοι] Cont. p. 48. C. Cedr. 
p. 510. B. edit, Paris, eliam iisdem verbis cum nostro Sym. Log. 
p. 413. D. edit. Paris. 

Ibid. 14. Sym. Log. p. 413. D. edit. Paris. iisdem verbis. 

Ibid. 16. Cont. p. 48. C. edit. Paris. xol sysuowv αὐτῆς ὁ 
Anogow ἐγεγόνει. 

Sym. Log. nostri fere verbis, nisi quod pro 29 habet 100 
[immo 90]. quasi tunc etiam tot fuissent, ut olim cum essent di- 
tissima regna, nugatur, quasi tunc etiam tam potens fuerit, ut 
Homeri tempore. 

Ibid. 17. Incondite et imperfecte loquitur. Cont. p. 48. D. 
edit. Paris, clarius: μιᾶς ἔκτοτε μόνης παραμεινάσης ἀναλώτου καὶ 
ἀπαϑοῦς, καὶ λόγῳ μὲν ὑπαταγείσης, τὰ ἑαυτῶν δὲ ἔϑιμα καὶ τὸν 
χριστιανισμὸν φυλαττούσης ἀλώβητον. 

Ibid. 18. Scriptum vitiose μηνάσης. 

Hoc explicat Sym. Log. p. 413. edit, Paris. 0? μέχρι τοῦ νῦν 
ὑπολόγιοι κέκληνται. 

ταύτῃ [ta scriptum, non ταύτην. 

lbid. 19. ἑκόντων Pro hoc συγκεχωρημένων Sym. Log. Per 
. suum ἑκόντων non exprimit quod videtur voluisse. Itaque divi- 
nandum fuit quod voluerit. Nempe videntur se sponte dedisse, 
ea conditione ut liberum habeant exercitium religionis, 

Ibid. 90. lilorum] In Graeco ὧν, i. e. quorum, quae est 
transitio et connexio, quales istius hominis solent esse, obscura. 


y. 72 


152 NOTAE 


Haec autem monent ceteri ordientes rebellionem Thomae, quos 
ibi annotavi in Graeco. 

Pag. 47, 21. De his Apochapsidis posteris et iis quae dicit 
usque ad mentionem Cyrilli Gortynae Ep. nihil adhuc inveni. 

Pag. 48, 4. Potius o. valde negligens fuit circa à et ὦ hic 
librarius. 

Ita scriptum, forte pro τεσσαράπηχυς cubitorum. 

Ibid. 7. ἐν ταύτῃ — χρῶμα τοῦ αἵματος 1 Cont. p. 48. D. 
Sym. Log. p. 414. C. Zon. p. 139. edit, Paris. in fine, paucis. 
Cedr. p. 510. C. edit. Paris, paucis. 

Ibid. 14. ἑβδομὰς} Cont. p. 48. D. edit, Paris. προσέτι μὴν 
αὐτόϑι σοροὺ καὶ τάφον ἀνεγήγερται ἄλλων τε πολλῶν τῶν ὑπὲρ 
Χριστοῦ τότε μαρτυρησάντων καὶ τῶν δέκα περιωνύμων μαρτύρων. 
alii de his nihil, quos viderim. αὐτῆς refero ad insulam. 

Ibid. 16. Sym. Log. p. 414. edit. Paris. initio, iisdem fere 
verbis. 

Ibid. 18. Zon. p. 140. C. edit. Paris. Sym. Log. 1. c. ubi 
τῶν Κιβυῤῥαιωτῶν. ita etiam. Cont. Theophanis Κιβυῤῥαιωτῶν 
p. 49. D. Cedr. p. 511. A. edit. Paris. Κιβυραιωτῶν. 

Ibid, 51... ὀλοϑρεῦσαι } Ita scriptum per o. 

Cont. p. 49. in fine. Cedr. p. 511. A. edit, Paris. 

Pag. 40, 9. Cont. p. 50. A. B. Cedr. p. 511. B. edit. Paris. 

Ibid. 3. Zon. p. 140. C. edit. Paris. 

Ibid. 4. 5. Nominativi pro genitivis absolutis. 

Ibid. 7. Scriptum vitio gemino πευϑέσϑαι. — Est autem ver- 
sus Homeri. 

Ibid. 10. 11. Cedr. p. 511. C. Cont. p. 50. C. Zon. p. 140. C. 
edit, Paris, 1 

Ibid. 11. πεφροντικότες — ὑπτιάσ. — κατευνασϑ.. — ὑπνώ- 
σαντες} Rursus nominativi casus pro genitivis absolutis, 

Ibid. 13. Sym. Log. p. 414. B. 'edit. Paris. 

Ibid. 14. . Cedr. p. 511. C. edit. Paris, 

Ibid. 16. | Cont. p. 50. ὦ. Cedr. p. 511. D. Zon. p. 140. D. 
edit. Paris. 

Ibid. 17. Cont, p. 50. U. Cedr. p. 511. C. D. edit. Paris. 

Ita scriptum λαβών. lego λαόν. [immo v. Symeon Log. p. 
414. Β.] 

Ibid. 20. Cont, p. 50. edit. Paris. 

Pag. 50,1. ᾧ τι 9ogvgac] Ita scriptum. forte auctor scri- 
pserat ὅτῳ Attice, quo pacto Ορυφὲς vocabitur ille vir. Sed 
puto auctorem scripsisse Qrwi δδορύφας. Cont, p. 50. in fine: 
οὗ τὸ ἐπώνυμον δδορύφας. "Cedr. p. 511. D. τὸ ἐπώνυμον Ορύφας. 
Sym. Log. p. 414. B [Ὀρύφας]. Zon. p. 140..D. edit. Paris. 
Φορύφας καλούμενος. 

Ibid. 3. Cont. p. 51. edit. Paris. initio. 





IN GENESIUM. 153 


Pag. 50, 6. πολλαῖς} Scil. νήσοις, quae vox videtur exci- 
disse, Cont. p. 51. A. edit. Paris, τάς vs ἄλλας νήσους etc. ' Zon. 
p. 140. ἢ. ἐπῇεν τὰς νήσους. 

Ibid. 7. Cedr. p. 511. edit. Paris. in fine. 


Ibid. 9. 7] Ante hanc coniunct. subauditur μᾶλλον, ut 
non raro, et apud bonos scriptores. Quemadmodum et apud 
Cont. p. 28. A. edit. Paris, ubi de eodem ἀγροικίαν καὶ ἀμαϑίαν 
— συνανιούσας ἔχων — χατάλληλα μαϑήματα — διδασκόμε- 
yog — οἷς πολλάκις — ἐφαίνετο σεμνυνύμενός τε καὶ καλλωπι- 
ζόμενος ἢ τῷ διαδήματι. ubi recte interpres mags sibi placere ac 
gloriari videbatur. 


Ibid. 10. Cont, p. 81. A. Sym. Log. p. 412. C. edit. Paris. 
Ibid. 11. 19. Cont. p. 54. C. Zon. p. 140. B. edit, Paris, 


Cedr. p. 611, A. edit. Paris. πατρὸς δὲ λέγεται Κωνσταντίνου 
τοῦ βασιλέως, ὃν ἡ μήτηρ Εἰρήνη δικαίως διὰ τὰς σφετέρας ἀπε- 
τύφλωσεν ἀκολασίας. 

Ibid. 14. Cont. p. 81. B. Cedr. p. 498. C. edit, Paris, vid. 
eundem p. 521. D. Zon. p. 150. B. edit. Paris. 

Ibid. 16. — Cedr. p. 498. C. edit. Paris. κατὰ τὴν νῆσον τοῦ 
"Axolvov. alii aliter vocant. Cont, p. 81. C. edit. Paris. καϑ᾽ ἣν ὃ 
«Ακρίτας ἐγγειτονεῖ. τὸν δὲ μακαρίτην Εὐϑύμιον etc. 

Loquitur monstrose, Graeca significant comburere, aut po- 
tius incendisse, aut potius combussisse hunc putans sive existi- 
mans. Sed saepe aliud quam vult dicit. 

Ibid. 17. | Zon. p. 136. A. edit. Paris, Cont. p. 31. B. edit, 
Paris. 

ibid. 18.  ZAeopAilus] Quomodo ergo huc pertinet eius 
commemoratio? nempe alii ita : Euthymium per Theophilum i in- 
terfecit Michael, Cont. P. 81. C. edit, Paris. τὸν δὲ μακαρίτην Εὐ- 
ϑύμιον διὰ Θεοφίλου τοῦ οἰκείου υἱοῦ ϑανάτῳ παραδίδωσι, βου- 
νεύροις τυπτόμενον ἀφειδῶς. et Cedr. p. 498, C. iisdem verbis. 
Vid. Zon. p. 136. A. edit, Paris. 

Ibid. 19. Ita et Zon. p. 141. A. edit. Paris. — Cont. p. 
52. B. edit. Paris. μῆνας ὀκτῶ καὶ ἔτη --- ἔννεα. et Cedr. p. 518. A. 
edit. Paris, 

Ibid. 20. Cont. p. 59. C. edit. Paris. τῷ δυσουρίας νοσή- 
ματι — ἐκ τῶν νεφρῶν λαβούσης τὴν ἀρχήν. Vid. Sym. Log. p. 
414.0, Georg. Mon. p. 518. D. Cedr. autem δυσεντερίας p. 518. A. 
et Zon. p. 141. A. edit. Paris. 

Pag. 51. Βασιλειῶν τρίτη] Hae duae voces non habentur in V. 73 
Ms, et sequentes quatuor in margine sunt scriptae. Libri secundi 
titulus integer in Ms. ad cuius exemplum bunc feci etc, Ita au- 
tem facit Titulum ut in S. Cod. . βασιλειῶν c, 1. Regum etc. 

Ibid. 1. Sym. Log. Suy. p. 414, D. Georg. Mon. 63. 26. 
p. 513. edit. Paris. in fine. 


154 NOTAE 


Pag. 51,9. Cont, lib. III. init. Cedr. p. 513. B. edit. Paris. 

Cont, lib. ΠῚ. init. Cedr. p. 513. C. aiit. Paris. χατὰ τὴν 
"Μαγναύραν ἤτοι τὸ πενταπύργιον. Zon, autem p. 141. B. edit, 
Paris. περὶ τὰ βασίλεια. 

σελλέντιον silentium, concio, oratio, quia solet imperari 
silentium, 


Ibid. 4. Cedr. p. 518. C. et Cont. p. 54. A. edit. Paris. aliis 
verbis, sed eodem redeuntibus. Vid. Zon. p. 141. B. C. edit. 
Paris. 


Ibid. 9. .Zon. p. 141. C. D. Cedr. p. 513. D. et Cont, "i 
54. B. clarius: εὐϑὺς οὖν νόμῳ τῷ πολιτικῷ χρῆσϑαι τὸν ἔπαρχον 
ἐγκελεύεται καὶ 4γε δή φησιν τούτους κατ᾽ ᾿ἀξίαν ἀμείβου. 

Ibid. 10. Vid. Georg. Mon. p. 514. edit. Paris, in fine, 


Pag. 5. ἃ; χρῆσις] Ita scriptum. possit etiam χρίσις inun- 
ctio, quia ceteri χριστὸν κυρίου, ut verti, lllud est: Cuz usus 
imperii a Deo conceditur. 

Ibid. 5. Cont, p. 68. C. Cedr. p. 524. A. B. Zon, p. 147. € 
edit. Paris. ubi Age fov. 

Ibid. 6. Cont, 1. c. Cedr. p. 523. C. edit. Paris. 

Ibid. 7. Cont. l.c. Zon. p. 147. C. Georg. Mon. p. 517. D. 
Cedr. p. 523. C. edit. Paris. 

τῶν} Ita scriptum. praestaret rov. Valde negligens libra- 
rius fuit circa o et c. 


Ibid. 10. Cont. p. 68. D. Cedr. p. 523. ἢ, Georg. Mon. p. 
515. D. Zon. p. 147. D. edit. Paris, 


Ibid. 19. Scriptum iv τοῦ. ita, inquam, arlic, in genitivo, 
cum deberel τὸν propter seq. τούς. alias, quia sequitur ἐκέχρητο, 
debuisset τῷ — postea τοῖς elc. 

Ibid. 18. δι᾽ ὧν] Ita scriptum, cum potius deberet δι᾽ G. 

lbid. 18. εἰ καὶ 1 Negligit connexiones. 

Ibid. 19. Κἂν abusive, ut saepius, quod alias efficeret ut 
sequens significaret redzssent. 

Pag. 53, 1. Monet de diversitate et Cont. p. 69. C. edit. 
Paris. exponitque uti et noster p. 138. edit. Paris. [Ὁ] 

Ibid. 9. 10.  Imperfecta oratio, nisi legatur ἐδυστύχησε xol 
διενεμήϑη; aut deleatur δὲ post ἐξείϑιστο. 

Ibid. 12. | Cont, p. 69. init. Sym. Log. p. 415. D. Cedr, p. 
513. edit, Paris. 

iv] Ita scriptum, et potest ferri, Sed mallem ἀλλεπαλλή- 
λοις, ut apud Logothetam p. 415. de eadem re, ὅϑεν τοῖς ἀλλε- 
παλλήλοις πολέμοις τῆς βασιλικῆς σειρᾶς iste etc. 

Ibid. 14. Cont. p. 69. A. edit, Paris. ita: Ἐξέλιπον δὲ ἐκ 
τῶν συνεχῶν πολέμων, καὶ τῇδε κἀκεῖσε μετασκηνώσεων ὑπὸ τῶν 
Ayogqvàv Cds re of τῆς βασιλικῆς gviis. Zon. p. 147. D. 
edit, Paris, 





IN GENESIUM. 155 


Pag, 58, 15. Scriptum διερεύνης una voce. 

Ibid. 16. | Cont. p. 69. A. Zon. p. 147. D. edit. Paris. 

Loquitur incondite. 

; Ibid. 17. Scriptum faci;f. requiritur βασιλικοῦ, quamvis 
βασιλέως excusari possit. 

Ibid. 18. Alienum hic est zz. 

Ibid. 19. Cedr. p. 513. D. cdit. Paris. 

. Ibid. 22. Ipse feci parentheseos signa. est autem ea, qua- 
les plures, importuna. 

Cont. p. 69. A. B. edit. Paris. 

. Pag. 54, 1. Inepta topographia. 

Ibid. 2. | ovx ἐκ τῶν --- τε καὶ καταστάσεως} Cont. p. 69. B. 
edit. Paris. 

Ibid. 6. lta scriptum, aut quod magis apparet,. cvvog. 
requiritur autem potius cvvoOov. 

Ibid. 7. ἐπειδηὴ — Τίερα. dvaya.] Cont. p. 69. B. Cedr. p. 
524. A. edit. Paris. 

Ibid. 9. Turbate loquitur et ambigue. [Berglerus vertit e£ 
ut subiicerentur Romanis, per legationem agere cum gente Per- 
sica.] potest etiam intelligi ut Persica legatio egerit de pacis foe- 
dere, ut Cont. 1. c. itaque verti etiam potest: visum est hac de 
eausa. vel occasione, et ut subiicerentur Romanis, per legatio- ἡ 
nem agere Persicam gentem necessario. Atque ut subiücerentur, 
foedera pacis solidae inierunt, etc. ἀποστολὴ erit a Persis. 

Ibid. 11. Cont. p. 70. A. edit, Paris. 

Ibid. 13. . Ita sine dubio vitiose scriptum. f. συναξιούντων 
aut συνεξιόντων. . ut βασιλεῖ sit πρὸς βασιλέα, quod ipte in- 
epte diceretur, potest tamen in hunc cadere. 

Ibid. 13. 14. Cont. p. 70. A. edit, Paris. 

Ibid. 15. καὶ μάλιστα — τ. Ῥωμ. ἐπικράτ.Ἷ Sym. Log. p. 
416. init. iisdem verbis Cont, Theopharis p. 70. A. edit, Paris. 

Ibid. 18. Rursus Nominativos pro Genitivis absolute. 

Cont. p. 70. A. B. edit, Paris. 

Ibid. 21. RBequiritur ἐν τοῖς. Sed alibi, tum hic, omisit 
hanc praepositionem. 

ὃν ὁ Βάβεκ — ὑπήκ. τέϑεικεν) Sym. Log. p. 416. A. edit, 
Paris. iisdem verbis. Haec cum antecedentibus et sequentibus 
inferius non videntur congruere, traduntur tamen et ab aliis quos 
annotavi. 

Pag. 55, 1. ὃ δὲ βασιλεὺς — γάμ. ἐκδίδωσιν ] Cont, p. 70. B. 
Cedr. p. 524. A. Zon. p. 147. edit. Paris. in fine, 

Ibid. 3. Theodoram. Georg. Mon. p. 516. A. edit. Paris. 

Ibid. 4. Cont. p. 70. B. edit. Paris. 

Ibid. 5. — Cedr. p. 524. A. edit, Paris. ἕκαστόν τε τῶν lleQ- 
σῶν νομοτεϑεῖ κατ ᾿ἐπιγαμίαν συνάπτεσϑαι Ῥωμαίοις. 

Ibid. 6. De quo inferius. 


156 NOTAE 


Pag. 55, 8. Cont. p. 69. C, edit. Paris. 

Ibid. 10. ἐκ Περσῶν — εἰς igyac. παρὴν] Cont. p. 69. 
C. D. Sym. Log. p. 416. A. edit, Paris. iisdem fere verbis. 

Ibid. 13. tatur Ambigue scriptum, ut et hoc possit legi 
et γυναίῳ, superne scripto o. scribendo autem γυναίῳ mox pro ἧ 
legendum o et dein αὐτῇ, manetque moX τούτου. scribendo 
autem yvvoixl, manet ἢ et ταύτῃ, sed mox legendum ταύτης, 
nisi καϑυπουργήσας sumatur absolute pro genitivo nominativus, 
ut verti. 

Ibid. 14. Cont, p . 69. D. 

Ibid. 15. Sym. Ἐπ p. 416. B. edit. Paris. tantum ita: ἐξ 
οὗ συνειληφυῖα ἄῤῥενα ἐκτέτοκεν. Sed ibi vitiose editum ἐκατέ- 
TOX£V. 

Ibid. 17. — Cont. p. 69. D. edit. Paris. Sym. Log. 1. c. 

Ibid. 20. Sym. Lo p. 416. B. edit. Paris. in ea re περίε- 
στιν. rursus autem omittit praepos. ἐν. 

Pag. 56, 1. ἐρεύνης τυχεῖν] Id est ἐρευνηϑῆναν sive ἐρευ- 
νήσασϑαι, ut Sym. Log. p. 416. B. edit. Paris. 

Ibid. 2. . Cont. p. 69. edit. Paris, in fine. 

Ibid. 4. Sym. Log. p. 416. B. edit. Paris. 

Vv. 74 Ibid. 7. ὅτῳ] Μὰ clare scriptum, et ita Attice supra scri- 
psisse alicubi auctorem coniiciebamus. ponitur pro ᾧτινι: id 
noster barbare pro τούτῳ, manente tamen et sic incondita ora- 
tione et imperfecta, ut desit verbum ἀνεφάνη. 

Ibid. 14. Notandum, auctorem de coniunctione patris et 
matris Theophobi ambigue fere loqui, ut non satis appareat fue- 
ritne legitima an non. In priore narratione tanquam non legi- - 
iima habebatur. 

Ibid. 15. Τὸν. δὲ — χρονίζ. ἔτεσιν) Sym. Log. p. 416. B. 
edit. Paris. 

Ibid. 19. | Soloecismus in participio, cum praecesserit ἐπεί, 

quod requirebat ἐσυμβολαιώσαντο. 

Pag. 57, 5. Sym. Log. p. 416. C. edit. Paris. etc. ut supra. 

Ibid. 10. Ut supra. 

Ibid. 10. 11. ta scriptum in Gen. loquitur ambigue. 

Ibid. 14.  Cedr. p. 524. A. et Cont. p. 70. B. edit. Paris. 
πολλοὺς τούτων τοῖς Bsdiseis ἐμπρέπειν ἀξιώμασι πεποιηκώς. 
ἀλλὰ καὶ ID στρατιωτικοῖς αὐτοὺς ἀναγράφεται, καὶ τάγμα 
οὕτως καλούμενον Περσικὸν ἐγκατέστησε. etc. Georg. Mon. p. 515. 
edit, Paris. Mab eL) μέχρι τοῦ νῦν λέγονται τοῦρμαν Περσῶν. Sym. 
Log. p. 416. C. edit. Paris. 

Ibid. 17. ἐφοδεύοντος] Ita scriptum. forte voluit εὐοδω- 
Qévrog aut εὐοδοῦντος. studui tamen uno (?] exprimere. Quam 
multa verba consumpsit in Theophobum! Bellum porro, cuius 
descriptio hic erat necessaria, tribus verbis absolvit. De eo vid. 
Cont. p. 70. C. D. p. 71. A. B. edit, Paris. 





ΙΝ GENESIUM. 157 


Pag. 57, 18. Zonar. p. 148. A. edit. Paris. 

Ibid. 20. Cont. p. 71. B. C. edit. Paris. iisdem fere verbis. 
ibi post δυνάμεως additur διεβεβαίουν, quod est necessarium hic 
etiam, aut aliud aliquod ad διακεχύσϑαι. 

Ibid. 22. Cont. p. 71. C. edit, Paris. 

Pag. 58, 1. Zonar. p. 148. B. p. 151. edit. Paris. lin. 1. 

Ibid. 8. Zon. p. 151. A. edit. Paris. propter stipendia non 
soluta, ut et Cedr, P. 599. A, edit. Paris, 

Ibid. 5. καὶ μὴ ἑκόντα — Αμάστριδος ytyovóses] Cont. p. 
84. B. edit. Paris, aliter. Sym. Log. p. 432. C. Georg. Mon. p. 
5299. A. B. edit. Paris. Zon. l. c, ut noster, 

Ibid. 6. Haec ipse signis parentheseos inclusi. 

Ibid, 7. lta scriptum, non προσαγορεύεται, quod erat me- 
ius. 

Ibid. 8. 9. Zon. p. 151. A. Cedr. p. 529. A. edit. Paris. 

Ibid. 9, Per hoc verbum non dicit quod videtur voluisse. 
saltem ἀνακαινίζεσϑαι dixisset. 

1014, 10. αὐτὸς δὲ — (x. καὶ ἐβιάζ. ] Zon, p. 151. A. Cedr. 
p. 529. A. B. edit. Paris, 

Ibid. 12. τοῦτο ] Ita scriptum, cum UE deberet rovrov. 
videtur et xat praetermittendum. 

Ibid. 18. f«ciléog] Requiritur artic. τοῦ, 

Ibid. 18.  Zon. p. 151. A. Cedr. p. 529. B. edit. Paris. 

lbid. 20. Ita scriptum in plusquamperf. indic., cum potius 
deberet in praes. opt. «eroiztigivo 1. e. ne ipse insimularetur. sed 
forte more suo abusus est verbo, ut significet quod in versione 
ex pressi. 

Pag. 59, 1. 2.  Zon. p. 151. B. Cedr. p. 529. edit. Paris. 

Ibid. 8. Ita scriptum, requiritur Zwozíóog. 

Ibid. 4. Cedr. p. 529. B. Sym. Log. p.422. C. D. edit, Paris. 

Est et haec de nominibus Sinopes et Amastridis intempestiva 
parenthesis, quales hic plures, praeterea oratio imperfecta. Deest 
enim λέγεται aut simile, lisdem fere verbis et Sym. Log. l. c. 

Ibid. 9. Ita omnino scriptum, non ὠνόμακεν, quod requi- 
ritur propter ἥτις. Sonant autem haec ita ad verbum: quae nu- 
pta Dionysio Heracleae tyranno huic subiectam. urbem illam a 
coniuge $uo nominasse scil, dicitur, Quae mira est fatuitas et 
perversitas, cum sequatur Dionysiopolin aut Dionysios (ut Phi- 
lippos) dictam fuisse urbem, non Amastrin. Ita tamen ad ver- 
bum et Sym. Log. ubi interpres facile se expedivit , deflectens a 
Graecis. Hoc monendum, apud Sym. Log. pro ἀπὸ τοῦ συξύγου 
legi ἀπὸ τῆς συζύγου, quod omnino verum: parum tamen iuva- 
lur oratio et sensus, nisi quis meminerit istos nimium delectatos 
fuisse ponendis nominativis pro genitivis absolutis. Atque haec 
sic accipienda: ἧς τινος συνοιπησάσης Διονυσίῳ τῷ Ἡρακλείας 


158 NOTAE 


τυράννῳ, ovrog ὑπ᾽ ἐκείνῳ (potius et melius αὐτῷ aut ξαυτῷ) 
οὖσαν τὴν πόλιν ἀπὸ τῆς συζύγου ὠνόμακεν. : 

Pag. 59, 11. Καὶ τῆς — καιροῖς τεταγμένων De his Cont. 
p. 77. C. D. Zon. p. 151. B. edit. Paris. 

Ibid. 16. Καιροῖς tantum turbat, nec habet Cont. Theo- 
phanis, qui ita p. 77. D. ὑπὸ χεῖρα τελεῖν τοῖς εἰς στρατηγίαν τε- 
ταγμένοις, ἐφ᾽ ὧν καὶ τουρμάρχας ἐπιστατεῖν ἐξετίϑετο. 

Ibid. 17. Τούτων non est necessarium, nec est apud Cont. 
ut vides. 

Ibid. 18. Cont. 1. c. eadem fere verba, 

Ibid. 21. Ita scriptum , cum deberet στασιώτιδα, aut στα- 
σιωτῶν. posterius omnino verum propter seqq. 

Pag. 60, 4. Pro ἐχριπισϑήσεσϑαι. Solet enim aoristos qui 
praeteriti sunt temporis pro futuro ponere. 

Zon. p. 152. C. edit. Paris. 

Ibid. 6. Cont. p. 84. C. edit. Paris, 

Ibid. 9. Cont. p. 84. edit. Paris. in fine. 

Ibid. 11. Tales solent esse huius transitiones, 

Ibid. 12. Cont. p. 84. A. B. edit. Paris. 

αὐτὸν] Ita scriptum, non αὐτῷ, 

Ibid. 13.  Cedr. p. 524. B. edit. Paris. Est autem vvxrozó- 
Asuog νυχτομαχία, qua voce Herodotus utitur. 

Ibid. 18. — UtzZiter, nempe ex mente auctoris, sed ut calu- 
mniatores dicebant, znutiliter, quod clarius, ἀλυσιτελῶς. et ita 
verti. 

Ibid. 19. Cont. p. 84. B. edit, Paris. 

Ibid. 20. 21. Inepte abutitur istis. 

Pag. 61, 1. ὑφέξειν Ambigue loquitur, duplici ambigui- 
tate, ut aut sit: fore ut sentiat et eum poeniteat impedivisse vi- 
ctoriam Christianorum quae futura fuisset, aut: fore ut cladem 
Christianorum patiatur, quae debeat fieri. Sive ita primum: 
fore ut poenas luat impeditae Christianorum victoriae, quae 
erat futura, deinde: fore ut patiatur cladem etc. 

Ibid. 5. 'cvxogevràv ig] Ita scriptum, sed una voce. In- 
epte autem atticissat hic, si ipse ita scripserat. 

Ibid. 6. o1] Haec copula turbat prationem: ergo omit- 
tenda. à dbi: 
Ibid. Y. Καὶ συλλέξ. — πρὸς βασιλ. Cont. p. 84. B. edit. 
Paris. 

Ibid. 10. 4vzóg δὲ — αἴματ. χωρεῖν} Cont. p. 84. C. edit. 
Paris. ἀλλ᾽ ὃ Θεόφοβος τὸν τοῦ ϑεοῦ φόβον ἐν ἑαυτῷ συλλα- 

ὧν etc. 

Ibid. 19. Compendiose scriptum covrjv. De re ipsa infra 
ad p. 166. edit, Paris. n. 1. [Ὁ ad p. 63, 15.] 

Ibid. 14. Cont. p. 84. B. D. edit. Paris. 





IN GENESIUM. 159 
Pag. 61, 15. Cont. 1. c. à τῆς βίγλης δοουγγώριος.  Immi- 


scet priorem narrationem stultus, 

. lbid. 16. Iam in priore narratione ipse id dixit p. 154. 
edit, Paris. lin. 5. [? p. 60, 4.] Alia exempla similis incogitan- 
tiae annotavi supra. ; 

Ibid. 17. Mire loquitur. Supra ad Bucoleontem dicebat. 


Ibid. 19. Sine ulla connexione et transitione abrupte .alia 
narrare incipit, nempe de Manuelis meritis et defectione. Habet 
haec suo loco Cont. Theophanis p. 72. C. D. Cedr. p. 526. A. B. 
edit. Paris. 

ἄλλοτε alienum hinc. 

Ibid. 20. Cont. p. 72. in fine, Cedr. p. 526. D. edit. Paris. 

Ibid. 21. Loquitur inepte. 

Pag. 62, 1. Cont. p. 72. edit. Paris. in fine, et pag. seq. init. 

Ibid. 8. Homeri versus. 

Ibid. 4, Cont, p. 73. A. edit. Paris. 

Ibid, 6. Potius λύϑρῳ τε πολλῷ καί. 

Ibid. 7. Cont, p. 78. B. * 

τρὶς ydo τοῦτο — Μανουὴλ ὧν καϑ᾽ ἵππ.} Haec omnia per- 
turbate et incondite narrat, praesertim haec ultima, quibus id 
tantum voluit, Manuelem comprehensis habenis equi quo impe- 
rator vehebatur hunc duxisse. lllud etiam τινί γε τοῦ αν. ὧν 
καϑ᾽ ἵππον aenigma. 

Scriptum ἐνπερισχέσεως. 

αὐτῷ Ὁ lta scriptum, requiritur potius αὐτόν. V. 75 

Ibid. 8. Cont. p. 73. A. edit, Paris. ὡς δ᾽ εὗρεν ἀπροκαμόντα 
καὶ τὴν σωτηρίαν μὲν ὑπὸ δειλίας ἀπογνόντα, προφασιζόμενον δὲ 
ὡς μὴ βούλεσϑαι τὸν λαὸν λιπόντα διαφυγεῖν. 

Ibid. 10. Cont. p. 73. A. edit, Paris. ὡς καὶ ἱμᾶσι τὸν ἐπι- 
φέροντα τοῦτον ἐπιδῆσαι ἵππον καὶ αὖϑις ὑπεξερύσασϑαι ἐτύγχα- 
γεν. Sym. Log. p. 422. B. edit. Paris. τοῦ χαλινοῦ τοῦ ἵππου τοῦ 
βασιλέως λαβόμενος. 

Ibid. 19. ἀμπίσχετο] Ita scriptum sine augmento. . pro οὐχ 
potius οὐδ᾽. 

ἕως τὸ 0 ] Paullo ante bis id monuit. 

lbid. 18... Cont. p. 73. C. edit. Paris. ϑάνατον ἀπειλήσας 
αὐτῷ, εἰ μὴ τούτῳ συνακολουϑήσειεν. Sym. Log. p. 422. B. τὸ 
ξίφος ἀνέτεινεν ὡς παλάξων αὐτόν. Vid. Zon. p. 149. A. Cedr. 
p. 526. C. edit. Paris. 

Ibid. 14, Verbum διώϑοιτο hic nullum commodum sensum 
parit. itaque lego διωϑοῖτο. inepte autem iterum ἕως. 

Ibid. 15. Zon. p. 149. A. edit. Paris. 

Quare rursus aut denuo? . Mirum misi putavit eum 
ex quo haec descripsit de "Theophobo loqui. certe. ambi- 
gue loquitur, 


160 . JANOTAE 


Pag. 62, 16. Cont. p. 78. C. Zon. p.149. B. Cedr. p. 526. C. 
edit. Paris. 

Ibid, 19, Cont. p. 73. C. D. edit. Paris. 

Ibid. 20. ἧς] Ita scriptum. potius οἷς. 

Cont. p. 73. D. Zon. p. 149. B. (εάν, p. 526. C. edit, Paris. 

Ibid. 21. Cont. p. 73. D. Sym. Log. p. 419. C. D. Georg. 
Mon. p. 518. À. Cedr. p. 526. C. edit, Paris. 

Pag. 63, 1. μετάμελον  Τ]ιπι eadem voce Cont, p. 74. B. 
edit. Paris. 

Ibid. 3. Ita loquitur, quasi alii essent Agareni, alii Ismae- 
litae, nempe: Agarenis insultantibus ab Ismaelitis pacem petit. 

Ibid. 5. Cont. p. 74. B. edit. Paris. 

Ibid. 6. — Cedr. p. 527. A. edit. Paris. διά τινος ἀγύρτου uo- 
ναχοῦ. Zon. p. 149. C. edit, Paris. tantum μετά τινος μοναχοῦ. 

Ἰαννὶν Ita scriptum per iota, cum deberet per ἡ, ut apud 
Cont. p. 74. C. Symeoni Log. p. 419. D. edit. Paris. et Ἰωάννης et 
quidem Syncellus patriarcha, uti et Georg. Mon. p. 518. B. edit. 
Paris. nempe per contumeliam Ιαννης dictus. 

Ibid. 8. διαλλαγὴν] Vid. p. 67. ibi Not. 3. [Ὁ 68, 19.] 

Ibid. 9. Sym. Log. p. 420. A. Georg. Mon. p. 518. C. edit. 
Paris. 

αὐτῶν] Ita scriptum. potius αὐτοῖς. 

Ibid. 10. Requiritur γινώσκεσθαι. 

Ibid. 12. "Vox ἀδωρία perobscure potest significare ea quae 
expressi, si pro ea μεγαλοδωρία 1. e. munificentia legatur, ad 
utrumque in eadem significatione potest referri, 

ἀληϑείας} Ita scriptum. requiritur ἀληϑείᾳ aut ἀληϑείαις, 
aut potius cum articulo τῇ vel ταῖς. 

Imperfecta oratio, nisi addatur cg ante καί: praeterea ora- 
tio ambigua. 

Ibid. 13. ta scriptum. forte xol τὰς εὐπροσηγόρους προ- 
ϑέσεις. ; 
Ibid. 14. Propter ἀκούεσθαι referri haec possunt ad lega- 
tum; propter παρασχέσϑαι, quod tantum est praebere, hic tra- 
dere, ad Ameramunem. 

Ibid. 15. Cedr. p. 526. A. edit. Paris. σταυρὸν καὶ χρυσό- 
βουλλον. Cont. p. 74. C. edit. Paris. τύ,τε τοῦ βασιλέως ἐγκόλπιον 
καὶ τὸ χρυσοβούλλιον ἐδίδου. Sym. Log. p. 420. A. edit. Paris. καὶ 
τὸ qvÀexrov τοῦ βασιλέως. uti et Georg. Mon. p. 518. D. edit. 
Paris. 

Ibid. 19. Cont. p. 74. B. edit, Paris. πρὸς καιρὸν τοῦ κατὰ 
τὰς φυλακὰς διαλλαγίου. uti interpres: quo tempore missus est 
ad commutandos captivos, loquitur de ea re de qua noster p. 
164. edit. Paris. [? p. 63, 8.], ubi διαλλαγὴν habet. 

Ibid. 20. ó βασιλεὺς — τῆς πατρ. γενναιότητος Cont. 
p. 77. A. B. edit. Paris, 





IN GENESIUM. 161 


- Pag.64, T. Scripserat librarius τὴν, posito superne c indi- 
cavit veram lectionem. 


Ibid. 8. Scriptum 7, non ἥ. utroque modo soloecissat. 

διανίσταταν ydg.— συμβεβ. ξώρα) Cont. p. 78. À. Zon. p. 
151. B. Cedr. p. 529. C. edit. Paris. 

Ibid. 11. Debuisset ἐνδηλοῦσαν. 

Ita omnino scripta haec. Loquitur autem portentose, ac 


fortasse de eo quod Ameramnunes iussit suos in clypeos scribere 
AMORIUM, ut ceteri, 


Ibid. 19, ἐμφορήτῳ ] Ita scriptum. forte ἀφορήτου. 

Ibid. 16. Oratio est imperfecta, nisi scribatur διαμεριμνή- 
Gevrog, aut pro καὶ οἷς. 

Cedr. p. 529. D. Zon. p. 151. C. edit, Paris. ubi breviter: καὶ 
ó βασιλεὺς τοῦτο γνοὺς αὐτὸ κατωχύρωσεν, ἄλλως τε καὶ στρατευ-- 
μάτων ἀποστολῇ. 

Ibid, 19. Cont. p. 80. C. Cedr. p. 531. D. edit. Paris. 


Ibid. 20. Ita scriptum. requiritur ἐχδυσωπῶν. et fortasse 
scripserat ἐκδυσωπῶν vOv αὐτόν, sed erravit librarius i in o et o. 
Cedr. p. 531. D. edit. Paris, haec ita: ἐνπέμπονται. οὖν πρεσβευταὶ 
μετὰ δώρων τιμίων καὶ ὑποσχέσεων οὐκ ὀλίγων τοῦτον ἐκδυσωπή- 
σοντες. ubi pro isto male ἐκδυσωπήσαντες in aor. L., quod tamen 
forte ipse Cedrenus posuit: nam et noster abutitur sie aoristis 
alibi saepe. 

Ibid. 21. ἐξουϑένει — τ. ἀποσ. διεκ. Cont. p. 80. C. Cedr. 
p. 5931. D. edit, Paris. 

Pag. 65, 1. Forte quia legatos retinebat, Cont, p. 80. C. D. 
Cedr. p. 531. D. edit. Paris. 

Ibid. 2. Sym. Log. p. 423. C. edit. Paris. 

Ibid. 8. Haec usque ad p. 174. lin. 4. [?] videtur ex de- 
clamatore aliquo descripsisse. 

Ibid. 4. Cont. p. 80. 1). Cedren. p. 582. A. edit. Paris. 

Ibid. 7. ὃ] Ita scriptum, non ὅς, quod requiritur, aut o. 
negligens circa c et o. 

Nempe Βοΐτζης vocatus fuit ille proditor. Zonar. p. 151. D. 
apud Cedr. p.532. A. edit. Paris. Βαδίτξης, minus recte, ut vide- 
tur, si etymologia nostri auctoris vera est. Apud Sym. Log. p. 
498. C. edit. Paris. Βουδίτζη. apud Georg. Mon. p. 523. Βοϊδίτζη. 
Βοϊδίτζης et Cont. p. 81. A. edit. Paris,, ubi et Βοΐδιον: sed de 
loco est sermo. 

Ita scriptum. potius ὑποχοριξόντως adverb. 

Ibid, 9. Zon. p. 151. D. Cont. Theophanis p. 81. B. edit. 
Paris, ubi οὕτω μὲν οὖν αἱρεῖται τὸ “μόριον. ubi melius αἱρεῖται. 
Ibid. 18. Οδάτ, p. 582. €. Cont, p. 80. D. edit. Paris. 

Ibid, 16. Cedr. p. 532. B. edit. Paris. ποῖος λόγος ἱκανὸς 
ἐξειπεῖν τὸ πλῆϑος τῶν ἀναιρεϑέντων ; 

Gencsius. 11 


162 NOTAE 


Pag. 65, 18. ἀρχηγοὶ] Nominantur apud Sym. Log. p.423. D. 
et Georg. Mon. p. 523. €. Cedr. p. 582. B. Zon. p. 151. edit. 
Paris. in fine. 

Ibid. 90. τινὲς Nominatim apud Sym. Log. p. 424. A. 
Georg. Mon. p. 523. C. edit. Paris. 

Pag. 66, B Nunc etiam contrarium eius quod vult dicit, 
nisi forte scripserat καὶ ἵνα μή. Hoc posito ita verlendum: Át- 
que ne magis crescat calamitas, etiam de his (captivis) legatos 
mittit imper SOT. 

Ibid. 5. ὧν dzoy. — τὴν ϑεραπείαν αὐτοῦ ] Obscure. 

Ibid. 10. Sym. Log. p. 493. D. edit, Paris. οὗς ἐξωνήσα- 
σϑαι βουλόμενος ὁ βασιλεὺς ἀποστέλλει πρέσβεις πρὸς τὸν Αμερου- 
μνῆ μετὰ κεντεναρίων διακοσίων. ἀλλ᾽ οὐκ ἔπεισεν, εἰπόντα ὃ ὅτι 
χίλια κεντενάρια ἐὰν παράσχῃς λόγῳ τοῦ συνειλεγμένου λαοῦ, οὐκ 
ἐλευϑερώσω οὐδένα τούτων.  Cedr. p. 532. C. edit. Paris. ἀποδο- 
ϑῆναί οἱ ζητῶν τούς τε ληφϑέντας etc. εἴκοσιν ἐπὶ τέσσαρσι κεν- 
τηναρίους δώσειν ὑπισχνούμενος : respondit ἀνόητος ἂν εἶναι εἰ- 
zv, εἶ χίλια κεντηνάρια καταναλώσας ἐπὶ συλλογῇ τοῦ οἰκείου 
στρατοῦ τοσούτων ἀποδώσει τοὺς ἡλωκότας κεντηναρίων. Zon. 

p. 152. A. edit. Paris. ἀποδοϑῆναι αὐτῷ τοὺς ἐπιφανεῖς τῶν ἁλόν- 
^ αἰτῶν καὶ τοὺς αὐτῷ κατὰ γένος προσήκοντας; κεντενάρια 
πρὸς τέτταρσιν εἴκοσι δοῦναι αὐτῷ ὑποσχόμενος. 

Zvv sine accentu scriptum. Sine dubio vitium hic est a li- 


V, 76 brario forte συνάμα legendum, ut omnes simul intelligantur, 


cum ceteri de singulis videantur loqui, tantum viginti quatuor 
centenaria dicentes promissa. 

Ibid. 15. De Ozopetra annotavi supra. 

Ibid. 17. Cont. p. 78. A. edit. Paris. 

Ibid. 18. Est imperfecta oratio.. Cont. p. 78. A. edit. Paris, 
συνήγετο γοῦν καὶ κατὰ τὴν Ταρσὸν πολὺς ἐξ ὀλίγων ἐγένετο. Vid. 
et ibid. lit, C. 

Ibid. 19. (ἥτις  1τὰ scripta haec sunt.  Parentheseos signa 
ipse feci. est autem satis longa et intempestiva. finitur , autem 
p. 178. edit. Paris. [? p. 67. 18.1 Voluit fortasse imperfectam hic 
orationem post parenthesin absolvere, sed non fecit, 

Ibid. 21. lta scriptum, cum débustét Ταῦρον. aut ἀπὸ TOU, 
Ταῦρον. Sic supra forte πρὸς Ταρσόν legendum. 

Pag. 67, 1. [τὰ scriptum, non, ut debet, ἀνεξηράνϑαν cum 
augmento. 

Ibid. 3. δδεύοντα] Deest aliquod verbum, ut φασὶν aut 
ἴσμεν aut simile. 

Ibid. 4. Delia. nihil potest. fieri stultius. 

Ibid. 6. Scriptum ποταμῶν. error ex seq. νῆσος. 

Ibid. 7. εἴτε] Pueriliter connectit. 

Ibid. 8. αὐτῆς τε] we saltem dixisset ἧς καὶ. 

Ibid. 18. Cont. p. 78. D. edit. Paris. 


Milsumbs£: the sti ἀρ οὐδμιον 





— 





IN GENESIUM. 163 


Pag. 67, 18. «ἀἠμερουμνὴμ] Ita nunc scriptum. [Immo ἐμε- 
ρουμνίμ.] Cedr, p. 530. A. edit. Paris. 

Ibid. 15. Cont. p. 78. D. Cedr. p. 530. B. edit, Paris. 

Ibid. 16. . Cont. p. 78. ἢ. Cedr, p. 530. B. edit. Paris. 

Ibid. 17. "4usg] Cont. p.78. D. Cedr. p.530. B. edit. Paris. 

Ibid. 18. Scriptum. δοξζημῶνα [immo δοξημῶνα], apud 
Cont. Theophanis Zfefquóve per omicron, apud Cedr. p. 530. B. 
edit. Paris. Ζαζύμηνον. 

Ibid. 20. Cont. p. 78. D. edit. Paris. 

Ibid. 21. Καὶ εἰ μὲν — x. τὸ σωτήριον] Cont. p. 78. D. 
Cedr. p. 530. A. edit, Paris, 

Pag. 68, 1. Cont. p. 79. D. edit. Paris. 

Ibid. 3. Ita scriptum, non νεωστί. (Ὁ 

Ibid. 4. Nempe erat Domesticus Scholarum, ut Cont. 1. c. 

Ibid. 5. lta et Cont. p. 79. A. edit. Paris, οἷς δὲ xerd τὸν 
“νξὴν οὕτω χῶρον καλούμενον iyívero. Apud Cedr. p. 530. B. 
edit. Paris. ἀνξίν. 

Ibid. 6. Cont. p. 79. Α. Cedr. p. 530. B. edit. Paris. 

Ibid. 8. στοχαστικῶς — καλαμ. στοχάσϑητι] Cont. p. 79. A. 
edit. Paris. καί πῶς ἐκ στοχασμοῦ βραχύτερον ἐδόκει τὸ τῶν Σαρα- 
κηνῶν πλῆϑος. Vid. seqq. ibi. Cedr. p. 530. C. edit. Paris. ubi 
male βαρύτερον pro βραχύτερον.. : 

Ibid. 12. συμβεβουλ. ---- μᾶλλον καὶ προτετ. Cont. p. 79. D. 
Cedr. p. 530. C. edit. Paris. 

Ibid. 18. Ita scriptum ὑσετίϑοντο, non ὑπετίϑεντο. 

Ibid. 15. Cont. p. 79. B. εἰς οὖν ἔλαμψεν ἡμέρα etc... Cedr. 
p. 530. C. edit. Paris, 

Ibid. 16. Cont. p. 79. B. edit. Paris. ἀλλ᾽ of Τοῦρκοι ἐπι- 
μόνῳ χρώμενον τοξείῳφ.  Cedr. p. 580. D. τῶν δὲ Τούρκων ἐπιμό- 
vog χρωμένων τῇ τοξείᾳ. Cedr. p. 531. C. edit. Paris. τῶν μὲν 
Τούρκων ἐπιμύνοις καὶ συνεχέσι χρωμένων τοξεύμασι. 

Ibid. 19. Καὶ μόνοι — 4γ. βιαίως συνεῖχον] Cont. p. 79. C. 
Cedr. p. 580. D. edit. Paris. 

Ibid. 21. Planius et plenius Cont. p. 79. C. D. edit. Paris, 
xv ἀπώλοντο πανδημεί, εἰ μὴ νὺξ ἐλϑοῦσα καὶ βραχύς τις ὄμβρος 
ἐπιγενόμενος τὰς μὲν vevodg χαλαρὰς εἰργάσατο, αἷς ἠμύνοντο καὶ 
τὸ κράτος εἶχον οἵ ἐναντίοι, αὐτοῖς δὲ ἄνεσιν τὴν ἐκ βελῶν ἐποίη- 
σεν καὶ σωτηρίας μύλις ἔδωκεν ἀφορμάς. uti et iisdem verbis Cedr. 
p. 580. D. edit. Paris. 

Pag. 69, 1. Cont. p. 79. in fine, Cedr. p. 531. A. Zon. p. 
151. C. edit. Paris. 

Ibid. 8. Cont. p. 80. A. edit, Paris, 

Ibid. 5. Cont. p. 80. A. edit. Paris. lin. 1. πρὸς τὴν ἐξ ἧς 
ἀπέστησαν χωρεῖν κεφαλήν. 

Ibid. 6. συναγερῶ--- τ. πολεμ. ἐξοίσ. | Cont. p. 80. A. Ced». 
p- 581. A. edit. Paris. 


164 ^ -NOTAE 


Pag. 69, 9. Cont. p. 80. A. edit. Paris. 

Ibid. 10.  Cedr. p. 531. A. edit, Paris. 

Ibid. 11. Cont. p. 80. A. Ced. p. 581. A. B. edit, Paris, 

Ibid. 12. MT Ita scriptum, cum deberet τε. 

Cont. p. 80. A. Cedr. p. 531. B. edit. Paris. 

Ita scriptum, non παραγενομένου, ut debebat. 

Ibid. 18. “ιποταξία πιέζοντας) Ita duae hae voces scriptae, 
cum deberet τὸ συνειδὸς λειποταξίας πιεζούσης. aut potius τὸ Gvv- 
εἰδὸς λειποταξίας πιέξον, ut rursus Nominativum pro Gen. ab- 
soluto posuerit, pro τοῦ συνειδότος τῆς λειποταξίας πιέζοντος. 


Ibid. 14. Cont. p. 80. A. B. Cedr. p. 531. B. edit. Paris. 
Ibid. 17. Loquitur mire. 


ἐγπλίνεσϑαι Ita. omnino scriptum. forte scripserat auctor 
ἐγκαλεῖσϑαι, aut potius λειποταξίᾳ in dativo. 

Ibid. 18. Sym. Log. p. 424. A. edit. Paris. etiam nominat 
πφωτοσύμβουλον. Cont, p. 80. b. edit. Paris. τῷ δὲ “μεραμνουνῇ 
ἀκηκούτι νίκης οὐ μικρᾶς καὶ κατὰ τοῦ μορίου καταδρομή. Cedr. 
p. 531. B. edit. Paris, τῷ δὲ “μεραμνουνῇ ἀκηκοότι τὴν νίκην 
ἔδοξε μη μέλλειν, ἀλλ᾽ ἀπιέναι πρὸς τὸ Δμώριον. Protosymbulon 
vocat Ameramnunem et Georg. Mon. p. 513. A. edit. Paris. 

Ibid. 20. Zon. p. 159. A. Sym. Log. p. 422. B. Cont. p. 
80. €. Cedr. p. 529. p. Idem p. 531. C. D . edit. Paris. ubi ita: 
πρὸς τὸ jy dh γενόμενος προσεκαρτέρει, τὴν ἔκβασιν ἐκδεχό- 
μένος. 

Ibid. 21. Τὰ γὰρ — κατὰ τὸ Ap0o.] Cont. p. 80. C. edit. 
Paris. 

^ Pag. 70, 1. Ila nihil monens abrumpit narrationem de obsi- 
dione Amorii. Vid. supra p. 170. et 171. edit. Paris. [?] Porro 
itransitionis nec. parliculam aliquam ponit, 

Ibid. 2. Cedr. p. 532. D. edit. Paris. τῇ ἀπληστίᾳ τῆς συμ- 
φορᾶς πληγεὶς ὁ Θεόφιλος, πᾶσάν τε βρῶσιν καὶ πόσιν ἀποστρε- 
φόμενος καὶ σχεδὸν ἀπόσιτος γεγονώς, καὶ μηδὲν ἕ ἕτερον προσιέμενος 
ἢ τὸ χιόνος ἀποϑλιβόμενον ὕδωρ, δυσεντερίας ἑάλω νοσήματι. 
Zon. p. 152. D. edit. Paris. ὕδωρ ψυχρότατον καὶ οἷον ἐκ χιόνος. 


fbid. 3. Itahaec scripta, cum deberent οὖγε ἡ πόσις ἀφορμὴ | 
τοῦ etc. aut οὗγε τῆς πόσεως ἀφορμῇ δυσεντεριάσαι etc. sine τοῦ. 


Ibid. 4. Δγαρηνὸν — Qux. ἐν ἔτεσιν ] Cont. p. 75. Ὁ. Sym. 
Log. p. 421. C. D. edit. Paris. iisdem fere verbis quibus noster. 
Cedr. p. 597. D. edit. Paris; — 


δέ] Hic nulla apta transitionis particula. 


Ibid. 8. Sym. Log. p. 421. D. edit. Paris. iisdem verbis, ubi | 


καὶ ante ἐξεῖπεν. 


Cont. p. 78. D. edit. Paris. ubi Μαρτινακίους per lota, et - 
apud Sym. Log. Muworivexiov per lota, Apud Cedr. étiam P. 


527. edit. uris in fin. per Iota. 











IN GENESIUM. 165 


Pag. 70, 10. Feci parentheseos signa, ut διερευνῶτο sumi 
possit ἀπὸ κοινοῦ post eam. 

Ibid. 14. Cont. p. 76. A. edit. Paris. τοσοῦτον δὲ ἄρα τὰ 
περὶ βασιλείας ἠρεύνα τε καὶ ἐξιχνίαζεν, οἷς καὶ παρὰ τοῦ Ιαννοῦ 
ἐν λεκανομαντείᾳ τὸν μέλλοντα Βασίλειον τὴν τοιαύτην ὑπειληφέ- 
vet ἀρχὴν καϑαρῶς ἐνιδεῖν. Vid. Cedr. p. 528. A. B. edit, Paris. 


Ibid. 15. Κατὰ πληροφ. --- κατέκρ. Magrqvdx.] Eadem 


fere verba apud Sym. Log. p. 421. D. edit. Paris. sed minus recte 
ibi τὸν μονήρη βίον. 

lbid. 17. Cont. p. 75. D. Symeon Log. p. 421. D. Cedr. 
p. 527. edit. Paris. in fine. 

Ibid. 18. Ambigue loquitur. potest enim intelligi etiam ut 
inde aufugerit. 

. 1014. 50, Κωνσταντ. — ἐπευμοιρῶν 1 Cont. p. 76. A. Sym. 
Log. p. 431. D. Cedr. p. 528. B. edit. Paris, 

Pag.71,2. Sym. Log. 1. c. Cedr. l. c. 

Ibid. 5. προστριψάσης  Ῥαδδῖνθ posuit. in seqq. praeterita 
et aorista ponit pro futuris. 

Ibid, 7. Fuit et σεκρέτον γενικὸν, ut hic εἰδικόν. 

Ibid. 8. Cedr. p. 518. B. edit. Paris. ubi tantum Γεωργίῳ 
TQ στρατιωτικῷ. Sym. Log. p. 422. initio. Cont. p. 76. A. B. edit. 
Paris. ubi aoi Γεώργιον δὲ τὸν τὰς στρατιωτικεὶςς δέλτους ἐπειλημ- 
μένον ἐπὶ σφενδόνῃ τῇ κατὰ τὸν ἱππόδρομον ἀποχτανϑῆναι καὶ 
τὴν ὕπαρξιν αὐτοῦ τῷ βασιλικῷ ἀνειλῆφϑαι ταμείῳ. llle etiam, 
ut noster, imperite aorista et praeterita ponit pro futuris, 

. ]bid.9. Illud ἐξ ὧν non apparet quid hic sibi velit, nec est 
apud Continuatorem, qui iisdem fere verbis utitur. 

Ibid. 11. Aut ἐπεῖπε legendum, aut deest verbum, ut Aé- 
yszav vel simile. 

Cont. p. 75. D. | 

Ibid. 13. lta scriptum, non προσδέξεσϑαι, quod require- 
batur. 

Τά τε παρ᾽ αὐτοῦ — μεγ. εὐτυχῆσαι  Οοπί. p. 75. D. Sym. 
Log. p. 421. in fine. Cedr. p. 528. A. edit. Paris. 

Ibid. 17. τήν τε αὐτοῦ —- xr. τὸ σύνολον Cont. p. 76. A. 
Cedr. p. 528. A. edit. Paris. ubi additur τὸν τοῦ δρόμου λογοϑέ- 
τὴν Θεόκχτιστον. 

Ibid. 19. Sym. Log. p. 422. edit. Paris, initio. 

Ibid, 20. ta scriptum. requiritur ἐξωσϑῆναι, 

Ibid. 93. Cont. p. 83. D. edit. Paris, ὃς οὕτως ἐλέγετο ὁ Ba- 
βούτξικος. Cedr. p. 539. edit. Paris, in fine ἐκ τοῦ τῶν Βουβουτ- 
ξίκων καταγόμενος γένους. 

Pag. 72, 3. lta haec scripta. Cedr. p. 538. A. edit. Paris. 

Ibid. 5. Intempestive recidit ad Manuelem, de quo toties, 
(gitur superiora inculcabit usque ad p. 200. lin. 8. [?] aliter at- 
que aliter, 


V. 


7 


166 NOTAE 


Pag. 72, 8. Καὶ πλείστ. — εἰργάσατο] Cont. p. 73. edit. 
Paris. in fine. 


Ibid, 10. Cont. p.74. initio. Sym.Log. p. 420. B. edit. Paris, 
Ibid. 12. Apud Cont. p. 74. A. edit. Paris. est Χορασάν. 


Ibid. 13. «“λλὰ — Ισμαηλ. νομίζεσϑαν) Cont. p. 74. A. B. 
Sym. Log. p. 420. B. edit, Paris. 


Ibid, 17. ἐπειδ᾽ ἂν αὐτῷ — εὐσεβ. διέγνωσαν] Loquitur 
absurde. 

Nam ea conditione se ad illos contulerat, si non cogerent 
ipsum deserere religionem suam. Sym. Log. p. 419. €. D. nec 
non Georg. Mon. p. 518. B. Zon. p. 149. B. edit. Paris. 

Ibid. 91. Ἑξιέναι — τ. Ausg. κατηνάγκαστο] Sym. Log. 
p. 420. C. Cedr. p. 527. B. Cont. p. 74. D. edit. Paris. qui non 
coactum fuisse dicit, sed sponte se obtulisse, ut et Sym. Log. l.c. 
Georg. Mon. p. 518. edit, Paris. in fine. 

Pag. 73, 1. Καὶ] Hic locum non habet, 

Ibid.6. Cont. p. 75. B. Sym. Log. p. 490. €. Georg. Mon. 
p. 519. A. B. Cedr. p. 527. C. Zon. p. 149. edit. Paris. in fine. 
Ibid. 8. 9. Continuator p. 75. B. Cedr. p. 527. C. edit. 
Paris. 

Ibid. 9. Adest ἐν in Ms. melius abesset, aut pro eo legen- 
dum &v. 

Ibid. 11. Suidas in μαγιστεριανύς et καϑωσιώσεως. Bosius. 
Cont. p. 75. B. edit, Paris. πρό τιμᾶται. Sym. Log. p. 420. 
in fine. Georg. Mon. p. 519. B. Zon. p. 149. edit. Paris. in fine. 

Ibid. 12. Ita scriptum. "Forte δυσπραχτήσαντος, aut δυσ- 
πραγήσαντος. Confirmat Cedr, p. 533. A. edit, Paris. ubi ἀλλ᾽ αὕτη 
μὲν 2j πρεσβεία ἄπρακτος ἔμεινεν. | 

Ibid. 15. ta scriptum, cum deberet φϑινάδι per simplex - 
iota, aut φϑινώδει. 

Cont. p. 84. A, edit, Paris. 

Ibid. 18. Scriptum ἐπιπλίνης. Cedr. ἄνεισι κλινήρης p. 
533. A. edit, Paris. 

Cont. p. 85. C. Cedr. p. 533. A. edit. Paris. 

Ibid. 291. Fingit et Continuator Theophanis orationem, 
quam data opera huic videtur opposuisse: nam ibi negat se 
facturum quod hic fit. p. 85. D. edit. Paris. Sane haec puerilis 
videtur lamentatio, 

Pag. 74, 9. . Cedr. p. 583. B. edit. Paris. 

᾿ Wbid. 4. Violente et perverse loquitur. 

αὐτοῦ] Ita scriptum, requiritur ἐμήν. nempe hic etiam con- 
trarium eius quod vult dicit, fatali perversitate, 

Íbid. 5. Cont. p. 86. A. Cedr. p: 533. A. B. edit. Paris. 

"Ibid. 7. Cont. p. 86. A. Cedr. p. 5833. A. edit. Paris. 

Ibid. 12. Cont, p. 86. A. Cedr. p. 533. B. edit, Paris. 





IN GENESIUM. 167 


Pag. 74, 14. Ita sine transitione ad alia revertitur. Quo- 
modo imaginum cultores afflixerit Theophilus, de ea re copiose 
Cont. Theophanis p. 62. edit. Paris. seq. 

Ibid. 16. Cont. p. 66. C. edit. Paris, 

Ibid. 17. In margine Ms. πάντων ποϑούντων προστρέχειν 
πρὸς τὴν πόλιν ὅπου πάναγ---. Est Senarius usque ad ὕπου, pri- 
mus eorum quibus frontes compunxit imaginum confessoribus. 
Habentur integri omnes apud Cont. p. 66. apud Sym. Log. p. 425. 
Georg. Mon. p. 523. Cedr. p. 591. Zon. p. 146. edit. Paris. 

Cont. p. 65. B. edit. Paris, ubi fuse. Sym. Log. p. 424. seq. 
Cedr. p. 590. C. D, edit, Paris. 

Ibid. 18. 1. e. notis Thraciis compunxit, quarum passim 
apud veteres mentio. 

Ibid. 20. Οὐ μὴν --- κατὰ τὸ λόγιον ] Cont. p.85. C. Georg. 
Mon. p. 515. C. edit. Paris, 

Ibid. 22. ἡμέραν Ita scriptum, cum deberet ἡμέρας in 
Accusativo plur, [ vide Cont, p. 85. C.] 

Pag. 75,29. λόγιον] Nempe, ut puto, illud Matth. 24, 20. 
Orate autem ut non fiat fuga vestra in hieme vel sabbato. 

Ibid. 5. Cont. p. 75. C. edit. Paris. est Ioannes Grammaticus 
Syncellus. Sym.Log. p. 421. B. Georg. Mon. p.519. D. de eodem Io- 
anne accurate Sym. Log. p. 430. A. B. D. Zon, p. 150. A. edit, Paris. 

Ibid. 8. Iustitiae studium prae se tulit: de quo Cont. p. 
54. D. Sym. Log. p. 416. D. Zon. p. 142. C. edit. Paris. Erat et 
continens.  Zon. p. 146. A, D. edit, Paris. 

Ibid, 9. Cont. p. 59. B. €. edit, Paris. idem circa finem 
lib. III. et ad finem usque alia multa Theophili recenset aedificia. 
Sym. Log. p. 416. C. Cedr. p. 517. D. edit, Paris. ubi itidem alia 
eliam, Zonar. p. 146. A. edit. Paris, 

Ibid. 12. Cont. p. 59. C. Cedr. p. 517. D. edit. Paris. 

Ita scriptum, cum deberet τούτου aut TOUTO τὸ, non τὸ 
τούτῳ. 

lbid.18. 0 καὶ — ἢ μ' κακοκερδές] Loquitur insolite. 

Foro] Ita scriptum, cum deberet ἔσται potius, | Si ἔστω re- 
lineatur, potest verti etiam aliter, ut ἴσως significet pariter. 

Ibid. 15. ποτὲ — ἐμ. συμβ. καϑέστηκεν | Cont, p. 55. €. D. 
Cedr. p. 514. Ὁ. Zon. p. 143. A. B. edit. Paris. 

Ibid. 19. Οἴμοι, dn, g. γαυκ. Cont. p. 56. A. edit, Paris. 
ubi Theophilus dicit ὅτι μὲ ὑπὸ 0:00 βασιλέα γενόμενον ἡ 4υ- 
γούστα καὶ σύμβιος ναύκληρόν με εἰργάσατο. Apud Sym. Log. 
(p. 417. A. edit. Paris. ita οἴμοι ἔφη φανερωϑέντος ναυκλήρου. 
Quod vertitur /ae mih inquit qui sum effectus nauclerus, quasi 
esset φανερωϑέντος μου ναυκλήρους . Ut Cont. et Cedr. p. 614. A. 
edit, Paris. 

Ibid. 21. Cont. p. 56. B. Sym. Log. p. 417. A. Cedr, p. 
518. A. Zon, p. 143. B. edit, Paris, 


168 NOTAE 


Pag. 76, 2. Loquitur obscure. 

Ibid. 3. Ita scriptum ἐπίκτησιν. 

Ibid. 5. ὃν χάριν — αὐτὸν ἐμυσάττετο] Cont. p. 72. C. D. 
edit. Paris 

V. 78 Ibid. 7. αἱρησάμενος] Ita omnino scriptum. 

Ibid. 9. Qualis connexio, qualis transitio! ὃς significat quz. 
Sed vertendum fuit aliter. 

Cont. p. 86. B. Cedr. p. 538. C. Zon. p. 158. C. D. edit. 
Paris. 

Ibid. 10. Scriptum τρισσίν. 

Pag. 77, 1. Sym. Log. p.428. habet czAc. Georg. Mon. p. 
596. edit. Paris. gu. 

Ibid. 9. KoroA.— Mov. ὃ d μάγιστρος ἠξίωτ. ] Cont, init. 
lib. IV. Cedr. p. 538. D. Zon. p. 142. edit. Paris. in fine. 

Ibid. 6, | Cedr. p. 533. edit. Paris. in fine, 


Pag. 78, 8. Καὶ ὅπερ - καὶ προαίρεσιν] Mire loquitur. 

Ibid. 4. Ita haec scripta, non καὶ ὃ idv ἀρέσκον y. potest 
tamen ἀπὸ κοινοῦ sumi κέκριται. 

Ibid. 6. Rursus Nominativus pro Genit, absoluto. 

Ibid. 16. Sacrarum imaginum cultus instauratur. Cont. init. 
lib. IV. 

Ibid. 18.  Cedr. p. 534. A. edit, Paris, 

Ibid. 19. χρόνων] 1. e. ἐτῶν, ut supra lib. I. extr. Bosius. 

Ibid. 21. Cedr. P. 584. A. edit. Paris. ubi ὃ δὲ MavovijA ἐπί 
τινὰ καιρὸν ὀπλάζων ἦν. ubi versio: Manuele aliquandiu nutante, 
Apud nostrum videtur deesse καιροῦ. 


Cont. init. lib. IV. Cedr. p. 584. B.  Zon. p. 153. A. edit. 
Paris. 

Pag. 79, 6. Cont. init. lib. IV. Cedr, p. 534. B. edit. Paris, 
ubi τῆς τοῦ Σεουδίου μονῆς. 

1014. 6. [ἴὰ in aor. scriptum, cum deberet in futuro. alibi 
contra futurum pro alio tempore posuit. 

Ibid. 8. Cedr. λεπτῷ καὶ ἀδρανεῖ τῷ ἄσϑματι p. 534. € 
Zon. p. 158. A. edit. Paris, ubi λεπτῇ καὶ ἀδρανεῖ φωνῇ. 

Ibid. 9.  Cedr. p. 534. C. edit. Paris. 

Ibid. 10. Satis ubique apparet nostrum modo hinc modo 
ilinc sua descripsisse. Dicit de quibus superius mentionem fe- 
cimus, cum ipse ne verbo interposito de iis locutus fuerit modo. 
Videtur itaque quaedam interiecta omisisse, ut hanc admonitio- 
nem praeter rem addiderit aut ex altero transtulerit. 

Ibid. 18.  Cedr. p. 534. C. edit. Paris, Videtur nostrum 
prae oculis habuisse, 

Ibid. 15. S26 εἶπες — εὐαγγελιξόμ. βεβαιούμ. Cont. p. 
93. A. Cedr. p. 534. C. D. Zon. p. 153. A. edit. Paris. 

Ibid. 19. Cedr. p. 534. D. edit, Paris. 


IN GENESIUM. 169 


Pag. 79, 20. Cont. p.93. B. Zon. p.153. B. Cedr. p. 584. D. 
edit, Paris. 

Ibid. 22. Cont. p. 98. B. paullo aliter. Sym. Log. Ῥ. 498. D. 
Georg. Mon. p. 526. D. edit, Paris. 

Ibid. 23. Haec Zon. p. 153. B. edit. Paris. ita ταῦτα (aut 
potius ταυτὰ) καὶ τῆς μητρὸς αὐτῆς καὶ τῶν Gvyyóvov πρεσβευόν- 
τῶν τῶν πατρικίων. Cedr. p. 584. edit. Paris, in fine τῆς οἰκείας 

μητρὸς — καὶ τῶν Bae ge τῶν πατρικίων. 

Pag. 80, 2. Cedrenus p. 534. edit. Paris. lin. ult. fere ut 
noster. 

Ibid. 3. Ad hanc φιλανδρίαν Theodorae pertinet, quod 
apud Cont. dicit p. 95. A. et Sym. Log. p. 431. A. Zon. P 158. C. 

edit, Paris. 

Ibid, 4. Ita irciphd. mallem προτιμωμένη. 

Ibid. 5. ὥς ὃ ἐμ. — αὐτῷ ἐλελήϑει) Cedr. p. 535. A. edit. 

Paris. 

Ibid. 9. Cedrenus p. 535. A. edit. Paris. 

φροντίσειας 1 Ita scriptum, 

Ibid. 12. — Cedr. p. 535. A. B. edit. Paris. 

Ibid. 14. —Cedr. p. 535. B. edit. Paris. ubi ita καὶ εὐθὺς ἀγεί- 
ρεῦϑα: ἐν τοῖς σκηνώμασι τοῦ Θεοκτίστου προσέταττε etc. 

Ibid. 16. —Cedr. p. 585. B. edit. Paris. 

Ibid. 19. Cedr. p. 535. B. C. edit, Paris. 

Ibid. 23. ἄνδρας Nominatim apud Cont. p. 93. D. Sym. 
Log. p. 429. Α. Cedr. p. 535. C. edit. Paris. 

Pag. 81, 2. Cedr. p. 535. C. edit. Paris. 

Ibid. 6. Cont, p. 94. 4. Sym. Log. p. 429. ἢ. Cedr. p.5385.C. 
edit. Paris. 

Ibid. 8. Cont. p. 94. B. edit, Paris. 

ófsiiaxov] Ogyave φλεβοτόμα dicit fuisse Cont. p. 94. C. 
uli et Sym. Log. p. 429. D. Cedr. p. 535. C. D. edit. Paris. μολί- 
βδῳ plumbo, quo scilicet notas fecit livoris quasi ex verberibus 
contracti. 

Ibid. 10. 11. Desinit in mimesin illis tunc valde usitatam 
propter infantiam. 

Ibid. 19. παρὰ Kovoravzivov] Cedr. p. 585. D. edit. Paris. 
a Barda. Inter illos, qui ad patriarcham missi fuerant, nomi- 
nant etiam Constantinum Cont. p.93. D. Sym, etiam Log. p.429. A. 
edit. Paris. 

Ibid. 14. Hic iam patet, quod supra alicubi dixi, nostrum 
quaedam ex declamatore aliquo descripsisse. 

Ibid. 19. — Cont, p. 93. D. Sym. Log. p. 429. A. edit, Paris, 

Ibid. 20. λογοθέτης vo? δρόμου] Is inter logothetas pala- 
üinos. Vid, Meurs. in λογοϑέτης, et Curopalatem p. 15. et 17. 


edit. Paris. et ad eum Notas anonymi p. 202. edit. Paris. 
Bosius. 





170 ' NOTAE 


Pag. 81, 21. Cont. p. 94. C. Cedr. p. 535. D. edit. Paris. 

““ραματουργ. — ἀπελεγχϑέντος 1 Hic genitivos absolutos pro 
nominativis ponit soloecistice; ut alias non raro nominativos pro 
genitivis absolutis. 

Ibid. 22. — Cont. p. 94. C. Zon. p. 153. C. edit. Paris. 

Ita omnino scriptum. debuisset τὸν ἔμφρονα ἐταστήν. 

Pag. 82, 2. Loquitur incondite nec pro sano homine. 

Videtur Constantinum intelligere a se incusatum paullo ante, 

Ibid. 8. Καὶ εὐσεβὴς — moro. Ms9.] Cont. p. 94. C. Sym, 
Log. p. 429. À. p. 431. B. Georg. Mon. p. 526. D. edit. Paris. 

Ibid. 5. Georg. Mon. p. 527. C. Zonaras p. 153. C. Cedr. 
p- 585. edit. Paris. in fine. 

Ibid, 7. — Cedr. p. 536. edit. Paris. lin. 1. 

Ibid. 9. Cont. p. 96. A. Sym. Log. p. 431. B. C. Georg. 
Mon. p. 527. A. edit. Paris. 

Ibid. 19. Scriptum κατακυμινάν. 

Ibid. 15. Mire loquitur. 

Ibid. 16. Ita haec omnia scripta. pro hoc potius legendum 
διατελοῦσιν. aut διατηροῦνται debuit dicere i, e, servantur; ut 
hic etiam contrarium dixerit eius quod voluit. 

Ibid. 18. Ο δὲ Ιαννὴς μοναστ. — προτείνασϑαι αἴσϑησιν] 
Cont. p. 98. B. Sym. Log. p. 429. D. ubi κατά τινα. μονὴν ἐν τῷ 
Κλειδίῳ. Vid. Georg. Mon. p. 526. D. edit. Paris. 

Ibid. 90. Τοῦ ϑεοῦ djU^ GaQx. — καὶ τῶν στρατιαρχῶν] 
Zon, P 158. edit. Paris, in fine et seq. Cedr. p. 536. A. edit. Paris. 
ubi ἀρχαγγέλων, quod idem est. 

V. 79 Ibid. 23.. Sym. Log. p. 431. D. Zon. p. 154. A.. Cedr. p. 
536. À. edit. Paris. 

Pag. 88, 2. Cont. p. 96. C. Sym. Log. p. 430. A. Cedr. p 
536. B. edit. Paris. 

: βασιλεῦσιν] Unde. βασιλέως κληρικοὶ apud. Sym. Log. p. 
30. A. 

Ibid. 3. προβάϑμιος] Cont. p. 96. C. ἡγούμενος. Sym. 
Log. p. 430. A. Cedr. p. 536. B. edit. Paris. 

Ibid. 5. 6. . Cedr. p. 536. A. B. Zonar. p. 154. A. Sym. Log. 
p. 431. D. edit. Paris. qui ipso actu erutos ei oculos affirmat, 
non ut noster et Zonaras, 

Ibid. 7.  Zon. p. 154. A. Cont. p. 98. B. Sym. Log. p. 429. 
edit, Paris. in fine, ubi μάστιξι διακοσίαις. Cedr. p. 536. B. edit. Paris. 
ubi μάστιξι λώρων διακοσίων. ubi vertitur quasi esset διακοσίαις. 

Ibid. 9. Οἱ οὖν αἵρετ. — κατηγ. τοῦ morouiotov ] Cont. p. 
98. C. Sym. Log. p. 432. initio. Zon. p. 154. B. Cedrenus p. 
537. D. edit. Paris. 

Ibid. 11. Est oratio imperfecta, nisi pro κατηγορῆσαι. le- 
gatur κατηγοροῦσιν aut verbum. aliquod. addatur, ut ἤγαγον aut 
-3sv&iQ'ovot sive πεπείκασιν, ut Zon, et Cedr. 


ETIANI ne PRORA IR e 











IN GENESIUM. 171 


Pag. 83, 12. Cont. p. 98. C. edit. Paris. Πητροφάνης οὗτος 
ἦν ὃ μετ᾽ ov πολὺ τῆς Σμύρνης καϑηγησάμενος. Vid. Cedr. p. 
537. D. edit. Paris. ubi itidem μετέπειτα. 

Ibid. 16. Cont. p. 99. C. Cedr. p. 538. A. edit. Paris. 

Ibid. 19. κατηφιῶντες, quo verbo et Cont. utitur p. 98. D 
edit. Paris. in hac re. Vid, Zon. p. 154. B. edit. Paris. 

Ibid. 20. Scripserat prins βάθους: deinde v deletum, est 
autem et idem rectum. 

Ibid. 21. Cont. p. 99. A. edit. Paris. 

Ibid. 22. ue] Ita scriptum. debet esse aio dii aut de- 
lendum ἑαυτόν. 

λίϑος } Ita et hic ^a p n requiritur λέϑον. est quidem λέ-- 
$oc et apud Cedr. p. 538. B. sed ibi non est ἑαυτόν, quod apud 
nostrum delendum, λίϑος stante, Sym. Log. p. 432. A. edit, 
Paris. ubi wj ἡ ϑέλων πέτρα σκανδάλου λογίξεσϑαι. 

Τὰ κρύφα (ita wget non κρύφια) αἴσχη — φύσεως 
ἐσκληκώς 1 Cont. p. 99. A. B. Sym. Log. p. 432. A. edit. Paris. 
iisdem cum nostro verbis. Zon. p. 164. B. "Cedr. p. 938. B, edit. 
Paris. 

Pag. 84, 3. Καὶ τὸ αἴτιον — αἰτιαϑείσ. ἐπαγωγάς} Cont. 
p. 99. B. Sym. Log. p. 432. A. B. Zon. p. 154. C. Cedr. p. 538. C. 
edit. Paris. solus ut noster etiam de Nicephoro. 

Ibid. 5. ἐπισινιάσαν με] Est semimimesis quaedam soloe- 
cizans, ut alibi etiam, Sym. Log. iisdem fere cum nostro verbis, 
sed commodius formata oratione. Cedrenus directa narratione 
orsus, inepte in infinitivum desinit. 

Ibid. 7. κινήσεως 1 Ita scriptum. convenientius esset χνή-- 
σεως. 

Ibid, 8. Ita scriptum. debebat ἀποστολείῳ per st. 

Ibid. 9. τὸν κορυφαῖον] Petrum, qui coryphaeus aposto- 
lorum. Hosius. Cont. p. 99. B. edit. Paris. τὸν κορυφαῖον Πέ- 
τρον. Vid. Zon. p. 152. D. Cedr. p. 588. C. edit, Paris. 

Sym. Log. p. 432. A. Zon. p. 154. D. Cedr. p. 538. D. edit. 
Paris, 

Ibid. 10. ποιεῖσϑαι Cont. p. 99. C. Sym. Log. p. 432. 
A.B, ubi μὴ τοῦ λοιποῦ πτοεῖσϑανι φιληδονίαν, ubi illud πτοεῖσϑαιν 
rectum videtur et apud nostrum restituendum [ita pem inde 
habet ille. πτοεῖσϑαι et Zon. p. 154. D. Sed Cedr. p. 538. D. edit. 
Paris. τοῦ λοιποῦ wi, ποιεῖσθαι τὴν φιλήδονον ὄρεξιν. 

Ibid. 156. Ἐξ ὧν Μανουὴλ — τὸ vs imaver.] Cont. p. 
99. C. Zon. p. 154. in fine. Cedr. p. 538. D. edit. Paris. ubi male 
"Μιχαήλ. 

Ibid. 18. 3:2] Male utitur hac particula. debebat potius 
περί. 

ὺ Ibid. 19. Οδᾶν, p. 538. in fine et seq. Zon. p. 155. initio, 
. Cont. p. 99. C, edit, Paris, ubi ita ἔκπυστον καὶ σαφῆ τὴν πᾶσαν 


172 NOTAR 


δραματουργίαν ποιεῖ» τόσου καὶ τύσου λέγουσα χρυσίου ἐξωνηϑῆ- 
ναι, καὶ ἔτι ἔν τινί μου τῶν κιβωτίων οὕτως ὡς ἐδόϑὴ σεσημασμέ-- 
vov ἐστὶ καὶ πεφύλακται σφραγίδι αὐτῶν. Sym. Log. p. 482. B. 
edit, Paris. 

Pag. 85,2. συμπάϑειαν i. e. συγγνώμην, qua vere hic uti- 
tur Cont. p. 99. D. edit, Paris. 

of] i.e. ἑβδομήκοντα ἑπτά, ut sit, qui septuaginta septem 
remittit peccata, aut septies septuaginta. 

Ibid. 4. Cont. p. 99. D. edit. Paris. 

Ibid, 5. Cont, p. 99. in fine. Cedr. p. 539. A. edit. Paris. 

Ibid. 7. | Glossema esse videtur, Bosius aut Olearius, ad- 
ditis parentheseos signis. recte, nisi quod posterius reiecerant ad 
διήρκεσεν, In superioribus longiores huiuscemodi parentheses 
observavi et notavi signis. 

Ibid. 10. 4ιακαρτ. — ἀναϑεματισμ. διενηχ.] Cont. p. 99. 
in fine, . Cedr. p. 539. A. edit. Paris. 

Ibid. 13. Cont. p. 100. in fine. Sym. Log. p. 438. A. Cedr. 
p. 539. D. edit, Paris. 

Ibid. 17. | Perobscure indicat eorum conversionem. 

“ἐμφωτίοις ] Ita fere scriptum, ut propemodum legi possit ἐν 
φωτίοις. Sed illud praestat. Cont. p. 100. edit. Paris. in fine, 
ita: μετὰ καινῶν ἐμφωτίων τε καὶ ἐσθημάτων. 

μύρῳ] Cedr. p. 589. D. edit. Paris. 

Ibid. 21. 92. Cont. p. 101. A. Cedr, p. 539. in fine, Zon. 
Ρ- 155. A. edit. Paris. 

Ibid. 22.  Parenthesis, cuius signa ipse apposui. 

Pag. 86, 2. Cont, p. 101. À. edit. Paris. 

Ibid. 4. ἐπαναστεύειν ] Ita scriptum, forte ἀντιστρατεύειν, 
ut ceteri. 

᾿ς Cont. p. 101..A. Sym. Log. p. 439. B. Cedr. p. 540. A. 
Zon. p. 155. D. edit. Paris. 

Ibid. 5. Ita scriptum. | debuisset Mods πρὸς καύχημα τὸ 
νῖκος, ut verti, istud est: nihil tibi ad victoriam gloria,  per- 
verse. 

Ibid. 7. Cont. p. 101. A. B. edit, Paris. Cedr, 1l. c. Zon.l.c. 


Ibid. 8. Οὐ πολὺς — dzoix. ovr. διωϑ.} Cont. p. 104. ἢ. 


Cedr. p. 542. C. Zon. p. 156. C. edit. Paris. 
"^. Jbid. 11. Cont. p. 104. circa fin, Cedr. p. 542. C, Zon. p. 
156. C. D. edit. Paris, 
Ibid. 13. Cont. p. 104. edit, Paris. in fine, 
Ibid. 14. Hg Fei — τὰ δέοντα  Οσπί, p. 105. A. Cedr. 
p. 542. C. D. Zon. p. 156. D. edit. Paris. 
Ibid. 16. — Cont. p. 102. A. Cedr. p. 542. D, edit. Paris. 
Ibid. 17. ἣν] 118 scriptum. voluit forte ὃς ἐκείνην. apud 
Cont. p. 105. A. edit. Paris. est ὃν ad οἶκον. 
Ibid..19. Cont. p. 105. A. Cedr. p. 542. D. edit. Paris. 


" 





IN GENESIUM, 173 


Pag. 86, 91. Cedr. p. 542. D. edit. Paris. 

Ibid. 22. Cont. p. 105. A. B. Sym. Log. p. 435. B. Zon. p. 
156. D. p. 157. À. edit. Paris. 

Pag. 87, 1. Παρεντίϑησι — ποιήσει ἔκδοτον) Cedr. p. 
543. A. edit. Paris. 

Ibid. 2, Loquitur perdite. 

Ibid. 4, Ita haec omnia scripta, 

Cont. p. 105. C. edit. Paris. λέγων ὅτι σοὶ καταλειφϑείσης ὡς 
κληρονομίας τῆς βασιλείας, πόῤῥω σου ταύτην οὗτος (ὃ Θεόκτι- 
στος) πονεῖ, γάμον μητρί σου ἢ τῶν ταύτης ϑυγατέρων μιᾷ ἐμμε- 
λετῶν, καὶ σοῦ τοῦ ταύτης υἱοῦ πόῤῥω που ποιῆσαι τοὺς ὀφϑαλ- 
μούς: quae postrema significant ἀπομματῶσαι, quod apud mo- 
strum est, mirifice autem loquuntur. Cedr. p. 543. A. edit. Paris. 
eadem sic: καὶ τοὺς σοὺς ἐξορύξαι ὀφϑαλμούς. 

Ibid. 7. Cont. p. 105. edit. Paris. lin. 8. a fine, 

Ibid. 10. Θεοδώρας] Scriptum ita ut non appareat quis sit 
casus. Ceterum Sorores Theodorae enumerantur a Cont. p. 108. D. 
edit. Paris. ubi: ἀδελφαὶ δὲ τρεῖς, ἥτε εὐφήμῳ οὕτω καλουμένη 
ὀνόματι Καλομαρία καὶ Σοφία καὶ ἡ Εἰρήνη. Cedr. p. δ4δ. C. 
edit. Paris. Mapíav vocat. De hac ceteri nihil in hoc negotio: 
et quidem eius opera nec magna nec necessaria videtur, 

Ibid. 11. [τὰ iam de nece tantum , cum tamen dixerit de 
exilio eos etiam, et quidem magis, cogitasse, infra etiam. prius 
de exilio. 

Ibid, 15. — Cont. p. 106. A. Cedr. p. 543. B. edit. Paris. 

Ibid. 17. . Cont. p. 106. A. edit. Paris. ubi recte πραιποσί-- 
τοῖς per omicron, 

vd λογοθέτου τοῦ δρόμου] Videtur intelligere τὴν τῶν ἀνα- 
φορῶν διοίκησιν, quam memorat Cont. p. 106. edit. Paris. lin. 2. 
ita et. Cedr. P. 543. B. Zon. p. 157. A. edit. Paris. ita: ἦν γὰρ 
ἀναφέρων αὐτῇ περὶ ἀναφορῶν τε καὶ διουνήσεων. 

Ibid, 20. Ita scriptum. debebat potius ἐνεδρεύων. 

Pag. 88, 2. Portentose loquitur et narrat. 

Ibid. 4. Scriptum κόλη πατυχών, pueriliter sectatur poeti- 
cas phrases, ut et p. 42. (?] 

Ibid. δ. ἐπιδίδοται Incertum cui, 

Ibid. 7. Ita nunc scriptum, non ὑποστράτηγοι ut supra. 

Ibid. 8. Scriptum Baci». ita solet librarius, quicunque sit 
casus, potest hic etiam legi βασιλεῖ, mox potius προσεξέλευσις. 
Nam in Acc. non potest, nisi legatur ἡ σκοπὸς γυνὴ ante. ἴ,ο-- 
quitur autem desperate. 

Ibid. 12. — Cont. p. 106. B. Cedr. p. 543. C. edit. Paris. lin. 1. 

Ibid. 13. Dicit contrarium eius quod vult. eulos est per- 
feclurus, cum isle sit perpessurus, 

Ibid. 14. . Cont. p. 106. C. edit, Paris. ubi iode ϑέουσα, 
passis capillis currens, ita et Cedr, p. 543. D. edit. Paris. 


V. 80 


174 NOTAE 


Pag. 88, 18. ϑεράποντα] Forte Theoctistum, 
Ibid. 16. Cont. p. 106. C. D. Zon. p. 157. B. edit. Paris, 
ἔπειτα δὲ — jp. κρουόντ. ἀποκ. Haec nostri verba usurpat 
Sym. Log. p. 435. edit. Paris. sed inepte, cum non apesiverit 
imperatricem venisse, 


Ibid. 91. Scriptum, Κωνσταντιν sine accentu. 

Debuisset δυσωπεῖται. hic etiam contra ac vult. 

Pag. 89, 9. τοὺς] Nullam habet particulam connectentem, 
qualis esset ovv. 

Ibid. 14. Scripserat prius δον γενναίως, deinde per 0 
superne scriptum indicavit meliorem lectionem. 

Ibid. 17. ἱχετευόμενος) Hic etiam contrarium eius quod 
vult dicit, quz rogatur, cum debeat qui rogat. 

Ibid, 20. Ex Hesiodo hemistichium. [1] 

Ibid. 92. Ex Tragico senarius. [ Aeschyli, Prom. 105.] 


Ibid. 23. Scriptum πϑκεχωρήκεσαν. atque ita solet libra- 
rius πρὸς scribere. 

. Ibid. 94. Zon. p. 157. A. edit. Paris. ὑπὸ σκάμνον εἰσέδυ. 
' Cont. p. 106. B. edit. Paris. nerd τοῦ σκάμνου ὑπέδυ. Cedr. p. 
543. C. edit. Paris. ὑπέδυ σκάμνον. Georg. Mon. p. 588. € 

Pag. 90, 2. εἰπεῖν] Deest aliquod verbum, ut λέγεξαι, quod 
est apud Cont. p. 106. C. edit. Paris. 

Ibid. 4. Σπάϑην — cop. τοῦ σαρκ.} Sunt duo senarii. alii 
in eandem sententiam habentur apud Cont. p. 106. C. nec non 
Cedr. p. 543. C. D. edit. Paris. 

Ibid. 6. Διὸ — τοῦ παλατ. ἐξοστρ. Cedr. p. 544. A. B. 
Zon. p. 157. B. p. 158. A. Cont. p. 106. edit. Paris. lin. 2. fine. 

Ibid. 8. Καὶ τῇ — μέταμ. σχήματι] Cont. p. 108. B, C. 
Sym. Log. p. 445. C. Georg. Mon. p. 533. D. seq. Cedr. p. 545. B. 
Zon. p. 158. B. edit. Paris. 

Ibid. 11. Καὶ τὸ — χαράγμ. τοῦ χρυσοῦ ] Cont. p. 107. Δ. 
Zon. p. 157. C. edit. Paris, 

tO χρῆμα] i. e. τὰ χρήματα. 

Ibid. 19. 1090 centenaria fuisse in aerario dicit Sym. Log. 
p. 436. A. nec non Cont. p. 107. A. et Cedr. p. 544. A. edit. Paris. 

Ibid. 18. Scriptum διαχαράγμ:---- una voce. 

Ibid. 14. Ita et Cont, 1. c. sed Cedr. 1. c. ὡσεὶ τριῶν χι- 
λιάδων. 

Ibid. 16. προσενείρει} Ex imperitia ipse etiam videtur ab- 
usus hoc verbo, ac forte προενείρεν scripserat , quasi ab hoc esse 
possit προείρηϊε; 

Ibid. 19. Οοπΐ. p. 109. C. Zon. p. 158. B. edit, Paris. 

Pag. 91, 8. Cont. p. 114. D. edit. Paris, 

Ibid. 5. Male 2 futuro posuit. ἐπαύξοιτο pro émavix- 
σοιτο. 








IN GENESIUM. 175 


Pag. 91, 7. Cont. p. 109. C. D. Sym. Log. p. 440. Α. Oc- 
casio et causa belli. Cont. p. 108. A. B. C. ἢ, Cedr. p. 546. C. 
edit, Paris, 

Ibid, 8.9. Cont. p. 104. B. edit, Paris. 

Ibid. 9. Cont. p. 109. C. edit, Paris. ἄρτι τελοῦντος αὐτοῦ 
εἷς τοὺς ἄνδρας. 

Ibid. 10. Σαμύσατα] Scriptum per.o, alii per o.. Cont. p. 
109. C. D. edit. Paris. ubi Σαμόσατα, uti et apud Cedr. p. 545. 
C. D. edit. Paris. nec non Zon. p. 158. B. edit, Paris. 

Ibid. 129. Cont. p. 109. D. Cedr. p. 545. D. Zon. p. 158. C 
edit. Paris. j 

Ibid. 13. ΙΜΜετασχεῖν — τὸν ἄνακτα διεκρ. Cedr. p. 546. 
edit. Paris. in fine. 

Cont, p. 109. D. edit. Paris. ἔμελλον δὲ τὴν ἀναίμακτον wv- 
σταγωγίαν ἐκπληροῦν. 

Ibid. 16. ta scriptum cum augmento pro ἀνοίξαντες, ac 
forte 3pse auctor ita scripserat contra grammaticam. 

lbid. 16. ὥς καὶ τὰς 6xqv. —— 6». σφερετία. ] Cont. p. .110.A. 
Cedr. p. 546. À. Zon. p. 158. D. edit. Paris. 

Ibid. 19. Cont, p. 110. C. Cedr. p. 546. A. B. Zon. p. 
158. D. edit. Paris. 

Ibid. 20. Cont. p. 110. C. edit. Paris, 

Ibid. 21. 29. ta scriptam. potius τετάρτης δεκάδος dicen- 
dum erat. 

Cont. 1. c. μέχρι τεσσάρων μυριάδων. 

lbid. 99, mperite, pro ἀντεξήει. ignorant fere isti vim 
particularum, 

Pag. 92, 1. “ὄξυμον] Ambigue scriptum, ut et Ζάξυμον 
possit legi. 

Ibid. 2. Cont. p. 110. C. edit. Paris. ὡς δὲ κατά τι χορτο- 
φόρον πεδίον Κελάριον οὕτω λεγόμενον κατεσκήνωτο. 

Ibid. 4. Cont. p. 110. D. edit, Paris. 

Ev τούτῳ τε — ptr ἐπιλαβ.} Cont. p. 110. D. Cedr. p. 
546. B. Zon. p. 158. D. edit. Paris. 

Ibid. 8. Gon. p. 110. D. edit, Paris. 

Cont, 1. c. σταϑερᾶς μεσημβρίας. 

Ibid. 9. «ναβεβ. --- καταλαβ. ἐναυλίξ. 1 Cont. p. 110. in fine, 

Ibid. 12. Ο δὲ — “μερ y. d. παρεντ. Cont. p. 111. A. 
edit. Paris, 

Ibid. 18. .H τῶν ἔναντ. — ἀνδρειόφρ. συλλογῆς] Cont. 
p. 111. A. Cedr. p. 546. B. Zon. p. 158. D. edit. Paris. 

Ibid. 15. Apposui signa parentheseos. 

Ibid. 18. Τῷ μαγίστρῳ — τῶν πολεμ. χωρήσομεν} Cont. 
Ρ. 111. A. edit. Paris. 

Ibid. 91. πέδιλα] Scriptum per ἡ. in penult. 


y. 


81 


176 . NOTAE - 


Pag. 93, 3. Cont. p. 111. B. edit. Paris, 

Scriptum πήσεται. 

Ibid. 4. Ὅτι ἡ μὲν — εὐσεβ, διαπαρτερ. Cont. p. 111. B. 
edit, Paris. 

Ibid. 11. Ο δὲ βασιλεὺς — ἐκβεβ. πευϑόμ.} Cont. p. 111. C. 
edit. Paris. 

Ibid. 14. (εάν. p. 546. B. edit. Paris. 


Ibid. 17. Ὑπεχώρ. — ἰδ. στρατεύματος] Cont, p. 111. C. 


edit. Paris. 
Ibid. 20. Cont. p. 111. C. edit, Paris. 
Ibid. 21. διέδρασεν 1 Ita omnino scriptum. 


Pag. 94, 1. Eróv δὲ δύο — óg. ἐφάλλεται] Cont. p. 111. | 


C, D. Cedr. p. 546. B. C. Zon. p. 158. edit. Paris. in fine. 

Ibid. 2. Cont. p. 111. edit. Paris. et Cedr. 1. c, 

Ibid. 4. ᾿Δμινσοῦ] Apud Cont. . c. sine v. 

Ibid. 7. Kol τῷ ἰδ. λαῷ — εὕρομεν ἐνθάδε;] Cont. p. 
111. D. Cedr. p. 546. C. edit. Paris. ubi ὅτε φασὶν αὐτὸν παρα- 
πλήσιον τῷ «Ξέρξῃ πάϑος παϑεῖν, μάστιξι κελεύσαντος παίειν τὴν 


ϑάλατταν, ὅτι μὴ περαιτέρω προήκατο τοῦτον χωρεῖν. male legi- - 


tur χαίρειν. 

. Ibid. 9. Ita scriptum, σιδηροῖς, et nullum adest substan- 
tivum. 

Ibid. 17. “ἀνέστη Πετρωνᾶς — αὐτάδελφος Ὁοηΐ.».111.}, 
Cedr. p. 546. C. Zon. p. 158. edit. Paris. in fine. 

Pag. 95,5. [Ita scripta haec sunt, et annotavit -libbarins 
in máisgine Giá lectionem ὑπέρ, qua recepta sit ὑπὲρ τῆς σῆς 


βασιλείας, quibus recte adhaerent καὶ τῶν etc. manente autem 


εἰς, accusativi continuandi, xol τοὺς ὁμοπίστους: 

Ibid. 7.8. Cont. p. 119. A. Cedr, p. 547. C. Zon. p. 158. 
edit, Paris. in fine. 

Ibid. 8. Obscure et ambigue. aut enim inveitit pro τοῦ λό- 
γου τῇ προβολῇ i e. prólatíorie verborum , aut subintelligendum 
reliquit ἕνεκα, ut sit προβολῆς ἕνεκα σπου. διατ. propter: llam 
oblationem etc. 


Ibid. 10. τὸ Auto] Ita scriptum, solenni hallubidktione 


circa o et c. forte τῷ scripserat auctor [ut p. 80, 7]. alias et 
τὸν legi potest. 

Ibid. 11. Scriptum 6 ἄπισιν ex Iotacismo. 

Ibid. 14. Ita scriptum. ptite παρ᾽ 0 quocirca, quapro- 
pter, aut παρ᾽ οὗ & quo. 


Ibid..19. Scriptum γεγονὼς d. apparet autem hine maxima 


socordia Librarii circa o et c. 

Ibid. 21. παραινεῖ} lta scriptum, mon παραινεῖν , quod 
aptius esset, aut potius legendum περανεῖ vel περαίνειν. 

Ibid. 22. -Balbutit misere. 








IN GENESIUM. 177 


Pag. 96, 8. Scriptum τελών. solet librarius pro circum- 
flexo acutum ponere, ut iu Πετρωνᾶς supra aliquoties: paulo 
ante tamen recte περισπωμένως. 

Ibid. 6. Ita scriptum μήλια, non μίλια. Videtur autem 
numerus quingentorum nimius. 

Ita fere scriptum ut etiam legi possit Ζμυσιανῷ. 

Ibid. 8. Cont. p. 112. C. edit. Paris. ubi Πόσοντα. Vid. 
ibid. p. 113. A. B. Cedr. p. 546. edit. Paris, lin. ult. ubi Πτώ- 
σοντα; apud Zon. p. 159. B. edit. Paris. Πτώσαντα. 

Ibid. 9, ἐσκήνισεν Ἷ Ita scriptum, non ἐσχήνωσεν. 

Ibid. 13. — Cont. p. 113. B. edit. Paris. 

Ibid. 20. Cont. p. 114. lin. 1. seqq. Sym. Log. p. 440. C. 
.Georg. Mon, p. 535. À. Cedr. p. 647. B. Zonar. p. 159. A. edit. 
Paris, 

Ibid. 23. Cedr. p. 547. B. Zon. p. 159. A. edit. Paris. 

Pag. 97, 1. Cont. p. 114. A. Cedr. p. 547. C. edit. Paris. 

Ibid. 7. [Ια est Per civitatem laetitia ingens manayit. Sed 
videtur et hic invertisse pro ἡ πολιτεία (sive ἡ πόλις) χαρμονῇ 
δαψιλεῖ διακέχυται. 

Ibid. 12. Videtur haec alieno loco inseruisse. Bulgaros ad 
Christum ccnversos fuisse adhuc Theodora imperante, tradit 
Cont. p. 101. D. p. 102. C. edit. Paris. Sym. etiam Log. ante expe- 
ditionem Petronae refert, p. 440. A. Vid. Georg. Mon. p. 534. D. 
Cedr. etiam p. 540. B. €. Zon. etiam p. 155. B. edit, Paris. 

Ibid. 14.  Zon. p. 155. C. Cedr. p. 540. B. C. Sym. Log. p. 
440. À. Cont, p. 101. Georg. Mon. p. 534. C. D. edit. Paris. 

Ibid. 15.  Nominat. pro Genit. absol. 

Pueriliter rursus inculcat Homerum. 

καϑ' favrovc] Ita scriptum, non κατ᾽ αὐτῶν. 

Ibid. 19. Sym. Log. p. 440. A. edit. Paris. 

Ibid. 290. τὸν δὲ — τῷ fecu. ὀνόματι] Cedr. p. 540. C. 
edit. Paris, Cont. p. 102. lin. 1. Sym. Log. p. 440. B. lin. 1., 
Georg. Mon. p. 534. C. D. 

Pag. 98, 1. Περὶ πολλοῦ δὲ — κατὰ τὴν Meyvovo.] Cont. 
' p. 115. A. Cedr. p. 547. D. Zon. p. 160. A. edit. Paris. 

Ibid. 2. zv] Ita haec scripta. Loquitur negligentissime. 

Nullam ponit particulam connexionis. 

Ibid. 6. 7. Cont. p. 115. B. Cedr. p. 547. lin. ult. Zon. p. 
160. B. 

Ibid. 8. Cont. p. 119. C. D. edit. Paris. de hoc Theodoro 
Leonis discipulo multa idem p. 115. D. edit. Paris. et p. seq. de 
eodem Cedr. p. 548. edit. Paris. et seq. non nominat, ut et Zon. 
p. 160. edit. Paris. et seq. 

Ibid. 9. Θεοδήγιον] Cont. p. 119. C. D. Cedr. p. 550. D. 
edit. Paris. 

Κομητᾶν ] Cont. p. 119. D. edit, Paris. 

Genesius, 12 


178 : NOTAE 


Pag. 98, 10. Cont. p. 119. D. Cedr. p. 550. D. edit. Paris. 

Ibid. 15. Exemplo sit auctor, 

Ibid. 17. ἐπεφιλοχρηματήκει} Ita scriptum per ἡ in penult. 
non per iota. 

Ibid. 20, Loquitur involute et contorte et ambigue. 

Ibid. 22. Cedr. p. 547. D. edit. Paris. ubi τῆς βασιλείας xa- 
τεστοχάζετο. Zon. p. 160. A. edit. Paris. ξαυτῷ τὴν βασιλείαν 
«ἔμνατο. ᾿ 
Pag. 99, 1. Ita loquitur quasi Bardas contemptus fuerit a 
senatu: sed causae quas subiungit contemptum imperatoris in- 
dicant. "Taceo quod μὲν et τε et in ἐξεγένετο ἐξ praeter rem po- 
suit, 

Ibid. 9. Τάχα δὲ καὶ — τὸν ἄνακτα] Cont. p. 114. D. 
Cedr. p. 547. C. D. Zon. P. 159. C. edit. Paris. 

Ibid. 5. Οὐ μὴν δὲ — οὐκ ἐπαύετο] Cont. p. vnd initio. 
Cedr. p. 551. A. edit. Paris. 

. lbid. 11. Loquitur incondite et MERE 

διὸ ἐν μιᾷ ]. Involute et ambigue. 

Ibid. 18. Graeca sunt instar foliorum Sibyllae. Itaque La- 
tina non possunt fieri multo clariora. de aliquibus amplius quae- 
rendum quod ad res attinet. 

Ibid. 15. Desperate et perdite loquitur. 


Ibid. 17. Τὸν μετὰ — σὺν εὐλαβείᾳ Cont. p. 120. A. 


Cedr. p. 851. A. Zon. p. 161. C. edit. Paris, 

Ibid. 19.. Ita scriptum. forte τῇ μεγίστῃ. 

Verti quasi esset συστάσεως in singulari, potest σύστασις 
esse et factzo, item commendatio ; in qua significatione hic reti- 
neri posset plurale συστάσεων. 

Pag. 100, 2. Cedr. p. 551. C. Zon. p. 161. edit. Paris. 
in fine, 

Ibid. 10. Cont. p. 190. B. edit, Paris. ubi: τὰς ἐπὶ γῆς τοῦ 
ἀνδρὸς ἐχτάσεις. 

Ibid. 13. Cont. p. 190. C. edit. Paris. ubi: Θεόδωρος ὁ μω- 
ρὅός. apud Sym. Log. p. 441. B. edit. Paris. ubi: Θεοδοσίῳ τῷ 
ἹΜορῷ. 

Ibid. 14. Οοπί. p. 120. C. Sym. Log. 1. c. 

Cont. p. 190. C. edit. Paris, ubi: ὃ Σκουτελότης Νικόλαος. 
Apud Sym. Log. p. 441. B. edit. Paris. ubi: NixoÀco τῷ Σκουτε- 
λώπτῃ 

ibid. 15. Loquitur conturbate. 

Cont. y. 120. C. edit. Paris. [ἐν τῷ τῶν ἱερῶν ἀποστόλων 
τεμένει; οὐκ ἐν τῷ δη μεγάλῳ τε xol σεμνῷ, ἀλλ᾽ ἔνϑα of τάφοι 
καὶ λέγονται xol εἰσίν. 


Ibid. 16. Loquitur imperfecte, 
Ibid. 17. Scriptum Κωνσταῦ. Erat ex marmore. 


Culinaire ΟΡ 5 


"-—€—-"crmRnmPaw——nm cyan qm AR, ur eva δδνυρνυδ, 


————n—SX ——ÓtÀ 





IN GENESIUM. . 179 


Pag. 100, 18. Cont. p. 120. C. edit. Paris. 

Apud Cont. p. 120. C. edit. Paris. ἐναποκλείσαντες. Apud 
Sym. Log. p. 441. B. C. o? xol περιέκλεισαν αὐτόν. Unde et 
apud nostrum potius περικλείσαντες legendum videri possit. Apud 
Cedren, p. 551. B. edit. Paris. τῷ τοῦ Κοπρωνύμου τάφῳ ἀπο- 
κλείει. Zon. p. 161. ἢ. ἐγκλείει τάφῳ. — Nihil tamen mutandum 
apud nostrum, sed tantum σπερισχελίσαντες uno À scribendum, 
divaricatis cruribus imposuerunt arcae. Conlin. ila: ἐν μετεώρῳ 
ἐπικαϑίσαντες. 

Scriptum καταγύμνωσιν. 

Ibid. 20. Καὶ δι᾽ ὅλου ’--- ἕαυτ. φύσεως 1 Cont. p. 190. C. 
edit. Paris. 

Ibid. 21. Ο ἀϑλητὴς τῶν xovg. — σαρπ- καὶ αἵματ.} Cont. 
p. 120. C. Sym. Log. p. 441. C. edit. Paris. nostri verbis, nisi 
quod ἐκ τῶν melius. 

Pag. 101, 1. Rursus tanquam declamator: et satis apparet 
melius sermonis genus. 

καὶ μᾶλλον) Ita scriptum. 

Ibid. 9. Οὕτως ἐγκαρτ. — ὑπὲρ ὧν ἐπεπόνϑει Sym. Log. 
p. 441. C. edit. Paris. iisdem cum nostro verbis. 

Ibid, 10. γήρει] Ita scriptum, non γήρᾳ. 

Ibid. 15. ta scriptum, male. emendandum ex Homero, 
Negligenter haec ut pleraque et supine tractata sunt, partim a li- 
brario, partim ab ipso auctore. Loca Homeri, in quibus noster 
multus est et ineptus, id ostendunt, plerumque vitiose descripta. 
Apud Hom. Il. o, v. 511. haec ita: Βέλτερον ἢ ἀπολέσϑαι fva 
χρόνον ἠὲ βιῶναι, H δηϑὰ στρεύγεσϑαι ἐν αἰνῇ δηϊοτῆτι. quae 
ibi Aiax dicit suos proelio acuens. Sed noster lapsu memoriae; 
ut videtur, sociis Ulyssis tribuit, deceptus fortasse similitudine 
loci Odyss. uy v. 350. Βούλομ᾽ ἅπαξ --- ἀπὸ ϑυμὸν ὀλέσσαι 
H δηϑὰ στρεύγεσϑαι idv ἐν νήσῳ ἐρήμῃ. ubi unus sociorum 
Ulyssis reliquos hortatur ad mactandos Solis boves, cum fame 
laborarent. atque eo nunc respicit. supra etiam indidem, oc- 
'casione famis, verba reddebat. . 

Ibid. 19. Sym. Log. p. 441. C. Cedr. p. 551. B. C. edit. Paris. 

Non additur quis excitaverit, ut aliquid excidisse necesse 
sit, ut Θεὸς aut Κύριος, ut apud Log. p. 441. C. edit. Paris. 
τοιγαροῦν διανίστησιν αὐτῷ Κύριος, 

Ibid. 90. Οὐ πρὸς πήμανσ. — αὖτ. κινδυνεύοντι Cont. p. 
120. €. D. Sym. Log. p. 441. C edit, Paris. 

Pag. 102, 4. Τοῦ λάρνακος — ἐκείνων ἐλεύσεως Cont. 
p. 120. Sym. Log. p. 441. C. edit, Paris. iisdem fere cum nostro 
verbis. 

. Ibid. 10. Redit ad imperatorem et eius studium aurigatio- 
nis, de quo obscure supra quaedam, ubi annotavi auctores: 


180 NOTAE 


Vid. Const. Porph. Bas. Maced. p. 151. D. p. 152. A, Cedr. p. 
552. B. edit. Paris. 

Pag. 102, 12. Zon. p. 162. B. p. 166. A. Const, Porph. 
Bas. Maced. p. 152. A. edit, Paris. 

Ibid. 18. συνηνιοχοῦντι) Ita scriptum una voce, soloecis- 
sante oratione, ut dativus sit pro genitivo. 

Ibid. 21. Καὶ πολλῷ πλέον — ϑυσίαις τὰ ἅγια] Non de 
Photio haec intelligenda, sed de Gryllo, de quo Const. Porph. 
in Bas. Maced. p. 153. C. D. Sym. Log. p. 437. C. D. Contin. Theo- 
phanuis p. 194. D. Cedr. p. 554. A. Zon. p. 163. A. edit. Paris. 
Noster haec in brevitate obscure. Nec autem Photio iste Gryl- 
lus oppositus fuit, sed ante illum is Ignatio. 

Pag. 103, 1. ἐντεῦϑεν] Imperfecte, ut desit vel ὥστε, vel 
verbum aliquod , ut συνέβη aut simile. 

Ibid. 10. ὐτρεπισμὸν ---- ἄμφω συντίϑ.} Cont. Theoph. 
p. 127. A. D. Sym. Log. p. 446. in fine, Georg. Mon. p. 537. €. 
Cedr. p. 555. A. B. Zon. p. 165. A. B. C. 

Ibid. 11. Ita scriptum, debuit potius ἀφικέσθαι, quod ipse 
solet perverse pro proficiscz ponere. 

Κήποις] Vid. omnino Cont, p. 127. B. C. Sym. Log. p. 587. 
edit, Paris, in fine. Noster infra p. 808. lin. 5. (104,291. 105,20.] 

Ibid. 16. Τοὺς γνωστοὺς ---- καταστροφ. rexwnocu.] Cont. 
p. 127. B. Cedr. p. 555. B. edit, Paris. 

Ibid. 20. Cont, p. 127. A. Cedr. p. 555. À. Zon. p. 165. B. 
edit. Paris. 

Ibid. 22. Τηνικαῦτα — ἐμφαν. cvyzsy.] Cont. p. 197. B. 
Cedren. p. 555. A. B. Zon. p. 165. B. edit, Paris. 

Pag.104, 4. Alius σύμβολον dixisset: nam illud aliud est. 
mox etiam alius dixisset ἔδοξεν ὄναρ ὁρᾷν ὁ Καῖσαρ. 

Ἔδοξεν ὄναρ --- τοῦτ. ἀνεφάνησαν ἄγγελοι] Cont. p. 196. 
C. D. Sym. Log. p. 447. C. Cedr. p. 554. D. edit. Paris. 

Ibid. 7. Θυρίσι ταύταις Videtur ex declamatione quadam 
haec sumsisse, ubi orator digitis ostendebat fenestras. In ante- 
cedentibus bis oratorum more alloquitur auditores, quae loca 
ibidem ex declamatione ....... 

.  lbid.9. Καὶ πρὸς — λωβηϑ. ὑπομεμεν.} Cont. p. 126. D. 
| Sym. Log. p. 447. C. edit. Paris. ut noster, Sed ibi male τοὺς 
pro voíig.  Cedr. p. 554. edit. Paris. in fine. 
| Scriptum ὑπὲρ ἄνω. Sed apud Logoth, rectius ὑπεράνω. 

Ibid. 12. Sym. Log. p. 447. D. edit. Paris. ; 

Ibid. 18. ta scriptum, cum deberet ὠποίσεσϑαν potius, 
uti recte apud Log. p. 447. D. edit. Paris. 

Kol ἅμα τῷ λόγῳ — ἐπιδίδ. μάχαιραν ] Cont. p. 126. edit. 
Paris. in fine. 

. 1014, 14. Apud Logoth. est χρυσενδυτῶν. ibid. male zrgo:- 
ποσίτοις. | 


aid 














IN GENESIUM. 181 


Pag. 104, 16. καὶ προσετετάχει ἐννεύσας) Apud Logoth. 
pro istis male xol φησὶν τάχει ἐκνεύσας. male ibidem ἀφώρισεν. 

Ibid. 16. Cont. p. 127. lin. 8. Cedr. p. 558. A. edit, Paris, 

Ibid. 17. Καὶ διὰ ταύτης — τὴν τομὴν ἀπεκδέχεσϑαι] lis- 
dem verbis Sym. Log. p. 447. D. Cedr. p. 555. A. ubi μεληδὸν 
διάτεμνε. 

Ibid. 19. Cont. p. 127. A. edit. Paris. 

Ibid. 21. Vide supra p. 302. ibi not. 3. [108, 11.] 

Παρὰ Θεοδώρας — ὡς ἔοικε τῆς στειλάσης Cont. p. 198. D. 
Sym. Log. p. 447. B. C. edit. Paris. iisdem fere cum nostro ver- 
bis, sed imperfectius et vitiosius. 

Pag. 105, 5. 6. Sym. Log. p. 447. C. edit. Paris, 

Ibid, 6. Οϑεν — δυσανασχξτ. βούλησιν] Cont. p. 127. D. 
edit, Paris. 

Ibid. G. 7. Const, Porph. p. 147. D. edit. Paris. 

Ibid. 10. Involute et perturbate. 

Ibid. 11. Sym. Log. p. 447. B. Zon. p. 162. B. edit. Paris, 

Ibid. 19. — Ezcem. τὸ ἄγαλμα — κατὰ κίονα διεστ.} Cont. V. 88 
p. 122. C. Cedr. p. 552. A. Sym. Log. p. 447. B. edit. Paris. ubi 
male interpres: secundo ordine. 


Ibid. 13. Scriptum ἐπωνυβ. 


Ibid. 14, Μέοντι quà. c. διηρμ.} Cont. p. 122. C. Sym. Log. 
p. 447. B. edit, Paris, iisdem cum nostro verbis, Cedr. p. 552. A. 
edit, Paris. 

Ibid. 15. Quia δεύτερος secundus. 

Ibid. 17. Forte quia ille senex in throno sedisset, quod est 
Βασιλέων, imperatorum, : 

Ζακτυλοδεικτ. — συνωμαρτ. Καίσαρι] Const. Porph. p. 145. C. 
edit. Paris, ubi καὶ và δακτύλῳ τοῦτον ὑποδεῖξαι τῷ Καίσαρι ete. 
ἐξ οὗ καὶ ὑφωρᾶτο. καὶ ἐνήδρευεν ὃ Καῖσαρ ἀεὶ τὸν Βασίλειον. 
Vid. Georg. Mon. p. 536. lin. ult. et Cedr. p. 664. C. edit, Paris. 

Ibid. 90. Const. Porph. p. 147. B. Georg. Mon. p. 537. in 
fine. Cedr. p. 566. edit. Paris. lin. 1. 

Pag. 106, 2. Const, Porph. p. 147. D. Cont. p. 127. C. p. 
198, A. Cedr. p. 555. C. Zon. p. 165. €. edit. Paris. 

Ibid. 8. πρὸς] Nulla adest particula connectens, qualis 
esset οὖν. 

Ibid. 8, Const. Porph. p. 148. A. edit, Paris. ubi Συμβάτιος. 
Cont. p. 127. D. ubi itidem Συμβάτιος. varietas orta ex simi- 
litudine literae & cum , in Mss. Apud Georg. Mon. etiam Συμ-- 
βάτιος p. 537. À. et apud Cedr. p. 554. C. D. edit, Paris. Συμ-- 

ἅτιος. 
Ibid. 11. Cont. p. 197. in fine, Cedr. p. 555. D. edit. Paris. 
ἄρτι γὰρ ἐξήει τὰς ἀναφορὰς ἀναγνούς. 

Ibid. 11. 19. Cont. p. 127. edit, Paris. in fine, ubi τὸ ση- 


182 " NOTAE 


μεῖον ἐδίδου σταυρὸν εἰς τὸ πρόσωπον ἐγχαράττων αὐτοῦ. et Cedr. 
p. 555. D. - Vid. Const. Porph. p. 148. A. B. edit. Paris. 

Pag. 106, 14. ἀποκτέννοντες ] Ita scriptum. 

Ibid. 15. Const. Porph. p. 148. D. Zon. p. 165. D. edit. 
Paris. 

L. e. εἰκάδι πρώτῃ; ut Contin. Theophanis p. 198. B. edit. 
Paris. 

Ibid. 16. 6] lta scriptum [?]: requiritur à, ut Bosius 
vidit, 

Ibid. 18. ta scriptum. mallem ἐκϑροηϑέντος. 


Καὶ τῷ πτώμ. — συμπεφον. evróv] Cont. p. 198. C. Cedr. ἢ 


p. 556. A. edit, Paris, 


Ibid. 22, Δμφύτεροι --- εὐφημ. ἐπιδημίοις Cont. p. 198. C. 
Cedr. p. 556. Δ. edit. Paris, 

.. Pag. 107, 8.  Contin. p. 128. B.  Cedr. p. 556. edit, Paris. 

Ibid. 4. Ita scriptum, sine dubio pro ἐξέμῃναν, quamvis 
ἐκμαίνω sit μεταβατικόν. 

Ibid. 18. Καὶ εὐϑέως — ἀναζεύγνυσιν} Zon. p. 165. in 
fine. Cont. p. 118. in fine. Const, Porph. p. 148. D. : Georg. Mon. 
p. 588. ἢ. Cedr. p. 556. B. p. 566. A. edit. Paris. 

Ibid. 14. Haec in gratiam Constantini Porphyrogenneti vi- 
detur comminisci. Const. Porph. in Bas. Mac. p. 138. C. Negat 
Zon. p. 163. B. edit. Paris. 

Ibid. 18. . Cont. p. 135. C. edit. Paris. 

Ibid. 19. Ita omnino scriptum, non ΠΠακεδόνων, ut apud 
Const, Porph. in Basilio Mac, ubi ὡρμᾶτο μὲν ἐκ τῆς Μακεδόνων 
γῆς; p. 188. C. edit, Paris. 

Ibid. 20. Hanc similitudinem videtur tacite reprehendere 
Const. Porph. in Bas. Mac. p. 137. D. edit. Paris. ubi τρεφόμενος 
τοίνυν ὃ παῖς παρὰ TQ πατρὶ --- οὔτε μιξανϑρώπου Χείρωνος 
ἐδεήϑη ὡς Αχιλλεὺς, οὔτε etc. ut semihominis educatoris mentio 
eum offenderit. : 

Ibid. 21. — Cedr. p. 150. A. edit. Paris. 

Ibid. 22. Iam dudum dissolute loquitur et incondite, 

Pag. 108, 1. Abrupte, sine transitione, sine apta conne- 
xione, nec praeparato lectore. 

Const. Porph. in Bas. Mac. p. 189. D. Sym. Log. p. 434. A. 
Georg. Mon. p. 5831. C. Cedr. p. 560. B. Zon. p. 163. edit. Paris. 

Ibid. 3. Georg. Mon. p. 581. C. Log. p. 164. A. Sym. Log. 
p. 434. B. Const, Porph. in Bas. Mac. p. 189. lin. ult. Cedr. p. 
560. C. edit. Paris. 

Sym. Log. p. 434. B. edit. Paris. ubi ὃς πρὶν Ἡλιου ναὸς πε- 
χρημάτικεν. 

Ibid. 6. Εωράκει γὰρ — x. τὸν οἶκον evv5c] Const. Porph. 
in Bas. Mac. p. 139. A. Cedr. p. 561. B. C. edit. Paris. 





"TP. 














IN GENESIUM. 183 


Pag. 108, 7. "Varie scribitur hoc nomen apud veteres, Mem 
Herodotum "Μανδάνη. 

Ibid. 10. ᾿ἀπομεμαντεῦσϑαι) Infiniüvus | requirit aliquod 
verbum, aut οἷς pro καί. loquitur et alibi ita imperfecte. 

Ibid. 11. 12. Loquitur horride. 

Ibid. 15. Alia occasione Const, Porph. in Bas. Mac. p. 136. D. 
et p. seq. Cedr. p. 559. C. D. Zon. p. 163. C. edit, Paris, 

Ibid, 17. Const, Porph. in Bas. Mac, p. 139. B. C. 

Ibid. 17. 18. Loquitur profligatissime. 

Ibid. 21. Καϑ᾽ ὕπνον — ἀνοικοδ. συστησόμενον  Οομβί: 
Porph. in Bas. Mac. p. 140. A. Sym. Log. p. 434. B. Georg. Mon. 
p. 531. D. Cedr. p. $60. C. Zon. p. 164. À. edit, Paris. i 

Pag. 109, 9. ἀνοικοδομεῖ] Ita scriptum. f. ἀνοικοδομεῖν. 
Apud Const. Porph. P. 140. A. et apud Cedr. p. 560. C. edit. Paris; 
ita: αὐτὸν μέλλειν εἰς ἀνοικοδομὴν καὶ αὔξησιν τῆς παρούσης γε- 
νέσϑαι μονῆς. Unde apud Nostrum melius legeretur: οἷα τῆς δὲ 
μονῆς εἰς ἀνοικοδομὴν ΜΙΝ aut omisso εἰς. 


Scriptum συστησόμ. 

B. τὸ νεανίας. et vide quot fuerit annorum. Bosius. Fuit XXV. 

Ibid. 5. εἰσενεγκεῖν  εἰσκαλεῖν potius legendum propter se- 
quens ἀποχριναμένου. 

Ibid. 7. Τοῦ δὲ νεαν. — κλῆσ. ἀποκριναμ.} orüittit dicere 
quod vocatus fuit, et tamen respondisse dicit. 

Ibid, 8. Const. Porph. p. 140. C. Cedr. p. 560. D. edit. 
Paris. 

Ibid, 10. ta haec scripta. Loquitur horride, imperfecte. 

Ibid. 18. Τότε δέ τινι — προστ. τῶν μοναχῶν] Const. Porph. 
p. 142. D. edit, Paris. 

Ibid. 17. Q9 τῆς im. — ἐμεγαλαύχει σοβαρευόμ. Const. 
Porph. p. 141. A. edit. Paris. 

Ibid. 21. "Theophilus iste alia forma diminutiva et Θεοφιλί- 
610v et Θεοφιλίτζης barbare dicebatur, Const. Porph. p. 140. D. 
Sym. Log. p. 434. C. Georg. Mon. p. 532. A. B. Cedr. p. 561. A. 
Zon. p. 164. B. edit. Paris. 

Ibid. 21, 22. Haec obscure narrat. Sed vid. Const. Porph. 
p. 143. B. C. D. Cedr. p. 561. A. edit. Paris. 

Pag. 110, 1. Filius erat Caesaris, Cedr. p. 563. A. edit. 
Paris. 


Const. Porph. p. 148. B. edit. Paris. 


Ibid. 2. Scriptum Κωνσταν. Vide Const, Porph. p. 148. C. 
edit, Paris, 

Ibid, 8. Forte εὐωχίας scripserat auctor. et ita omnino le- 
gendum. voce εὐωχίας utitur Cedr. in hac re, p. 563. A. B. edit. 
. Paris. ubi ἀκμαζούσης τῆς εὐωχιάς. 
αὐτῷ 1 lta scriptum. potius αὐτῶν. 


184 NOTAE 


Pag. 110, 4. προσχαλεσαμένῳ ] Ita scriptum, nisi quod iota 
non subscr., ut solet hic librarius. 

Ibid. 9. τοῦ xosívvovosc ] Bulgarus quidam fuit. 

Ko9' ὃν — μετεωρ. πειρᾶταν Βασίλειον ] Constant, Porph. 
p. 143. in fine. et p. seq. init. Cedr. p. 563. B. C, edit. Paris. 

Ibid. 15. πόδρεζαν] Hinc emendandus forte Const. Porph. 

V. 84 p. 144. A. edit. Paris. ubi οὕτω ῥᾳδίως αὐτὸν ἐπάνω τραπέζης us- 
τεωρίσας ἀπέῤῥιψεν. ita tamen et Cedr. p. 568, C. edit. Paris. 
quasi sublatum in mensam abiecisset, quod non videtur verisi- 
mile. 

Pag. 111, 2. Const. Porph. p. 144. edit. Paris. in fine. 

Ibid. 8. Videtur βασιλείαν legendum propter sequens αὐτήν. 
sed potest utcunque, mutatione facta ἀπὸ κοινοῦ, βασιλείαν ad 
αὐτὴν ἃ βασιλέας. i 

Ibid. 9. Const. Porph. p. 146. Sym. Log. p. 434. D. Georg. 
Mon. p. 532. C. Cedr. p. 564. D. p. 565. A. Zon. p. 163. A. edit. 
Paris. . | 

Ibid. 10. Const. Porph. p. 145. edit. Paris. lin. 9. ubi sic 
τὴν τοῦ Πρωτοστράτωρος ἀξίαν ἐβίβασεν. Unde noster forte emen- 
dandus. Sym. Log. p. 486. lin. 2. Cedr. p. 564. Zon. p. 164. C. D. 
edit. Paris, 

leitur. sine iudicio ponit particulam hanc, ut alias, igno- 
rans usum. . 

Ibid. 11. Ζοη. p. 164. C. D. edit. Paris. 

Ibid. 12. — Tale quid. Const. Porph. p. 144. D. Cedr, p. 563. D 
Zon. p. 164. C. edit. Paris. 

Ibid. 18. Πηγάσῳ] lta scriptum in dativo, prius in ge- 
nitivo. 

Ibid. 14. λιπων] lta scriptum. potest et λοιπόν, ut ante 
hoc ponatur punctum. 

Ibid. 18. Scriptum ἐξίγγερος. Cedr. p. 565. D. edit. Paris. 
ubi αὕτη δὲ ϑυγάτηρ — ἴγγερος. Zon. p. 165. edit. Paris, in 
fine καὶ ξεύγνυσι τῷ Βασιλείῳ Εὐδοκίαν τὴν ϑυγατέρα τοῦ ἴγκη- 
poc. Const. Porph. p. 147. Á. edit, Paris. ϑυγάτηρ — ἴγγερος. 

Const. Porph. p. 148. D. p. 149. C. Cont. Theoph. p. 128. 
edit. Paris. in fine. 

Ibid. 19. Cont. p. 128. edit. Paris. in fine. 

Ibid. 20. Const, Porph. p. 149. C. D. Zon. p. 166. A. edit. 
Paris. lin. 1. 

Ibid. 22. Haec intempestive inserta usque ad signum "X 
p. 53. [112, 11.?] sine praeparatione lectoris, cum sint abhor- 
rentia a re praesenti. Est autem narratio monstrosa, sine mente, 
nec sani aut sobrii hominis. — Haec tam aliena et inopinata hic 
intrusa, signis () inclusi saltem in versione. Quibus iunctim 
lectis existimabitur Michael Basilium prae nimio amore verberi- 











IN GENESIUM. 185 


bus saevissimis affecisse: quod ut facere rabiosi et insanientis est, 
ita et ad hunc modum narrare quo noster narrat, 


Pag. 111, 92. οὖν] Abusive ponit hanc particulam, ut 
paullo ante. Et ferme ignorat verum usum particularum. 


Ibid. 22. 93. Scriptum καλλίνιξ udpav ua. 


Pag. 112, 1. πρὸς] Ita scriptum, non περί, 

Ibid. 4. Mox dicet festo Pentecostes collegam creatum Ba- 
silium a Michaele. 

Ibid. 8. JSuusque fit e£ imperatoris. Maec mire dicuntur: 
sed fideliter exprimo, ut alias, nisi quod saepe multa mollire 
cogor, et dextre accipere ac reddere quod ille sinistre dat. Hic 
autem sensus erit, Basilium recepto animo sese accommodasse 
imperatori et tergum praebuisse. 

Ibid. 10. Ita haec scripta, ut aliquid exciderit aut trun- 
cata male exscripserit ipse auctor. Sed si legatur ἔχει, excusa- 
bitur utcumque. Sed puto potius aliquid deesse, ut φοβηϑεὶς δὲ 
aut simile, 

Ibid. 11. Καὶ τῷ μεγίστῳ — τὼ πρόσφορα δίδωσιν] Const. 
Porph. p. 149. C. D. Cont. Theoph. p. 129. À. Zon. p. 166. lin. 1. 
Cedr. p. 566. C. edit. Paris. 

Ibid. 12. ας] I. e. εἰκάδι ἕκτῃ. 

Ibid. 90. .40yi« sunt oracula: sed ad γραφαῖς ex opposito 
requiritur potius λόγοις. Si λογίοις retineatur, γραφαῖς erit Scri- 
pturis, scilicet dictis S. Scripturae. 

Pag. 118, 1. οἰνοφλυγίαν Ita scriptum, non οἰνόφλυγα. 

Ibid. 3. Τάλιστα δὲ — λόγχ. v. διετάξατο ] Cont. p. 130. C. 
Corst. Porph. p. 155. C. Sym. Log. p. 451. D. edit. Paris, 

Ibid. 9, Cont. p. 130. D. Const, Porph. p. 158. C. D. Cedr. 
p. 567. D. edit, Paris, 

Ibid. 11. τοῦ δὲ] Ita scriptum. requiritur τοῦδε una voce. 

ἀντεχομένους 1 Ita scriptum, requiritur ἀντεχόμενοι. occasio 
errandi videtur, quia librarius novum folium inchoavit, ut hinc 
oblitus fuerit quem casum antecedentia requirant, intercedente 
mora dum membrana expeditur, 

Ibid. 14. Const. Porph. p. 190. B. edit. Paris. sed cum iam- 
dudum imperator fuisset. Forte de eodem Sym. Log. p. 455. C. 
edit, Paris. Sed Ignatium aedificasse dicit, uti et Georg. Mon. 
p. 545. A. Zon. p. 172. C. edit. Paris. Michaeli, quia eiusdem 
nominis imperatorem occiderat, 

Ibid. 19. Ita haec scripta, potius ἀρχιερέως. 

Ibid. 21. Const. Porph. p. 159. D. et p. 164. B. C. Zon. p. 
167. C. Cedr. p. 569. D. cdit. Paris. " 

Pag. 114, 2. Sym. Log. p. 456. D. edit, Paris. Constanti 
num mortuum dicit anno 13. Basili imperii. Georg. Mon. p. 
546. C, edit. Paris. 


186 NOTAE 


Pag. 114, 9. μικρὸν ὅσον] Imperfecte loquitur. 

Ibid, 15. Pro τινὸς requiritur τινὲς potius ad ὀλιγώρουν.. 

Ibid, 17. δι᾿ ὧν accipiendum διὰ τούτων. Const. Porph. 
p. 166. A, et p. 176. A. B. Sym. Log. p. 455. B. Cedr. p. 570. 
edit. Paris. 

Pag. 115, 1. Const. Porph. p. 170. A. B. Zon. p. 169. B. 
Cedr. p. 575. C. edit, Paris. 

Ibid. 4. Const. Porph. p. 176. B. Cedr. p. 575. C. 

Ibid. 9. Const. Porph. p. 176. B. Cedr. p. 575. C. edit. Paris. 

Ibid, 10. Καὶ πολλῷ κρείττων x. v. é. διανίστ.] Const. Porph. 
p. 176. B. edit. Paris. 

Ibid. 12. Ita scriptum, non πολὺν χρόνον. et ita habet di- 
stinctio. mallem autem punctum post μαγιστρότητος poni, et de- 
leri post χρόνου. 

Ibid. 13. Καὶ zd] Confuse diversa, et inferius iterum fu- 
sius, 

Const. Porph. p. 166. seqq. et p. 176. A. Sym. Log. p. 455. B. 
et p. 456. C. Georg. Mon. p. 544. C, Cedr, p. 570. A.B. edit. Paris, 

Ibid. 18. Γερμανεικίας  Οοηδί. Porph. p. 174. B. lin. 1. 
Sym. Log. p. 456. D. Georg. Mon. p. 546. C. Zon, p. 168. D. 
Cedr. p. 574. B. edit. Paris. | 

Coust, Porph. p. 167. A. edit. Paris, ubi τὸ Σαμόσατον. 
Cedr. p. 570. D. edit, Paris. 

Ibid. 19. Const, Porph. p. 167. B. D. edit. Paris. 

Ibid. 21. Const. Porph. p. 168. C. edit. Paris, 

Ibid. 22. Οὐδὲ τὰ ---- δι᾽ ἠρ. ἐτύγχ.] Const. Porph. p. 179.A. 
et p. 188. B. edit. Paris, Noster duas expeditiones confundit in 
antecedentibus etiam. 

Pag. 116, 1.  Zon. p. 169. D. Cedr. p. 576. C. D. Sym. Log. 
p. 458. A. Const. Porph. p. 179. edit. Paris, in fine. ubi Z«yo- 
᾿βαρδία. — Cedr. p. 577. B. C. edit. Paris, 

Ibid. 9. Eundem numerum habet et Const. Porph. p. 181. A. 
edit. Paris. 

Ibid. 4. ΙΝΝάσαρ] Const. Porph. p. 186. C. edit. Paris. 

Ilooxozmíov] Const. Porph. p. 188. A. B. Georg. Mon. p. 
546. D. edit. Paris. 

Ibid. 7. Ἰταλία δὲ 1 Ineptissime loquitur. 

Ibid. 12. 4oyyigeoBío] Ita nunc scriptum: supra recte 
erat ὃ. sed et illud rectum ex hypothesi. 

Ibid. 16. Cedr. p. 585. B. Zon. p. 172. D. Georg. Mon. p. 
545. D. Sym. Log. p. 456. A. edit. Paris. refert ad nonum Basilii 
nmnpern annum, 

Ibid. 18. Const. Porph. p. 190. D. Cedr. p. 585. C. edit. 
Paris. 

Tbid. 20. Const. Porph. p. 190. D. Cedr. p. 585. C. edit. 


Paris. 











wi 
*»y 


IN GENESIUM. 187 


Pag. 117, 5. ὁπόϑεν) lta scriptum. ponitur pro ποϑὲν, 
alicunde. aut legendum ἐπίσταται pro ἐπίστασϑαι. 
Ibid. 6. Const. Porph. p. 191. B. Cedr. p. 585. D. edit. Paris, 
Ibid. 8. Ov pro αὐτόν. . 
ἫΝ Ibid, 10. Const. Porph. p. 191. B. Cedr. p. 585. D. edit. 
aris. 
Ibid. 11. Ἐν ταύτῃ παρ. — ] Ambigue et perdite loquitur. 
Quamvis παρεῖναν non sit praeteritum perfectum, tamen in V. 85 
perfecto verbo, et ita intelligi voluisse puto auctorem, qui fere 
promiscue utitur temporibus, ut etiam praeteritum ponat ali- 
quando pro futuro. 
Ibid. 19. Αὐτὸς δὲ — αὐτηκ. σφετεριζόμενος] Const. Porph. 
p. 191. C. edit. Paris. 
Ibid. 15. Const. Porph. p. 191. C, lin. 7. Cedr, p. 586. A. 
edit. Paris. 
Ibid. 17. Κατὰ πόλιν] Loquitur profligate. 
Ibid. 21. Const. Porph. p. 191. D. Cedr. p. 586. A. edit. 
Paris. 
Pag. 118, 6. Const. Porph. p. 192. init, Cedr. p. 586. B. 
edit, Paris. ! 
bid, 7. ltascriptum, f. πλέων, quamvis illud possit manere. 
Ibid. 8. Zon.p. 172. A. Cedr. p. 582. B. edit. Paris. 
Ibid. 11. Const. Porph. p. 186. B. C. Zon, p. 172. A. Cedr. 
p. 582. B. edit, Paris. 
Ibid. 18. —Cedr. p. 582. C. lin. 1. Const. Porph. p. 187. C. 
Zon. p. 172. A. edit. Paris. ubi Νάρσαν. 
Ibid. 15. Const. Porph. p. 186. C. edit, Paris. 
Ibid. 17. — Const. Porph. p. 186. C. D. Zon. p.172. A. Cedr. 
p. 582. C. edit, Paris. 
Ibid. 18. Const. Porph. p. 186. D. edit, Paris. 
Ibid. 91. Κρυφίως ydg — προεσν. ἐκδέδωκεν] Const. Porph. 
p- 187. A. Zon. p. 172. À. D. Cedr. p. 582. D. edit. Paris. 
Pag. 119, 1. Const. Porph. p. 187. edit. Paris. lin. 8. 
Ibid. 3. Πυρὶ καὶ πίσσῃ — voly. ἐναποφλέξαι] Const. Porph. 
p. 187. A. Zon. p. 112. B. Cedr. p. 582. D. edit. Paris. 
Ibid. 6. ὥς λειποτ. — τὸν ἱππόδρομ. Const. Porph. p. 
187. A. Cedr. p. 582. D. edit. Paris. 
Ibid. 10. Παραφυλάξασϑαν --- ἐμπελ. ὁμιλῆσαι  Θομϑί, 
Porph. p. 187. A. B. edit. Paris. 
Ibid, 19. Const, Porph. p. 187. B. edit. Paris, 
Ibid. Q0. δραπετευσάντων͵ Non adest articulus in Ms. 
Ibid. 23. Zon. p. 172. B. Cedr, p. 582. edit. Paris. in fine. 
Pag. 190, 2. 3.  Cedr. p. 583. A. edit. Paris. 
Ibid. 8. Imperatorem id iussisse dicit Const. Porph. p. 187. 
edit. Paris, in fine, ὃ βασιλεὺς προσωτέρω χωρεῖν ἐγκελεύευδι. ia 
et Cedr. p. 583. B. edit. Paris. 


Genesius, 13 


188 NOTAE 


Pag. 190, 8. Οϑεν οὗτοι — καὶ δηζωσάμ. Const. Porph. 
p. 188. A. Zon. p. 172. B. Cedr. p. 583. B. C. edit. Paris. 

Ibid. 11. δηϊοσάμενοι Ita scriptum pro δηϊωσάμενοι. ne- 
gligens fuit librarius circa o et c. 

Ibid. 14. Καὶ τοσοῦτον — ὀβολοῦ πρίασϑαι] Const. Porph. 
p. 188. Δ. Cedr. p. 583. C. edit. Paris. 

Ibid. 21. ἅπαξ καὶ δὶς] Haec supra initio rerum a Basilio 
gestarum locum habebant, et coeperat dicere obscure, sed hic 
copiose narrat, 

Καὶ τὸ μὲν — πυρπολ. iov coc] Const, Porph. p. 166. B. 
Zon. p. 167. D. Cedr. p. 570. A. edit. Paris. 

Pag. 191, 14. Κατὰ Τεφρικῆς — πρὸς τὴν βασιλεύουσαν] 
Const. Porph. p. 166. Β. Zon. p. 168. init. Cedr. p. 570. A. edit. 
Paris. 

Ibid. 9, Καὶ τῷ ναῷ — κατὰ Tego. 04090v] Const, Porph. 
p. 169. A. edit, Paris. 

Ibid. 5. Scriptum διαζωῆς. 

Ibid. 6. αὐτῶν] Potest quidem ferri, sed potius αὐτῆς. 

ἔξεισι Sym. Log. p. 455. B. alium misisse dicit, ut et 
Georg. Mon. p. 544. D. nempe Christophorum. vid. Const. Porph. 
p. 169. A. Zon. p. 168. Cedr. p. 571. C. D. edit. Paris. 

Ibid. 7.: Αὐτῆς δὲ διειργ.1 De his non memini me apud 
alios legisse. 

Ibid. 10. Καὶ τοῦ τοιούτου γε] Loquitur monstrose. oratio 
constabit, si legatur xol τὸ τοιοῦτόν γε δεῖμα. — τελεσϑέν. 

Ibid. 14. 15. Huc iam coniicit quae initio facta sunt, nihil 
monito nec praeparato lectore. 

Ibid. 16. Const. Porph. p. 166. A. de Carbea Cont. Theoph. 
p. 110. A. B. edit. Paris. 

Ibid. 21. ἄλογα] Ita hodierni etiam vocant equos. 

Pag. 192, 1. In Epist. ad Eph. IV, v. 32. 

Ibid. 17. In ambiguitate obscure. sed vid. auctores inferius 
notatos. 

Ibid. 291. Καὶ τοῖς στρατήγ. — προστέτ. διειπών. Const. 
Porph. p. 169. B. Cedr. p. 571. D. edit. Paris. 

Ibid. 23. Kel — τῷ τῶν Αρμενιακῶν) Const. Porph. p. 
169. B. C. Cedr. p. 571. D. edit. Paris. 

Scriptum καλλίππους. 

Pag. 123, 9. Τῷ τοῦ Χαρσ. — τοῦτο ποιήσατε] Const. 
Porph. p. 169. C. edit. Paris. lin. 1. seq. 

Ibid. 5.6. Const. Porph. p. 169. C. edit. Paris. ubi τῶν δὲ 
Ῥωμαϊκῶν στρατηγῶν καταλαβόντων τὰ τούτου μετεωρύτερα. Vid. 
Zon. p. 168. B. Cedr. p. 572. A. edit. Paris. 

Ibid. 8. Τῶν οὖν — ἀλλήλοις &vrsgif.] Const. Porph. p. 
169. C. Zon. p. 168. B. Cedr. p. 572. A. edit. Paris. 











IN GENESIUM. 189 


Pag. 193, 11. Οἱ ἀπὸ τοῦ — ἢ τοῖς ἑτέροις ἢ Const, Porph. 
p. 169. C. D. Cedr. p. 572. A. edit. Paris. 

Ibid. 18. Οἱ «ἀρμενιακοὶ — παρεμβάλ. ἄμφω.} Zon. P 
168. B. C. Cedr. p. 572. B. edit. Paris, 

Ibid. 17. — Const. Porph. p. 169. edit. Paris. lin. ult. 

Ibid. 23. Const. Porph. p. 170. edit. Paris. lin. 9. 

Pag. 124, 8. τότε δι) τότε — σὺν φλαμούλλοις Const. 
Porph. p. 170. lin. 4. Cedr., p. 972. B. edit. Paris. 

Ibid. 5. Scriptum συμφλαμούλλοις una voce. 

lbid. 7. Καὶ ὅταν etc.] Perturbate. 

Ibid. 9. ᾿Μεγάλως πεκράξ. m. À. B. ἐνσημ.} Const. Porph. p. 
170. A. B. Cedr. p. 572. C. edit. Paris. 

Ibid. 10. εἰκάσειεν Ita scriptum per e. mox τὸ, cum de- 
kien τὸν potius, ut apud Const. Porph. p. 170. C. edit, Paris, 
in. 8. 

Ibid. 12. Παρεμπεπτωκότων — τρανῶς ém.] Const. Porph. 
p. 170. B. lin. 3. Cedr. p. 572. edit. Paris. 

Ibid. 15. Ita scriptum, ut excidisse videatur verbum, quale 
ἦσαν aut simile. sed narrat absurde, ambigue et imperfecte. 

Ibid. 16. αὐτὸν] Ita scriptum, non αὐτούς. 

Ibid. 17. Φωνῇ — πολεμ. ἐτυμπάνισαν]Ἵ Const. Porph. p. 
170. B. Cedr. p. 572. edit. Paris. 

Ibid. 19. Καταπτήξ. &. v. φ. εἴχοντο] Const. Porph. p. 170. B. 
edit. Paris. 

Ibid. 21. Const. Porph. p. 170. C. edit. Paris. 

Ibid. 23. Xovcogsto - φυγαδ. ἠσπάσ. Const. Porph. p. 
170. C. edit. Paris. 

Pag. 125, 1. . Const. Porph. p. 170. €.  Cedr. p. ΜῊΝ D. 
edit. Paris. 

Ibid. 5, Ita scriptum. legendum aut 0 τούτῳ aut ᾧ τοῦτο. 

lloosxewg. — X. mposmeloro] Const. Porph. p. 170. C. D. V, 86 
Cedr. p. 572. D. edit. Paris. 

Ibid. 5. . Haec intelligi possunt ex eo quod Cedr. scribit p. 
572. C. edit. Paris. Persequentibus igitur Homanis atque incla- 
mantibus eos etiam duces qui non aderant, et cohortes et dome- 
sticum, scholarum , sicut. ipsis praeceptum fuerat. Id Pulades 
etiam hic facit, Latine autem apposui, quia Xylander minus recte 
vertit. 

Ibid. 7. 494: — σοὶ vd χαριστήρια] Const. Porph. p. 
170. D. lin. 8. seq. Cedr. p. 573. edit. Paris. lin. 1. 

Ibid. 8. σον] Ita scriptum, non oz. et mox gor. 

Ibid. 12. Ἱππάζων — m. v. ἐνώπιον αὐτοῦ] Const. Porph. 
p- 170. edit. Paris. lin. ult. nostri fere verbis et p. 171. init. 

Ibid. 18. Ο ἵππος — τούτου διώκλαζεν) Cedr. p. 573. A 
edit. Paris, 

Ibid. 16. περιπέσειεν } Tta scriptum per εἰ. 


190 NOTAE IN GENESIUM. 


: Pag. 125, 16. — a0 9oíog — τιτρώσκει κοντῷ] Const. Porph. 
p. 151. lin. 8. Cedr. p. 573. A. edit. Paris. 

Ibid. 20. Const, Porph. p. 171. A. Cedr. p. 573. edit. Paris. 

Ibid, 23. Καὶ τούτου — ὡς δῶρον dvémeuwov] Const. 
Porph. p. 171. A. Cedr. p. 573. B. edit. Paris. 

Pag. 126, 83. Sic sine transitione, sine connexione. 

Ibid. T. Α εἰσπράξεις — πεφορολύόγηνται Const, Porph. 
p. 162. B. edit, Paris, lin. 8. seq. 

Ibid. 10. ταῖς] Ita scriptum [?], non ταῖς. 

Ibid. 12. Sequuntur nugae nugacissimae stultissimi homi- 
nis: habent tamen aliquid philologicum, quamvis ostentatio sit 
puerilis, | 

Ibid. 20. Τὸ δ᾽ οὔκε etc.] Vid. Const. Porph. p. 167. C. 
edit, Paris, 

Ibid. 24, Κέλμητος] lta prius scripserat librarius, deinde 
exigua litera fecit apparere v pro μ. 

Pag. 197, 1. δρόμον] Scriptum per ypsilon, potius v ni. [?] 

Ibid. 8. Τὸ αὐτὸ — κατεπεπράχεν] Const. Porph..p. 144. 
A. B. edit. Paris. 


Ibid. 10. Ita scriptum, ἀποτετύχει. 

Ibid. 12. Nullum adest verbum, i; 

Ibid. 21. Καὶ ὃ uiv — καὶ tw. ἐκβλ. αἵματος } In superio- 
ribus etiam tale quid narrat de Basilio nondum imperatore, ubi 
auctores annotavi. Ac propter similitudinem licet fere suspicari 
nostrum unam rem ut aliam atque aliam narrare. 

Ibid. 24. lta scriptum, non γῆς. 

Pag. 128, 9. Plurima templa a Basilio vel extructa vel in- 
staurata enumerat Const, Porph. p. 198. seqq. vid. Zon. p. 173. C. 
. Cedr. p. 587. edit. Paris. 

Ibid. 19. Προκατασχεϑεὶς — πρὸς φύσιν ἐνόντων Const. 
Porph. p. 216. B. C. edit. Paris. nostri fere verbis. 

Ibid. 21. Const. Porph. 1. c. ita ὕστερον πυρετοῦ καυσώδους 
ἀναφλεγέντος αὐτῷ πᾶσαν τὴν ξωτικὴν ἰκμάδα ἀνιμωμένου καὶ 
ἀναλίσκοντος. : 

Ibid. 99. διαπεφώνηκεν] Ita clare scriptum per c, etita 
alicubi apud Sextum Empiricum. 

Ibid. 28. Συμβασιλεύσας — νϑ' ἔτεσιν Const. Porph. p. 
216. C. Zon. p. 175. D. Cedr. p. 592. edit. Paris. in fine. 

















INDEX HISTORICUS. 


Abasii p. 33, 14. ed. Honn. 

Abysianum 96, 6. 

Acritas 50, 15. 

Aeacus 126, 14. 

aerarium 90, 11. 

Afri, v. Saraceni. 

Agranae 122, 20. 

Agros monasterium 15, 17. 

Alani 38, 15. 

Alcmon 127, 1. 

Alexander,  Basili Maced. filius 
113, 22. 114, 6. 
Amastris 58, 8. 61, 8. dicta ab Ama- 
stride Oxyartae filia 59, 6. . 
Amer 67, 18. 91,8. 19. 93, 18. 94, 1. 
96, 20. eius filius 96, 23. 

ameramnune Saracenorum 64, 5. 
ἀμερουμνὶμ 67, 18. Amorium ob- 
sidet et expugnat 64, 10. 69, 19. 
negat captivos reddere 66, 10. 
exercitum congregat ad 'larsum 
66, 18. eius filius 67, 13. 69, 22. 
72, 21. 78, 6. 

Amisus 94, 3. 96, 6. 

Amorium 32, 6. 64, 10. 

Anargyrorum templum 39, 10. 

Anastasius, filius adoptivus 'Tho- 
mae 39, 1. 44, 8. 45, 2, 

Anchiale 67, 11. 

Ancyra 122, 15. 

Andame ( Mandane) 108, 7. 

Andreae apostoli insula 50, 15. 

Andreas Saracenos vincit 115, 1. 

Antigonus Bardae Caes. filius 105, 6. 
106, 4. 110, 1. 

Antonius secundus 14, 9. 

Anzes 68, 5. 92, 10. 

Apochaps 46, 7. 47, 21. 

Arcadiopolis 43, 10. 

Aristaeus 126, 14. 

Aristomedon 127, 2, 

Armenii unde dicti 29, 2. 

Arsaber, ''heodosiae Aug. pater 21, 8. 

Asparis cisterna 86, 17. 

Asterius 127, 8, 

Athingani 32, 6. Athinganus vates 
91, 4. 

ἀτρικλίνης 91, 11. 

Avari 85, 22. 


Babdel ὁ τεσσαρακοντάπηχυς 47, 91. 


, 4. 
Babec, Persarum dux 54, 16. 
balneum palatii 21, 4. 

Barbysus fluvius 38, 20. 

Barca 6, 14. 

Bardanius s. Bardanes patricius, co- 
gnomine 'Turcus 8, 2. invisus Ni- 
cephoro imp. 35, 11. ei adhaeret 
"Thomas 35, 11. B. themati orien- 
talium praeficitur 8, 4, monachum 
Philomelii adit 8, 6. 22, 12. Ni- 
cephorum imp. bello adoritur 9,20. ἡ 
relegatur et excaecatur 10, 3. 

Bardas patricius, Leonis Arm. pa. 
ter 36, 12. 

Bardas, frater 'lheodorae Aug. 94, 
17. caedem 'Theoctisti machinatur 
86, 21. Caesar 90, 91. 97, 10. 
viros doctos congregat in Magnau- 
ra 98, 2. Ignatium patriarcham 
removet 99, 7. interficitur 103, 5. 
106, 15. mortis eius praesagia 
103, 20. eius mores 98, 10. 

Barsacius Christophori filius 35, 3. 

Basilius Leonis Arm. filius 26, 16. 
99, 20. 

Basilius Macedo 'T'heophilo imp. suc- 
cessor demonstratur variis prae- 
sagiis 70, 15. 71, 3. 105, 17. 108,5. 
23. 111, 8. eius genus et initia 
107, 14. Ingeris filiam uxorem du- 
cit, ab imp. Michaele adoptatur 
111, 18. ab eo imperator creatur 
112, 12. solus imperat 118, 11. 
"'Tephricam frustra oppugnat 121, 1. 
expugnat 121, 14. eius mores 126,3. 
eius mors 128, 19. eius filii 113, 21. 

Bathyrrhyax 122, 24. 124, 21. 

Bellerophontes 66, 19. 

Besparanita 67, 16. 

Blachernae 39, 13. 73, 8. 85, 6. 
unde nomen 85, 7. 

Boitzes 65, 7. 

Βούσπορος 39, 11. 54, 1. 

Bucoleon 10, 21. 60, 6. 75, 16. 

Bulgari unde orti 85, 22. Michae- 
lem curop. vincunt 12, 1, 4, 9. 
a Leone Arm. vincuntur 13, 2. 7. 


192 


Michaeli balbo auxilia offerunt 41, 
17. eorum minas 'T'heodora repel- 
lit 85, 21. baptizantur 97, 12. 
Bulgarus luctator 127, 15. 
Byridense litus 41, 8. 
Byza Byzantis filia 54, 1. 
Κέρας 
Byza Dinidum 44, 9. 45, 9. 
-Byzantium a quibus conditum 27,16. 


Cabiri 33, 14. 

Callistus 121, 16. 

Callinicus Aegyptius 34, 9. 

Carbeas 121, 16. 

Carystii 27, 17. 

Cassiteras ''heodotus 11, 5. 15, 2. 

Catacylas 33, 1. 35, 4. 

catena ferrea 38, 9. 21. 

Cedoctus 42, 6. 

Cellarium 92, 2. 

Celmes 116, 23. 

Cephalenia 118, 10. 

Cepi 103, 11. 104, 21. 105, 20. 

Chaldi 33, 15. Chaldus '"Tziphirani- 
tes 106, 16. 

Chandax 47, 14. 

Charax 46, 15. 47, 9. 

Charsiani, thema 97, 1. 122, 90. 

Chazari 85, 22. 

Chiliocomus 69, 12. 

Chonarium 92, 4. 

Chorasan 72, 12. 

Christophorus magister 35, 3. 

Chrysochir 121, 15. 22. 122, 14. 
124, 23. 

colobium 7, 2. 

Cometas grammaticus 98, 9. 

cometes speciem duarum lunarum 
praebens 84, 16. 

Constantini forum 128, 13. 

Constantini copronymi sepulcrum 
100, 17. 

Constantinus Leonis et Irenes filius 
85, 21. eius nomen "Thomas usur- 
pat 35, 20. eius filia Euphrosyne 
50, 12. 

Constantinus s. Symbatius, Leonis 
Arm. filius 26, 15. 

Constantinus 'l'riphyllius 70, 20. 


conf, 


Constantinus Armenius 81, 12. 88, 21. 


100, 5. 101, 21. 102, 18, 106, 19. 
110, 2. 

Constantinus Basilii Maced, filius 
113, 21. 114, 1. 

Constantinus (Andronici Ducae fi- 
lius) 48, 3. 


INDEX HISTORICUS. 


Constantinus Leonis sapientis filius 


Constantius, filius adoptivus 'Tho- 
mae 36, 6. 10. 37, 7. 14. 

Corinthii 27, 17. 

Cos insula 49, 19. 

Craterus Cibyrrhaeotarum dux 48, 19. 
ἃ Saracenis interficitur 49, 19. 
Creta a Saracenis occupatur 46, 11. 

in potestate Saracenorum 49, 21. 
Cromna 59, 6. 
Crummus Bulgarorum dux 4,9. 12,2. 
Cydnus fluvius 67, 3. 
Cyminas 82, 12. 
Cyri γρυπότης 56, 19. 
Cyrillus Gortynae episcopus 48, 7. 


daemones pastoribus in Peloponneso 
nuntiant expugnationem Syracusa- 
rum 117, 10. sanguine Curtetiapá 
saturantur 117, 18. 

Dagistense monasterium 14, 8. 

Daximon 67, 18. 92, 1. 

Deuteron S. Annae templum s 13. 

Diabasis 42, 19. 

Diaconitzes 125, 20. 

Dictaeus 127, 2. 

Diomedis martyris templum, 
Heliae 108, 3. 

Dionysius Heracleae tyrannus 59,7. 

Dora 93, 19. 

Dorylaum 69, 20. 

Dorystolum 86, 1. 

dux ducum 67, 17. 


olim 


eburnea porta 24, 8. 

ἑλέπολις τετρασπελής 40, 2. 10. 

ἕν καὶ ἥμισυ, homo Giganteus 25,17. 

episcoporum concilium, anno tertio 
Leonis Arm. 27, 15. imperantibus 
Michaele et "Theodora 82, 8. 

Erechtheus 126, 23. 

Erichthonius 67, 4. 

Euphrosyne Constantini filia, Mi- 
chaelis balbi uxor 50, 11. 

Eurymedon 126, 24. 

Euthymius Sardiensium metropolita 
50, 17. 

Exabulius. v. Iohannes. 

Exarchon 6, 8. 


forum Constantini 128, 13. 
Franciae regi legatio mittitur a 
"Theophilo imp. 71, 22. 73, 12. 


Gallerianum 116, 2. 








INDEX HISTORICUS. 


Gastria monasterium 90, 8. 

Gazura palus 8, 15. 

Georgius 71, 8. 

Germanicia 115, 18. 

Geron oppidum 73, 1. 

Getae 33, 15. 

Gregorius Leonis Arm. filius 26, 17. 
99, 20. 

Gregorius dux, relegatus a Michaele 
balbo, ad 'T'homan se applicat 38, 
12. a "Thoma interficitur 41, 2. 

Gryllus patriarcha 102, 22. 


Hadrianus a Basilio imp. contra Sa- 
racenos mittitur 116, 18. 

Halimedes 126, 23. 

Halys 97, 1. - 

Helos 117, 6. 

Heraclea, olim Perinthus 45, 13. 

Hierax 116, 20. 

Hispanienses Saraceni 46, 4. 

Hodegi monasterium 103, 20. 

Homerus 25,19. 49, 6. 52,17. 62,3. 
88, 4. 97, 15. 101, 14. 126, 17. 

Horcosion 37, 20. 

Hunni 28, 3. 33, 15. 

Hymenaeus 127, 3. 

hymnus 19, 7. 

Hypologii 47, 17. 


Iberi 33, 14. 

Ichthys 118, 12. 

Ignat'us, Michaelis curop. filius, ca- 
stratur 7, 21. patriarcha 100, 1. 
deponitur 99, 7. Constantini co- 
pron. sepulcro includitur 100, 17. 
Bardae in somnis apparet 104, 11. 

ignis Graecus 34, 7. 40, 2. 
41, 12. 

imaginum cultus post 30 annos re- 
stituitur 78, 16. 

Ingeris filia, uxor Basili Maced. 
111, 18. 

Iob patriarcha Antiochiae 33, 13. 

Iohannes Exabulius 5, 14. 20, 7. 14. 
90, 6. 44, 21. 

Iohannes s. lannes grammaticus, mo- 
nasterio Sergii et Bacchi praepo- 
Situs 83, 1. adiutor Leonis Arm. 
in destruendis imaginibus 27, 9. 
a 'lheophilo imp. ad Saracenos 
mittitur 63,6. per λδκανομαντείαν 
"Theophilo successorem ostendit 
Basilium 70, 15. patriarcha 75, 5. 
71, 20. deponitur 80, 23. 82, 18. 

Iohannes Gorgonites 100, 14. 


193 


Irene Augusta, Παρδῶ et Ovdg  - 
cta 13, 22. 

Italia. unde nomen 116, 5. 

Iustiniani triclinium 89, 2, 


ὌγΣ ῦγφα 11. 40, 9. Kzgoug Βύξης 


7 


Lausiacum 18, 19. 87, 16. 88, 14. 

Lazi 38, 15. 

Leo Isauricus 14, 16. 

Leo Amalecita 4, 6. ex Armeniis et 
Assyriis prognatus 10, 11. 28, 19. 
Bardae patricii filius 36, 11. Pi- 
drae educatus 8, 10. praefectus 
orientalium sub Bardanio 8, 4. 
9, 12. foederatorum dux 10, 12. 
Saracenos vincit 10, 15. patricius 
10, 17. orientalium dux in bello 
Bulgarico 4, 10. 15. 5, 17. impe- 
rator salutatur 5, 4. 6, 2. ortho- 
doxae fidei professionem recusat 
27, 4. Bulgaros devincit 13, 6. 
cum Hunnis paciscitur 28, 8. sa- 
cras imagines destruit 15, 11. 17,3. 
27, 12. "Thraciae Macedoniaeque 
urbes instaurat 28, 14. exercitus 
eius exiguus a 'l'homa vincitur 36, 
14. 18. Michaelem Amor. noctu vi- 
sit in carcere 22, 19. interficitur 
25, 10. eius mores 8, 10. 16, 18. 
17, 18 — 19, 3. 28, 13. eius filii 
26, 15. eius interfectores poenas 
dant 51, 10. 

Leo philosophus 98, 6. 

Leo Basilii Macedonis filius, imp. 
4,9. 48, 2. 113, 22. 114,9. 125,90. 

Longobardia 116, 1. 120, 8. unde 
dicta 116, 2. 


Machaeras 97, 2. 

Magnaura 51, 2. 73, 18. 98, 3. 

Malageni 114, 18. 

Mamantis templum 102, 12. 111,23. 

Manichaei 33, 15. 

Manuel Armenius 52, 6. imperato- 
rem 'lheophilum a Saracenis li- 
berat 62,6. 69, 11. ad Saracenos 
fugit 62, 20. quibus multa com- 
moda praestat 72,5. redit 63, 17. 
73,5. praefecturam scholarum re- 
cipit 68, 3. magister 73, 11. 83,16. 
tutor Michaelis imp. 77, 8. mira- 
culo ad restituendum imaginum 
cultum excitatur 78, 21. ex pala- 
tio secedit 86, 10. Bardae vatici- 


194 


natur interitum 90, 2. Michaelem 


imp. vix liberat a Saracenis 92, 17. 

Maria, Καλὴ Maegí«, soror 'Theo- 
dorae Aug. 87, 11. 88, 8. 

Martinacius 70, 10. 17. Martinacio- 
rum imperium 70, 8. 

Mauriani in porticu monachus 14, 
7. 21. 

Melisseni 88, 17. 

Melitene 67, 18. 91, 8. 115, 19. 

mensurator 125, 22. 

Merops 118, 12. 

Methodius episcopus 50, 14. 76, 5. 
patriarcha 82, 4. stupri accusatus 
se purgat 83, 9. moritur 99, 18. 

Methone 118, 15. 

Metrophanes 83, 12. 

Michael, gener Nicephori, post 
Stauracium imp. 4, 7. 10, 17. de- 

- victus a Bulgaris 12, 9. fugit 4, 
14. deponitur 5,9. monasterio in- 
cluditur 7, 18. 

Michael patricius Melissenus, pater 
'Theodoti 11, 4. 

Michael Amoriensis 5, 7. balbus 8, 
14. 32, 7. uxorem ducit filiam 
praefecti thematis orient, 31, 9. 23. 
comes cohortis 10, 18. vestem 
Leonis Arm. induit et conculcat 
7, b. 22, 19. patricius et excubi- 
torum praefectus 12, 16. 19, 12. 
a Leone Arm. carcere inclusus 
19—23, imperatori exitium struit 
23, 15. ex carcere imperator ap- 
pellatur 30, 1. a "Thoma obside- 
tur 34, 4. 38, 5. 'Thoman vincit 
40, 16. fugat 43, 9. Arcadiopoli 
inclusum obsidet 43, 12. interfici 
iubet 44, 15. Euphrosynen uxo- 
rem ducit 50, 11. obit 50, 19. 
eius mores 19, 18. 32, 7. 

Michael syncellus Hierosolym. 74, 16. 

Michael 'Theophili filius, imperator 
cum "Theodora 77, 1. 'T'heoctistum 
interfici iubet 87, 7. 88, 10. ma- 
&rem ex palatio removet 90, 7. 
a Saracenis vincitur ad Samosata 
91,9. vix evadit 93, 20. eius au- 
rigationes 102, 10. ἀσεβότεκνος 
104, 19. interficitur 113, 6. 

Michael Bulgarorum dux 97, 20. 

Moesia 86, 1. 

Mortagon Bulgariae dominus 41, 17. 

Mycenaei 27, 17. 


Nasar 35, 9. 118, 14. 119, 17. 120, 1. 


INDEX HISTORICUS. 


Nicaea 69, 20. 121, 18. i 

Nicephorus imp. 4, 7. 9, 20. 35, 13. 

Nicephorus patriarcha 27, 1. 84, 4. 
relegatur 15, 12. cum 'Theophane 
absente conversatur 15, 17. eius 
de Leone Arm. iudicium 17, 21. 


-Nicetas Constantini 'Friphyllii filius 


71, 6. 
Nicolaus Scutellops 100, 14. 
Nicomedia 121, 18. 


Olbianus 32, 22. 35, 1. 37, 12. 
oleum 120, 13. 

Ooryphas 50, 1. 61, 14. 
Opsicium thema 33, 1. 115, 5. 
Orsanes 67, 5. 

Oxia 53, 22. 

Oxyartes 59, 7. 

Ozopetra 64, 4. 66, 15. 


Panion 45, 6. 

Paphlagonia unde dicta 58, 6. 

ΠΙαρδώ 193, 22. 

Pauliciani 120, 17. 125, 99, 

Pedasus 118, 5. 

Perinthus 45, 14. 

Persarum historia 53,5. Persae'T'heo- 
philo imp. se subiiciunt 54,9. 55, 8. 
Saracenos vincunt 57, 10. astrono- 
miae periti 55, 17. 'Theophobum 
regem declarant 58, 8. Persarum 
turmae in thematis 59, 19. Persae 
defectionem ad Saracenos moliun- 
tur 69, 4. 

Petronas 'Theodorae frater 94, 17. 
97, 8. 

Pharus 7, 16. 19, 4. 

Philomelii monachus  vaticinatur 
eventura Bardanio Leoni Michaeli 
"Thomae 8, 8. 22, 13. post eum 
alius, Sabbatius, imaginum osor 
13, 16. 

Philotheus protospatharius 91, 1. 

Photius patriarcha 100, 2. 

Pidra 8, 12. : 

πιϑήκιον 21, 4. 

Porsonta 96, 3. 

Priasus 127, 2. 

Procopia, uxor Michaelis curopal. 
6, 12, 

Prote insula 10, 3. 26, 17. 

Pullades 125, 1. 

pythonissa 10, 19. 11, 11. 21. Sa- 
racenica 70, 5. 


Romae urbis episcopus 84, 4. 


RITE ὡς 


— — Ó 











INDEX. HISTORICUS. 


Sabbatius, ^ Philomelii monachus 
13, 16. 

Sabbatius, gener Bardae Caes. 
106, 8. 


sacerdotes extra regiam commoran- 
tur noctu, mane ad laudes intro 
eunt 24, 12. 

Saipes 47, 21. 

salvatoris signum vicit 93, 9, 

Samosata 91, 10. 115, 18. 

sancti — septem — pueri ^ Cretenses 
48, 13. 

Sardanapalus 67, 10. 

Saraceni cum "'lhoma paciscuntur 
33, 7. duce Constantio "Thomae 
f. Romanos aggrediuntur 36, 10. 
Hispanienses duce Apochapside 
Cretam occupant 46,4. Craterum 


vincunt 49, 13. "Theophilum imp. 


cingunt, qui vix evadit 61, 20. 
cum eo paciscuntur 63, 5. eun- 
dem fugant 68, 18. Michaelem 
"Theophili f. vincunt prope Samo- 
sata 91, 10. Basilii equitatum 
fundunt 114, 19. vincuntur ab 
Andrea 115, 7. Afri Siciliam et 
Longobardiam occupant 116, 1. 
Syracusas obsident 116, 17. et 
expugnant 117, 1. 10. 23. Car- 
thaginienses Afri Zacynthum ob- 
sident 118, 10. 120, 4. vincuntur 
a Nasare 120, 5. 

Sclavi 33, 14. 

Scyla 7, 8. 26, 11. 88, 12. 20. 

Scyrus 38, 14. 

Semiramis 67, 7. 

Siborum 122, 20. 

Sicilia 116, 5. 

Sinope 54, 19. 58, 8. 
Amazone 59, 4, 

somnium significans Michaelem in- 
terfectorem Leonis Arm. 22, 5. 

Stephanus Basilii Macedonis filius 
113, 23. 

Studii templum Praecursoris 6, 18. 
ex St. monasterio monachi 79, 5. 

Symbatius s. Constantinus, Leonis 
Arm. filius 26, 15. 

Syracusae unde dictae 117, 2. a Sa- 
racenis obsidentur et expugnan- 
tur 116, 17. 


"lTarasius patriarcha 13, 22. 22, 6. 

"Tarsus unde 66, 19. describitur 67, 1. 
ἃ quo extructa 67, 4. 

ex Taurica Scythae 89, 9. 
Gencsius. 


a Sinope 


195 


Tephrica 115, 13. 120, 16. 121, 1. 
9. 14, 125, 3. 

terrae motus cladem significans 45, 
11. 

τέρσαι 66, 22. 

τεσσαρακοντάριοι 50, 7. 

'"Theoctistus magister sub Michaele . 
curop. 12, 6. 

'Theoctistus, amicus Michaelis balbi 
23, 17. patricius et canicleus 23, 
19. logotheta 76, 16. 83, 17. tu- 
tor Michaelis 'Theoph. f. imp. 23, 
18. 77, 9. Bardae artibus inter- 
ficitur 86, 21. 

'Theodegius astronomus 98, 9. 

"Theodora Aug. mater Michaelis 77, 2. 
imaginum cultum restituit 79, 22. 
80, 12. Bulgarorum minas repel- 
lit 86,2. ex palatio eiicitar 90, 7. 
Bardae fratri vestem mittit 104, 
21. Basilium imperaturum vatici- 
natur 111, 8. mater eius patricia 
80, 1. fratres patricii, Bardas et 
Petronas 80,1. 94,7. soror Καλὴ 
ἹΜαρία 87, 11. filiae 87, 2. 90, 7. 

"Theodorus confessor pro cultu ima- 
ginum 74, 17. 

'T'heodorus geometres 98, 8. 

"Theodorus ὁ μωρός 100, 13. 

'Fheodosia Aug. uxor Leonis Arm, 
19, 19. 21, 8. 22, 11. 26, 14. 

"Theodosius Leonis Arm. filius 26, 
17. 18. 

"Theodosius 
78, 14. 

'Theodotus Cassiteras 11, 4. 14, 4. 
patriarcha 16, 11. 

"Theophanes confessor 15, 9. 16. 
16, 6. 74, 17. . 

'Theophiliscus 109, 21. 

"Theophilus Michaelis balbi filius 
94, 2. 39, 16. imperator 51, 1. 
'Theophobum in regia educari iu- 
bet 57, 6. a Manuele ex manibus 
Saracenorum vix eripitur 61, 19. 
cum Saracenis paciscitur 63, 5. 
Ozopetram capit 64, 5. 66, 15. 
Persis, qui defecturi erant, igno- 
scit 69, 15. post Amorium captum 
dysenteria laborare incipit 70, 4. 
73, 16. imaginum cultoribus in- 
fensus 74, 14. 80, 5. eius mores 
75, 7. eius soror nupta 'lheo- 
phobo 55, 8. 

"Theophobus Persa 52, 10. de eo 
narrationes diversae 53, 1, 55, 7. 


14 


Babutzicus 71, 98. 


196 


eius pater 53, 19. 54, 90. 55, 10. 
56, 10. ipse patricius et maritus 
sororis 'l'heophili inp. 55, 3. 57, 
10. rex declaratur a Persis 58, 9. 
clam interficitur 60, 6. 61, 14. 
dicitur mortem non gustasse 60, 10. 

Thomas Armenius a palude Gazura 
8, 15. eius mores 32, 8. de eo 
vaticinium monachi 9, 9. turmar- 
cha foederatorum factus a Leone 
12, 13. contra Michaelem balbum 
rebellat 32, 12. coronatur 33, 13. 
Cpolin obsidet 33, 19. de eo alia 
narratio 35, 7. vincitur 40, 16. 
urbem iterum obsidet 41, 2. a 
Bulgaris vincitur 42, 12. fugatur 
a Michaele imp. et obsidetur Ar- 
cadiopoli 43, 9. interficitur 44, 15. 

'Thyas 13, 22. 

Tiberii imp. porta 88, 9. 


INDEX HISTORICUS. 


TTurci 67, 14. 68, 16. 
Tziphiranites Chaldus 106, 16. 


Vandali 83, 15. 

vaticinia 8, 1. 10, 19. 22, 1. 16, 7. 
21, 19. 31, 4. 70, 8. falsum 14, 
17. λεκανομαντεία 70, 14. 

versus poetarum 89, 20. 22. 

virgis mare caedunt Saraceni 94, 8. 

vox de caelo nuntians obitum Leo- 
nis Armenii 26, 1. 


Xerxes 94, 8. 


Zacynthus 118, 11. 12. 120, 4. 
Zechi 88, 14. 

Zelicum haeresis 85, 9. 

Zelisa 92, 3. 

Zercunes 48, 5. 


CORRI G E N D A. 


Pag. 34. in interpret. v. 2. scr. 'Theophilo 


p. 61, 1. 1. ὑφέξειν 


p. 86. in interpret. v. 1. 1. Moesiam 
p. 95, 10. τὸν ] scr. τῷ 





- 











ΒΕ ΑΕ OEUI. oLT ἃ (RU 


DF Corpus scriptorum historiae 
503 byzantinae 

C6 

v.49 


PLEASE DO NOT REMOVE 
CARDS OR SLIPS FROM THIS POCKET 





UNIVERSITY OF TORONTO LIBRARY 
































ἜΣ ΚΩΞῈΣ 
n 




































































neon 
RIAM tn 
t 


n E 
n 


2! , ἐν 
Στ i 
An 
ὡς d 11 Su